3-4. 《随烦恼经》等的注释
3-4. Upakkilesasuttādivaṇṇanā
214-215“不是有光彩的”意思是：不是具备光彩的。“有破裂的性质”意思是：加热之后再去捶打，就会破碎。“其余的铜”说的是前面已经提过的生铜、异生铜、碎铜等，一切种类的铜都包括在内。“不易生起”这里要问：难道连极清净的世间善心，也会因为不易生起而成为杂染吗？确实如此。因为在那些诸盖已经站稳脚跟的心相续里，广大善心尚且不可能生起，更何况出世间善心；而小善心则是随因缘而生起的。诸盖被镇伏时，心相续中善心的生起是不清净的，名为杂染，犹如依止于不清净的灯盏等物而放置的灯；再者，从究竟意义上说，正是以不易生起而成为它们的杂染，为了说明这一点，说了“从最初以来”等语。应当知道，以所缘上散乱达到极致而成为粉碎状态。“不障碍”：并非以不障碍善法生起的方式而障碍，而是它们成为善法生起的障碍。“不覆障”：即不覆障。“四地之心的”：即第四地善心的不染污，因为它们不被这些所染污。
214-215.Na ca pabhāvantanti na ca pabhāsampannaṃ. Pabhijjanasabhāvanti tāpetvā tālane pabhaṅgutaṃ. Avasesaṃ lohanti vuttāvasesaṃ jātilohaṃ, vijātilohaṃ, kittimalohanti pabhedaṃ sabbampi lohaṃ. Uppajjituṃ appadānenāti ettha nanu lokiyakusalacittassapi suvisuddhassa uppajjituṃ appadānena upakkilesatāti? Saccametaṃ, yasmiṃ pana santāne nīvaraṇāni laddhapatiṭṭhāni, tattha mahaggatakusalassapi asambhavo, pageva lokuttarakusalassa, parittakusalaṃ pana yathāpaccayaṃ uppajjati. Nīvaraṇe hi vūpasante santāne uppattiyā aparisuddhaṃ hoti, upakkiliṭṭhaṃ nāma hoti, aparisuddhadīpakapallikavaṭṭhitelādisannissayo dīpo viya, apica nippariyāyato uppajjituṃ appadāneneva tesaṃ upakkilesatāti dassento ‘‘yadaggena hī’’tiādimāha. Ārammaṇe vikkhittappattivasena cuṇṇavicuṇṇatā veditabbā. Na āvarantīti kusaladhamme uppajjituṃ appadānavasena na āvaranti, atha kho tesaṃ uppattiyā honti. Na paṭicchādentīti na vinandhanti. Catubhūmakacittassāti catutthabhūmakakusalacittassa anupakkilesā, tehi akilissanato.
第8章 障碍与盖经的注释
8. Āvaraṇanīvaraṇasuttavaṇṇanā
219慧是软弱无力的，并不强盛，因为它被对立面染污了。因此说“迟钝、不清晰”。
219.Paññādubbalā hoti, na balavatī paṭipakkhena upakkiliṭṭhabhāvato. Tenāha ‘‘mandā avisadā’’ti.
五盖离得远远的，因为那时没有障碍的状态。那正是喜，也就是听闻随顺法时生起的喜。通过觉察它当时生起的样子而不丢失它，让它一次又一次地生起。因此说“镇伏五盖之后”。这是针对这个意思说的：这法喜即使过了这么多天也不消失，它获得了因缘，就能带来殊胜。正是为了说明这个道理，才说了“这个人那时五盖不存在”等等。属于喜与欢悦一类的：就是以喜与欢悦为条件。灭去：因为是以灭为条件而转起的，所以说灭去。即使以同类条件再次生起……因为完成了作用而转起，所以称为……
Pañca nīvaraṇā dūre honti āvaraṇābhāvato. Tameva pītinti sappāyadhammasavane uppannaṃ pītiṃ. Tassā tadā uppannākārasallakkhaṇena avijahanto punappunaṃ tassā nibbattanena. Tenāha ‘‘pañca nīvaraṇe vikkhambhetvā’’ti. Idaṃ sandhāyāti ettake divasepi na vinassanti, sā dhammapīti laddhapaccayā hutvā visesāvahāti imamatthaṃ sandhāya etaṃ ‘‘imassa pañca nīvaraṇā tasmiṃ samaye na hontī’’tiādi vuttaṃ. Pītipāmojjapakkhiyāti pītipāmojjapaccayā. Nassantīti nirodhapaccayavasena pavattanato nassanti. Sabhāgapaccayavasena puna uppajjantāpi…pe… vuccati kiccasādhanavasena pavattanato.
第9章 树经的注释
9. Rukkhasuttavaṇṇanā
220能压过旁边树木而向上攀长的，叫“向上攀长者”。骨骼偏多的树，叫“骨树”。因为果实像木苹果，所以得到“木苹果树”这个名字。
220.Abhiruhanakāti samīparukkhe abhibhavitvā ruhanakā. Aṭṭhikacchakoti aṭṭhibahulakacchako. Kapithanasadisaphalattā kapitthanoti laddhanāmo.
第10节 盖经的注释
10. Nīvaraṇasuttavaṇṇanā
221221. 它们使人变得盲目，因为障碍了智慧之眼。同样地，它们被称为“令无眼，令慧灭尽”。损害、逼迫就是“恼”，也就是苦，所以说“属于恼一边的”就是“属于苦一边的”。它们不导向涅槃，所以叫“不导向涅槃”。这里说的是混杂的觉支，因为讲的是前行阶段的内容。
221.Andhabhāvakaraṇā paññācakkhussa vibandhanato. Tathā hi te ‘‘acakkhukaraṇā paññānirodhikā’’ti vuttā. Vihanati vibādhatīti vighāto, dukkhanti āha ‘‘vighātapakkhiyāti dukkhapakkhikā’’ti. Nibbānatthāya na saṃvattantīti anibbānasaṃvattanikā. Missakabojjhaṅgāva kathitā pubbabhāgikānaṃ kathitattā.
