3. 六根品
3. Chaḷindriyavaggo
4. 根相应 · 26 段
1. 后有经
1. Punabbhavasuttaṃ
491“诸比丘,有这五根。哪五种?信根……(中略)……慧根。诸比丘,只要我尚未如实通达这五根的集、灭、味、患、离,我便不在包含天、魔、梵的世间,不在沙门、婆罗门、天、人众中,宣称‘已现证无上正等正觉’。诸比丘,而当我对这五根的集、灭、味、患、离如实通达时,我便在包含天、魔、梵的世间,在沙门、婆罗门、天、人众中,宣称‘已现证无上正等正觉’。且我的智与见生起:‘我的解脱不可动摇,这是最后生,不再有后有。’” 第一经。
‘‘Pañcimāni , bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ. Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ . Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti , ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti. Paṭhamaṃ.
2. 命根经
2. Jīvitindriyasuttaṃ
492“诸比丘,有这三种根。哪三种?女根、男根、命根。诸比丘,这就是三根。” 第二经。
‘‘Tīṇimāni , bhikkhave, indriyāni. Katamāni tīṇi? Itthindriyaṃ, purisindriyaṃ, jīvitindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi indriyānī’’ti. Dutiyaṃ.
3. 已知根经
3. Aññindriyasuttaṃ
493“诸比丘,有这三根。哪三种?‘我将知未知’根、已知根、具已知根。诸比丘,此即是三根。” 第三经。
‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni tīṇi? Anaññātaññassāmītindriyaṃ , aññindriyaṃ, aññātāvindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, tīṇi indriyānī’’ti. Tatiyaṃ.
4. 一种子经
4. Ekabījīsuttaṃ
494“诸比丘,有这五根。哪五种?信根……(中略)……慧根。诸比丘,这就是五根。诸比丘,由于这五根修习圆满、达到均衡,便成为阿拉汉;比之稍逊者,成为中般涅槃者;比之稍逊者,成为生般涅槃者;比之稍逊者,成为无行般涅槃者;比之稍逊者,成为有行般涅槃者;比之稍逊者,成为上流者,趋向色究竟天;比之稍逊者,成为一来者;比之稍逊者,成为一种子者;比之稍逊者,成为家家者;比之稍逊者,成为七有者;比之稍逊者,成为随法行者;比之稍逊者,成为随信行者。”第四经
‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ…pe… paññindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ indriyānaṃ samattā paripūrattā arahaṃ hoti, tato mudutarehi antarāparinibbāyī hoti, tato mudutarehi upahaccaparinibbāyī hoti, tato mudutarehi asaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi sasaṅkhāraparinibbāyī hoti, tato mudutarehi uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī, tato mudutarehi sakadāgāmī hoti, tato mudutarehi ekabījī hoti, tato mudutarehi kolaṃkolo hoti, tato mudutarehi sattakkhattuparamo hoti, tato mudutarehi dhammānusārī hoti, tato mudutarehi saddhānusārī hotī’’ti. Catutthaṃ.
5. 清净经
5. Suddhakasuttaṃ
495“诸比丘,有这六根。哪六根?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根。诸比丘,这就是六根。”第五经
‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ , jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, cha indriyānī’’ti. Pañcamaṃ.
6. 入流者经
6. Sotāpannasuttaṃ
496“诸比丘,有六根。哪六根?眼根……(中略)……意根。诸比丘,当圣弟子如实了知此六根的集、灭、味、患、离时——他便被称为入流的圣弟子,不退堕、决定、以正觉为彼岸。 ”第六经
‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ…pe… manindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 阿拉汉经
7. Arahantasuttaṃ
497“诸比丘,有这六根。哪六根?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根。诸比丘,当比丘如实了知这六根的集、灭、味、患、离,以无取而解脱时,诸比丘,这样的比丘便称为阿拉汉、漏尽者、已修习者、应作已作、已放下重担、已达自利、已尽有结、以正智而解脱者。”第七经
‘‘Chayimāni , bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto’’’ti. Sattamaṃ.
