638【应学法六十一:着履】那时,佛陀世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇树给孤独园。而就在那个时候,六群比丘对着穿鞋的人说法……。
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū pādukāruḷhassa dhammaṃ desenti…pe….
“我不为无病而穿木屐者说法”,应当学。
‘‘Na pādukāruḷhassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
不应为穿鞋者说法,除非对方是病患。如果出于不恭敬,为穿鞋者说法——无论这鞋是穿在脚上的、套在脚跟上的、还是完全脱下的,只要对方无病,则犯恶作。
Na pādukāruḷhassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca akkantassa vā paṭimukkassa vā omukkassa vā agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯的情况:出于无意……(中略)……对初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
639【应学法六十二:着屐】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。就在那时,六群比丘为穿着鞋子的人说法……(中略)……。
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū upāhanāruḷhassa dhammaṃ desenti…pe….
“我不为无病而穿鞋履者说法”,应当学。
‘‘Na upāhanāruḷhassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhākaraṇīyā’’ti.
不应为穿鞋者说法,除非对方是病患。如果出于不恭敬,为穿鞋者说法——无论这鞋是踏入的、套稳的、还是松垂未系紧的,只要对方无病,则犯恶作。
Na upāhanāruḷhassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca akkantassa vā paṭimukkassa vā omukkassa vā agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯的情况:出于无意……(中略)……对初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
640【应学法六十三:乘乘】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。就在那时,六群比丘为坐在车乘上的人说法……(中略)……。
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū yānagatassa dhammaṃ desenti…pe….
“我不为无病而乘坐车乘者说法”,应当学。
‘‘Na yānagatassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
所谓载具,是指轿子、马车、货车、轻便马车、轿椅、肩舆等。
Yānaṃ nāma vayhaṃ ratho sakaṭaṃ sandamānikā sivikā pāṭaṅkī.
不应向无病而坐在载具上的人说法。如果有人出于不恭敬,向无病而坐在载具上的人说法,犯恶作。
Na yānagatassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca yānagatassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯的情况:非故意、失念、不知、病者,以及最初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
641【应学法六十四:卧】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,六群比丘向躺卧的人说法……
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū sayanagatassa dhammaṃ desenti…pe….
“我不为无病而躺卧者说法”,应当学。
‘‘Na sayanagatassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
不应向无病而躺卧的人说法。如果有人出于不恭敬,向无病而躺卧的人说法,哪怕那人只是躺在地上,也犯恶作。
Na sayanagatassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca antamaso chamāyampi nipannassa sayanagatassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯的情况:非故意、失念、不知、病者,以及最初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
642【应学法六十五:抱膝】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,六群比丘对抱膝坐着的人说法……(省略)。
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū pallatthikāya nisinnassa dhammaṃ desenti…pe….
“我不为无病而抱膝坐者说法”,应当学。
‘‘Na pallatthikāya nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
不应向无病而抱膝坐着的人说法。如果出于不恭敬,对无病却用双手抱膝坐着、或者用衣服裹膝坐着的人说法,就犯恶作罪。
Na pallatthikāya nisinnassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca hatthapallatthikāya vā dussapallatthikāya vā nisinnassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯的情况:不是故意的……(省略)……乃至最初犯此戒的人。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
643【应学法六十六:着帽】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,六群比丘对裹着头的人说法……(省略)。
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū veṭhitasīsassa dhammaṃ desenti…pe….
“我不为无病而缠头者说法”,应当学。
‘‘Na veṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
所谓裹着头,是指把头部裹起来,不露出头发的边缘。
Veṭhitasīso nāma kesantaṃ na dassāpetvā veṭhito hoti.
不应向无病而裹着头的人说法。如果出于不恭敬,对无病却裹着头的人说法,就犯恶作罪。
Na veṭhitasīsassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca veṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯的情况:不是故意的、失念的、不知道的、生病时、让对方解开头发露出头顶后再说法、遭遇危难时、精神失常者、最初的犯者。
Anāpatti asañcicca, assatiyā, ajānantassa, gilānassa, kesantaṃ vivarāpetvā deseti, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
644【应学法六十七:覆头】那时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,六群比丘对着裹着头的人说法……(省略)
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū oguṇṭhitasīsassa dhammaṃ desenti…pe….
“我不为无病而覆头(蒙头)者说法”,应当学。
‘‘Na oguṇṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
把头和身体一起遮盖住的,称为裹头者。
Oguṇṭhitasīso nāma sasīsaṃ pāruto vuccati.
