7. 善置天宫品·10. 尸利沙天宫的注释
2. 男天宫义注 · 247 段
10. 尸利沙天宫的注释巴利
10. Serīsakavimānavaṇṇanā
你们要听夜叉和商人们的故事,即刺槐天宫的故事。这座天宫的来历是怎样的呢?世尊般涅槃之后,具寿孩童咖沙巴和五百位比丘一起来到塞陀威耶城。在那里,他把前来亲近自己的弊宿王子从颠倒的执著中解救出来,使他安立在正见上。从那时起,弊宿王子就专心修福,布施沙门和婆罗门。但因为他对那里的人还不熟悉,布施时不够恭敬。后来他命终之后,就投生到四天王天中一座空着的刺槐天宫里。巴利
Suṇothayakkhassa ca vāṇijāna cāti serīsakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavati parinibbute āyasmā kumārakassapo pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ setabyanagaraṃ sampatto. Tattha pāyāsirājaññaṃ attano santikaṃ upagataṃ viparītaggāhato vivecetvā sammādassane patiṭṭhāpesi. So tato paṭṭhāya puññapasuto hutvā samaṇabrāhmaṇānaṃ dānaṃ dento tattha akataparicayatāya asakkaccaṃ dānaṃ datvā aparabhāge kālaṃ katvā cātumahārājikabhavane suññe serīsake vimāne nibbatti.
据说,过去迦叶世尊住世的时候,有一位已断尽烦恼的长老,在某个村子里托钵之后,每天都会在村外一个地方吃饭。一个牧牛人看见后,心里生起清净的信心,想:“这位尊者被太阳晒得很辛苦。”就用四根刺槐木柱搭了一座带枝叶的凉棚供养他,又在凉棚旁边种了一棵刺槐树。牧牛人死后,就凭着这份福德业,投生到四天王天。作为他过去业的显示,天宫门口出现了一片刺槐林,一年四季都开着颜色鲜丽、香气芬芳的花,灿烂夺目。因此,那座天宫就被叫做“刺槐天宫”。这位天子在一佛到下一佛之间的漫长时期里,在天界和人间辗转轮回。到了现在这位佛出世的时候,他成了耶舍长老以无垢为首的四位在家朋友中的一位,名叫憍梵波提,听了世尊说法后证得阿拉汉果。由于过去世养成的习惯,他看到那座空的天宫后,就常常去那里作日间住处。巴利
Atīte kira kassapassa bhagavato kāle eko khīṇāsavatthero aññatarasmiṃ gāme piṇḍāya caritvā bahigāme devasikaṃ ekasmiṃ padese bhattakiccaṃ akāsi. Taṃ disvā eko gopālako ‘‘ayyo sūriyātapena kilamatī’’ti pasannacitto catūhi sirīsathambhehi sākhāmaṇḍapaṃ katvā adāsi, maṇḍapassa samīpe sirīsarukkhaṃ ropesīti ca vadanti. So kālaṃ katvā teneva puññakammena cātumahārājikesu nibbatti, tassa purimakammassa sūcakaṃ vimānadvāre sirīsavanaṃ nibbatti vaṇṇagandhasampannehi pupphehi sabbakālaṃ upasobhamānaṃ, tena taṃ vimānaṃ ‘‘serīsaka’’nti paññāyittha. So ca devaputto ekaṃ buddhantaraṃ devesu ceva manussesu ca saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde yasattherassa catūsu vimalādīsu gihisahāyesu gavampati nāma hutvā bhagavato dhammadesanāya arahatte patiṭṭhito pubbāciṇṇavasena taṃ suññavimānaṃ disvā abhiṇhaṃ divāvihāraṃ gacchati.
后来,他在那里见到了帕亚西天子,就问他说:“贤友,你是谁?”对方回答:“尊者,我是帕亚西王子,死后投生到了这里。”他便说:“你不是持邪见、见解颠倒吗?怎么会投生到这里?”于是帕亚西天子对他说:“尊者,我是被童子迦叶长老从邪见中救拔出来的,但因为修福时不够恭敬,才投生在这座空的天宫里。尊者,太好了!如果您回到人间,请告诉我的眷属:‘帕亚西王子因为布施时不恭敬,投生到了空的刺槐天宫。你们要恭敬地修福,并发愿往生到那里。’”那位长老出于对他的悲悯,就照办了。那些人听了长老的话,也照样发愿、修福,后来都投生到了刺槐天宫。而多闻天王则把刺槐天宫天子安置在荒漠旷野中无荫无水的路上,让他做道路守护神,好让行路的人摆脱非人的阻挠。巴利
So aparabhāge pāyāsidevaputtaṃ tattha disvā ‘‘kosi tvaṃ, āvuso’’ti pucchitvā tena ‘‘ahaṃ, bhante, pāyāsirājañño idhūpapanno’’ti vutte ‘‘nanu tvaṃ micchādiṭṭhiko viparītadassano kathamidhūpapanno’’ti āha. Atha naṃ pāyāsidevaputto ‘‘ayyenamhi kumārakassapattherena micchādassanato vivecito, puññakiriyānaṃ asakkaccakāritāya pana suññe vimāne nibbatto. Sādhu, bhante, manussalokaṃ gatakāle mama parijanassa ārocetha ‘pāyāsirājañño asakkaccaṃ dānaṃ datvā suññaṃ serīsakavimānaṃ upapanno, tumhe pana sakkaccaṃ puññāni katvā tatrūpapattiyā cittaṃ paṇidahathā’’ti. Thero tassānukampāya tathā akāsi. Tepi therassa vacanaṃ sutvā tathā cittaṃ paṇidhāya puññāni katvā serīsake vimāne nibbattiṃsu. Serīsakadevaputtaṃ pana vessavaṇamahārājā marubhūmiyaṃ chāyūdakarahite magge maggapaṭipannānaṃ manussānaṃ amanussaparipantha mocanatthaṃ maggarakkhakaṃ ṭhapesi.
后来,又有一些住在鸯伽和摩揭陀的商人,装满了一千辆车的货物,前往信度索维罗地区。他们走进沙漠旷野时,因为害怕酷热,白天不敢赶路,到了夜里才凭着星宿辨认方向往前走。结果他们迷了路,走到了别的地方。这些人当中有一位近事男,他有信心、有净信、持戒圆满,也具备了证得阿拉汉果的助缘条件,他是为了供养父母才出来做生意的。刺槐天宫的天子为了护念他,就带着天宫一起显现出自己的身形。显现之后,他问道:“你们为什么走进这片没有树荫、没有水的沙砾沙漠呢?”他们就把自己来到这里的经过告诉了他。为了说明这件事,就有了天子和商人之间互相问答的偈颂。而开头那两首偈颂,是结集法藏的长老们为了显示这些偈颂之间的关联而安立的。巴利
Atha aparena samayena aṅgamagadhavāsino vāṇijā sakaṭasahassaṃ bhaṇḍassa pūretvā sindhusovīradesaṃ gacchantā marukantāre divā uṇhabhayena maggaṃ appaṭipajjitvā rattiṃ nakkhattasaññāya maggaṃ paṭipajjiṃsu. Te maggamūḷhā hutvā aññaṃ disaṃ agamaṃsu. Tesaṃ antare eko upāsako ahosi saddho pasanno sīlasampanno arahattappattiyā upanissayasampanno mātāpitūnaṃ upaṭṭhānatthaṃ vaṇijjāya gato. Taṃ anuggaṇhanto serīsakadevaputto saha vimānena attānaṃ dassesi. Dassetvā ca pana ‘‘kasmā tumhe imaṃ chāyūdakarahitaṃ vālukākantāraṃ paṭipannā’’ti pucchi. Te cassa tattha attano āgatappakāraṃ kathesuṃ, tadatthadīpanā devaputtassa vāṇijānañca vacanapaṭivacanagāthā honti. Ādito pana dve gāthā tāsaṃ sambandhadassanatthaṃ dhammasaṅgāhakehi ṭhapitā –
请听,那时夜叉和商人们是在哪里相遇的;
你们全都来听听,他们彼此之间是如何交谈的,以及那善说之语。巴利
‘‘Suṇotha yakkhassa ca vāṇijāna ca, samāgamo yattha tadā ahosi; Yathā kathaṃ itaritarena cāpi, subhāsitaṃ tañca suṇātha sabbe.
“ 那位名叫弊宿的国王,曾投生为地居天众中的一员,享有盛名;
他正沉浸在自己的天宫里,满心欢喜,这个非人便对人们这样说道。”巴利
‘‘Yo so ahu rājā pāyāsi nāma, bhummānaṃ sahabyagato yasassī; So modamānova sake vimāne, amānuso mānuse ajjhabhāsī’’ti.
