9. 力所作品
9. Balakaraṇīyavaggo
1. 道相应义注 · 20 段
1. 《力经》的注释
1. Balasuttavaṇṇanā
149在《应作力品》中,“应作力”是指靠腿力和臂力所做的工作,比如跑、跳、加热、搬、扛等等。“立于戒”是指安住在四遍清净戒上。“八支道”是指伴随观的圣道。
149. Balakaraṇīyavagge balakaraṇīyāti ūrubalabāhubalena kattabbā dhāvanalaṅghanatāpanavahanādayo kammantā. Sīle patiṭṭhāyāti catupārisuddhisīle ṭhatvā. Aṭṭhaṅgikaṃ magganti sahavipassanaṃ ariyamaggaṃ.
2. 种子经的注释
2. Bījasuttavaṇṇanā
150在这里,“种子类”是指五种种子都叫种子类;而同样的这些种子,从长出叶子、呈现青色开始,就应当知道是“植物类”。
150.Bījagāmabhūtagāmāti ettha pañcavidhampi bījaṃ bījagāmo nāma, tadeva paṇṇasampannaṃ nīlabhāvato paṭṭhāya bhūtagāmoti veditabbaṃ.
3.《龙经》的注释
3. Nāgasuttavaṇṇanā
151母龙们执取力量,获得力量后身体变得坚实。在“进入小水坑”等段落中,有一段渐次叙述:据说母龙在交配时节怀胎后心想:“如果我们在这里生产,我们的幼龙就承受不了海浪的冲击,也承受不了金翅鸟俯冲而来的冲击。”于是它们潜入大海,到达河口汇流处,进入五大河,前往雪山。在那里,它们住在金翅鸟无法侵入的金洞、银洞、宝洞中,生产之后,把幼龙放到脚踝深浅等水中,教它们游泳。
151.Balaṃgāhentīti balaṃ gaṇhanti, gahitabalā thirasarīrā honti. Kusobbhe otarantītiādīsu ayamanupubbikathā – nāginiyo kira utusamaye patiṭṭhitagabbhā cintenti – ‘‘sace mayaṃ idha vijāyissāma, evaṃ no dārakā ūmivegañca supaṇṇassa ca pakkhanditvā āgatassa vegaṃ sahituṃ na sakkhissantī’’ti tā mahāsamudde nimujjitvā sambhajjamukhadvāraṃ patvā pañca mahānadiyo pavisitvā himavantaṃ gacchanti. Tattha supaṇṇehi apakkhandanīyāsu suvaṇṇarajatamaṇiguhāsu vasamānā vijāyitvā nāgapotake gopphakādipamāṇesu udakesu otāretvā udakataraṇaṃ sikkhāpenti.
后来,当这些龙逐渐能够从恒河等河流的此岸渡到彼岸、又从彼岸渡回此岸,来回穿渡时,它们知道:“现在我们的幼龙将能够承受波浪的冲击和金翅鸟的冲击了。”于是它们以自己的威神力兴起大云,让整座雪山变成一片汪洋,降下大雨,又化现金船、银船等,在船上系起饰有金星、挂满芳香花鬘的布幔,带上芬芳的栴檀香和香花等,乘着这些船进入五大河,逐渐抵达大海。在那里安住时,它们长到十寻、百寻、千寻、十万寻的体型,也就是获得了巨大的身量和广大的身量。
Atha yadā anukkamena te nāgā gaṅgādīnaṃ nadīnaṃ orimatīrato paratīraṃ, paratīrato orimatīranti taraṇapaṭitaraṇaṃ kātuṃ sakkonti, tadā ‘‘idāni no dārakā ūmivegañca garuḷavegañca sahituṃ sakkhissantī’’ti ñatvā attano ānubhāvena mahāmeghaṃ samuṭṭhāpetvā sakalahimavantaṃ ekodakaṃ viya kurumānā devaṃ vassāpetvā suvaṇṇarajatādimayā nāvā māpetvā upari suvaṇṇatārakavicittaṃ samosaritagandhapupphadāmaṃ celavitānaṃ bandhitvā surabhicandanagandhapupphādīni ādāya tāhi nāvāhi pañca mahānadiyo ogāhitvā anukkamena mahāsamuddaṃ pāpuṇanti. Tattha ca vasantā dasabyāma-satabyāma-sahassabyāma-satasahassabyāma-pamāṇataṃ āpajjantā mahantattaṃ vepullattaṃ āpajjanti nāma.
