2. 转法轮品
2. Dhammacakkappavattanavaggo
12. 谛相应 · 59 段
1. 转法轮经
1. Dhammacakkappavattanasuttaṃ
1081一时,世尊住在波罗奈的仙人堕处鹿野苑。在那里,世尊告诉五群比丘说:“诸比丘,出家人不应亲近两种极端。哪两种?一种是沉溺于感官欲乐、追求欲乐满足,这是低劣、粗俗、凡夫、非圣、无有利益的。另一种是沉溺于自我折磨,这是苦、非圣、无有利益的。诸比丘,如来不依此二边,证得中道,它能生起眼界,生起智慧,导向寂静、证智、觉悟、涅槃。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi – ‘‘dveme, bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā. Katame dve? Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito. Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati’’.
“诸比丘,什么是如来所证得的中道——能生起眼界,生起智慧,导向寂静、证智、觉悟、涅槃?正是这圣八支道,即:正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。诸比丘,这就是如来所证得的中道,能生起眼界,生起智慧,导向寂静、证智、觉悟、涅槃。”
‘‘Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
“诸比丘,这便是苦圣谛:生是苦,老是苦,病是苦,死是苦;怨憎会苦,爱别离苦,求不得苦;简言之,五取蕴是苦。诸比丘,这便是苦集圣谛:正是这导致再有的渴爱,它与喜、贪俱行,处处耽乐,即:欲爱、有爱、无有爱。诸比丘,这便是苦灭圣谛:即是对这渴爱的无余离贪、灭尽、舍弃、舍离、解脱、无执著。诸比丘,这便是导至苦灭的道圣谛:即此八支圣道,也就是:正见……(中略)……正定。”
‘‘Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ – jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ – saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ – yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ – yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.
“比丘们,‘这是苦圣谛’——于从前未曾听闻的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。‘而此苦圣谛应当被彻底了知’——比丘们,于从前未曾听闻的法中,我生起了眼……(中略)……生起了光。‘而此苦圣谛已被彻底了知’——比丘们,于从前未曾听闻的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。
‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññāta’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“诸比丘,“这是苦集圣谛”——于从前未曾听闻过的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。“而此苦集圣谛应当被断除”——诸比丘,于从前未曾听闻过的法中,我生起了眼……(中略)……生起了光。“而此苦集圣谛已被断除”——诸比丘,于从前未曾听闻过的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。
‘‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīna’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“诸比丘,“此是苦灭圣谛”——于从未曾听闻的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。“此苦灭圣谛应当实证”——诸比丘,于从未曾听闻的法中,我生起了眼……(中略)……生起了光。“此苦灭圣谛已实证”——诸比丘,于从未曾听闻的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。
‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikata’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“诸比丘,‘此是导至苦灭之道圣谛’——对于从前未曾听闻的法,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。‘此导至苦灭之道圣谛应修习’——诸比丘,对于从前未曾听闻的法,我生起了眼……(中略)……生起了光。‘此导至苦灭之道圣谛已修习’——诸比丘,对于从前未曾听闻的法,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。
‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti me, bhikkhave, pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvita’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“诸比丘,只要我对此四圣谛如此三转十二行相的如实智见尚未完全清净,我便不曾在含天、魔、梵的世间,含沙门、婆罗门的人天众中,宣称:‘我已现证无上正自觉。’”
‘‘Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi, neva tāvāhaṃ, bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ .
“诸比丘,当我对此四圣谛的三转十二行相如实智见已极清净时,便在含摄天、魔、梵的世间,含摄沙门、婆罗门的人天众中,宣称已证得无上正等正觉。同时,我心中生起智见:‘我的解脱不可动摇,此是最后一生,不再有后有。’世尊作是说已,五群比丘心悦诚服,对世尊所说欢喜信受。”
‘‘Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti , ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
而当此法被宣说时,具寿憍陈如生起了离尘离垢的法眼:“凡是集起之法,皆是灭尽之法。”
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.
世尊转动法轮的时候,地居天的天神们发出声音宣告:“世尊在波罗奈的仙人堕处鹿野苑,转动了无上的法轮,这法轮不能被任何沙门、婆罗门、天神、魔罗、梵天神或世界上的任何人所逆转。”听到地居天天神们的声音后,四大王天的天神们也发出声音宣告:“世尊在波罗奈的仙人堕处鹿野苑,转动了无上的法轮,这法轮不能被任何沙门、婆罗门、天神、魔罗、梵天神或世界上的任何人所逆转。”听到四大王天天神们的声音后,三十三天的天神们……夜摩天的天神们……兜率天的天神们……化乐天的天神们……他化自在天的天神们……梵众天的天神们也发出声音宣告:“世尊在波罗奈的仙人堕处鹿野苑,转动了无上的法轮,这法轮不能被任何沙门、婆罗门、天神、魔罗、梵天神或世界上的任何人所逆转。”
Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Bhummānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ, appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Cātumahārājikānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā…pe… tusitā devā…pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā…pe… brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti.
