6. 第六最上品注释巴利 14. Etadaggavaggo
11. 最上品复注 · 36 段
6. 第六最上品注释巴利
(14) 6. Chaṭṭhaetadaggavaggavaṇṇanā
德布萨与跋离咖的故事巴利
Tapussa-bhallikavatthu
248 248. 在《近事男巴利》的注释中,第一句“最先皈依者”是指在一切人中最先皈依的人。“从那时以后”是指过了七个七天之后。“使其中断行程”是说他令他们的行程中断。就像那些牛扔掉轭,即使被打也不肯走,他就是这样做的。“对他们”指德布萨与跋离咖二人。“附体”就是进入、附身。“夜叉的旋涡”就是夜叉所起的旋涡,其余各处也照这样理解。“观察过去诸佛的惯例”就是观察过去诸佛用什么钵受食,这是诸佛的惯例。“住立于二语皈依”:因为僧团还没有出现,所以依佛与法二者确立皈依。“塔庙”就是可供供养的对象。“现前生发界”指世尊在世时的头发舍利。巴利
248. Upāsakapāḷisaṃvaṇṇanāya paṭhame sabbapaṭhamaṃ saraṇaṃ gacchantānanti sabbesaṃ paṭhamaṃ hutvā saraṇaṃ gacchantānaṃ. Ito paranti sattasattāhato paraṃ. Gamanūpacchedaṃ akāsīti gamanavicchedaṃ akāsi. Yathā te goṇā dhuraṃ chaḍḍetvā pothiyamānāpi na gacchanti, tathā akāsīti attho. Tesanti tapussabhallikānaṃ. Adhimuccitvāti āvisitvā. Yakkhassa āvaṭṭo yakkhāvaṭṭo. Evaṃ sesesupi. Atītabuddhānaṃ āciṇṇaṃ olokesīti atītabuddhā kena bhājanena paṭiggaṇhiṃsūti buddhāciṇṇaṃ olokesi. Dvevācike saraṇe patiṭṭhāyāti saṅghassa anuppannattā buddhadhammavasena dvevācike saraṇe patiṭṭhahitvā. Cetiyanti pūjanīyavatthuṃ. Jīvakesadhātuyāti jīvamānassa bhagavato kesadhātuyā.
给孤独长者的事迹巴利
Anāthapiṇḍikaseṭṭhivatthu
249 第二段,“以同样的功德”是指以同样的施主身份这种功德。因为他一切所欲都圆满,远离了悭吝,又具足悲悯等功德,所以恒常不断地给无依无靠的人施食。因此,他任何时候都备有给无依者的食物,就得到了“给孤独”这个称号。“在每一由旬处建造精舍”,就是在每隔一由旬的地方各建一座精舍。说了“他做了这样的布施”之后,为了详细分析这种布施,又说“每天有五种筹食”等等。其中,用筹签领取的食物叫筹食;每半月应供一天的食物叫半月食;放在固定处所供养的食物叫常设食;供给外来比丘的食物叫客食。其余的也照这样类推。精舍里常设五百个座位,就是常有五百位比丘坐着进食,所以精舍内固定设置了五百个座位。巴利
249. Dutiye teneva guṇenāti teneva dāyakabhāvasaṅkhātena guṇena. So hi sabbakāmasamiddhatāya vigatamaccheratāya karuṇādiguṇasamaṅgitāya ca niccakālaṃ anāthānaṃ piṇḍamadāsi. Tena sabbakālaṃ upaṭṭhito anāthānaṃ piṇḍo etassa atthīti anāthapiṇḍikoti saṅkhaṃ gato. Yojanikavihāre kāretvāti yojane yojane ekamekaṃ vihāraṃ kāretvā. ‘‘Evarūpaṃ dānaṃ pavattesī’’ti vatvā tameva dānaṃ vibhajitvā dassento ‘‘devasikaṃ pañca salākabhattāni hontī’’tiādimāha. Tattha salākāya gāhetabbaṃ bhattaṃ salākabhattaṃ. Ekasmiṃ pakkhe ekadivasaṃ dātabbaṃ bhattaṃ pakkhikabhattaṃ. Dhuragehe ṭhapetvā dātabbaṃ bhattaṃ dhurabhattaṃ. Āgantukānaṃ dātabbaṃ bhattaṃ āgantukabhattaṃ. Evaṃ sesesupi. Pañca āsanasatāni gehe niccapaññattāneva hontīti gehe nisīdāpetvā bhuñjantānaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ pañca āsanasatāni niccapaññattāni honti.
