7. 第七最上品注释
14. Etadaggavaggo
11. 最上品复注 · 28 段
7. 第七最上品注释
(14) 7. Sattamaetadaggavaggavaṇṇanā
258《近事女经》注释的第一部分,本来就很容易懂。
258. Upāsikāpāḷisaṃvaṇṇanāya paṭhamaṃ suviññeyyameva.
259第二项中,“大藤蔓装饰”就是大藤蔓首饰。那件首饰上用了四根金刚石管、十一根珍珠管、二十二根珊瑚管、三十三根红宝石管。这些,再加上青金石等其他宝石,按蓝、黄、红、白、深红、褐、金七种颜色,用殊胜宝石制作完成。把它戴在头上,会一直垂到脚背;这位女性要能承受它,得有相当于五头大象的力量才行。“内火不可往外带出”等的含义,后面会说明。这里其余的内容很容易理解。
259. Dutiye mahālatāpasādhanassāti mahālatāpiḷandhanassa. Tasmiñca piḷandhane catasso vajiranāḷiyo upayogaṃ agamaṃsu. Muttānaṃ ekādasa nāḷiyo, pavāḷassa dvāvīsati nāḷiyo, padumarāgamaṇīnaṃ tettiṃsa nāḷiyo. Iti etehi ca aññehi ca indanīlādīhi nīlapītalohitodātamañjiṭṭhasāmakabaravaṇṇavasena sattavaṇṇehi vararatanehi niṭṭhānaṃ agamāsi, taṃ sīse paṭimukkaṃ yāva pādapiṭṭhiyā bhassati, pañcannaṃ hatthīnaṃ balaṃ dhārayamānāva naṃ itthī dhāretuṃ sakkoti. Antoaggi bahi na nīharitabbotiādīnaṃ attho upari āvi bhavissati. Sesamettha suviññeyyameva.
库竹德拉与萨玛瓦提的故事
Khujjuttarā-sāmāvatīvatthu
260-261260-261. 在第三和第四部分中,“乳粥”指的是特别浓稠的乳粥。“在吃那乳粥的时候”:指的是在吃那又浓稠又油腻的乳粥的时候。“没法消化”:因为一路上吃得少,消化力弱,所以没法消化。“猛兽出没的地方”:指被猛兽占据的地方。“到处寻找”:指四处察看。“棚屋”:指竹匠的工棚。“不会白做”:不给工钱就不做。“她点上了”:她给了火,也就是点起了火。“等着”:意思是“请等一下”。“身体圆满”:指身材相貌好。“到了榕树”:指到了一棵孟加拉榕树。“金镯”:指金臂环。“我的不幸”:意思是“我的灾祸”。“没有查看里面”:指没有查看叶棚里面有没有人。剩下的部分很容易理解。
260-261. Tatiyacatutthesu pāyāsassāti bahalatarassa pāyāsassa. Taṃ pāyāsaṃ bhuñjantesūti taṃ bahalataraṃ garusiniddhaṃ pāyāsaṃ bhuñjantesu. Jīrāpetuṃ asakkontoti antarāmagge appāhāratāya mandagahaṇikattā jīrāpetuṃ asakkonto. Vāḷamigaṭṭhāneti vāḷamigehi adhiṭṭhitaṭṭhāne. Anuvijjantoti vicārento. Sālāti naḷakārasālā. Mudhā na karissatīti mūlyaṃ vinā na karissati. Ālimpesīti aggiṃ adāsi, aggiṃ jālesīti attho. Pekkhāti āgamehi. Upadhisampadāti sarīrasampatti. Vaṭarukkhaṃ patvāti nigrodharukkhaṃ patvā. Suvaṇṇakaṭaketi suvaṇṇavalaye. Abbhuṃ meti me avaḍḍhīti attho. Anto asodhetvāti paṇṇasālāya anto kassaci atthibhāvaṃ vā natthibhāvaṃ vā anupadhāretvā. Sesaṃ suviññeyyameva.