不应该对裹着头而且没有生病的人说法。如果出于不恭敬,对裹着头而且没有生病的人说法,就犯恶作。
Na oguṇṭhitasīsassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca oguṇṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯的情况:不是故意的、失念的、不知道的、生病时、让对方露出头后说法、遭遇危难时、精神失常者、最初的犯者。
Anāpatti asañcicca, assatiyā, ajānantassa, gilānassa, sīsaṃ vivarāpetvā deseti, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
645【应学法六十八:地坐】那时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,六群比丘坐在地上,向坐在座位上的人说法……(省略)
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū chamāya nisīditvā āsane nisinnassa dhammaṃ desenti…pe….
“我自己坐在地上,不为坐在座位上的无病者说法”,应当学。
‘‘Na chamāyaṃ nisīditvā āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
不应该坐在地上,对坐在座位上且没有生病的人说法。如果任何人出于不恭敬,坐在地上对坐在座位上且没有生病的人说法,犯恶作。
Na chamāyaṃ nisīditvā āsane nisinnassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca chamāyaṃ nisīditvā āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯的情况是:不是故意的……对于最初犯的人。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
646【应学法六十九:卑座】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。当时,六群比丘坐在低矮的座位上,对坐在高座位上的人说法。那些少欲的诸比丘……他们呵责、非难、议论说:“六群比丘怎么能坐在低矮的座位上,对坐在高座位上的人说法呢?”……世尊问:“诸比丘,你们真的坐在低矮的座位上,对坐在高座位上的人说法吗?”他们回答:“是真的,世尊。”佛陀世尊呵责他们……说道:“你们这些愚痴的人,怎么能坐在低矮的座位上,对坐在高座位上的人说法呢!这不能让未生起信心的人生信……”呵责之后,做了法谈,对诸比丘说:
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa dhammaṃ desenti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa dhammaṃ desessantī’’ti…pe… saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa dhammaṃ desethāti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa dhammaṃ desessatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… vigarahitvā…pe… dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –
647“诸比丘,很久以前,波罗奈(Bārāṇasī)有位篾匠,他的妻子怀孕了。她告诉篾匠:‘郎君,我怀孕了,想吃芒果。’他说:‘没有芒果,现在不是芒果的季节。’她说:‘如果我吃不到,我会死。’那时,国王有一棵常年结果的芒果树。于是,篾匠就去到那棵芒果树,爬上树躲藏起来。那时,国王和国师婆罗门一起,走向那棵芒果树。到了之后,国王坐在高座上学习咒语。篾匠心想:‘这个国王是多么不如法呀,竟然坐在高座上学习咒语。这位婆罗门也不如法,坐在低座上教导坐在高座上的人咒语。我也不如法,为了一个女人偷国王的芒果。这一切全都不如法!’于是,他从树上跳下,说道:
‘‘Bhūtapubbaṃ , bhikkhave, bārāṇasiyaṃ aññatarassa chapakassa pajāpati gabbhinī ahosi. Atha kho, bhikkhave, sā chapakī taṃ chapakaṃ etadavoca – ‘gabbhinīmhi, ayyaputta! Icchāmi ambaṃ khāditu’nti. ‘Natthi ambaṃ , akālo ambassā’ti. ‘Sace na labhissāmi marissāmī’ti. Tena kho pana samayena, rañño ambo dhuvaphalo hoti. Atha kho, bhikkhave, so chapako yena so ambo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ ambaṃ abhiruhitvā nilīno acchi . Atha kho, bhikkhave, rājā purohitena brāhmaṇena saddhiṃ yena so ambo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ucce āsane nisīditvā mantaṃ pariyāpuṇāti . Atha kho, bhikkhave , tassa chapakassa etadahosi – ‘yāva adhammiko ayaṃ rājā, yatra hi nāma ucce āsane nisīditvā mantaṃ pariyāpuṇissati. Ayañca brāhmaṇo adhammiko, yatra hi nāma nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa mantaṃ vācessati. Ahañcamhi adhammiko, yohaṃ itthiyā kāraṇā rañño ambaṃ avaharāmi. Sabbamidaṃ carimaṃ kata’nti tattheva paripati.