就这样,在那一刻、那一刹那、那一须臾间,音声上达梵天界。而此十千世界,震动、大震动、遍震动,一道无量的胜妙光明在世中显现,超越了诸天神的威光。
Itiha tena khaṇena (tena layena) tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi. Ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṃ devānubhāvanti.
那时,世尊发此优陀那:“憍陈如确实已了知!憍陈如确实已了知!”由此,具寿憍陈如便得名为“憍陈如”。第一经。
Atha kho bhagavā imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aññāsi vata, bho, koṇḍañño, aññāsi vata, bho, koṇḍañño’’ti! Iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa ‘aññāsikoṇḍañño’ tveva nāmaṃ ahosīti. Paṭhamaṃ.
2. 如来经
2. Tathāgatasuttaṃ
1082“这是苦圣谛”——诸比丘,对于这些往昔从未听闻过的法,如来生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。“而此苦圣谛应当遍知”——诸比丘,对于这些往昔从未听闻过的法,如来眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。“此苦圣谛已遍知”——诸比丘,对于这些往昔从未听闻过的法,如来生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。
‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññāta’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“此是苦集圣谛”——诸比丘,如来于前所未闻的法上,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。“此苦集圣谛应当断除”——诸比丘,如来于前所未闻的法上……光生起。“此苦集圣谛已断除”——诸比丘,如来于前所未闻的法上,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。
‘‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīna’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“此是苦灭圣谛”——诸比丘,如来于前所未闻的法上,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。“此苦灭圣谛应当作证”——诸比丘,如来于前所未闻的法上……光生起。“此苦灭圣谛已作证”——诸比丘,如来于前所未闻的法上,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。
‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe. … udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikata’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“这是导向苦灭的行道圣谛”——诸比丘,对于从前未曾听闻的法,如来们生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。“那导向苦灭的行道圣谛应被修习”——诸比丘,对于从前未曾听闻的法……生起了光。“那导向苦灭的行道圣谛已被修习”——诸比丘,对于从前未曾听闻的法,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。第二经。
‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe…pe… udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvita’nti, bhikkhave, tathāgatānaṃ pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Dutiyaṃ.
1083“诸比丘,有四种圣谛。哪四种呢?苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭的行道圣谛。”
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
“诸比丘,什么是苦圣谛?当说‘五取蕴’,即:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。诸比丘,这称为苦圣谛。”
‘‘Katamañca , bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? ‘Pañcupādānakkhandhā’ tissa vacanīyaṃ, seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho…pe… viññāṇupādānakkhandho. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
“诸比丘,什么是苦集圣谛?就是那带来再生的渴爱,它与喜乐、贪染相伴,随所生处遍求欢喜,也就是:欲爱、有爱、无有爱。诸比丘,这称为苦集圣谛。”
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
“诸比丘,什么是苦灭圣谛?就是那渴爱的彻底无余的消逝与灭尽,亦即:舍离它、放下它、解脱它、不依著它。诸比丘,这称为苦灭圣谛。”
‘‘Katamañca , bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
“诸比丘,什么是导向苦灭的行道圣谛呢?正是这八支圣道,即:正见……(中略)……正定。诸比丘,这便称为导向苦灭的行道圣谛。诸比丘,这些便是四圣谛。”
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni.
“诸比丘,因此,于此应作努力:‘此是苦’……(中略)……‘此是导向苦灭之道’应作努力。” 第三经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Tatiyaṃ.