1228-9 这里,“你们听”是劝人听闻的话,意思是:我们现在说的,请你们听。“夜叉的”是指天人的。因为天人对于某些人和部分天众来说值得恭敬,所以被称为“夜叉”。另外,帝释天神、四大天王、多闻天王的眷属,甚至人,也都可以称为“夜叉”。比如在“这个夜叉极度放逸而住,我何不使这个夜叉心生警惧”等句中,帝释被称为“夜叉”;在“四位手持利剑的夜叉”等句中,指的是四大天王;在“尊者,有些大夜叉对世尊没有净信”等句中,指的是多闻天王的眷属;在“至此,夜叉的清净”等句中,指的是人。但这里指的是多闻天王的眷属。“及商人们”是为了偈颂韵律顺口,省略了鼻音而说的。“会合”就是相聚。“在那里”指在那条沙土路上。“那时”指他们迷路而行的时候。“彼此也”就是“彼此也”,这要与“如同”连起来理解。这里的整体意思是:那位刺槐天宫的天子与商人们当时在那里相会,请你们听;以及他们彼此之间如何善说、善谈、展开对话,你们也要专心聆听。“地居天的”指地居天。巴利
1228-9. Tattha suṇothāti savanāṇattikavacanaṃ. Yaṃ mayaṃ idāni bhaṇāma, taṃ suṇothāti. Yakkhassāti devassa. Devo hi manussānaṃ ekaccānaṃ devānañca pūjanīyabhāvato ‘‘yakkho’’ti vuccati. Apica sakkopi cattāro mahārājānopi vessavaṇapārisajjāpi purisopi ‘‘yakkho’’ti vuccati. Tathā hi ‘‘atibāḷhaṃ kho ayaṃ yakkho pamatto viharati, yaṃnūnāhaṃ imaṃ yakkhaṃ saṃvejeyya’’ntiādīsu (ma. ni. 1.393) sakko ‘‘yakkho’’ti vutto. ‘‘Cattāro yakkhā khaggahatthā’’tiādīsu mahārājāno. ‘‘Santi hi, bhante, uḷārā yakkhā bhagavato appasannā’’tiādīsu (dī. ni. 3.276) vessavaṇapārisajjā. ‘‘Ettāvatā yakkhassa suddhī’’tiādīsu (su. ni. 482) puriso. Idha pana vessavaṇapārisajjo adhippeto. Vāṇijāna cāti gāthābandhasukhatthaṃ anunāsikalopaṃ katvā vuttaṃ. Samāgamoti samodhānaṃ. Yatthāti yasmiṃ vaṇṇupathe. Tadāti tasmiṃ maggamūḷhā hutvā gamanakāle. Itaritarena cāpīti itarītarañcāpi, idaṃ yathāti iminā yojetabbaṃ. Ayañhettha attho – serīsakadevaputtassa vāṇijānañca tadā yattha samāgamo ahosi, taṃ suṇotha, yathā vāpi tehi aññamaññaṃ subhāsitaṃ sulapitaṃ kathaṃ pavattitaṃ, tañca sabbe ohitacittā suṇāthāti. Bhummānanti bhummadevānaṃ.
现在,是夜叉提问的偈颂了——巴利
Idāni yakkhassa pucchāgāthāyo honti –
在弯曲的林中、无人居住处,在荒凉的旷野里,缺水又缺食物;
在极难行走的沙土路中间,人们因为害怕弯道而心慌意乱。巴利
‘‘Vaṅke araññe amanussaṭṭhāne, kantāre appodake appabhakkhe; Suduggame vaṇṇupathassa majjhe, vaṅkaṃbhayā naṭṭhamanā manussā.
此处无果,亦无根茎;既无可执取,何来食物?
除了炽热、滚烫、凶猛的尘土与沙粒之外,别无他物。巴利
‘‘Nayidha phalā mūlamayā ca santi, upādānaṃ natthi kutodha bhakkho; Aññatra paṃsūhi ca vālukāhi ca, tattāhi uṇhāhi ca dāruṇāhi ca.
一片极度荒芜之地,像被烧得滚烫的颅骨,与彼世相同。
这是凶残者古老的住处,那片地方看起来就像被诅咒过一样。巴利
‘‘Ujjaṅgalaṃ tattamivaṃ kapālaṃ, anāyasaṃ paralokena tulyaṃ; Luddānamāvāsamidaṃ purāṇaṃ, bhūmippadeso abhisattarūpo.
“ 那么,你们以何形貌、怀着何等希求,来到此地?
是仓促聚在一起闯入,出于贪、出于怖,还是因为愚惑?”巴利
‘‘Atha tumhe kena vaṇṇena, kimāsamānā imaṃ padesañhi; Anupaviṭṭhā sahasā samecca, lobhā bhayā atha vā sampamūḷhā’’ti.
1230 这里,“弯曲”是指让人生疑的地方。进入那种森林的人会怀疑自己“我们还能活下去,还是会死掉?”就是那样的森林。“非人行处”是指非人,比如毗舍遮等出没的地方,或者人类不去的地方。“旷野”是指没有水的荒地;之所以称为“旷野”,是因为在那里要带着水才能渡越、通行,即取水之后才能穿过的地方。因此说“少水”。这里的“少”字是“没有”的意思,就像“少欲”“少喧闹”等用法一样。“在沙路中间”就是在沙地旷野中间的意思。“害怕弯曲”是指因弯曲处而害怕。弯曲处是他们的恐惧,本来应该说成“弯曲怖畏”,但为了让偈颂顺口,加上鼻音,说成“害怕弯曲”。这是指他们进入沙地旷野之前生起的恐惧。“失念者”是因为迷路而失去正念,也就是迷路的人。“人啊”是对他们的称呼。巴利
1230. Tattha vaṅketi saṃsayaṭṭhāne. Yattha paviṭṭhānaṃ ‘‘jīvissāma nu kho, marissāma nu kho’’ti jīvite saṃsayo hoti, tādise araññe. Amanussaṭṭhāneti amanussānaṃ pisācādīnaṃ sañcaraṇaṭṭhāne, manussānaṃ vā agocaraṭṭhāne. Kantāreti nirudake iriṇe, kaṃ tārenti nayanti etthāti hi kantāro, udakaṃ gahetvā taritabbaṭṭhānaṃ. Tenāha ‘‘appodake’’ti. Appa-saddo hettha abhāvattho ‘‘appiccho appanigghoso’’tiādīsu (a. ni. 8.23; cūḷava. 456) viya. Vaṇṇupathassa majjheti vālukākantāramajjheti attho. Vaṅkaṃbhayāti vaṅkehi bhītā. Vaṅkehi bhayaṃ etesanti ‘‘vaṅkabhayā’’ti vattabbe gāthāsukhatthaṃ sānunāsikaṃ katvā ‘‘vaṅkaṃbhayā’’ti vuttaṃ. Idañca vālukākantārapavesanato pubbe tesaṃ uppannabhayaṃ sandhāya vuttaṃ. Naṭṭhamanāti maggasativippavāsena naṭṭhamānasā, maggamūḷhāti attho. Manussāti tesaṃ ālapanaṃ.
1231 这里说的是在这片荒漠之中。所谓果,是说芒果、阎浮果、棕榈果、椰子等果实都不存在,这样连接起来理解。所谓根食,就是根本身,这里说的是藤茎等作为根食。所谓没有可取之物,意思是虽然没有任何可吃的东西,或者取是指柴薪,连给火用的柴火都一点也没有,那么在这片荒漠里,食物又能从哪里来呢?然而那里有什么,为了说明这一点,才说了除了尘土之外等这些话。巴利
1231.Idhāti imasmiṃ marukantāre. Phalāti ambajambutālanāḷikerādiphalāni na santīti yojanā. Mūlamayā cāti mūlāniyeva mūlamayā, vallikandādīni sandhāya vadati. Upādānaṃnatthīti kiñcāpi kiñci bhakkhaṃ natthi, upādānaṃ vā indhanaṃ, aggissa indhanamattampi natthi, kuto kena kāraṇena idha marukantāre bhakkho siyāti attho. Yaṃ pana atthi tattha, taṃ dassetuṃ ‘‘aññatra paṃsūhī’’tiādi vuttaṃ.
1232 “极度荒芜”:所谓“丛林”,是指粗糙、灰白、没有水的荒地。而那个地方比丛林还要更加荒芜,所以经文说“极度荒芜”。因此经文说“如同炽热的铁片”,意思是像烧得通红的铁片一样。为了让偈颂读起来顺畅,这里加上了鼻音,应该理解为读作“如同炽热的”。“无铁”:这里没有任何快乐,所以没有乐,正因为如此,生命在这里被摧毁、被灭掉,所以叫“无铁”。或者说,它不是铁做的,所以叫“无铁”。“与他世等同”:和地狱一样。地狱对众生来说,完全没有任何利益,是变成他者、成为怨敌的存在,所以特别被称为“他世”;它周围全是铁,所以是铁制的。而这个地方虽然没有铁,属于“无铁”,但因为它能产生巨大的痛苦,所以说它像他世一样。也有人读作“无依”,意思是没有快乐可以依靠安住的地方。“长久以来是凶残者的居所”:这个地方从很久以前开始,就是凶残的毗舍遮等非人的住处。“似被诅咒的样貌”:看起来像是被古代的仙人诅咒过,说“愿它变成这样粗糙、恐怖的样子”,就像被下了咒一样。巴利
1232.Ujjaṅgalanti jaṅgalaṃ vuccati lūkhadhūsaro anudako bhūmippadeso, taṃ pana ṭhānaṃ jaṅgalatopi ukkaṃsena jaṅgalanti āha ‘‘ujjaṅgala’’nti. Tenāha ‘‘tattamivaṃ kapāla’’nti, tattaṃ ayokapālasadisanti attho. Gāthāsukhatthañcettha sānunāsikaṃ katvā vuttaṃ, tattamivaicceva daṭṭhabbaṃ. Anāyasanti natthi ettha āyo sukhanti anāyaṃ, tato eva jīvitaṃ sīyati vināsetīti anāyasaṃ. Atha vā na āyasanti anāyasaṃ. Paralokenāti narakena tulyaṃ. Narakañhi sattānaṃ ekantānatthatāya parabhūto paṭisattubhūto lokoti visesato ‘‘paraloko’’ti vuccati, samantato ayomayattā āyasañca, idaṃ pana tadabhāvato anāyasaṃ, mahato dukkhassa uppattiṭṭhānatāya paralokasadisanti dasseti, ‘‘anassaya’’nti ca keci paṭhanti, sukhassa appatiṭṭhānabhūtanti attho. Luddānamāvāsamidaṃ purāṇanti idaṃ ṭhānaṃ cirakālato paṭṭhāya luddānaṃ dāruṇānaṃ pisācādīnaṃ āvāsabhūtaṃ. Abhisattarūpoti ‘‘evaṃ lūkho ghorākāro hotū’’ti porāṇehi isīhi sapitasadiso, dinnasapo viyāti attho.