同样地,在这里应当知道:四遍清净戒就像雪山,修行者就像幼龙,圣道就像小水坑等,涅槃就像大海。正如幼龙安住于雪山,依次经过小水坑等而抵达大海,从而获得庞大的身躯;同样,修行者依靠戒、安住于戒,通过圣道抵达涅槃,就在以阿拉汉道所成就的六神通法中,获得功德身的广大。
Evameva khoti ettha himavantapabbato viya catupārisuddhisīlaṃ daṭṭhabbaṃ, nāgapotakā viya yogāvacarā, kusobbhādayo viya ariyamaggo, mahāsamuddo viya nibbānaṃ. Yathā nāgapotakā himavante patiṭṭhāya kusobbhādīhi mahāsamuddaṃ patvā kāyamahantattaṃ āpajjanti, evaṃ yogino sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyamaggena nibbānaṃ patvā arahattamaggeneva āgatesu chasu abhiññādhammesu guṇasarīramahantattaṃ pāpuṇantīti.
5. 《瓶经》注释
5. Kumbhasuttavaṇṇanā
153153.“瓮”就是水罐。“不倒流”是指不会倒流回来,意思是不会让水进到里面去。
153.Kumbhoti udakaghaṭo. No paccāvamatīti na patiāvamati, na anto pavesetīti attho.
《虚空经》注释
7. Ākāsasuttavaṇṇanā
155“东方的”,是指从东方吹来的风。西方等其他方向也是同样的道理。“四念处”等也是如此:就像东方等各个方向的风在虚空中汇聚,就能发挥作用;同样,这里以“四念处”等方式所说的菩提分法,能通过修习与观相应的圣道而发挥作用,所以这样说。
155.Puratthimāti puratthimadisato āgatavātā. Pacchimadisādīsupi eseva nayo. Cattāropi satipaṭṭhānāti yatheva hi etesaṃ puratthimādibhedānaṃ vātānaṃ sannipāto ākāse ijjhati, evaṃ idhāpi ‘‘cattāro satipaṭṭhānā’’tiādinā nayena vuttā bodhipakkhiyadhammā sahavipassanassa ariyamaggassa bhāvanāya ijjhanti, tenetaṃ vuttaṃ.
8-9. 《第一云经》等注释
8-9. Paṭhamameghasuttādivaṇṇanā
156-157“夏季的最后一个月”是指頞沙荼月。“扬起”是指两足和四足的众生用脚踩踏地面,使地表的尘土飞起来,向上形成一团团旋涡,在空中飘散。“尘垢”就是泥土尘垢。
156-157.Gimhānaṃ pacchime māseti āsāḷhamāse. Ūhatanti dvipadacatuppadānaṃ pādappahārena pathavītale uṭṭhahitvā uddhaṃ gataṃ vaṭṭivaṭṭi hutvā ākāse pakkhantaṃ. Rajojallanti paṃsurajojallaṃ.
第10章《船经》的注释
10. Nāvāsuttavaṇṇanā
158关于“航海船只”等(譬喻),在上面的商人譬喻里已经详细解释过了。
158.Sāmuddikāyanāvāyātiādi heṭṭhā vāṇijakopame vitthāritameva.
《客经》等的注释
11-12. Āgantukasuttādivaṇṇanā
159-160159-160.“客堂”是指那些想修福报的人在城里建的接待客人的房子,就连国王和大臣们也可以住进去。“应证知、应遍知”的意思是:就像从东方等地来的刹帝利等人能在客堂里住下来一样,这些“应证知、应遍知”等法,也能通过证知、遍知等方式,在配合观禅的圣道修行中得以成就,所以才这样说。《河经》的注释,按照前面说过的方式理解就好。
159-160.Āgantukāgāranti puññatthikehi nagaramajjhe kataṃ āgantukagharaṃ, yattha rājarājamahāmattehipi sakkā hoti nivāsaṃ upagantuṃ. Abhiññā pariññeyyāti yatheva hi tesaṃ puratthimadisādīhi āgatānaṃ khattiyādīnaṃ vāso āgantukāgāre ijjhati, evaṃ imesaṃ abhiññāpariññeyyātiādīnaṃ dhammānaṃ abhiññāparijānanādīhi sahavipassanassa ariyamaggassa bhāvanāya ijjhanti, tenetaṃ vuttaṃ. Nadīsuttaṃ heṭṭhā vuttanayamevāti.