4. 内处经
4. Ajjhattikāyatanasuttaṃ
1084“诸比丘,有四聖諦。哪四种?苦聖諦、苦集聖諦、苦灭聖諦、導至苦灭之道聖諦。
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, ariyasaccāni. Katamāni cattāri? Dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
“诸比丘,何为苦聖諦?应说:‘六内处’。哪六种?眼处……意处。诸比丘,这便称为苦聖諦。
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? ‘Cha ajjhattikāni āyatanānī’ tissa vacanīyaṃ. Katamāni cha? Cakkhāyatanaṃ…pe… manāyatanaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
“诸比丘,何为苦集聖諦?那導致再生、与喜貪俱行、於各处欢喜的渴愛,即:欲愛、有愛、无有愛。诸比丘,这便称为苦集聖諦。
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
“诸比丘!什么是苦灭圣谛?即是对那渴爱无余的离染、息灭、舍离、弃舍、解脱、不执取——诸比丘!这称为苦灭圣谛。
‘‘Katamañca , bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
“诸比丘!什么是导至苦灭之道圣谛?即此八支圣道,也就是:正见……(中略)……正定——诸比丘!这称为导至苦灭之道圣谛。诸比丘!这些就是四圣谛。
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri ariyasaccāni.
“诸比丘,因此,应当于‘这是苦’精勤……应当于‘这是导向苦灭之道’精勤。”第四经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Catutthaṃ.
5. 第一受持经
5. Paṭhamadhāraṇasuttaṃ
1085“诸比丘,你们是否受持我所教导的四圣谛?”世尊这样说后,有一位比丘对世尊说:“世尊,我受持世尊所教导的四圣谛。”“比丘,你是如何受持我所教导的四圣谛呢?”“世尊,我受持世尊所教导的第一圣谛,即是苦;世尊,我受持世尊所教导的第二圣谛,即是苦集;世尊,我受持世尊所教导的第三圣谛,即是苦灭;世尊,我受持世尊所教导的第四圣谛,即是导向苦灭之道。世尊,我这样受持世尊所教导的四圣谛。”
‘‘Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? ‘‘Dukkhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhasamudayaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā dutiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhanirodhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā tatiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi; dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
“善哉!善哉!比丘!比丘,你确实善于受持我所教导的四圣谛。比丘,苦是我所教导的第一圣谛,你应当这样受持;比丘,苦集是我所教导的第二圣谛,你应当这样受持;比丘,苦灭是我所教导的第三圣谛,你应当这样受持;比丘,导向苦灭之道是我所教导的第四圣谛,你应当这样受持。比丘,你应当这样受持我所教导的四圣谛。”
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti. Dukkhaṃ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhasamudayaṃ kho, bhikkhu, mayā dutiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhanirodhaṃ kho, bhikkhu, mayā tatiyaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi; dukkhanirodhagāminī paṭipadā kho, bhikkhu, mayā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Evaṃ kho, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
“因此,比丘,应当为‘这是苦’而精勤修习……应当为‘这是趣向苦灭之道’而精勤修习。”第五经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Pañcamaṃ.
6. 第二受持经
6. Dutiyadhāraṇasuttaṃ
1086“诸比丘,你们是否受持我所教导的四圣谛?”当世尊这样说时,有一位比丘对世尊说:“尊者,我受持世尊所教导的四圣谛。”
‘‘Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
“比丘,你究竟如何受持我所教导的四圣谛呢?”“尊者,我受持世尊所教导的第一圣谛为苦。尊者,若有任何沙门或婆罗门如此说:‘这不是沙门乔达摩所教导的苦第一圣谛。我拒绝这苦第一圣谛,另施设一个苦第一圣谛。’这是不可能的。尊者,我受持世尊所教导的苦集……(中略)……尊者,我受持世尊所教导的第四圣谛——导至苦灭之道。尊者,若有任何沙门或婆罗门如此说:‘这不是沙门乔达摩所教导的导至苦灭之道第四圣谛。我拒绝这导至苦灭之道第四圣谛,另施设一个导至苦灭之道第四圣谛。’这是不可能的。尊者,我便是如此受持世尊所教导的四圣谛。”
‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti? ‘‘Dukkhaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Dukkhasamudayaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ khvāhaṃ, bhante, bhagavatā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ dhāremi. Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Evaṃ khvāhaṃ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī’’ti.