1233 “以什么原因”:是因为什么缘故。“怀着什么期待”:他们在期盼什么。“hi”:只是一个语气词。也有人读成“这个地方”,意思是“这个叫这个名字的地方”。“贸然聚在一起”:他们没有考虑其中的过患和利益,就贸然、不约而同地进入,像蛇一样钻进去。“因为贪,因为怖畏”:他们可能是被某个想害他们的人引诱,因为贪而进入;或者被非人等等逼迫,因为怖畏而进入。或者“因为迷乱”:他们迷失了道路,心智迷乱,于是误入这个地方。这些是连起来理解的意思。巴利
1233.Kena vaṇṇenāti kena kāraṇena. Kimāsamānāti kiṃ paccāsīsantā. Hīti nipātamattaṃ. ‘‘Padesampī’’ti ca paṭhanti, imampi nāma padesanti attho. Sahasā sameccāti sahasā ādīnavānisaṃse avicāretvā samavāyena anupaviṭṭhā sappaviṭṭhā. Lobhā bhayā atha vā kenaci anatthakāmena palobhitā lobhato kenaci amanussādinā paripātitā bhayā vā. Atha vā sampamūḷhāti maggavippanaṭṭhā imaṃ padesaṃ anupaviṭṭhāti yojanā.
这时,商人们说道:巴利
Idāni vāṇijā āhaṃsu –
“ 在摩揭陀和盎葛,商队首领们装好各种货物,
他们为了求财、盼着赚到利润,就往信度和苏维拉那地方去了。巴利
‘‘Magadhesu aṅgesu ca satthavāhā, āropayitvā paṇiyaṃ puthuttaṃ; Te yāmase sindhusovīrabhūmiṃ, dhanatthikā uddayaṃ patthayānā.
我白天忍受着口渴,同时也在顾念着对役畜的怜悯;
我们大家就以这个速度赶路,在夜里、在非时踏上了道路。巴利
‘‘Divā pipāsaṃnadhivāsayantā, yoggānukampañca samekkhamānā; Etena vegena āyāma sabbe, rattiṃ maggaṃ paṭipannā vikāle.
他们走错了路,偏离了正道,像盲人一样困在林中,彻底迷失了方向。
在极其难走的荒野路中间,我们心里一片迷乱,分不清方向。巴利
‘‘Te duppayātā aparaddhamaggā, andhākulā vippanaṭṭhā araññe; Suduggame vaṇṇupathassa majjhe, disaṃ na jānāma pamūḷhacittā.
1237 (此段原文缺失,无法翻译。)巴利
1237.
“ 看到这前所未见的景象,还有那最殊胜的天宫,以及你这位夜叉;
我们更加渴望活下去,看到那后满足、欢喜、兴高采烈。”巴利
‘‘Idañca disvāna adiṭṭhapubbaṃ, vimānaseṭṭhañca tavañca yakkha; Tatuttariṃ jīvitamāsamānā, disvā patītā sumanā udaggā’’ti.
1234 这里,“摩揭陀和鸯伽的商队首领”是指在摩揭陀国和鸯伽国出生、长大、居住在那里的人,他们是商队的人,也是商队的驾驭者,既是商队成员,也是商队主人。“货物”就是商品。“他们”就是我们这些人。“前往”就是我们去。“辛度和苏维罗地方”是指辛度地区和苏维罗地区。“额外收益”是指好处、额外的利润。巴利
1234. Tattha magadhesu aṅgesu ca satthavāhāti magadharaṭṭhe ca aṅgaraṭṭhe ca jātā saṃvaḍḍhā taṃnivāsino satthe satthassa ca vāhanakā satthakā ceva satthasāmikā ca. Paṇiyanti bhaṇḍaṃ. Teti te mayaṃ. Yāmaseti gacchāma. Sindhusovīrabhūminti sindhudesaṃ sovīradesañca. Uddayanti ānisaṃsaṃ atirekalābhaṃ.
1235 不能忍受:就是受不了。对役畜的怜悯:就是对牛等众生的照顾。以此速度:就是用这种快跑的速度,也就是我们在见到你之前一路赶来的那种速度。夜行道路:就是夜里赶路。不合时宜:就是不是时候,不在适当的时间。巴利
1235.Anadhivāsayantāti adhivāsetuṃ asakkontā. Yoggānukampanti goṇādīnaṃ sattānaṃ anuggahaṃ. Etena vegenāti iminā javena, yena tava dassanato pubbe āyāma āgatamha. Rattiṃ maggaṃ paṭipannāti rattiyaṃ maggaṃ paṭipannā. Vikāleti akāle avelāyaṃ.
1236 邪行:就是走错了路,走到不是路的地方去,因此也就偏离了正道。盲迷:像盲人一样混乱,因为没有能认路的智慧之眼,所以是盲的,也因此混乱,并且因为迷失了道路而彻底走丢。方向:指应该去的方向,也就是辛度与苏维罗地方所在的那个方向。迷心:指因为对方向犹豫疑惑而完全迷乱的心。巴利
1236.Duppayātāti duṭṭhu payātā apathe gatā, tato eva aparaddhamaggā. Andhākulāti andhā viya ākulā, maggajānanasamatthassa paññācakkhuno abhāvena andhā, tato eva ākulā, vippanaṭṭhā ca maggasammūḷhatāya. Disanti gantabbadisaṃ, yassaṃ disāyaṃ sindhusovīradeso, taṃ disaṃ. Pamūḷhacittāti disāsaṃsayasumūḷhacittā.
1237 “Tavañca”就是“你也”。“Yakkha”是呼格,意思是“夜叉啊”。“Tatuttariṃ jīvitamāsamānā”的意思是:先前生起了“从今以后我们再也没有命了”这样的对生命的恐惧和疑惑,现在则对那之后更长的生命抱有期望。“Disvā”指因为见到的缘故。“Patītā”就是欢喜。“Sumanā”指得到了喜悦。“Udaggā”指因踊跃的喜心而踊跃。巴利
1237.Tavañcāti tuvañca. Yakkhāti ālapanaṃ. Tatuttariṃ jīvitamāsamānāti yo ‘‘ito paraṃ amhākaṃ jīvitaṃ natthī’’ti jīvitasaṃsayo uppanno, idāni tato uttarimpi jīvitaṃ āsīsantā. Disvāti dassanahetu. Patītāti pahaṭṭhā. Sumanāti somanassappattā. Udaggāti udaggāya pītiyā udaggacittā.
商人们这样讲完自己的经历后,那位天子又用两首偈颂问他:巴利
Evaṃ vāṇijehi attano pavattiyā pakāsitāya puna devaputto dvīhi gāthāhi pucchi –
大海的彼岸,这片荒漠,藤蔓缠绕的道路,还有那条要打桩标记的路径;
你们又为了钱财,跑遍四方,去那些河流和山间难走的险路。巴利
‘‘Pāraṃ samuddassa imañca vaṇṇuṃ, vettācaraṃ saṅkupathañca maggaṃ; Nadiyo pana pabbatānañca duggā, puthuddisā gacchatha bhogahetu.
“ 攻入了他人的国土,望着那些住在别国土地上的人们。
你们听到过或者亲眼见过的任何稀奇事,我们都想听一听,亲爱的孩子们。”巴利
‘‘Pakkhandiyāna vijitaṃ paresaṃ, verajjake mānuse pekkhamānā; Yaṃ vo sutaṃ vā atha vāpi diṭṭhaṃ, accherakaṃ taṃ vo suṇoma tātā’’ti.
它的意思是:“大海的彼岸”就是大海的对岸;还有这样的沙漠、这样的沙路——因为要用藤条绑起来才能走,所以叫“藤蔓道”;因为要打下木桩、标桩才能走,所以叫“木桩道”;“那些河流”就是旃陀跋伽河等;“以及山岭的险峻处”就是不平坦的地方。这些就是各方各面难以通行的路。你们为了求财而走向各处。这样走的时候,“跳进”就是闯进去、进入里面,看着别人国王统治下的领土上那些异乡的居民,继续往前走。你们处在这样的情形中,无论是听来的还是亲眼见到的稀有稀奇之事,亲爱的商人们啊,我们想在你们近旁听到。他这样问,是想让那些人说出自己宫殿的稀奇之处。巴利
Tassattho – pāraṃ samuddassāti samuddassa paratīraṃ, imañca īdisaṃ, vaṇṇuṃ vaṇṇupathaṃ vettalatā bandhitvā ācaritabbato vettācaraṃ maggaṃ, saṅkuke khāṇuke koṭṭetvā gantabbato saṅkupathaṃ maggaṃ, nadiyo pana candabhāgādikā, pabbatānañca visamappadesāti evaṃ duggā puthuddisā bhoganimittaṃ gacchatha, evaṃ gacchantā ca pakkhandiyāna pakkhanditvā anupavisitvā, paresaṃ rājūnaṃ vijitaṃ tattha verajjake videsavāsike manusse pekkhamānā gacchatha, evaṃbhūtehi vo tumhehi yaṃ sutaṃ vā atha vā diṭṭhaṃ vā accherakaṃ acchariyaṃ, taṃ vo santike tātā vāṇijā suṇomāti attano vimānassa acchariyabhāvaṃ tehi kathāpetukāmo pucchati.