质多居士的故事巴利
Cittagahapativatthu
250 第三,鹿就是鹿的样子。令受食:就是劝请说“尊者,请慈愍我,在这里坐下接受食物”,为了让他接受食物而这样劝请。为了出离而积累的抉择分善法,是亲依止缘。他只宣说了六处分别:他只讲了与六处分别相应的法。由长老:指当时聚集在那里所有人中居首的大长老。无法解答问题:质多居士以这样的心问道:“尊者长老,世间生起种种恶见,如‘世间是常’、‘世间是无常’、‘世间有边’、‘世间无边’、‘命就是身’、‘命与身是异’、‘如来死后存在’、‘如来死后不存在’、‘如来死后亦存在亦不存在’、‘如来死后非存在非不存在’,以及《梵网经》所列举的这六十二种恶见,尊者,这些恶见在什么存在时才存在,在什么不存在时才不存在?”如此等等。被这样问时,他无法解答这个问题。据说,这个大长老被问到第三次时,仍然沉默不语。这时伊斯达达长老心想:“这位长老自己既不解答,也不请别人回答,而这位居士又在困扰比丘僧团。我来解答这个问题,让他安住下来。”这样想后,他从座位起身,走到长老面前,说:“尊者,我来为质多居士解答这个问题。”这样说后,长老对伊斯达达说:“伊斯达达贤友,你来为质多居士解答这个问题。”因此说“无法解答问题,被请求”。巴利
250. Tatiye migā eva migarūpāni. Bhikkhaṃ samādāpetvāti, ‘‘bhante, mayhaṃ anuggahaṃ karotha, idha nisīditvā bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti bhikkhāgahaṇatthaṃ samādāpetvā . Vivaṭṭaṃ uddissa upacitaṃ nibbedhabhāgiyakusalaṃ upanissayo. Saḷāyatanavibhattimeva desesīti saḷāyatanavibhāgappaṭisaṃyuttameva dhammakathaṃ kathesi. Therenāti tattha sannihitānaṃ sabbesaṃ jeṭṭhena mahātherena. Pañhaṃ vissajjetuṃ asakkontenāti cittena gahapatinā ‘‘yā imā, bhante thera, anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti, ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā, ‘antavā loko’ti vā, ‘anantavā loko’ti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’nti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’nti vā, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘hoti ca na hoti ca tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle gaṇitāni, imā nu kho, bhante, diṭṭhiyo kismiṃ sati honti, kismiṃ asati na hontī’’ti evamādinā (saṃ. ni. 4.345) pañhe puṭṭhe taṃ pañhaṃ vissajjetuṃ asakkontena. Imaṃ kira pañhaṃ yāvatatiyaṃ puṭṭho mahāthero tuṇhī ahosi. Atha isidattatthero cintesi – ‘‘ayaṃ thero neva attanā byākaroti, na aññaṃ ajjhesati, upāsako ca bhikkhusaṅghaṃ vihesati, ahametaṃ byākaritvā phāsuvihāraṃ katvā dassāmī’’ti. Evaṃ cintetvā ca āsanato vuṭṭhāya therassa santikaṃ gantvā ‘‘byākaromahaṃ, bhante, cittassa gahapatino etaṃ pañha’’nti (saṃ. ni. 4.345) āha. Evaṃ vutte thero ‘‘byākarohi tvaṃ, āvuso isidatta, cittassa gahapatino etaṃ pañha’’nti isidattaṃ ajjhesi. Tena vuttaṃ – ‘‘pañhaṃ vissajjetuṃ asakkontena ajjhiṭṭho’’ti.
他解答了问题,也就是用这样的方式回答:居士,世间生起的种种见解,比如“世间是常”“世间是无常”……乃至《梵网经》里列出的六十二种见解,居士,这些见解都是因为有身见才存在,没有身见就不存在。就这样解答了问题。接着说明质多居士知道长老原来是他在家时的朋友:质多居士对长老的回答感到满意,就问:尊者,圣者伊斯达达是从哪里来的?长老回答:居士,我从阿槃提来。居士又问:尊者,在阿槃提有一位叫伊斯达达的善男子,是我们没见过面的朋友,他出家了,尊者见过他吗?长老说:是的,居士。居士再问:尊者,那位圣者现在住在哪里?长老沉默不语。于是质多居士问:尊者,您就是我们的伊斯达达吧?长老回答:是的,居士。这样,居士就知道长老正是自己以前在家的朋友。巴利
Pañhaṃ vissajjetvāti ‘‘yā imā, gahapati, anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti ‘sassato loko’ti vā, ‘asassato loko’ti vā…pe… yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle gaṇitāni, imā kho, gahapati, diṭṭhiyo sakkāyadiṭṭhiyā sati honti, sakkāyadiṭṭhiyā asati na hontī’’tiādinā nayena pañhaṃ vissajjetvā. Gihisahāyakabhāve ñāteti therassa gihisahāyakabhāve cittena gahapatinā ñāte. Citto kira, gahapati, tassa pañhaveyyākaraṇe tuṭṭho ‘‘kuto, bhante, ayyo isidatto āgacchatī’’ti vatvā ‘‘avantiyā kho ahaṃ, gahapati, āgacchāmī’’ti vutto ‘‘atthi, bhante, avantiyā isidatto nāma kulaputto amhākaṃ adiṭṭhasahāyo pabbajito, diṭṭho so āyasmatā’’ti pucchi. Thero ca ‘‘evaṃ, gahapatī’’ti vatvā ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, so āyasmā etarahi viharatī’’ti puna puṭṭho tuṇhī ahosi. Atha citto gahapati ‘‘ayyo no, bhante, isidatto’’ti pucchitvā ‘‘evaṃ, gahapatī’’ti vutte attano gihisahāyabhāvaṃ aññāsi.