8. 正自觉者经
8. Sambuddhasuttaṃ
498“诸比丘,有这六根。哪六根?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根。诸比丘,只要我尚未如实了知这六根的集、灭、味、患、离,我便不向有诸天神、魔、梵的世间,向有沙门、婆罗门、天人、人的世代宣称‘已证得无上正自觉’。诸比丘,当我如实了知这六根的集、灭、味、患、离之后,我才向有诸天神、魔、梵的世间,向有沙门、婆罗门、天人、人的世代宣称‘已证得无上正自觉’。我生起智与见:‘我的解脱不动摇,此是最后生,今不再有后有。’”第八经
‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ. Yāvakīvañcāhaṃ , bhikkhave, imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassa maṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthidāni punabbhavo’’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 第一沙门婆罗门经
9. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
499“诸比丘,有此六根。哪六根?眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,对这六根的集、灭、味、患、离未能如实了知者,诸比丘,我不认为他们是沙门中的真沙门,或是婆罗门中的真婆罗门,彼诸具寿也无法于现法中以自己的证智证得、具足而住于沙门之义或婆罗门之义。” “诸比丘,然凡任何沙门或婆罗门,对这六根的集、灭、味、患、离能如实了知者,诸比丘,我认为他们是沙门中的真沙门,也是婆罗门中的真婆罗门,彼诸具寿即于现法中以自己的证智证得、具足而住于沙门之义与婆罗门之义。”第九经
‘‘Chayimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni cha? Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ, manindriyaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti’’. ‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Navamaṃ.
10. 第二沙门婆罗门经
10. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
500“诸比丘,凡有沙门或婆罗门,不了知眼根、眼根之集、眼根之灭,以及导向眼根灭之道;不了知耳根……鼻根……舌根……身根……意根,不了知意根之集、意根之灭,以及导向意根灭之道。诸比丘,我不认为这些沙门或婆罗门……(中略)……这些具寿能在这一生中亲自以证智证悟沙门的真义与婆罗门的真义,证悟之后圆满地安住其中。
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā cakkhundriyaṃ nappajānanti, cakkhundriyasamudayaṃ nappajānanti, cakkhundriyanirodhaṃ nappajānanti, cakkhundriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; sotindriyaṃ…pe… ghānindriyaṃ…pe… jivhindriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ…pe… manindriyaṃ nappajānanti, manindriyasamudayaṃ nappajānanti , manindriyanirodhaṃ nappajānanti, manindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, bhikkhave…pe… sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
“诸比丘,任何沙门或婆罗门,他们了知眼根,了知眼根的集起,了知眼根的息灭,了知导向眼根息灭的修行道路;了知耳根……鼻根……舌根……身根……意根,了知意根的集起,了知意根的息灭,了知导向意根息灭的修行道路——诸比丘,我认为这些沙门或婆罗门,才是在沙门中真正被尊为沙门、在婆罗门中真正被尊为婆罗门者。而且这些尊者就在这一生中,亲自以证智证悟了沙门的真义与婆罗门的真义,证悟之后,圆满地安住其中。”第十经。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā cakkhundriyaṃ pajānanti, cakkhundriyasamudayaṃ pajānanti, cakkhundriyanirodhaṃ pajānanti, cakkhundriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, sotindriyaṃ…pe… ghānindriyaṃ…pe… jivhindriyaṃ…pe… kāyindriyaṃ…pe… manindriyaṃ pajānanti, manindriyasamudayaṃ pajānanti, manindriyanirodhaṃ pajānanti, manindriyanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā, te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Dasamaṃ.
再生者、知命者、一种子者及清净者;
入流者、阿拉汉、正自觉者,及二种沙门与婆罗门。
Punabbhavo jīvitaññāya, ekabījī ca suddhakaṃ; Soto arahasambuddho, dve ca samaṇabrāhmaṇāti.