4. 根相应
4. Indriyasaṃyuttaṃ
全书 308 段
「第一品」纯净品
1. Suddhikavaggo
1. 纯净经
1. Suddhikasuttaṃ
471舍卫城(Sāvatthī)因缘:“诸比丘,有五根。哪五种?信根、精进根、念根、定根、慧根。诸比丘,这即是五根。”第一经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Paṭhamaṃ.
2. 初入流者经
2. Paṭhamasotāpannasuttaṃ
472“诸比丘,有五根。哪五种?信根、精进根、念根、定根、慧根。诸比丘,当圣弟子如实了知这五根的味、过患与出离,这位圣弟子便称为入流者,不堕恶趣,决定趣向正觉。第二经。”
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Dutiyaṃ.
3. 第二入流者经
3. Dutiyasotāpannasuttaṃ
473“诸比丘,有这五根。是哪五种呢?信根、精进根、念根、定根、慧根。诸比丘,当圣弟子如实了知这五根的集起、灭去、味、过患与出离时——诸比丘,这位圣弟子便称为入流者,不退堕法,决定,以正觉为彼岸。” 第三经。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Tatiyaṃ.
4. 第一阿拉汉经
4. Paṭhamaarahantasuttaṃ
474“诸比丘,有五种根。哪五种?信根、精进根、念根、定根、慧根。诸比丘,当圣弟子如实了知这五根的乐味、过患与出离之后,以无取著而得解脱——比丘们,这便称为阿拉汉比丘,漏尽者,梵行已立,所作已办,重担已卸,自利已达,有结已尽,正智解脱。”第四经。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto’’ti. Catutthaṃ.
5. 第二阿拉汉经
5. Dutiyaarahantasuttaṃ
475“诸比丘,有此五根。哪五种?信根、精进根、念根、定根、慧根。诸比丘,当比丘如实了知这五根的集起、灭没、乐味、过患与出离之后,以无取著而得解脱——比丘们,这便称为阿拉汉比丘,漏尽者,梵行已立,所作已办,重担已卸,自利已达,有结已尽,正智解脱。”第五经。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto’’ti. Pañcamaṃ.
6. 第一沙门婆罗门经
6. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
476“比丘们,有这五根。哪五种?信根……(中略)……慧根。比丘们,若有沙门或婆罗门,对这五根的味、过患、出离不能如实了知,那么,比丘们,我不视他们为沙门中的沙门、婆罗门中的婆罗门;这些具寿也无法在现法中,亲自以证智证得沙门义或婆罗门义而安住。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
“比丘们,若有沙门或婆罗门,对这五根的集起、灭去、味、过患、出离如实了知,那么,比丘们,我视他们为沙门中的沙门、婆罗门中的婆罗门;这些具寿就在现法中,亲自以证智证得沙门义和婆罗门义而安住。”第六经。
‘‘Ye ca kho keci , bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā; te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 第二沙门婆罗门经
7. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
477“诸比丘,凡是任何沙门或婆罗门,不了知信根,不了知信根的集起,不了知信根的灭,不了知导向信根灭的道路;不了知精进根……(中略)……念根……(中略)……定根……(中略)……慧根,不了知慧根的集起,不了知慧根的灭,不了知导向慧根灭的道路——诸比丘,我不认为这些沙门或婆罗门能在沙门中堪称沙门,或在婆罗门中堪称婆罗门。而且,这些尊者未能在现法之中,自己证知、现证,安住于沙门义利或婆罗门义利。
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā saddhindriyaṃ nappajānanti, saddhindriyasamudayaṃ nappajānanti, saddhindriyanirodhaṃ nappajānanti, saddhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; vīriyindriyaṃ nappajānanti…pe… satindriyaṃ nappajānanti …pe… samādhindriyaṃ nappajānanti…pe… paññindriyaṃ nappajānanti, paññindriyasamudayaṃ nappajānanti, paññindriyanirodhaṃ nappajānanti, paññindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
“诸比丘,而凡是任何沙门或婆罗门,了知信根,了知信根的集起,了知信根的灭,了知导向信根灭的道路;了知精进根,了知精进根的集起,了知精进根的灭,了知导向精进根灭的道路;了知念根……乃至……定根……乃至……慧根,了知慧根的集起,了知慧根的灭,了知导向慧根灭的道路——诸比丘,我即认为这些沙门或婆罗门能在沙门中堪称沙门,在婆罗门中堪称婆罗门。而且,这些贤者能就在此现法之中,自己证知、现证,安住于沙门义利与婆罗门义利。”第七经。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā saddhindriyaṃ pajānanti, saddhindriyasamudayaṃ pajānanti, saddhindriyanirodhaṃ pajānanti, saddhindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; vīriyindriyaṃ pajānanti, vīriyindriyasamudayaṃ pajānanti, vīriyindriyanirodhaṃ pajānanti, vīriyindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; satindriyaṃ pajānanti…pe… samādhindriyaṃ pajānanti…pe… paññindriyaṃ pajānanti, paññindriyasamudayaṃ pajānanti, paññindriyanirodhaṃ pajānanti, paññindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti , te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Sattamaṃ.