展示火遍定神变这件事:据说有一天,质多居士请求大长老说:“尊者,请圣者为我展示超越常人的神通神变。”长老说:“那么,居士,你在走廊上铺开上衣,在上面撒一把干草。”居士照办之后,长老自己进入精舍,关上门闩,作了这样的神通决意,使火焰从钥匙孔和门缝里窜出来,烧掉干草,却不烧上衣。于是质多居士拍打上衣,心生警惧,汗毛竖立,站在一旁,看见长老从里面出来,就说:“尊者,请圣者欢喜地住在马奇咖桑达,这里的野芒果林令人愉悦,我会为圣者尽力提供衣服、饮食、坐卧处、生病所需的医药用品。”长老心想:“现在已经不能住在这里了。”于是离开了那座精舍。针对这件事才说:“展示了火遍定神变之后,心想‘现在已经不适合住在这里’,便随意离去了。”至于“二位上首弟子”等部分,应当说的内容在《律藏》正文中已有详细记载。巴利
Tejosamāpattipāṭihāriyaṃ dassetvāti ekasmiṃ kira divase citto gahapati ‘‘sādhu me, bhante, ayyo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetū’’ti mahātheraṃ yāci. Thero ‘‘tena hi tvaṃ, gahapati, āḷinde uttarāsaṅgaṃ paññāpetvā tattha tiṇakalāpaṃ okirā’’ti vatvā tena ca tathā kate sayaṃ vihāraṃ pavisitvā ca ghaṭikaṃ datvā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāresi, yathā tāḷacchiggaḷena ca aggaḷantarikāya ca acci nikkhamitvā tiṇāni jhāpeti, uttarāsaṅgaṃ na jhāpeti. Atha citto gahapati uttarāsaṅgaṃ papphoṭetvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ ṭhito theraṃ bahi nikkhamantaṃ disvā ‘‘abhiramatu, bhante, ayyo macchikāsaṇḍe, ramaṇīyaṃ ambāṭakavanaṃ, ahaṃ ayyassa ussukkaṃ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārāna’’nti āha. Tato thero ‘‘na dāni idha vasituṃ sakkā’’ti tamhā vihārā pakkāmi. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ – ‘‘tejosamāpatti pāṭihāriyaṃ dassetvā ‘idāni idha vasituṃ na yutta’nti yathāsukhaṃ pakkāmī’’ti. Dve aggasāvakātiādīsu yaṃ vattabbaṃ, taṃ vitthārato vinayapāḷiyaṃ āgatameva.
“有信”是指具备世间和出世间的信心。“以戒”是指戒有两种:在家戒和出家戒,这里指的是在家戒,意思是具备在家戒。“成就名誉与财富”是指像给孤独长者等人那样,拥有五百位近事男围绕的在家名声,具备这样的名声;财富则包括谷物等财物以及七种圣财这两种,意思是具备这些财富。“无论什么地方”是指在东方等各个方向,这样的良家子无论亲近哪里,他在那里都会受到相应的利养与恭敬。巴利
Saddhoti lokiyalokuttarāya saddhāya samannāgato. Sīlenāti agāriyasīlaṃ anagāriyasīlanti duvidhaṃ sīlaṃ, tesu idha agāriyaṃ sīlaṃ adhippetaṃ, tena samannāgatoti attho. Yasobhogasamappitoti yādiso anāthapiṇḍikādīnaṃ pañcaupāsakasataparivārasaṅkhāto agāriyo yaso, tādiseneva yasena, yo ca dhanadhaññādiko ceva sattavidhaariyadhanasaṅkhāto cāti duvidho bhogo, tena ca samannāgatoti attho. Yaṃ yaṃ padesanti puratthimādīsu disāsu evarūpo kulaputto yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati, tattha tattha evarūpena lābhasakkārena pūjitova hotīti attho.