天子这样问完,商人们回答说:巴利
Evaṃ devaputtena puṭṭhā vāṇijā āhaṃsu –
王子啊,比这更稀奇者,我等未曾闻,亦未曾见;
一切皆超绝人间,纵睹无上妙容,犹是看不厌。巴利
‘‘Itopi accherataraṃ kumāra, na no sutaṃ vā atha vāpi diṭṭhaṃ; Atītamānusakameva sabbaṃ, disvā na tappāma anomavaṇṇaṃ.
池水在空中流淌,到处是繁花,还有许多白莲。
这些树木常年结果,散发出极为馥郁的芳香。巴利
‘‘Vehāyasaṃ pokkharañño savanti, pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā; Dumā cime niccaphalūpapannā, atīva gandhā surabhiṃ pavāyanti.
百根琉璃柱高高地耸立,石与珊瑚所成的长梁绵延伸展;
这些柱子镶着猫眼宝石和红宝石,是由闪耀的光焰精华所成。巴利
‘‘Veḷūriyathambhā satamussitāse, silāpavāḷassa ca āyataṃsā; Masāragallā sahalohitaṅgā, thambhā ime jotirasāmayāse.
有一千根柱子、威德无可比拟,在那些柱子之上,这座天宫美妙地安立着。
在种种珍宝之间,金色栏杆交错,又以金箔板巧妙地覆盖着。巴利
‘‘Sahassathambhaṃ atulānubhāvaṃ, tesūpari sādhumidaṃ vimānaṃ; Ratanantaraṃ kañcanavedimissaṃ, tapanīyapaṭṭehi ca sādhuchannaṃ.
此宫殿以阎浮檀金锻成,打磨光洁,具足楼阁、阶梯与栏楯;
坚固、优美、衔接匀称,极堪凝视,令人欢喜。巴利
‘‘Jambonaduttattamidaṃ sumaṭṭho, pāsādasopānaphalūpapanno; Daḷho ca vaggu ca susaṅgato ca, atīva nijjhānakhamo manuñño.
在珍宝装饰的宫殿里,有丰盛的饭食和饮品,周围环绕着一群天女。
鼓和铜钹等乐器一齐奏响,人们以称赞和敬礼来向你致敬。巴利
‘‘Ratanantarasmiṃ bahuannapānaṃ, parivārito accharāsaṅgaṇena; Murajaālambaratūriyaghuṭṭho, abhivanditosi thutivandanāya.
你唤醒天女们,满心欢喜,住在殊胜美妙、令人愉悦的天宫楼阁里。
不可思议、具足一切功德,就像多闻天王在莲池中一样。巴利
‘‘So modasi nārigaṇappabodhano, vimānapāsādavare manorame; Acintiyo sabbaguṇūpapanno, rājā yathā vessavaṇo naḷinyā.
“ 你是天人,还是夜叉?
还是生为人的天帝?
商人们和商队首领在问你,
你说,你这位夜叉叫什么名字?”巴利
‘‘Devo nu āsi udavāsi yakkho, Udāhu devindo manussabhūto; Pucchanti taṃ vāṇijā satthavāhā, Ācikkha ko nāma tuvaṃsi yakkho’’ti.
1240-2 这里,“青年”是因为这位天子还处在第一个年龄段,所以这样称呼他。“一切”是就这位天子以及属于他宫殿的一切而说的。“池塘”就是那些池塘。“高百尺”就是有一百肘高。“石头与珊瑚”是指石头和珊瑚,也就是石头做的、珊瑚做的。“āyataṃsā”是长边、长面的意思。另一种解释是:它们呈长形,具有八、十六、三十二等棱面。巴利
1240-2. Tattha kumārāti paṭhamavaye ṭhitattā devaputtaṃ ālapati. Sabbanti devaputtaṃ tassa vimānapaṭibaddhañca sandhāya vadati. Pokkharaññoti pokkharaṇiyo. Satamussitāseti sataratanubbedhā. Silāpavāḷassāti silāya pavāḷassa ca, silāmayā pavāḷamayāti attho. Āyataṃsāti dīghaṃsā. Atha vā āyatā hutvā aṭṭhasoḷasadvattiṃsādiaṃsavanto.
1242 在那些柱子的上方。sādhum idaṃ 的意思是“这座宫殿真是殊胜”,说的就是你这座宫殿。ratanantaraṃ 的意思是“众宝间隔”,也就是在墙壁、柱子、阶梯等处,用种种不同的其他宝物来严饰。kañcanavedimissaṃ 指与金色的栏杆相伴,也就是被金栏杆围绕。tapanīyapaṭṭehi ca sādhuchannaṃ 指用纯金板和种种宝板,在宫殿各处善加覆盖。巴利
1242.Tesūparīti tesaṃ thambhānaṃ upari. Sādhumidanti sundaraṃ idaṃ tava vimānaṃ. Ratanantaranti ratanantaravantaṃ, bhittithambhasopānādīsu nānāvidhehi aññehi ratanehi yuttaṃ. Kañcanavedimissanti suvaṇṇamayāya vedikāya sahitaṃ parikkhittaṃ. Tapanīyapaṭṭehi ca sādhuchannanti tapanīyamayehi anekaratanamayehi ca chadanehi tattha tattha suṭṭhu chāditaṃ.
1244 你的这座宫殿,大部分地方都像炽燃的阎浮金一样光辉闪耀。它的每一处都打磨得极为光滑,擦拭得十分细致,还配有相邻的各个宫殿、各种精美的阶梯和赏心悦目的平台。坚固,就是牢靠。优美,就是好看而挺拔。结构匀称,就是各部分衔接得很好,宫殿的各个组成部分彼此协调。极其耐看,就是虽然光辉明亮,却非常适宜注视,不会刺眼。令人悦意,就是让人心生欢喜。巴利
1244.Jambonaduttattamidanti idaṃ tava vimānaṃ yebhuyyena uttattajambunadabhāsuraṃ. Sumaṭṭho pāsādasopānaphalūpapannoti tassa ca so so padeso sumaṭṭho suṭṭhu majjito, tehi tehi anantarapāsādehi sopānavisesehi ramaṇīyehi phalakehi ca yutto. Daḷhoti thiro. Vaggūti abhirūpo samuggato. Susaṅgatoti suṭṭhu saṅgatāvayavo aññamaññānurūpapāsādāvayavo. Atīva nijjhānakhamoti pabhassarabhāvepi ativiya olokanakkhamo. Manuññoti manoramo.
1245 在宝之间,指的是在宝所成的、或本质为宝、最为精华的天宫内部。有许多饮食,意思是存在、可获得丰盛而可口的食物和饮料,这是要表达的意思。腰鼓、大鼓及其他乐器响彻,是指被腰鼓、大鼓和其余各种乐器的声音恒常充满。你已被恭敬,是指你被礼敬,或被称赞。因此说“以称赞与恭敬”。巴利
1245.Ratanantarasminti ratanamaye, ratanabhūte vā sārabhūte vimānassa abbhantare. Bahuannapānanti pesalaṃ pahūtaṃ annañca pānañca vijjati, upalabbhatīti adhippāyo. Murajaālambaratūriyaghuṭṭhoti mudiṅgānaṃ ālambarānaṃ avasiṭṭhatūriyānañca saddehi niccaghosito. Abhivanditosīti namassito, thomito vā asi. Tenāha ‘‘thūtivandanāyā’’ti.
1246 Acintiyo 的意思是具有不可思议的威神力。Naḷinyā 是指在名叫那利尼的游戏场所,就像多闻天王大王那样,你也如此欢喜——这就是这句话的连接方式。巴利
1246.Acintiyoti acinteyyānubhāvo. Naḷinyāti evaṃnāmake kīḷanaṭṭhāne yathā vessavaṇo mahārājā, evaṃ tvaṃ modasīti yojanā.
1247 你是存在者、是活着吗?(Āsīti 即 āsi 后接 iti,注疏释为 asi bhavasi。)“Devinda”指帝释天神,也就是众天神之王。“Manussabhūto”指投生在人间、属于人类。“Yakkho”是说,他们虽然已经问过你是不是天神之类的身份,心里却仍怀疑你是夜叉,所以才这么说。巴利
1247.Āsīti asi bhavasi. Devindoti sakko devarājā. Manussabhūtoti manussesu bhūto manussajātiko. Yakkhoti devādibhāvaṃ pucchitvāpi yakkhabhāvaṃ āsaṅkantā vadanti.
这时,那位天子为了让人知道他是谁,就说出自己的身份:巴利
Idāni so devaputto attānaṃ jānāpento –
“ 我叫色利萨迦,是个夜叉,守护着荒野的沙路。
我守护着这片地方,遵从多闻天王的命令。”巴利
‘‘Serīsako nāma ahamhi yakkho, kantāriyo vaṇṇupathamhi gutto; Imaṃ padesaṃ abhipālayāmi, vacanakaro vessavaṇassa rañño’’ti. –
他说。这里,“ahamhī yakkho”就是“我是夜叉”。“kantāriyo”是指为了守护而被派到荒野险道的人。“gutto”就是守护者。因此他说“我守护”。巴利
Āha. Tattha ahamhī yakkhoti ahaṃ yakkho amhi. Kantāriyoti ārakkhaṇatthaṃ kantāre niyutto. Guttoti gopako. Tenāha ‘‘abhipālayāmī’’ti.
