1-2. 《觉悟经》等经的注释
1-2. Bodhāyasuttādivaṇṇanā
202-203202-203. 到底是因为什么原因,才被称为“觉支”呢?因为它们获得了“觉悟者的支分”这样的说法。所谓“混合觉支”,是说道觉支连同观一起被宣说。所谓“法的区分”,只是按数目来区分而说的,所以不是按地域的区分,也不是按观等修行阶段的区分。
202-203.Kittakena nu kho kāraṇena bujjhanakaaṅgā nāma vuccanti bujjhanakassa puggalassa aṅgāti vattabbataṃ labhanti. Missakabojjhaṅgā kathitā sahavipassanā maggabojjhaṅgā kathitāti katvā. Dhammaparicchedo kathito gaṇanāmattena paricchinditvā vuttattā na bhūmantaraparicchedo, vipassanādiparicchedo vā.
3-5. 《处经》等经的注释
3-5. Ṭhāniyasuttādivaṇṇanā
204-206204-206. 作为欲贪所执取之处,这些法就是“欲贪所住处”,所以注释说“所缘法”。因为说了“多作意”,所以说“只是就所缘而说”。所谓“所说的区分”,是通过这一点显示:这里的意思不只是依所缘而说,还可以依亲依止而说。因为第一品的第二部经,正是依亲依止来说明其义的。“混合觉支”是因为没有加以区分而说的。“不退法”,是指由三种修学带来不退转。
204-206. Kāmarāgena gadhitabbaṭṭhānabhūtā kāmarāgaṭṭhāniyāti āha ‘‘ārammaṇadhammāna’’nti. ‘‘Manasikārabahulīkārā’’ti vuttattā ‘‘ārammaṇeneva kathita’’nti vuttaṃ. Vuttaparicchedoti etena na kevalaṃ ārammaṇavaseneva, atha kho upanissayavasenapettha attho labbhatīti dasseti. Paṭhamavaggassa hi dutiye sutte upanissayavaseneva attho dassito. Missakabojjhaṅgā kathitā avibhāgeneva kathitattā. Aparihāniyeti tīhi sikkhāhi aparihānāvahe.
《渴爱灭尽经》等经的注释
6-7. Taṇhakkhayasuttādivaṇṇanā
207-208“他将问我”,世尊是怀着这个意图而把教说讲完的。由于遍满,所以因修习圆满而广说;由于已经达到,所以称为“大性”——因为仅仅通过修习就达到了广大。正因如此,也就有了“增长的量”这个说法。在诸盖远离时,因为以此为缘,嗔恨也就消失了,所以说“由于诸盖的远离,而离于嗔恨”。“以渴爱为根”,就是以渴爱为缘。凡是与渴爱相伴而生,或者虽不与渴爱相伴、却依止渴爱而生的,这一切都叫作“以渴爱为根”。“被舍断”,是通过不再生起而舍断。这只是渴爱等的灭尽,并不是那些行的灭尽。以上就是“渴爱灭尽”等词句的含义。
207-208.‘‘So maṃ pucchissatī’’ti adhippāyena bhagavatā osāpitadesanaṃ. Patthaṭattā bhāvanāpāripūriyā vitthāritaṃ gatattā. Mahantabhāvanti bhāvanāvaseneva mahattaṃ gatattā. Tato eva vaḍḍhippamāṇā. Nīvaraṇavigame sambhavato paccayato byāpādo vigato hotīti āha – ‘‘nīvaraṇānaṃ dūrībhāvena byāpādavirahitattā’’ti. Taṇhāmūlakanti taṇhāpaccayaṃ. Yañhi taṇhāsahagataṃ asahagatampi taṇhaṃ upanissāya nipphannaṃ, sabbaṃ taṃ taṇhāmūlakaṃ. Pahīyati anuppādappahānena. Taṇhādīnaṃyeva khayā, na tesaṃ saṅkhārānaṃ khayā. Etehi taṇhakkhayādipadehi.
《通达分经》的注释
8. Nibbedhabhāgiyasuttavaṇṇanā
209能厌离、能穿透的法就是“厌离法”,法与律等这些能厌离的法,因为属于它们,就归入厌离这一部分,所以叫“厌离分”,也就是那个厌离分。因此说“能厌离的部分”。以修习之后安住的心。把观道也一并纳入,所以说“道与觉支是混合的”。以那些觉支修习的心,或者说修习那些觉支之后安住的心,就是果心,因此是已经生起的出世间心。即便是果心,也因为它在道心之后紧接着生起、依于道心,所以适合把它也说成混合的,因为经中说“导向觉悟”。
209. Nibbijjhantīti nibbedhā, nibbijjhanadhammā dhammavinayādayo, tappariyāpannatāya nibbedhabhāge gato nibbedhabhāgiyo, taṃ nibbedhabhāgiyaṃ. Tenāha ‘‘nibbijjhanakoṭṭhāsiya’’nti. Bhāvetvā ṭhitena cittena. Vipassanāmaggampi gahetvā ‘‘maggabojjhaṅgā missakā’’ti vuttā. Tehīti bojjhaṅgehi bhāvitaṃ cittaṃ. Te vā bojjhaṅge bhāvetvā ṭhitaṃ cittaṃ nāma phalacittaṃ, tasmā nibbattitalokuttarameva. Tampīti phalacittampi maggānantaratāya magganissitaṃ katvā missakameva kathetuṃ vaṭṭati ‘‘bodhāya saṃvattantī’’ti vuttattā.
《一法经》注释
9. Ekadhammasuttavaṇṇanā
210被称为结的束缚,就是欲贪等那些名为结的系缚。确定之后执取,是指像吞咽下去那样,以完全确定的方式执取。
210.Saṃyojanasaṅkhātā vinibandhāti kāmarāgādisaṃyojanasaññitā bandhanā. Pariniṭṭhapetvā gahaṇāti gilitvā viya pariniṭṭhapetvā gahaṇākārā.
10. 《伍达义经》的注释
10. Udāyisuttavaṇṇanā
211211. “多作”是指多有所作、多所尊重;没有这种多作,就叫“不多作”,也就是不曾作多尊重。法生起时,就像向上翻转;灭去时,就像向下翻转,所以说“向上翻转称为生,向下翻转称为灭”。“转”是指以无常、苦、无我来转。经的结尾,世尊说:“伍达义!这正是你所获得的道,这条道……将导向如实性。”这里应当把世尊的这句话看作证明。“以那样的方式而住”,是指以那种随观的方式、以观而住的方式而住。“为了那种状态”,是指为了观察漏尽者的状态。因此他说:“我生已尽……”为了显示这个意思,才这样说。
211. Bahukataṃ vuccati bahukāro bahumāno, natthi etassa bahukatanti abahukato, akatabahumāno. Dhammo uppajjamāno ukkujjanto viya nirujjhamāno avakujjanto viya hotīti vuttaṃ ‘‘ukkujjaṃ vuccati udayo, avakujjaṃ vayo’’ti. Parivattentoti aniccātipi dukkhātipi anattātipi. ‘‘Eso hi te udāyi maggo paṭiladdho, yo te…pe… tathattāya upanessatī’’ti pariyosāne bhagavato vacanañcettha sādhakaṃ daṭṭhabbaṃ. Tena tenākārena viharantanti yena sammasanākārena vipassanāvihārena viharantaṃ. Tathābhāvāyāti khīṇāsavabhāvapaccavekkhaṇāya. Tenāha – ‘‘khīṇā jātīti…pe… taṃ dassento evamāhā’’ti.