手长者的故事巴利
Hatthakaāḷavakavatthu
251 第四项,是以四种摄受之事来说明,也就是以布施、爱语、利行、同事这四种摄受之事。为了把“明天应当连同食器一起送给阿拉瓦卡”这句话的意思清楚地显示出来,所以说“这里面有这样一段次第开示”等等。阿拉瓦卡王舍弃了种种歌舞娱乐,为了防盗贼、抵御敌国、锻炼体力,每隔七天就去打一次猎。有一天,他带着军队,按照“鹿从谁那边逃走,担子就归谁”的约定,为了猎鹿而进入山林。一只鹿,是指从他所在之处逃走的一只母鹿。追赶,是指他独自一人追了三由旬的路。这位国王行动迅捷,拿着弓箭,徒步追赶那只鹿追了三由旬。杀死,是因为母鹿的最快速度就是三由旬,所以等那只鹿力气耗尽,进入水中停住时,就把它杀死。切成两半挂在弓端折返,是说即使他对鹿肉并无兴趣,为了免除“没能捉到鹿”的指责,还是把切成两半的鹿挂在弓端,然后返回。茂密的树荫,是指枝叶层层叠叠、非常浓密的树荫。巴利
251. Catutthe catubbidhena saṅgahavatthunāti dānapiyavacanaatthacariyāsamānattatāsaṅkhātena catubbidhena saṅgahavatthunā. ‘‘Sve bhattacāṭiyā saddhiṃ āḷavakassa pesetabbo ahosī’’ti vuttamatthaṃ pākaṭaṃ katvā dassetuṃ – ‘‘tatrāyaṃ anupubbikathā’’tiādimāha. Migavatthāya araññaṃ gantvāti āḷavako rājā vividhanāṭakūpabhogaṃ chaḍḍetvā corappaṭibāhanatthañca paṭirājanisedhanatthañca byāyāmakaraṇatthañca sattame sattame divase migavaṃ gacchanto ekadivasaṃ balakāyena saddhiṃ ‘‘yassa passena migo palāyati, tasseva so bhāro’’ti katakatikavatto migavatthāya araññaṃ gantvā. Ekaṃ miganti attano ṭhitaṭṭhānena palātaṃ eṇimigaṃ. Anubandhitvāti tiyojanamaggaṃ ekakova anubandhitvā. Javasampanno hi rājā dhanuṃ gahetvā pattikova tiyojanaṃ taṃ migamanubandhi. Ghātetvāti yasmā eṇimigā tiyojanavegā eva honti, tasmā parikkhiṇajavaṃ taṃ migaṃ udakaṃ pavisitvā ṭhitaṃ ghātetvā. Dvidhā chetvā dhanukoṭiyaṃ lagetvā nivattetvā āgacchantoti anatthikopi maṃsena ‘‘nāsakkhi migaṃ gahetu’’nti apavādamocanatthaṃ dvidhā chinnaṃ dhanukoṭiyaṃ lagetvā āgacchanto. Sandacchāyanti ghanacchāyaṃ bahalapattapalāsaṃ.
住在树上的天神,这句话是针对旷野夜叉说的。因为他从诸位大王那里得到恩准,在正午时分,凡是走进那棵树荫覆盖范围的有情,都会被他吃掉,他就住在那里。坐在阿拉瓦卡的坐垫上,是指在被选定的吉祥日等日子里,阿拉瓦卡坐上这个坐垫享受福乐,那天他正是坐上了那个天宝坐垫。对自己的飞行不能成功,便省思“到底是什么原因”:据说那时,娑多山夜叉与雪山夜叉在祇树给孤独园礼敬世尊后,带着眷属说“我们要去参加夜叉集会”,乘着各种车乘从空中前往。然而夜叉在空中并非处处都有道路,要避开那些位于空中的宫殿,只在有道路的地方才有路可走。而阿拉瓦卡的宫殿是住在地面上的,防护严密,四周有城墙围绕,城门、望楼、门楼都布置完善,上方覆盖着黄铜网,如同箱笼一般,高有三由旬,它的上方才有道路。他们来到那个地方,却无法通过。因为诸佛所坐之处,从其上方直到有顶天,没有人能够通过。因此,对自己的飞行不能成功,便省思“到底是什么原因”。听了他们的话之后,他思忖:因为对无信仰者说信仰之事是难说的,就像对有恶戒等者说戒律之事等一样,所以听了那些夜叉对世尊的赞叹之后,他内心生起的愤怒就像把盐块投入火中一样,心中噼啪作响,于是思忖。山巅,是指凯拉萨山之巅。巴利