这时,商人们询问着他的业等,就说道:巴利
Idāni vāṇijā tassa kammādīni pucchantā āhaṃsu –
“ 这是偶然得来的、由变化产生的,是你自己造作的,还是天神赐予的?
商人们和商队首领问你:这东西这么讨人喜欢,你是怎么得到的?”巴利
‘‘Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ; Pucchanti taṃ vāṇijā satthavāhā, kathaṃ tayā laddhamidaṃ manuñña’’nti.
在这里,“偶然所得”是指无因无缘而得到,意思是随心所欲地获得。“变化所生”是指由命运结合而转变,或者由时间变迁而转变。“自己所作”是指你自己亲手做的,意思是凭你自己的天神通力由你自己变现出来。还是“天人所赐”,是指由你所敬奉的天神们因净信而施予。巴利
Tattha adhiccaladdhanti adhiccasamuppattikaṃ, yadicchakaṃ laddhanti attho. Pariṇāmajaṃ teti niyatisaṅgatibhāvapariṇataṃ, kālapariṇataṃ vā. Sayaṃkatanti tayā sayameva kataṃ, deviddhiyā tayā sayameva nibbattitanti attho. Udāhu devehi dinnanti tayā ārādhitehi devehi pasādavasena nissaṭṭhaṃ.
现在,那位天子把这四种说法全都否定了,只指出福德才是原因:巴利
Idāni devaputto caturopi pakāre paṭikkhipitvā puññameva apadisanto –
“ 我这财富不是靠偶然运气得来的,不是由转变而产生的,不是我自己造出来的,也确实不是天神们赐予的;
这是靠我自己没有过失的业,靠我的福德善行,我才得到了这件称心如意的东西。”巴利
‘‘Nādhiccaladdhaṃ na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃkataṃ na hi devehi dinnaṃ; Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ manuñña’’nti. –
商人们听了之后,又在“并非偶然所得”这首偈颂里,把四种情形全都归到福德更多这一点上,接着问福德本身到底是什么样子:巴利
Taṃ sutvā vāṇijā puna ‘‘nādhiccaladdha’’nti gāthāyaṃ puññādhikameva te caturo pakāre āropetvā puññassa ca sarūpaṃ pucchiṃsu –
“ 你发何愿,修何梵行?何等善行,感得此报?
商人们和商队首领问你:你是怎么得到这座天宫的?”巴利
‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; Pucchanti taṃ vāṇijā satthavāhā, kathaṃ tayā laddhamidaṃ vimāna’’nti.
在这里,“誓愿”指的是受持戒律。“梵行”指的是最殊胜的修行。巴利
Tattha vatanti vatasamādānaṃ. Brahmacariyanti seṭṭhacariyaṃ.
接着,那位天子驳回了他们的话,并展示自己以及所积聚的福德。巴利
Puna devaputto te paṭikkhipitvā attānaṃ yathūpacitaṃ puññañca dassento –
当我治理憍萨罗国时,人们称我为“弊宿”。
那时,我是个执无见者,吝啬、心性邪恶,且持断灭论。巴利
‘‘Mamaṃ pāyāsīti ahu samaññā, rajjaṃ yadā kārayiṃ kosalānaṃ; Natthikadiṭṭhi kadariyo pāpadhammo, ucchedavādī ca tadā ahosiṃ.
然而,当时有一位沙门,名曰童子迦叶,他多闻广博,辩才善巧,殊胜卓越。
那时,他为我宣说佛法,帮我清除了邪见的扰乱。巴利
‘‘Samaṇo ca kho āsi kumārakassapo, bahussuto cittakathī uḷāro; So me tadā dhammakathaṃ abhāsi, diṭṭhivisūkāni vinodayī me.
闻彼说法已,我愿自陈为在家信士;
我远离杀生,于世间不与取亦当避离。
我不喝酒,也不说假话,对自己的妻子感到知足。巴利
‘‘Tāhaṃ tassa dhammakathaṃ suṇitvā, upāsakattaṃ paṭivedayissaṃ; Pāṇātipātā virato ahosiṃ, loke adinnaṃ parivajjayissaṃ; Amajjapo no ca musā abhāṇiṃ, sakena dārena ca ahosiṃ tuṭṭho.
“ 这是我的誓戒,这就是我的梵行,它善修圆满,而这就是它的果报。
正是凭着那些没有罪过的善业福德,我才得到了这座天宫。”巴利
‘‘Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; Teheva kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimāna’’nti. –
他说。这确实很容易理解。巴利
Āha. Taṃ suviññeyyameva.
这时,商人们亲眼看见了那位天子和他的天宫,对业果生起了信心,为了表达自己对于业果的信心,他们这样说道:巴利
Atha vāṇijā devaputtaṃ vimānañcassa paccakkhato disvā kammaphalaṃ saddahitvā attano kammaphale saddhaṃ pavedentā –
智者诚言真实无谬,贤者之语从无虚妄;
造福业者行于何处,皆随所愿于彼欢喜。巴利
‘‘Saccaṃ kirāhaṃsu narā sapaññā, anaññathā vacanaṃ paṇḍitānaṃ; Yahiṃ yahiṃ gacchati puññakammo, tahiṃ tahiṃ modati kāmakāmī.
“ 无论在哪里,只要有忧愁和悲伤,有杀害和捆绑,有种种烦恼污垢;
造恶业者随其所至,永不能从恶道中解脱。”巴利
‘‘Yahiṃ yahiṃ sokapariddavo ca, vadho ca bandho ca parikkileso; Tahiṃ tahiṃ gacchati pāpakammo, na muccati duggatiyā kadācī’’ti. –
我们说了两首偈颂。其中,忧与悲泣就是忧愁和哭泣。所谓烦恼污垢,指的是所说的灾祸生起。巴利
Gāthādvayaṃ avocuṃ. Tattha sokapariddavoti soko ca paridevo ca. Parikkilesoti vuttā anatthuppatti.
就在他们这样交谈的时候,天宫门口那棵合欢树上的果实已经熟透,束缚果实的薄膜成熟后裂开,果荚掉落下来。那位天子和他的随从们因此心生忧愁。商人们看到这一幕,就说道:巴利
Evaṃ tesu kathentesuyeva vimānadvāre sirīsarukkhato paripākena muttabandhanā paripakkā sipāṭikā pati, tena devaputto saparijano domanassappatto ahosi. Taṃ disvā vāṇijā –
“ 众人于此刹那皆如痴如乱,形同化作泥淖一般;
童子啊,这众人与你之间,究竟缘何毫无嫌隙?”巴利
‘‘Sammūḷharūpova jano ahosi, asmiṃ muhutte kalalīkatova; Janassimassa tuyhañca kumāra, appaccayo kena nu kho ahosī’’ti. –
他们说了这首偈子。其中,“sammūḷharūpova”是说因为忧愁而整个人像彻底糊涂了一样。“jano”指天众。“asmiṃ muhutte”就是在这片刻之间。“kalalīkato”意思是像被弄成了泥浆一样,也就是说像依附于泥浆的水那样,浑浊不清。“janassimassa tuyhañca”指这个眷属和你。“appaccayo”就是忧愁。巴利
Gāthamāhaṃsu. Tattha sammūḷharūpovāti sokavasena sabbaso mūḷhasabhāvo viya. Janoti devajano. Asmiṃ muhutteti imasmiṃ muhuttamatte . Kalalīkatoti kalalaṃ viya kato, kalalanissitaudakībhūto viya āviloti adhippāyo. Janassimassa tuyhañcāti imassa tava parijanassa tuyhañca. Appaccayoti domanassaṃ.
那位天子听了这话,巴利
Taṃ sutvā devaputto –
这些合欢树林啊,亲爱的孩子,天界的妙香正芬芳地飘散;
它们吹遍这座天宫,无论白天还是夜晚,都驱除黑暗。巴利
‘‘Ime ca sirīsavanā tātā, dibbā gandhā surabhī sampavanti; Te sampavāyanti imaṃ vimānaṃ, divā ca ratto ca tamaṃ nihantvā.
而这些树,每过百年,便有一枚枚果荚成熟;
自从我受生此身以来,人间百年已经过去。巴利
‘‘Imesañca kho vassasataccayena, sipāṭikā phalati ekamekā; Mānussakaṃ vassasataṃ atītaṃ, yadagge kāyamhi idhūpapanno.
我亲见五百年,
于此天宫住立,诸位亲爱者;
因为寿命耗尽、福德耗尽,我就要死去,
我被这份忧愁弄得昏厥了。他这样说道。巴利
‘‘Disvānahaṃ vassasatāni pañca, Asmiṃ vimāne ṭhatvāna tātā; Āyukkhayā puññakkhayā cavissaṃ, Teneva sokena pamucchitosmī’’ti. – āha;
1256 这里,“阔荚合欢林”是指阔荚合欢树林。“亲爱的”是在呼唤商人们。这些天界的香,是你我都能亲眼见到的,芬芳馥郁,极其芳香,正从四面八方飘来、吹来。那些天香这样飘散着,弥漫了这座宫殿,让人实实在在地闻到香气;不只是弥漫而已,还以自身的光辉驱除黑暗。所以说“日夜驱散黑暗”。巴利
1256. Tattha sirīsavanāti sirīsavipinato. Tātāti vāṇije ālapati. Ime tumhākaṃ mayhañca paccakkhabhūtā dibbā gandhā surabhī ativiya sugandhāyeva samantato pavanti pavāyanti. Te dibbā gandhā evaṃ vāyantā imaṃ vimānaṃ sampavāyanti sammadeva gandhaṃ gāhāpenti, na kevalaṃ sampavāyanameva, atha kho attano pabhāya tamampi nihanti. Tenāha ‘‘divā ca ratto ca tamaṃ nihantvā’’ti.