这两人都不懂得利益,两人都不见法。
这教导咒语者,和那不如法学习者。
“已吃了白米饭,配着清净的肉汤;
因此我不说非法;法为圣者所赞叹。
去他的这种财富,婆罗门啊,还有那种名声;
那是靠堕落,或靠行非法而得的生计。
“大婆罗门啊,去出家修行吧;其他众生也会煮食;
不要行非法,你会像这瓦罐一样被击碎。”
‘‘Ubho atthaṃ na jānanti, ubho dhammaṃ na passare; Yo cāyaṃ mantaṃ vāceti, yo cādhammenadhīyati. ‘‘Sālīnaṃ odano bhutto, sucimaṃsūpasecano; Tasmā dhamme na vattāmi, dhammo ariyebhi vaṇṇito. ‘‘Dhiratthu taṃ dhanalābhaṃ, yasalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. ‘‘Paribbaja mahābrahme, pacantaññepi pāṇino; Mā tvaṃ adhammo ācarito, asmā kumbhamivābhidā’’ti.
“诸比丘,那时我都不愿意坐在低座位上对坐在高座位上的人诵咒语,更何况是现在,怎么会愿意坐在低座位上对坐在高座位上的人说法呢?诸比丘,这不能让未生信者生信……诸比丘,你们应当这样诵习这条学处——”
‘‘Tadāpi me, bhikkhave, amanāpā nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa mantaṃ vācetuṃ, kimaṅga pana etarahi na amanāpā bhavissati nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa dhammaṃ desetuṃ. Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
“我自己坐低座,不为坐高座的无病者说法”,应当学。
‘‘Na nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
“不应坐在低座上对坐在高座上的无病者说法。若因不恭敬而坐在低座上对坐在高座上的无病者说法,犯恶作。”
Na nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯:非故意……(中略)……初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
648【应学法七十:立】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,六群比丘站着对坐着的人说法……(中略)……
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū ṭhitā nisinnassa dhammaṃ desenti…pe….
“我自己站着,不为坐着的无病者说法”,应当学。
‘‘Na ṭhito nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
不应该站着对无病而坐著的人说法。如果出于不恭敬,站着对无病而坐著的人说法,犯恶作。
Na ṭhitena nisinnassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca ṭhito nisinnassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯:不是故意的……(中略)……对初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
649【应学法七十一:行在后】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,六群比丘走在后面,对走在前面的人说法……(中略)……
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū pacchato gacchantā purato gacchantassa dhammaṃ desenti…pe….
“我走在后面,不为走在前面的无病者说法”,应当学。
‘‘Na pacchato gacchanto purato gacchantassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
不应该走在后面的人对走在前面而无病的人说法。如果出于不恭敬,走在后面的人对走在前面而无病的人说法,犯恶作。
Na pacchato gacchantena purato gacchantassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca pacchato gacchanto purato gacchantassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯:不是故意的……(中略)……对初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
650【应学法七十二:行傍道】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。就在那个时候,六群比丘走在非道路上,向走在正道上的人说法……
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū uppathena gacchantā pathena gacchantassa dhammaṃ desenti…pe….
“我走在道旁,不为走在道中的无病者说法”,应当学。
‘‘Na uppathena gacchanto pathena gacchantassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
走在非道上的人,不应该向走在正道上、没有生病的人说法。如果出于不恭敬,走在非道上向正在正道上走着、没有生病的人说法,犯恶作。
Na uppathena gacchantena pathena gacchantassa agilānassa dhammo desetabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca uppathena gacchanto pathena gacchantassa agilānassa dhammaṃ deseti, āpatti dukkaṭassa.
无犯:不是故意的……(中略)……对初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
651【应学法七十三:立大小便】那时,佛陀世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。就在那个时候,六群比丘站着大小便……
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū ṭhitā uccārampi passāvampi karonti…pe….
“我不无病而站着大小便”,应当学。
‘‘Na ṭhito agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
一个没生病的人,不应该站着大小便。如果出于不恭敬,没有生病却站着大小便,犯恶作。
Na ṭhitena agilānena uccāro vā passāvo vā kātabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca ṭhito agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā karoti, āpatti dukkaṭassa.
无犯:不是故意的……(中略)……对初犯者。
Anāpatti asañcicca…pe… ādikammikassāti.
652【应学法七十四:生草上大小便】那时,佛陀世尊正住在舍卫城的祇树给孤独园。就在那个时候,六群比丘在绿色的植被上大小便,也吐唾液……(中略)……。
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū harite uccārampi passāvampi kheḷampi karonti…pe….