8. 应见经
8. Daṭṭhabbasuttaṃ
478“诸比丘,有此五根。哪五种呢?信根……乃至慧根。诸比丘,信根应于何处见?于四入流支中——信根应于此见。诸比丘,精进根应于何处见?于四正勤中——精进根应于此见。诸比丘,念根应于何处见?于四念处中——念根应于此见。诸比丘,定根应于何处见?于四禅那中——定根应于此见。诸比丘,慧根应于何处见?于四圣谛中——慧根应于此见。诸比丘,此即五根。”第八经。
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Kattha ca, bhikkhave, saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu sotāpattiyaṅgesu – ettha saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kattha ca, bhikkhave, vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu sammappadhānesu – ettha vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kattha ca, bhikkhave, satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu satipaṭṭhānesu – ettha satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kattha ca, bhikkhave, samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu jhānesu – ettha samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kattha ca, bhikkhave, paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu ariyasaccesu – ettha paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第一分别经
9. Paṭhamavibhaṅgasuttaṃ
479“诸比丘,有此五根。哪五种?信根……慧根。诸比丘,什么是信根?诸比丘,于此,圣弟子有信,深信如来的觉悟:“彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。”诸比丘,这便称为信根。”
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Katamañca, bhikkhave, saddhindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti – idaṃ vuccati, bhikkhave, saddhindriyaṃ.
“诸比丘,什么是精进根?诸比丘,于此,圣弟子为断除不善法、成就善法,住于勤发精进,他强健有力、坚毅勇猛,于诸善法从不懈怠、不卸重担——诸比丘,这便称为精进根。
‘‘Katamañca, bhikkhave, vīriyindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu – idaṃ vuccati, bhikkhave, vīriyindriyaṃ.
“诸比丘,什么是念根?诸比丘,于此,圣弟子具念,成就最胜的念与正知,久远以前所作、久远以前所说,皆能记忆、皆能回忆——诸比丘,这便称为念根。
‘‘Katamañca, bhikkhave, satindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā – idaṃ vuccati, bhikkhave, satindriyaṃ.
“诸比丘,什么是定根呢?诸比丘,在此,圣弟子以舍弃为所缘,获得定,获得心一境性——诸比丘,这就称为定根。
‘‘Katamañca, bhikkhave, samādhindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako vossaggārammaṇaṃ karitvā labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, samādhindriyaṃ.
“诸比丘,什么是慧根呢?诸比丘,在此,圣弟子具有智慧,他具足导向生起与灭尽、圣的、能洞察、正确导向苦尽的慧——诸比丘,这就称为慧根。诸比丘,这些就是五根。”第九经。
‘‘Katamañca, bhikkhave, paññindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya, sammā dukkhakkhayagāminiyā – idaṃ vuccati, bhikkhave, paññindriyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Navamaṃ.
10. 第二分别经
10. Dutiyavibhaṅgasuttaṃ
480“诸比丘,有这五根。哪五种呢?信根……(中略)……慧根。诸比丘,什么是信根?诸比丘,于此,圣弟子有信,深信如来的觉悟:‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’诸比丘,这就称为信根。”
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Katamañca, bhikkhave, saddhindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti – idaṃ vuccati, bhikkhave, saddhindriyaṃ.
“诸比丘,什么是精进根呢?诸比丘,于此,圣弟子安住于精进,为断除不善法、为成就善法,强健有力、坚毅勇猛,于善法上不卸下重担。他为了使未生起的恶不善法不生起,而生起意欲、精进、奋力、策励心、殷勤;为了使已生起的恶不善法断除,而生起意欲、精进、奋力、策励心、殷勤;为了使未生起的善法生起,而生起意欲、精进、奋力、策励心、殷勤;为了使已生起的善法安住、不忘失、增长、广大、修习、圆满,而生起意欲、精进、奋力、策励心、殷勤。诸比丘,这就称为精进根。
‘‘Katamañca , bhikkhave, vīriyindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. So anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati – idaṃ vuccati, bhikkhave, vīriyindriyaṃ.
“诸比丘,什么是念根呢?诸比丘,于此,圣弟子具念,具备最上的念与正知,能忆持、随念长久以前所作、长久以前所说。他于身随观身而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……(中略)……于心……于法随观法而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,这就称为念根。
‘‘Katamañca , bhikkhave, satindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. So kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – idaṃ vuccati, bhikkhave, satindriyaṃ.
“诸比丘,什么是定根?在此,圣弟子以舍为所缘,获得定,获得心一境性。他远离诸欲、远离不善法,有寻有伺,具足由远离而生的喜与乐,进入并安住于初禅。由寻与伺的止息,内心清净,心成专一,无寻无伺,具足由定而生的喜与乐,进入并安住于第二禅。随着喜的消退,他安住于舍,正念正知,以身感受乐,正如圣者们所说:‘舍、念、乐住’,进入并安住于第三禅。由乐与苦的舍断,以及先前喜与忧的灭没,不苦不乐,舍念清净,进入并安住于第四禅——诸比丘,这称为定根。”
‘‘Katamañca, bhikkhave, samādhindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako vossaggārammaṇaṃ karitvā labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ. So vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati – idaṃ vuccati, bhikkhave, samādhindriyaṃ.
“诸比丘,什么是慧根?在此,圣弟子是有慧者,具足导向生灭的智慧,这是圣者的、能洞察的、正导至苦尽的智慧。他如实了知‘这是苦’,如实了知‘这是苦集’,如实了知‘这是苦灭’,如实了知‘这是导至苦灭之道’——诸比丘,这称为慧根。诸比丘,这些是五根。 ”第十经。
‘‘Katamañca , bhikkhave, paññindriyaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya, sammā dukkhakkhayagāminiyā. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti – idaṃ vuccati, bhikkhave, paññindriyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyānī’’ti. Dasamaṃ.
清净与二流,复有二阿拉汉;
沙门婆罗门应见者,及二种分别。
Suddhikañceva dve sotā, arahantā apare duve; Samaṇabrāhmaṇā daṭṭhabbaṃ, vibhaṅgā apare duveti.