优多罗难陀母的故事
Uttarānandamātāvatthu
262262. 第五项中,“观察到亲依止”这句话说明:即使当下诸缘已经会合,证得殊胜境界仍然必须具足亲依止的圆满。正如以现法受报方式成熟的业也需要当下诸缘会合一样,亲依止的圆满也同样是殊胜的,应当去追求。因为即使亲近了最殊胜的善士、具备了如理作意等条件,如果缺少亲依止,殊胜的证悟也根本不会实现。“做成净食”:就是按照规矩做成允许食用的净食。“应放入钵中”:就是把食物舍于布施之门而放入钵里。“以三种思”:就是布施前的思、布施时的思和随喜时的思。经中确实这样说:
262. Pañcame upanissayaṃ disvāti iminā yathā visesādhigamassa satipi paccuppannapaccayasamavāye avassaṃ upanissayasampadā icchitabbā, evaṃ diṭṭhadhammavedanīyabhāvena vipaccanakassa kammassapi paccuppannasamavāyo viya upanissayasampadāpi savisesā icchitabbāti dasseti. Tathā hi ukkaṃsagatasappurisūpanissayayonisomanasikāresu labbhamānesupi upanissayarahitassa visesādhigamo na sampajjatevāti. Kappiyaṃ katvāti yathā kappiyaṃ hoti, tathā katvā. Patte patiṭṭhapeyyāti āhāraṃ dānamukhe vissajjeyya. Tīhi cetanāhīti pubbabhāgamuñcaanumodanācetanāhi. Vuttañhetaṃ –
“布施之前就先心生欢喜,布施的时候要使心清净;
布施之后心里欢喜,这就是福德的圆满。”
‘‘Pubbeva dānā sumano, dadaṃ cittaṃ pasādaye; Datvā attamano hoti, esā puññassa sampadā’’ti. (a. ni. 6.37; pe. va. 305);
“你要管好自己的心”这句话的意思是:因为“今天饭送晚了”而生气时,你要管住自己那颗嗔怒的心,不要发火。她目光所及之处……略……就像被撒满了一样——因为那片耕过的地全都变成了金色,仿佛盖满了大苦葫芦花。“像你这样的”就是和你相似。“我不恼害”就是不毁坏、不因出身而轻视。“作供养”就是向正自觉者作供养。“内院”就是家里的庭院。“Bhoti”是呼唤语。“Je”是轻蔑的称呼。她自己因为是圣弟子,依着导师而说了“有父亲的女儿”之后,她期望在导师面前听闻正法而获得殊胜的证悟,所以说:“唯有在十力者容忍时,我才容忍。”“吝啬”就是顽固的悭吝。
Tavamanaṃ sandhārehīti ‘‘ajja bhattaṃ cirāyita’’nti kodhato tava cittaṃ sandhārehi, mā kujjhīti attho. Olokitolokitaṭṭhānaṃ…pe… samparikiṇṇaṃ viya ahosīti tena kasitaṭṭhānaṃ sabbaṃ suvaṇṇabhāvāpattiyā mahākosātakipupphehi sañchannaṃ viya ahosi. Tādiseti tayā sadise. Na kopemīti na vināsemi, jātiyā na hīḷemi. Pūjaṃ karotīti sammāsambuddhassa pūjaṃ karoti. Antaravatthunti gehaṅgaṇaṃ. Bhoti sambodhane nipāto. Jeti avaññālapanaṃ. Sayaṃ ariyasāvikābhāvato satthuvasena ‘‘sapitikā dhītā’’ti vatvā satthu sammukhā dhammassavanena tassā visesādhigamaṃ paccāsīsantī ‘‘dasabale khamanteyeva khamissāmī’’ti āha. Kadariyanti thaddhamacchariṃ.
263263. 第六篇,关于“布施殊胜食物的人”:指的是布施殊胜美味食物的女施主们。布施能维持寿命的食物,就叫作“施寿命”。在“施美貌”等说法里,道理也是一样。因此说“五种处”。为了说明业与果相似的道理,接着说了“然而,布施了寿命……”等话。其中,“布施了”是指以布施为因。“有份者”是指能够获得那份果报的人。
263. Chaṭṭhe paṇītadāyikānanti paṇītarasavatthūnaṃ dāyikānaṃ. Āyuno ṭhitihetuṃ bhojanaṃ dentī āyuṃ deti nāma. Esa nayo vaṇṇaṃ detītiādīsu. Tenāha – ‘‘pañca ṭhānānī’’ti. Kammasarikkhakañcetaṃ phalanti dassento ‘‘āyuṃ kho pana datvā’’tiādimāha. Tattha datvāti dānahetu. Bhāginīti bhāgavatī laddhuṃ bhabbā.