Rukkhe adhivatthā devatāti āḷavakaṃ yakkhaṃ sandhāya vadati. So hi mahārājūnaṃ santikā varaṃ labhitvā majjhanhikasamaye tassa rukkhassa chāyāya phuṭṭhokāsaṃ paviṭṭhe pāṇino khādanto tattha paṭivasati. Āḷavakassa nisīdanapallaṅke nisīdīti yattha abhilakkhitesu maṅgaladivasādīsu āḷavako nisīditvā siriṃ anubhoti, tasmiṃyeva dibbaratanapallaṅke nisīdi. Attano gamane asampajjamāne ‘‘kiṃ nu kho kāraṇa’’nti āvajjentāti tadā kira sātāgirahemavatā bhagavantaṃ jetavaneyeva vanditvā ‘‘yakkhasamāgamaṃ gamissāmā’’ti saparivārā nānāyānehi ākāsena gacchanti, ākāse ca yakkhānaṃ na sabbattha maggo atthi, ākāsaṭṭhāni vimānāni pariharitvā maggaṭṭhāneneva maggo hoti, āḷavakassa pana vimānaṃ bhūmaṭṭhaṃ suguttaṃ pākāraparikkhittaṃ susaṃvihitadvāraṭṭālakagopuraṃ upari kaṃsajālasañchannamañjūsāsadisaṃ tiyojanaṃ ubbedhena, tassa upari maggo hoti, te taṃ padesamāgamma gantumasamatthā ahesuṃ. Buddhānañhi nisinnokāsassa uparibhāgena yāva bhavaggā koci gantumasamattho, tasmā attano gamane asampajjamāne ‘‘kiṃ nu kho kāraṇa’’nti āvajjesuṃ. Tesaṃ kathaṃ sutvā cintesīti yasmā assaddhassa saddhākathā dukkathā hoti dussīlādīnaṃ sīlakathādayo viya, tasmā tesaṃ yakkhānaṃ santikā bhagavato pasaṃsaṃ sutvā eva aggimhi pakkhittaloṇasakkharā viya abbhantare uppannakopena paṭapaṭāyamānahadayo hutvā cintesi. Pabbatakūṭanti kelāsapabbatakūṭaṃ.
从这里开始,要详细讲述与旷野夜叉的那场战斗。据说,他左脚踩在黄石板上,说:“你们现在看看,到底是你们的导师有大神通,还是我!”然后用右脚一踩,把约六十由旬高的盖拉舍山顶踩了下去。那座山就像被铁锤砸中的铁块一样,迸射出无数碎片。他站在那里,大声喊:“我是阿拉瓦卡!”喊声传遍了整个赡部洲。连宽达三千由旬的雪山也因这夜叉的威力而震动。他掀起一阵狂风,心想:“我要用这风把那个沙门吹跑。”于是从东方等各个方向刮起大风,把半由旬、一由旬、二由旬、三由旬高的山峰都吹裂了,把树林、灌木、大树连根拔起,狂风冲进阿拉瓦卡城,把破旧的象棚等建筑碾成粉末,屋顶的砖瓦在空中乱飞。世尊决意:“不要让任何人受到伤害。”那些风到了十力者面前,连他衣角那么一点都吹不动。接着他又降下大雨,心想:“我要用水淹死那个沙门。”靠着他的威力,上空层层叠叠涌起百层千层的乌云,降下暴雨。雨势太猛,大地都被打出窟窿。洪水漫过树林树梢冲过来,却连十力者衣服上一滴雨点都沾不上。接着他又降下石雨。巨大的山峰冒着烟、燃着火从空中飞来,到了十力者面前,却变成了天界的花鬘。接着他又降下武器雨。单刃的、双刃的、剑、矛、剃刀、箭等冒着烟、燃着火从空中飞来,到了十力者脚下,却变成了天界的花朵。巴利
Ito paṭṭhāya āḷavakayuddhaṃ vitthāretabbanti so kira manosilātale vāmapādena ṭhatvā ‘‘passatha dāni tumhākaṃ vā satthā mahānubhāvo, ahaṃ vā’’ti dakkhiṇapādena saṭṭhiyojanamattaṃ kelāsakūṭapabbataṃ akkami, taṃ ayokūṭappahato viya niddhantaayapiṇḍo papaṭikāyo muñci. So tatra ṭhatvā ‘‘ahaṃ āḷavako’’ti ugghosesi, sakalajambudīpaṃ saddo phari. Tiyojanasahassavitthatahimavāpi sampakampi yakkhassānubhāvena. So vātamaṇḍalaṃ samuṭṭhāpesi ‘‘eteneva samaṇaṃ palāpessāmī’’ti. Te puratthimādibhedā vātā samuṭṭhahitvā aḍḍhayojanayojanadviyojanatiyojanappamāṇāni pabbatakūṭāni padāletvā vanagaccharukkhādīni ummūletvā āḷavinagaraṃ pakkhandā jiṇṇahatthisālādīni cuṇṇentā chadaniṭṭhakā ākāse bhamentā. Bhagavā ‘‘mā kassaci uparodho hotū’’ti adhiṭṭhāsi. Te vātā