1260-61 对于这些阔荚合欢树来说:荚壳就是果实的包鞘。“结果”是指成熟后从梗上脱落,或者到了荚包绽裂的时候迸落下来。人间百年已经过去——因为过了百年之后,这棵阔荚合欢的荚壳才成熟,而这棵树现在已经结果了,所以对我来说,人间百年已经过去了。从我在这里的天界受生、投生之时起直到现在,按天界的算法,我有五百年的寿命,所以我的寿命正在耗尽,这表示他被忧愁压得昏了头。因此他说:“我见五百天年寿……中略……我正是因那份忧愁而昏厥过去。”巴利
1260-61.Imesanti sirīsānaṃ. Sipāṭikāti phalakuṭṭhilikā. Phalatīti paccitvā vaṇṭato muccati, puṭabhedaṃ vā patvā sissati. Mānussakaṃ vassasataṃ atītanti yasmā vassasatassa accayena imassa sirīsassa sipāṭikā phalati, ayañca phalitā, tasmā mayhaṃ mānussakaṃ vassasataṃ atītaṃ. Yadagge yato paṭṭhāya, kāyamhi idha imasmiṃ devanikāye upapanno nibbatto. Mayhañca devagaṇanāya pañca vassasatāni āyu, tasmā khīyati me āyūti sokavasena sampamūḷhoti dasseti. Tenāha ‘‘disvānahaṃ vassasatāni pañca…pe… teneva sokena pamucchitosmī’’ti.
这时,商人们为了安慰他,就这样说道:巴利
Atha naṃ vāṇijā samassāsento –
“ 像他那样的人,既已长久获得无与伦比的天宫,怎么会忧愁呢?
而那些只是短暂投生、福报很少的人,才确实应该忧愁吧。”巴利
‘‘Kathaṃ nu soceyya tathāvidho so, laddhā vimānaṃ atulaṃ cirāya; Ye cāpi kho ittaramupapannā, te nūna soceyyuṃ parittapuññā’’ti. –
他们说。在这里,如果是像那些短命的人那样,因为死亡而应当悲伤,那么像这样具足天界威神力、寿命长达九百万岁的天子,怎么会悲伤呢?根本就不应该悲伤——这就是这段话的意思。巴利
Āhaṃsu. Tattha yādisehi appāyukehi maraṇaṃ paṭicca socitabbaṃ siyā, tādiso pana evaṃ dibbānubhāvasampanno navutivassasatasahassāyuko kathaṃ nu soceyya, na socitabbamevāti adhippāyo.
那位天子就用这些话安慰了他们,接受他们的说法,并给他们教导:巴利
Devaputto tattakeneva samassāsetvā tesaṃ vacanaṃ sampaṭicchanto tesañca upadesaṃ dento –
“ 你们对我说这些亲切的话,这既合宜,也是对我的教诫。
亲爱的孩子们,你们确实一直被我守护着,现在就可以随心所愿,平安地去吧。”巴利
‘‘Anucchaviṃ ovadiyañca metaṃ, yaṃ maṃ tumhe peyyavācaṃ vadetha; Tumhe ca kho tātā mayānuguttā, yehicchakaṃ tena paletha sotthi’’nti. –
他说了这首偈颂。其中,“相称的”就是合适的,那正是适合你们的。“我所应受的教诫”:我应当由你们以教诫的方式说出的话。因为你们用“怎么还会忧愁呢”等亲切温和的话语对我说话。或者说,以亲切话语所说的、所讲的内容,那正是与你们相称的——这是这样连接的。另一种理解是:因为你们说亲切的话,所以,相称的教诫、应当被教导的、应当照着教诫去做的事,已经由我做了。那又是什么呢?他说“你们这些贤友”等等。其中,“已得我守护”:在这有非人盘踞的旷野沙漠中,直到走出旷野为止,你们已由我守护、保护。你们可以随心所欲、按照自己喜欢的方式,平安无恙地出发上路——这就是这段话的意思。巴利
Gāthamāha. Tattha anucchavinti anucchavikaṃ, tumhākameva taṃ yuttarūpaṃ. Ovadiyañca metanti me mayhaṃ tumhehi ovadiyaṃ ovādavasena vattabbametaṃ. Yaṃ yasmā, maṃ mayhaṃ, tumhe ‘‘kathaṃ nu soceyya’’ntiādinā peyyavācaṃ piyavacanaṃ vadetha. Yaṃ vā peyyavācāya vadanaṃ kathanaṃ, taṃ tumhākameva anucchavikanti yojanā. Atha vā yaṃ yasmā tumhe peyyavācaṃ vadetha, tasmā anucchavikaṃ ovadiyañca ovaditabbaṃ ovādānurūpaṃ kātabbañca me mayā kataṃ, kiṃ pana tanti āha ‘‘tumhe ca kho tātā’’tiādi. Tattha mayānuguttāti imasmiṃ amanussapariggahe marukantāre yāva kantārātikkamā mayā anuguttā rakkhitā, yenicchakaṃ yathārucitena, sotthiṃ khemena, paletha gacchathāti attho.
于是商人们为了表达知恩图报之心,这样说道:巴利
Atha vāṇijā kataññubhāvaṃ pakāsentā –
我们为了求财,渴望得到利益,等我们到了信度苏维罗那地方之后。
我们当各尽己力,行圆满布施,举办隆重的尸利沙大会。巴利
‘‘Gantvā mayaṃ sindhusovīrabhūmiṃ, dhanatthikā uddayaṃ patthayānā; Yathāpayogā paripuṇṇacāgā, kāhāma serīsamahaṃ uḷāranti. –
他们说了这首偈颂。其中,“如理精勤”是指现在与所立誓愿相符的精勤努力。“圆满舍弃”是指完全的施舍,是对盛大而伟大的(布施)所作的完备彻底舍离。“祭会”是指庆典供养。巴利
Gāthamāhaṃsu. Tattha yathāpayogāti idāni katapaṭiññānurūpapayogā. Paripuṇṇacāgāti samattacāgā, uḷārassa mahassa pariyattapariccāgā. Mahanti ussavapūjaṃ.
这时,那位天子拒绝了盛大的供养,又鼓励他们去做该做的事——巴利
Puna devaputto mahakaraṇaṃ paṭikkhipanto kattabbesu ca te niyojento –
“ 你们不要举行塞利萨祭,你们所说的一切都会实现;
你们要远离各种恶行,并且决意坚定奉行于法的修行。”巴利
‘‘Mā ceva serīsamahaṃ akattha, sabbañca vo bhavissati yaṃ vadetha; Pāpāni kammāni vivajjayātha, dhammānuyogañca adhiṭṭhahāthā’’ti. –
他说了这首偈颂。其中,“你们所说”是指:你们盼望着能平安到达信度苏维罗地区,并在那里获得丰厚的利益和财富,于是说出“我们去”这样的话。这一切都会照你们所期望的那样实现,对此不必怀疑。不过,从今以后,你们要避开、远离杀生等种种恶行。“法随行”是指修习布施等善法。“你们要决意”是指你们应当修习,这说明这就是阔荚合欢大祭。巴利
Gāthamāha. Tattha yaṃ vadethāti yaṃ tumhe khemena sindhusovīradesapattiṃ tattha ca vipulaṃ uddayaṃ lābhaṃ paccāsīsantā ‘‘gantvā maya’’ntiādīni vadatha. Sabbaṃ taṃ vo tumhākaṃ tatheva bhavissati, tattha nikkaṅkhā hotha, tumhe pana ito paṭṭhāya pāpāni kammāni pāṇātipātādīni vivajjayātha parivajjetha. Dhammānuyoganti dānādikusaladhammassa anuyuñjanaṃ. Adhiṭṭhahāthāti anusikkhatha idaṃ serīsakamahanti dasseti.
而当他想要护念那位近事男,为他们提供保护与屏障时,就先赞叹那位近事男的功德,然后以他为对象,对那些人说出这些偈颂:巴利
Yaṃ pana upāsakaṃ anuggaṇhanto tesaṃ rakkhāvaraṇaṃ kātukāmo ahosi, tassa guṇaṃ kittetvā taṃ tesaṃ uddisanto imā gāthāyo āha –
在这个僧团里,有一位在家居士,他博学多闻,持戒圆满。
他有信仰,乐于布施,品行端正,有智慧,懂得知足,富有智慧。巴利
‘‘Upāsako atthi imamhi saṅghe, bahussuto sīlavatūpapanno; Saddho ca cāgī ca supesalo ca, vicakkhaṇo santusito mutīmā.
保持觉知的人不说虚妄的话,也不生起伤害他人的念头;
不要做敌意和挑拨离间的事,要说柔和亲切的话。巴利
‘‘Sañjānamāno na musā bhaṇeyya, parūpaghātāya na cetayeyya; Vebhūtikaṃ pesuṇaṃ no kareyya, saṇhañca vācaṃ sakhilaṃ bhaṇeyya.