“善哉!善哉!比丘!你善能忆持我所宣说的四圣谛。比丘,我所宣说的第一圣谛是苦,你当如此忆持。比丘,若有沙门或婆罗门这样说:‘沙门乔达摩所教导的并非此苦第一圣谛。我舍弃此苦第一圣谛后,将施设另一个苦第一圣谛。’无有是处。比丘,苦集圣谛……(中略)……比丘,苦灭圣谛……(中略)……比丘,我所宣说的第四圣谛是导向苦灭之道,你当如此忆持。比丘,若有沙门或婆罗门这样说:‘沙门乔达摩所教导的并非此导向苦灭之道第四圣谛。我舍弃此导向苦灭之道第四圣谛后,将施设另一个导向苦灭之道第四圣谛。’无有是处。比丘,你当如此忆持我所宣说的四圣谛。”
‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti. Dukkhaṃ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ. Ahametaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhaṃ paṭhamaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Dukkhasamudayaṃ kho, bhikkhu…pe… dukkhanirodhaṃ kho, bhikkhu…pe… dukkhanirodhagāminī paṭipadā kho, bhikkhu, mayā catutthaṃ ariyasaccaṃ desitaṃ, tathā naṃ dhārehi. Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya – ‘netaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṃ ariyasaccaṃ yaṃ samaṇena gotamena desitaṃ . Ahametaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paccakkhāya aññaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ catutthaṃ ariyasaccaṃ paññapessāmī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Evaṃ kho tvaṃ, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
“因此,比丘,对于‘这是苦’,应精勤修习……对于‘这是通往苦灭的道路’,也应精勤修习。”第六经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
1087在一旁坐定后,那位比丘对世尊说:“尊者,常听到‘无明、无明’的说法。尊者,究竟什么是无明?怎样才算被无明覆盖的人呢?” “比丘,不知苦、不知苦集、不知苦灭、不知趣向苦灭之道——这即是无明;如此,便是被无明覆盖的人。”
Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘avijjā, avijjā’ti bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, avijjā; kittāvatā ca avijjāgato hotī’’ti? ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhe aññāṇaṃ, dukkhasamudaye aññāṇaṃ, dukkhanirodhe aññāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, avijjā; ettāvatā ca avijjāgato hotī’’ti.
“因此,比丘,应当努力了知:‘此是苦’……应当努力了知:‘此是趣向苦灭之道’。”第七经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Sattamaṃ.
1088那时,有位比丘来到世尊处,顶礼世尊后,在一旁坐下。坐定后,那位比丘问世尊:“尊者,常听人说‘明、明’。尊者,究竟什么是明?又该如何定义一个具足明的人呢?”“比丘,于苦的知识,于苦集的知识,于苦灭的知识,于通往苦灭之道迹的知识。比丘,这便称之为明;如此,便可谓具足明之人。”
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘vijjā, vijjā’ti, bhante, vuccati. Katamā nu kho, bhante, vijjā; kittāvatā ca vijjāgato hotī’’ti? ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati, bhikkhu, vijjā; ettāvatā ca vijjāgato hotī’’ti.
“因此,比丘,‘这是苦’应当作意策励……‘这是导向苦灭之道迹’应当作意策励。”第八经。
‘‘Tasmātiha , bhikkhu, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 教诫经
9. Saṅkāsanasuttaṃ
1089“诸比丘,“这是苦圣谛”——此是我所宣说的。对此,有无量的说明、无量的用语、无量的阐释,即“如是,这就是苦圣谛”;“这是苦集圣谛”……“这是苦灭圣谛”……“这是导向苦灭的道圣谛”——诸比丘,此也是我所宣说的。对此,同样有无量的说明、无量的用语、无量的阐释,即“如是,这就是导向苦灭的道圣谛”。”
‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti bhikkhave, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā – ‘itipidaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti ; idaṃ dukkhasamudayaṃ…pe… idaṃ dukkhanirodhaṃ…pe… ‘idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti, bhikkhave, mayā paññattaṃ. Tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā – ‘itipidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti.
“因此,诸比丘,于“此是苦”应修习……于“此是导至苦灭之道”应修习。
”第九经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Navamaṃ.
1090“诸比丘,有这四件事,是真实的、不虚妄、不变异的。哪四件事?‘这是苦’——这是真实的,不虚妄,不变异;‘这是苦的集’——这是真实的,不虚妄,不变异;‘这是苦的灭’——这是真实的,不虚妄,不变异;‘这是导向苦灭之道’——这是真实的,不虚妄,不变异。诸比丘,这四件事正是真实、不虚妄、不变异的。”
‘‘Cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni. Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ ; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ – imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathāni.
“诸比丘,是故,于‘此是苦’应修习……于‘此是导向苦灭之道’应修习。”第十经。
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, ‘idaṃ dukkha’nti yogo karaṇīyo…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo’’ti. Dasamaṃ.
法轮、如来、蕴与处。
受持、两种无明,明、教示,如实。
Dhammacakkaṃ tathāgataṃ, khandhā āyatanena ca; Dhāraṇā ca dve avijjā, vijjā saṅkāsanā tathāti.