264第七则:她割下自己大腿上的肉,交给婢女。这位已经证得果位、通达佛陀教法的女圣弟子,没有去想自己身体的痛苦,一心只希望那位比丘的病能好起来,就割下自己大腿上的肉,交给了婢女。导师看到她有这样的心愿和根器,也知道“只要她来到我面前,她的伤口就会愈合,皮肤恢复,身体安好”,于是说:“把她叫来。”她心里想:“悲悯一切世间众生的导师,不会让我受苦还把我叫来,这里面一定有原因。”她把自己做过的事全都说了出来。她说这些,是为了彰显佛陀的威神力,不是为了显示自己愿心坚定。世尊把她列为照顾病人第一的弟子。因为她不顾自己的痛苦,一心投入照顾生病比丘、让他们病苦消除这件事,所以被列为照顾病人第一的弟子。
264. Sattame ūrumaṃsaṃ chinditvā dāsiyā adāsīti āgataphalā viññātasāsanā ariyasāvikā attano sarīradukkhaṃ acintetvā tassa bhikkhuno rogavūpasamameva paccāsīsantī attano ūrumaṃsaṃ chinditvā dāsiyā adāsi. Satthāpi tassā tathāpavattaṃ ajjhāsayasampattiṃ disvā ‘‘mama sammukhībhāvūpagamanenevassā vaṇo ruhitvā sañchavi jāyati, phāsubhāvo hotī’’ti ca disvā ‘‘pakkosatha na’’nti āha. Sā cintesīti ‘‘sabbalokassa hitānukampako satthā na maṃ dukkhāpetuṃ pakkosati, atthettha kāraṇa’’nti cintesi. Attanā katakāraṇaṃ sabbaṃ kathesīti buddhānubhāvavibhāvanatthaṃ kathesi, na attano daḷhajjhāsayatāya vibhāvanatthaṃ. Gilānupaṭṭhākīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti agaṇitattadukkhā gilānānaṃ bhikkhūnaṃ gelaññavūpasamane yuttappayuttāti gilānupaṭṭhākīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti.
265265. 第八项,关于“证得不动的净信者”:就是如实了知三宝的功德之后生起净信的人。这种净信因为是经由道而获得的,所以不会被任何事物动摇。“已证得的”:是指通过证道而获得的。也有写成“avigatena”的版本,意思是“任何时候都不会消失”。这种净信也是不可破坏的,因此说“以已证得的不动净信”。其中,“以身作证”:就是以她为首;从词义上说,是通过名身领受教法而成为亲证者。“挖了暗道”:就是挖开破坏房屋连接处的通道,以便进入内部。“难以听闻”:是指难以遇到正法的听闻。“应该进入大地”:说的是会堕入无间地狱。
265. Aṭṭhame aveccappasannānanti ratanattayaguṇe yāthāvato ñatvā pasannānaṃ, so panassa pasādo maggenāgatattā kenaci akampanīyo. Adhigatenāti maggādhigameneva adhigatena. ‘‘Avigatenā’’ti vā pāṭho, tassattho ‘‘kadāci avigacchantenā’’ti. So appadhaṃsiyo ca hoti, tasmā vuttaṃ – ‘‘adhigatena acalappasādenā’’ti. Tattha kāyasakkhiṃ katvāti pamukhaṃ katvā, vacanatthato pana nāmakāyena desanāya sampaṭicchanavasena sakkhibhūtaṃ katvāti attho. Ummaggaṃ khanitvāti gharasandhicchedanena antopavisanamaggaṃ khanitvā. Dullabhassavananti dullabhasaddhammassavanaṃ. Mahāpathavī pavisitabbā bhaveyyāti avīcippavesanaṃ vadati.
那咕拉母的故事
Nakulamātāvatthu
266266. 在第九个故事里,正是通过那番表达信赖的话,那咕拉母和那咕拉父被称为对导师有信赖的人,所以说:“信赖者,就是指说信赖话的近事女们。”家主妇,就是家里的女主人。所谓“已说过的”,就是和近事男典籍中那咕拉父故事里所说的方式一样。
266. Navame vissāsakathaneneva nakulamātā nakulapitā ca satthuvissāsikā nāma jātāti vuttaṃ – ‘‘vissāsikānanti vissāsakathaṃ kathentīnaṃ upāsikāna’’nti. Gahapatānīti gehasāminī. Vuttamevāti upāsakapāḷiyaṃ nakulapitukathāyaṃ vuttanayameva.
迦梨拘罗罗屋近事女的故事
Kāḷīkuraragharikāvatthu
267第十项,“仅凭传闻”是指:没有亲眼见到导师本人,也没有当面听导师说法,只是跟随别人的话、听别人转述之后生起的净信。“传闻净信”就是从传闻而来的净信。
267. Dasame anussavenevāti paccakkhato rūpadassanena satthu sammukhā dhammassavanena ca vinā kevalaṃ anussavaneneva parassa vacanaṃ anugatassavaneneva uppannena pasādena. Anussavikappasādanti anussavato āgatappasādaṃ.
《增支部》的注释中。
Aṅguttaranikāya-aṭṭhakathāya