恭敬谦顺,调伏离恶,于增上戒清净无染;
此人如法赡养父母,行于圣者之道。巴利
‘‘Sagāravo sappatisso vinīto, apāpako adhisīle visuddho; So mātaraṃ pitarañcāpi jantu, dhammena poseti ariyavutti.
我想,他为了父母之故而求取财富,并非为自己。
父母去世之后,他心向出离,将修习梵行。巴利
‘‘Maññe so mātāpitūnaṃ kāraṇā, bhogāni pariyesati na attahetu; Mātāpitūnañca yo accayena, nekkhammapoṇo carissati brahmacariyaṃ.
他为人正直,不歪曲,不欺骗,不虚伪,也不用花言巧语来跟人说话;
像他这样的善业行者,安住于法,怎会遭遇痛苦?巴利
‘‘Ujū avaṅko asaṭho amāyo, na lesakappena ca vohareyya; So tādiso sukatakammakārī, dhamme ṭhito kinti labhetha dukkhaṃ.
“ 正因为这个缘故,我亲自把自己显现出来;商人们,因此你们应当观见法。
否则,你们在此便会化为灰烬,在荒野中目盲迷乱,彻底迷失。
被他人迅速轻易地辱骂,与善人相处亦是安乐。”巴利
‘‘Taṃkāraṇā pātukatomhi attanā, tasmā dhammaṃ passatha vāṇijāse; Aññatra teniha bhasmī bhavetha, andhākulā vippanaṭṭhā araññe; Taṃ khippamānena lahuṃ parena, sukho have sappurisena saṅgamo’’ti.
1266 1266. 其中,“僧团”指众生的集合。“明智者”:对种种应做之事都善巧通达。“知足者”:就是满足的人。“具慧者”:凭借业自属智等,能思量此世与来世的利益,所以称为具慧者。巴利
1266. Tattha saṅgheti sattasamūhe. Vicakkhaṇoti tattha tattha kattabbatāya kusalo. Santusitoti santuṭṭho. Mutīmāti kammassakatañāṇādinā idhalokaparalokahitānaṃ munanato mutimā.
1267 不应明知而说妄语,就是不应清楚知道实情却仍然说虚妄的话。离间语:因为它造成原本和睦的人彼此分离,所以得名“离间语”;这种离间语不应去做,也不应去说。巴利
1267.Sañjānamāno na musā bhaṇeyyāti sampajānamusā na bhāseyya. Vebhūtikanti sahitānaṃ vinābhāvakaraṇato ‘‘vebhūtika’’nti laddhanāmaṃ pisuṇaṃ, no kareyya na vadeyya.
1268 具恭敬者:恭敬是指对应当尊重的人保持谦卑顺从的态度,这属于柔和的表现;具备这种恭敬,就是具恭敬者。增上戒:指在家男信徒应当守护的增上戒学。圣行:就是清净的行为。巴利
1268.Sappatissoti patissayo garuṭṭhāniyesu nivātavuttikattā soraccaṃ, saha patissenāti sappatisso. Adhisīleti upāsakena rakkhitabbaadhisīlasikkhāya. Ariyavuttīti parisuddhavutti.
1269 倾向出离,就是心向涅槃。他将修行梵行,意思是:他出家之后,会在佛陀的教法中修习梵行。巴利
1269.Nekkhammapoṇoti nibbānaninno. Carissati brahmacariyanti pabbajjaṃ sāsanabrahmacariyaṃ carissati.
1270 以诡辩的方式,就是通过暗示、影射来说话。不应说,就是不要以谄曲、虚伪的心态说出话来。住立于法的人怎么会得到苦呢?按照前面所说的方式,一个住立于法、依法而行、平等而行的人,究竟以什么方式会得到苦、遭遇苦呢?巴利
1270.Lesakappenāti kappiyalesena. Na ca vohareyyāti māyāsāṭheyyavasena vacanaṃ na nicchāreyya. Dhamme ṭhito kinti labhetha dukkhanti evaṃ vuttanayena dhamme ṭhito dhammacārī samacārī kinti kena pakārena dukkhaṃ labhetha pāpuṇeyya.
1271 因为那个原因,就是指那位近事男的因由和理由。我亲自对你们显现了。也有写成attānaṃ的读法,意思是我把自身显现给你们看。因此,因为我恭敬法、守护法,所以也守护你们;因此你们要见法,把法当作应当实践的道路来观察。如果没有那位近事男,你们来到这里,在这片荒漠中无依无靠,就会化为灰烬。被催促得急促,就是指这样被催促、被轻蔑、被逼迫。轻易,就是容易。由他人,就是指更多,或者由别人。所以说,与善士交往确实是快乐的。因为他安住在忍辱和柔和之中,不管别人对他说什么,他都不反驳。巴利
1271.Taṃkāraṇāti tannimittaṃ tassa upāsakassa hetu. Pātukatomhi attanāti sayameva tumhākaṃ ahaṃ pāturahosiṃ. ‘‘Attāna’’ntipi pāṭho, mama attānaṃ tumhākaṃ pātvākāsinti attho. Tasmāti yasmā ahaṃ dhammaṃ apacāyamāno taṃ rakkhanto tumhepi rakkhāmi, tasmā dhammaṃ passatha dhammameva caritabbaṃ katvā oloketha. Aññatra teniha bhasmī bhavethāti tena upāsakena vinā ce āgatā, imasmiṃ marukantāre anāthā appaṭisaraṇā bhasmabhāvaṃ gaccheyyātha. Khippamānenāti evaṃ khippantena vambhantena pīḷantena. Lahunti sukaraṃ. Parenāti adhikaṃ, aññena vā. Tasmā sukho have sappurisena saṅgamoti. So hi khantisoracce niviṭṭho kenaci kiñci vuttopi na paṭippharatīti adhippāyo.
商人们被这样从总体上说明后,想从具体方面了解——巴利
Evaṃ sāmaññato kittitaṃ sarūpato ñātukāmā vāṇijā –
“ 他叫什么名字?他又在做什么业?
他叫什么名字?他的族姓又是什么?
夜叉,我们也想见到他,你正是为了怜悯他才来到这里。
有福的确实是他,你所羡慕的那个人。”巴利
‘‘Kiṃ nāma so kiñca karoti kammaṃ, Kiṃ nāmadheyyaṃ kiṃ pana tassa gottaṃ; Mayampi naṃ daṭṭhukāmamha yakkha, yassānukampāya idhāgatosi; Lābhā hi tassa yassa tuvaṃ pihesī’’ti. –
他们说了这首偈。其中,“叫什么名字”是说:从名字上来说,那个众生是谁?“他做什么”是说:在种田、经商等行当里,他做的是哪种工作?“名叫什么”是说:父母给他起的“提舍”“弗沙”这类称呼中,他的名字是什么;或者在“跋伽婆”“跋勒德瓦哲”这类族姓中,他的族姓又是什么?“你所羡慕的那个人”是说:你所喜爱、所珍视的那一位。巴利
Gāthamāhaṃsu. Tattha kiṃ nāma soti nāmato so jantu satto ko nāma. Kiñca karoti kammanti kasivaṇijjādīsu kīdisaṃ kammaṃ karoti. Kiṃnāmadheyyanti mātāpitūhi kataṃ pana ‘‘tisso phusso’’tiādīsu tassa kiṃ nāmadheyyaṃ, ‘‘bhaggavo bhāradvājo’’tiādīsu kiṃ vā tassa gottaṃ. Yassa tuvaṃ pihesīti yaṃ tuvaṃ piyāyasi.
现在,为了通过名字、族姓等来说明他,那位天子:巴利
Idāni devaputto taṃ nāmagottādivasena dassento –
“ 理发师名桑婆瓦,
居士靠梳子与刀片维生。
你们要知道,他是你们的仆人。
千万别轻视他,他可是个很有善德的人。”巴利
‘‘Yo kappako sambhavanāmadheyyo, Upāsako kocchaphalūpajīvī; Jānātha naṃ tumhākaṃ pesiyo so, Mā kho naṃ hīḷittha supesalo so’’ti. –
他说。在这里,“理发师”是指给人剃头的人。“名为桑婆瓦”意思是他的名字就叫桑婆瓦。“靠梳子和果实过活的人”是指依靠梳子和果实来维持生活的人。其中,所谓“梳子”,是为了整理发髻等而用来梳理头发之类东西的工具。“差使”是指被派去跑腿、做杂活的人,也就是做侍奉杂务的人。巴利
Āha. Tattha kappakoti nhāpito. Sambhavanāmadheyyoti sambhavoti evaṃnāmo. Kocchaphalūpajīvīti kocchañca phalañca upanissāya jīvanako. Tattha kocchaṃ nāma āḷakādisaṇṭhāpanatthaṃ kesādīnaṃ ullikhanasādhanaṃ. Pesiyo pesanakārako veyyāvaccakaro.
这时,商人们认出了他,就说道:巴利
Idāni vāṇijā taṃ sañjānitvā āhaṃsu –
“ 夜叉,我们知道你所说的是什么,但我们确实不知道他有这样的性质。
夜叉,听了你这番宏大的话,我们也会礼敬他。”巴利
‘‘Jānāmase yaṃ tvaṃ pavadesi yakkha, na kho naṃ jānāma sa edisoti; Mayampi naṃ pūjayissāma yakkha, sutvāna tuyhaṃ vacanaṃ uḷāra’’nti.