dasabalaṃ patvā cīvarakaṇṇamattampi cāletuṃ nāsakkhiṃsu. Tato mahāvassaṃ samuṭṭhāpesi ‘‘udakena ajjhottharitvā samaṇaṃ māressāmī’’ti. Tassānubhāvena uparūpari satapaṭalasahassapaṭalādibhedā valāhakā uṭṭhahitvā pavassiṃsu. Vuṭṭhidhārāvegena pathavī chiddā ahosi. Vanarukkhādīnaṃ upari mahogho āgantvā dasabalassa cīvare ussāvabindumattampi temetuṃ nāsakkhi. Tato pāsāṇavassaṃ samuṭṭhāpesi. Mahantāni mahantāni pabbatakūṭāni dhūmāyantāni pajjalantāni ākāsenāgantvā dasabalaṃ patvā dibbamālāguḷāni sampajjiṃsu. Tato paharaṇavassaṃ samuṭṭhāpesi. Ekatodhārā ubhatodhārā asisattikhurappādayo dhūmāyantā pajjalantā ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle dibbapupphāni ahesuṃ.
接着,他又变出了火炭雨。那些像紫矿花一样颜色的火炭从空中飞来,落到十力者脚下时,变成了天界的花朵,纷纷散落。接着,他又变出了热灰雨。极其灼热的灰烬从空中飞来,落到十力者脚下时,变成了檀香粉末,纷纷落下。接着,他又变出了沙雨。那些极其细微的沙子,冒着烟、燃着火,从空中飞来,落到十力者脚下时,变成了天界的花朵,纷纷落下。接着,他又变出了泥雨。那泥浆冒着烟、燃着火,从空中飞来,落到十力者脚下时,变成了天界的香料,纷纷落下。接着,他又变出了黑暗,心想:“我要吓跑那个沙门。”那黑暗具备四种要素,像浓密的黑暗一样降临,但一到十力者面前,就像被阳光驱散的黑暗一样消失了。就这样,这个夜叉用风、雨、石头、武器、火炭、热灰、沙子、泥浆、黑暗这九种灾难,都没能把世尊赶走。于是,他亲自带着一支由四支军队组成的军阵,向世尊逼近——那些非人部众手持各种攻击武器,显现出种种恐怖的形相,乱纷纷地聚集在一起。那些非人部众做出各种变化,一边喊着“抓住他!杀死他!”,一边好像要向世尊冲过来。然而,他们就像苍蝇无法靠近烧红的铁块一样,根本没办法接近世尊。巴利
Tato aṅgāravassaṃ samuṭṭhāpesi. Kiṃsukavaṇṇā aṅgārā ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle dibbapupphāni hutvā vikiriṃsu. Tato kukkuḷavassaṃ samuṭṭhāpesi. Accuṇho kukkuḷo ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle candanacuṇṇaṃ hutvā nipati. Tato vālikavassaṃ samuṭṭhāpesi. Atisukhumā vālikā dhūmāyantā pajjalantā ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle dibbapupphāni hutvā nipatiṃsu. Tato kalalavassaṃ samuṭṭhāpesi. Taṃ dhūmāyantaṃ pajjalantaṃ ākāsenāgantvā dasabalassa pādamūle dibbagandhaṃ hutvā nipati. Tato andhakāraṃ samuṭṭhāpesi ‘‘bhiṃsetvā samaṇaṃ palāpessāmī’’ti. Caturaṅgasamannāgataṃ andhakārasadisaṃ hutvā dasabalaṃ patvā sūriyappabhāvihatamivandhakāraṃ antaradhāyi. Evaṃ yakkho imāhi navahi vātavassapāsāṇapaharaṇaṅgārakukkuḷavālikakalalandhakāravuṭṭhīhi bhagavantaṃ palāpetumasakkonto nānāvidhappaharaṇahatthaanekappakārarūpabhūtagaṇasamākulāya caturaṅginiyā senāya sayameva bhagavantaṃ abhigato. Te bhūtagaṇā anekappakāravikāre katvā ‘‘gaṇhatha hanathā’’ti bhagavato upari āgacchantā viya ca honti. Apica kho niddhantalohapiṇḍaṃ viya makkhikā bhagavantaṃ allīyitumasamatthā eva ahesuṃ.