“我无病时不在绿色植被上大小便、吐唾”,应当学。
‘‘Na harite agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
无病的比丘,不应在绿色的植被上大小便或吐唾液。如果哪个比丘,出于不恭敬的心态,在没有生病的情况下,在绿色植被上大小便或吐唾液,这就犯了一个恶作的罪。
Na harite agilānena uccāro vā passāvo vā kheḷo vā kātabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca harite agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karoti, āpatti dukkaṭassa.
以下情况没有犯戒:不是故意的、不小心忘记了、不知道、生病了、在本来没有绿色植被的地方做的,后来蔓延覆盖到了绿色植被上、遇到生命危险等灾难时、精神失常时、对于最初的违犯者。
Anāpatti asañcicca, assatiyā, ajānantassa, gilānassa, appaharite kato haritaṃ ottharati, āpadāsu, ummattakassa, ādikammikassāti.
653【应学法七十五:水中大小便】那时,佛陀世尊正住在舍卫城的祇树给孤独园。就在那个时候,六群比丘在水中大小便,也吐唾液。在家众对此感到不满,纷纷批评指责,到处议论说:“这些释迦族的沙门,怎么能像那些在家享乐的人一样,在水中大小便、吐唾液呢!” 一些比丘听到了那些在家众的不满、批评和指责。那些少欲知足的比丘……(中略)……也对此感到不满,批评指责说:“六群比丘怎么能这样做,在水中大小便、吐唾液呢!”……(中略)……世尊问:“诸比丘,听说你们真的在水中大小便,也吐唾液,这是真的吗?” 他们回答:“是真的,世尊。” 佛陀世尊呵斥他们说……(中略)……“你们这些愚痴的人,怎么能做出这样的事,在水中大小便、吐唾液呢!愚痴的人啊,这种行为,不能让那些没有信心的人产生信心……(中略)……因此,诸比丘,你们应该这样来宣读这条学处——
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū udake uccārampi passāvampi kheḷampi karonti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā udake uccārampi passāvampi kheḷampi karissanti, seyyathāpi gihī kāmabhogino’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū udake uccārampi passāvampi kheḷampi karissantī’’ti…pe… saccaṃ kira tumhe, bhikkhave, udake uccārampi passāvampi kheḷampi karothāti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, udake uccārampi passāvampi kheḷampi karissatha! Netaṃ, moghapurisā, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
“我不在水中大小便、吐唾”,应当学。
‘‘Na udake uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
“我不无病而在水中大小便、吐唾”,应当学。
‘‘Na udake agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
654就在那个时候,有些生病的比丘,对于在水中大小便、吐唾液这件事,感到犹豫不决,心存顾虑。他们就把这件事情禀告了世尊。于是,世尊以这个事为缘由,借这个机会,为诸比丘作了一场佛法的开示,然后对诸比丘说:“诸比丘,我允许生病的比丘在水中大小便或吐唾液。那么,诸比丘,你们应该这样来宣读这条学处——”
Tena kho pana samayena gilānā bhikkhū udake uccārampi passāvampi kheḷampi kātuṃ kukkuccāyanti. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, gilānena bhikkhunā udake uccārampi passāvampi kheḷampi kātuṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
“我不无病而在水中大小便、吐唾”,应当学。
‘‘Na udake agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā’’ti.
无病的比丘不应该在水里大小便或吐痰。如果哪个比丘不恭敬,无病却在水里大小便或吐痰,那就犯了恶作罪。
Na udake agilānena uccāro vā passāvo vā kheḷo vā kātabbo. Yo anādariyaṃ paṭicca udake agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karoti, āpatti dukkaṭassa.
没有犯戒的情况是:不是故意的、不小心忘记了、不知道、生病了、在陆地上排泄后被水冲走了、遇到灾难时、疯了、心念散乱、极度痛苦、对最初犯者(即学处制立前的最初违犯者)。
Anāpatti asañcicca, assatiyā, ajānantassa, gilānassa, thale kato udakaṃ ottharati, āpadāsu, ummattakassa, khittacittassa, vedanāṭṭassa, ādikammikassāti.