这里,“我们知道”是指:你所说的那个人,我们从他的相貌上认得出来。“就是这样”则是说:至于像你所称赞的那样具备种种功德,我们并不了解他就是那样,就像不了解一个没见过的人一样。巴利
Tattha jānāmaseti yaṃ tvaṃ vadesi, taṃ mayaṃ sarūpato jānāma. Edisoti guṇato pana yathā tayā kittitaṃ, evaṃ edisoti taṃ na kho jānāma, yathā taṃ aviddasunoti adhippāyo.
这时,为了教导他们,天子让他们登上自己的天宫——巴利
Idāni devaputto te attano vimānaṃ āropetvā anusāsanatthaṃ –
“ 在这座商队里的所有人,不管是年轻的、年长的,还是中年的,
愿他们全都登上这座天宫,让吝啬的人亲眼看见福德的果报。”巴利
‘‘Ye keci imasmiṃ satthe manussā, daharā mahantā athavāpi majjhimā; Sabbeva te ālambantu vimānaṃ, passantu puññānaṃ phalaṃ kadariyā’’ti. –
他诵出这首偈。其中,mahantā 指年长的人。ālambantu 意思是让他们登上去。kadariyā 指吝啬、没有布施习惯的人。巴利
Gāthamāha . Tattha mahantāti vuḍḍhā. Ālambantūti ārohantu. Kadariyāti maccharino adānasīlā.
现在,最后这六首偈颂是结集法藏的长老们说的:巴利
Idāni pariyosāne cha gāthā dhammasaṅgāhakehi vuttā –
在那里,他们全都说“我先来”,于是把那个理发师推到前面。
他们全都攀上了那座天宫,宛如帝释天神的摩萨迦萨罗城。巴利
‘‘Te tattha sabbeva ahaṃ pureti, taṃ kappakaṃ tattha purakkhatvā; Sabbeva te ālambiṃsu vimānaṃ, masakkasāraṃ viya vāsavassa.
他们就在那里全都争先恐后,表明自己是近事男。
他们远离了杀生,在世间也避开了偷盗。
他们不饮酒,不说妄语,满足于自己的妻子。巴利
‘‘Te tattha sabbeva ahaṃ pureti, upāsakattaṃ paṭivedayiṃsu; Pāṇātipātā viratā ahesuṃ, loke adinnaṃ parivajjayiṃsu; Amajjapā no ca musā bhaṇiṃsu, sakena dārena ca ahesuṃ tuṭṭhā.
他们就在那里,全都宣称“我是首位”,表明自己已归依成为近事男。
商队离开了,一路随喜赞叹,靠着夜叉的神力,一次又一次得到允许。巴利
‘‘Te tattha sabbeva ahaṃ pureti, upāsakattaṃ paṭivedayitvā; Pakkāmi sattho anumodamāno, yakkhiddhiyā anumato punappunaṃ.
他们到了信度与苏维罗之地,一心想要钱财,盼着能赚到利润;
他们依着各自的努力,所获圆满,安然返回了华氏城。巴利
‘‘Gantvāna te sindhusovīrabhūmiṃ, dhanatthikā uddayaṃ patthayānā; Yathāpayogā paripuṇṇalābhā, paccāgamuṃ pāṭaliputtamakkhataṃ.
他们平安到达了自己的住处,和儿女、妻子团聚在一起。
他们满心喜悦、欢欣鼓舞、心情愉快、欣悦,举行了一场盛大的色利沙祭祀。
他们建造了那座尸利沙木的僧房。巴利
‘‘Gantvāna te saṅgharaṃ sotthivanto, puttehi dārehi samaṅgibhūtā; Ānandī vittā sumanā patītā, akaṃsu serīsamahaṃ uḷāraṃ; Serīsakaṃ te pariveṇaṃ māpayiṃsu.
“ 如是亲近善士,亲近法功德有大利益;
为一位在家男信士之利,愿一切众生皆得安乐。”巴利
‘‘Etādisā sappurisāna sevanā, mahatthikā dhammaguṇāna sevanā; Ekassa atthāya upāsakassa, sabbeva sattā sukhitā ahesu’’nti.
1276 这里,“我先”是指“我在前”“我占先”,意思就是执著有个我、抬高自己。说了“他们全都到了那里”之后,又再说“他们全都”,是为了说明:他们全都一心热切地想登上那座天宫,于是全都登了上去,没有谁在登的时候遇到障碍。像帝释天神的“masakkasāra”一样——“masakkasāra”指的是三十三天宫,也可以泛指一切天宫,但在这里应当理解为帝释天神的天宫。所以说“像帝释天神的masakkasāra一样”。巴利
1276. Tattha ahaṃ pureti ahaṃ purimaṃ ahaṃ purimanti ahamahaṃkarāti attho. ‘‘Te tattha sabbevā’’ti vatvā puna ‘‘sabbeva te’’ti vacanaṃ ‘‘sabbeva te yathā vimānassa āruhane ussukkajātā ahesuṃ, tathā sabbeva taṃ āruhiṃsu, na kassaci āruhane antarāyo ahosī’’ti dassanatthaṃ vuttaṃ. Masakkasāraṃ viya vāsavassāti ‘‘masakkasāra’’nti ca tāvatiṃsabhavanaṃ vuccati, sabbaṃ vā devabhavanaṃ, idha pana sakkabhavanaṃ veditabbaṃ. Tenāha ‘‘masakkasāraṃ viya vāsavassā’’ti.
1277-8 这时,那些商人看见天宫,生起清净的信心,遵照那位天子的教导,皈依三宝、受持戒律,靠着天子的威神力,平安到达了想去的地方。因此说“他们全部在那里”等等。这里要把句子连起来理解:“anumato pakkāmi sattho”——商队得到允许后,在夜叉的神力中一次又一次地随喜赞叹,然后出发前行。那么,是被谁允许的呢?很明显,是被那位夜叉允许的。巴利
1277-8. Atha te vāṇijā vimānaṃ passitvā pasannacittā tassa devaputtassa ovāde ṭhatvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāya tassa ānubhāvena sotthinā icchitaṃ desaṃ agamaṃsu. Tena vuttaṃ ‘‘te tattha sabbevā’’tiādi. Tattha anumato pakkāmi sattho yakkhiddhiyā punappunaṃ anumodamānoti yojanā. Kena pana anumatoti? Yakkhenāti pākaṭoyamattho.
1279 “如其所修”是指按照自己的心愿所付出的努力。“所得圆满”是指获得的利益丰足。“无损”是指华氏城没有受到破坏。或者,“无损”也可以理解为没有病害、没有逼迫,意思就是没有障碍。巴利
1279.Yathāpayogāti yathāajjhāsayaṃ katapayogā. Paripuṇṇalābhāti samiddhalābhā. Akkhatanti anupaddutaṃ pāṭaliputtaṃ. Akkhatanti vā anābādhaṃ anuppīḷaṃ, anantarāyenāti attho.
1280 “Saṅghara”是指自己的家。所谓“安稳者”,就是具备安稳、没有恐惧。“喜悦”等四个词,说的就是内心欢喜的状态。“他们为你建造了名为尸利沙的僧房”:这是出于感恩,也是为了履行承诺,他们用那位天子的名字,把这处僧房命名为“尸利沙”。因为从分区划分来看,它像辫子一样整齐可观,所以这样称呼。他们建成的这处住所,配有殿堂、尖顶屋、夜间住处等,四周有围墙围绕,还设有门楼。巴利
1280.Saṅgharanti sakaṃ gehaṃ. Sotthivantoti sotthibhāvena yuttā khemino. Ānandītiādīhi catūhi padehi somanassitabhāvameva vadati. Serīsakaṃ te pariveṇaṃ māpayiṃsūti kataññutāya ṭhatvā paṭissavamocanatthañca devaputtassa nāmena serīsakaṃ nāma paricchedavasena veṇiyato pekkhitabbato pariveṇaṃ pāsādakūṭāgārarattiṭṭhānādisampannaṃ pākāraparikkhittaṃ dvārakoṭṭhakayuttaṃ āvāsaṃ akaṃsu.
1281 像这样能遮止无益、成就有益的,就是“如是”。有大利益、大果报,就是“具大义”。真实无颠倒的功德,就是“法之功德”。为了一个有情的利益,商队中所有众生都成了得乐者,获得了快乐,达到了安稳。巴利
1281.Etādisāti edisī, evaṃ anatthapaṭibāhinī atthasādhikā ca. Mahatthikāti mahāpayojanā mahānisaṃsā. Dhammaguṇānanti aviparītaguṇānaṃ. Ekassa sattassa hitatthaṃ sabbeva sattā sabbe eva te satthapariyāpannā sattā, sukhitā sukhappattā khemappattā ahesuṃ.
居士桑跋婆听到波雅西天子和那些商人之间问答形式的偈颂后,仅凭听闻就记在心里,然后禀告给长老们。另有一种说法是:波雅西天子对尊者桑跋婆长老说了那些话。以耶舍长老为首的大长老们在第二次结集时把它收进了结集。居士桑跋婆在父母去世后出家,最终证得了阿拉汉果。巴利
Sambhavo pana upāsako pāyāsissa devaputtassa tesañca vāṇijānaṃ vacanapaṭivacanavasena pavattaṃ gāthābandhaṃ sutaniyāmeneva uggahetvā therānaṃ ārocesi. Pāyāsidevaputto āyasmato sambhavattherassa kathesīti apare. Taṃ yasattherappamukhā mahātherā dutiyasaṅgītiyaṃ saṅgahaṃ āropesuṃ. Sambhavo pana upāsako mātāpitūnaṃ accayena pabbajitvā arahatte patiṭṭhāsi.
1 2 3 4 5 6 7 8 9