旷野夜叉就这样用种种恐怖景象折腾了整整一夜,还是没法让世尊动摇,他心里想:“不如我把那谁也挡不住的布衣武器扔出去吧。”因为如果他这一扔,把布衣武器抛向空中,天就会十二年不下雨;如果扔到地上,所有树木、草等都会干枯,十二年间再也长不出来;如果扔进大海,大海就会像热锅上的水滴一样全部干涸;如果扔到须弥山上,山就会碎成一块块飞散开来。他这么一想,就脱下那件有大神力的布衣武器——他的上衣,握在手里。这时,十千世界的大多数天神都迅速聚集过来,心想:“今天世尊要调伏旷野夜叉了,我们可以在那里听闻正法。”也有一些想看战斗的天神聚集过来。就这样,整个天空都挤满了天神。这时,旷野夜叉在世尊附近上下飞来飞去,然后扔出了那件布衣武器。它像霹雳轮一样,在空中发出恐怖的响声,冒着烟、燃着火,朝世尊飞来;但为了打掉夜叉的傲慢,它变成了一块擦脚布,落在世尊脚前。旷野夜叉看到这一幕,就像被切断角的公牛、被拔掉毒牙的蛇一样,失去了威光,没有了骄慢,傲慢之旗被放倒在地上。以上这段旷野夜叉之战应当详细讲述。巴利
Evaṃ sabbarattiṃ anekappakāravibhiṃsākāradassanenapi bhagavantaṃ cāletumasakkonto āḷavako cintesi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ kenaci ajeyyaṃ dussāvudhaṃ muñceyya’’nti. Sace hi so duṭṭho ākāse taṃ dussāvudhaṃ muñceyya, dvādasa vassāni devo na vasseyya. Sace pathaviyaṃ muñceyya , sabbarukkhatiṇādīni sussitvā dvādasavassantaraṃ na puna ruheyyuṃ. Sace samudde muñceyya, tattakapāle udakabindu viya sabbaṃ susseyya. Sace sinerupabbate muñceyya, khaṇḍākhaṇḍaṃ hutvā vikireyya. So evaṃmahānubhāvaṃ dussāvudhaṃ uttarisāṭakaṃ muñcitvā aggahesi. Yebhuyyena dasasahassilokadhātudevatā vegena sannipatiṃsu ‘‘ajja bhagavā āḷavakaṃ damessati, tattha dhammaṃ sossāmā’’ti. Yuddhadassanakāmāpi devatā sannipatiṃsu. Evaṃ sakalampi ākāsaṃ devatāhi paripuṇṇaṃ ahosi. Athāḷavako bhagavato samīpe uparūpari vicaritvā vatthāvudhaṃ muñci . Taṃ asanicakkaṃ viya ākāse bheravasaddaṃ karontaṃ dhūmāyantaṃ pajjalantaṃ bhagavantaṃ patvā yakkhassa mānamaddanatthaṃ pādapuñchanacoḷaṃ hutvā pādamūle nipati. Āḷavako taṃ disvā chinnavisāṇo viya usabho, uddhaṭadāṭho viya sappo nittejo nimmado nipātitamānaddhajo ahosi. Evamidaṃ āḷavakayuddhaṃ vitthāretabbaṃ.
他问了八个问题——巴利
Aṭṭha pañhe pucchīti –
“ 在这世上,什么才是人最殊胜的财富?
什么才是真正修得好、能带来快乐的?
在所有味道里,到底什么才是最甘甜的?
怎样活才算是最好的活法?”巴利
‘‘Kiṃ sūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, Kiṃ su suciṇṇaṃ sukhamāvahāti; Kiṃ su have sādutaraṃ rasānaṃ, Kathaṃ jīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti. (saṃ. ni. 1.246; su. ni. 183) –
他用开头这八个问题来提问。导师解答道——巴利
Ādinā aṭṭha pañhe pucchi. Satthā vissajjesīti –
“ 在这世上,信仰是人的最上等财富,
法如果好好修,就能带来安乐。
真实确实是所有味道中最甜美的。
人们说,以智慧为生才是最殊胜的生命。”巴利
‘‘Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, Paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti. (saṃ. ni. 1.246; su. ni. 184) –
他用开头那句话作了回答。“Vikkandamānāya”这个词,指的是极度悲泣者的悲泣。巴利
Ādinā vissajjesi. Vikkandamānāyāti accantaṃ paridevamānāya.