【应学法结语】尊者们,应学的学处已经诵出了。在此,我问各位尊者:“你们在这些方面清净吗?”第二次我问:“你们在这些方面清净吗?”第三次我问:“你们在这些方面清净吗?”各位尊者在这些方面是清净的,所以才默然不语,我就这样记住这件事。
Uddiṭṭhā kho, āyasmanto, sekhiyā dhammā. Tatthāyasmante pucchāmi – ‘‘kaccittha parisuddhā’’? Dutiyampi pucchāmi – ‘‘kaccittha parisuddhā’’? Tatiyampi pucchāmi – ‘‘kaccittha parisuddhā’’? Parisuddhetthāyasmanto, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
事件
这部经的缘起是,佛陀住在祇树给孤独园时,以六群比丘为代表的一些比丘,在进入俗人家中接受供养或行走坐卧时,表现出了种种不威仪、不恭敬的行为,比如敞开衣服、大声喧哗、东张西望、摇头晃脑等。
这些荒唐的举止被在家居士们看到后,引发了广泛的非难和呵责,认为这些释迦族的沙门行为举止如同在家人一样放逸。少欲的比丘们听闻后,既呵责这些行为,又将此事禀告了佛陀。
佛陀以此因缘集合僧团,逐一询问并呵责了六群比丘,然后为比丘们制定了一系列关于在俗家间应如何行、住、坐、卧、接受及食用食物的“应学法”(规矩),并规定若出于“不恭敬”而违犯,则犯“恶作”罪。
经文摘要
比丘在俗家间的不威仪行为引发非难 → 佛陀制戒,详列行住坐卧、受食等威仪规范 → 明确“出于不恭敬”犯恶作,并开示众多“无犯”的例外情况。
中心思想(白话 + 重点拆解)
这是核心。必须:
这部经的核心,是在谈一个修行人,特别是出家人,在世俗社会中生活时,他的外在行为举止本身就是一种最直接的“说法”和教化。它不是在讲高深的禅定或智慧,而是在讲最基础的身、语威仪,也就是怎么穿衣服、怎么看人、怎么走路、怎么吃饭这些看似鸡毛蒜皮的小事。
佛陀把事情的根本说得很清楚:你“前后垂下着穿下衣”、“露出身体”、“大笑着行走”……佛陀的呵责是“这不能使未信者生信”。这直接点明了核心——戒律的制定,尤其是这些外在规范,第一个重大的目标和作用,就是维护世人对于佛法和僧团的信心。「不能使未信者生信」 → 拆开看:这句话不是说行为本身有本质上的善恶,而是说它产生的社会影响。一个修行者的威仪,是世人接触和理解佛法的第一扇窗口。如果这扇窗口展现的是放逸和轻慢,那么里面即便有再妙的法,别人也不想进来了。
进一步,违犯这些学处的关键判定词是“出于不恭敬”。这不是不小心,而是内心里没有那个认真、庄重、自觉的态度。所以,整个条文的训练,实际上是在通过规范肢体,来驯服内心的骄慢和放逸。同时,佛陀又极其慈悲和圆融,列出了一长串“无犯”的情况——无意的、失念的、病者、危难时、疯狂者。这让戒律不再是冷冰冰的捆绑,而是一套充满弹性和理解的自我训练框架。「凡出于不恭敬,前或后垂下着穿,犯恶作」 → 拆开看:这把罪过从“行为的结果”引向了“行为的动机和态度”。法条锁定的不是动作,而是那个轻慢、无所谓的心。
→ 一句话要旨:行住坐卧皆是修行,穿衣吃饭俱为佛法,外在的规矩是为守护内在的恭敬心和世俗的信心,而非僵化的教条。
关键术语锚
- Anāpatti → 无犯:法规中的“例外条款”,易被误解为“犯了没事”。它精准定义了不构成犯戒的具体情境(如无意识、生病、发疯等),是戒律人性化与灵活性的核心体现。
- Netaṃ → 这不能/并非:常出现在佛陀的呵责语中,引出制定戒律的核心理由——即该行为破坏或不能建立信众对佛法的信心。易错过其作为“制戒理据开关”的重要性。
- ādikammikassāti → 对初犯者:指明这是针对某一类“首次违规者”的专门处理或表述,易被泛泛理解为“初学者”。它在律制中用于界定,比丘在明知有戒条后故意违犯,与在戒条尚未制定时的行为,性质判然不同。
- sakkaccaṃ → 恭敬地/认真地:整部经的关键态度词。易被简化为“礼貌”。它不止是社交礼仪,而是指一种对当下的行为、对法的、对施主供养抱持庄重、自觉、专注的内在心态。与之相反的“不恭敬”即是犯戒的动机要件。
- susaṃvutena → 善摄护/防护:描述对眼、耳、身等根门的守护状态。易被误解为仅仅是“姿势端正”。它的深层义理是“根律仪”,即通过控制外部行为的范围(如眼看一轭之量),来收摄内心,防止心念向外攀缘放逸,是将微细戒律与修行内观直接挂钩的桥梁。