玛哈那玛的故事巴利
Mahānāmasakkavatthu
252 第五个问题说“此后,导师没有给予承诺”,是因为从一年之后开始,由于制定了学处,禁止接受资具邀请,所以才说“没有给予承诺”。事实上,世尊在玛哈那玛第三次请求时,确实给了承诺。当时玛哈那玛说:“尊者,我愿意终生以药物邀请僧伽。”(《巴吉帝亚》304-305)世尊就说:“萨度,萨度,玛哈那玛,既然如此,玛哈那玛,你就终生以药物邀请僧伽吧。”这样给了承诺之后,后来世尊听说六群比丘恼害玛哈那玛,就呵责六群比丘,并制定了这条学处:“无病比丘除了再次邀请和长期邀请之外,应接受为期四个月的资具邀请。如果超过这个期限还接受,就犯巴吉帝亚。”所以,虽然最初开许了,但后来因为学处的约束而被遮止,因此说“没有给予承诺”。巴利
252. Pañcame satthā tato paraṃ paṭiññaṃ nādāsīti saṃvaccharato paraṃ sikkhāpadapaññattiyā paccayappavāraṇāsādiyanassa vāritattā ‘‘paṭiññaṃ nādāsī’’ti vuttaṃ. Tathā hi bhagavā tatiyavārepi mahānāmena sakkena ‘‘icchāmahaṃ, bhante, saṅghaṃ yāvajīvaṃ bhesajjena pavāretu’’nti (pāci. 304-305) vutte ‘‘sādhu sādhu, mahānāma, tena hi tvaṃ, mahānāma, saṅghaṃ yāvajīvaṃ bhesajjena pavārehī’’ti paṭiññaṃ adāsiyeva. Evaṃ paṭiññaṃ datvā pacchā chabbaggiyehi bhikkhūhi mahānāmassa sakkassa viheṭhitabhāvaṃ sutvā chabbaggiye bhikkhū vigarahitvā sikkhāpadaṃ paññapesi ‘‘agilānena bhikkhunā cātumāsappaccayapavāraṇā sāditabbā aññatra punappavāraṇāya aññatra niccappavāraṇāya. Tato ce uttari sādiyeyya, pācittiya’’nti. Tasmā paṭhamaṃ anujānitvāpi pacchā sikkhāpadabandhanena vāritattā ‘‘paṭiññaṃ nādāsī’’ti vuttaṃ.
伍嘎居士等人的事例巴利
Uggagahapatyādivatthu
253-256 第六、第七、第八、第九这几个问题本身都很好懂。巴利
253-256. Chaṭṭhasattamaaṭṭhamanavamāni suviññeyyāneva.
那咕拉父居士的故事巴利
Nakulapitugahapativatthu
257 257. 第十则故事里的“鳄鱼山城”,就是一座这样命名的城市。据说,在选定城址的那天,附近的水池里有一条鳄鱼发出叫声,吼出了声音。后来城市顺利建成,人们就把那条鳄鱼发出叫声这件事当作吉兆,给这座城市取名叫“鳄鱼山”。不过也有人这样说:“因为有一座山形状像鳄鱼,名叫鳄鱼山,这座山就在那座城市附近,所以那座城市因为有这座山而被称为鳄鱼山城。” “贝萨卡拉林”是指那片名叫贝萨咖拉的树林,也有写成“Bhesakalāvane”的版本。那么,世尊是怎么对他们生起把世尊当作儿子一样的想法的呢?经文里说“据说……”这一段就是在解释这件事。其中“我尚年轻,即娶少妻”,意思是在我还年轻的时候,就娶了年轻的女子。“纵欲过度”,是指在行欲时越过了正常的限度。巴利
257. Dasame susumāragirinagareti evaṃnāmake nagare. Tassa kira nagarassa vatthupariggahadivase avidūre udakarahade susumāro saddamakāsi, giraṃ nicchāresi. Atha nagare anantarāyena māpite tameva susumāragirakaraṇaṃ subhanimittaṃ katvā ‘‘susumāragirī’’tvevassa nāmaṃ akaṃsu. Keci pana ‘‘susumārasaṇṭhānattā susumāro nāma eko giri, so tassa nagarassa samīpe, tasmā taṃ susumāragiri etassa atthīti susumāragirīti vuccatī’’ti vadanti. Bhesakaḷāvaneti bhesakaḷānāmake vane. ‘‘Bhesakalāvane’’tipi pāṭho. Kathaṃ pana bhagavati nesaṃ puttasaññā patiṭṭhāsīti āha – ‘‘ayaṃ kirā’’tiādi. Daharasseva daharā ānītāti me daharasseva sato daharā ānītāti attho. Aticaritāti atikkamitvā caranto.
1 2 3 4 5 6 7