礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
《相应部》·《大品义注》
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Saṃyuttanikāye · Mahāvagga-aṭṭhakathā
1. 道相应义注
1. Maggasaṃyuttaṃ
全篇 124 段
《无明经》等的注释
1-2. Avijjāsuttādivaṇṇanā
1-2《大品》第一经里说的“前导”,是从俱生力和亲依止力这两种方式来说的,所以叫前导。“等至”是指达到、获得自性,也就是生起的意思。“无惭、无愧随行”是说:无惭表现为不知羞耻的样子,无愧表现为不知畏惧的样子,这两者确实紧跟着一起生起,完全同时,没有它就不会生起,这就是这句话的意思。“到达无明者”是指已进入无明、具备无明的人。“邪见”是不符合真实的见解、不能导向解脱的见解。“有”就是存在、生起。对邪思惟等,也应当以不符合真实、不能导向解脱的方式理解为邪性。这样,这八支就叫做不善法等至中的邪性支。不过,它们并不是在同一刹那全部获得,而是在不同刹那才获得。
1-2. Mahāvaggassa paṭhame pubbaṅgamāti sahajātavasena ca upanissayavasena cāti dvīhākārehi pubbaṅgamā. Samāpattiyāti samāpajjanāya sabhāvapaṭilābhāya, uppattiyāti attho. Anvadeva ahirikaṃ anottappanti sā panesā yadetaṃ alajjanākārasaṇṭhikaṃ ahirikaṃ, abhāyanākārasaṇṭhitañca anottappaṃ, etaṃ anudeva saheva ekatova, na vinā tena uppajjatīti attho. Avijjāgatassāti avijjāya upagatassa samannāgatassa. Micchādiṭṭhīti ayāthāvadiṭṭhi aniyyānikadiṭṭhi. Pahotīti hoti uppajjati. Micchāsaṅkappādīsupi ayāthāvaaniyyānikavaseneva micchābhāvo veditabbo. Iti imāni aṭṭhapi akusaladhammasamāpattiyā micchattaaṅgāni nāma honti. Tāni pana na ekakkhaṇe sabbāni labbhanti, nānakkhaṇe labbhanti.
怎么讲呢?当与邪见相应的心生起,并引发身表时,那时就有邪见、邪思惟、邪精进、邪念、邪定、邪业这六支。当心与邪见不相应时,那就是除去邪见之后的五支。当同样这两种心引发语表时,就把邪业那一支换成邪语,同样还是六支或五支。所谓邪命,它生起的时候,只在身门或语门中的某一门生起,不会在意门生起。所以,当那些以邪命为主导的心引发身表和语表时,身业就成了邪命,语业也一样成了邪命;依邪命来看,还是那六支或五支。可是,当那些心不生起表,只是生起时,就依邪见、邪思惟、邪精进、邪念、邪定而有五支,或者除去邪见,依邪思惟等而有四支。因此,并不是在同一刹那全部具足,而是在不同刹那才具足。
Kathaṃ? Yadā hi diṭṭhisampayuttacittaṃ kāyaviññattiṃ samuṭṭhāpentaṃ uppajjati, tadā micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsati micchāsamādhi micchākammantoti cha aṅgāni honti. Yadā diṭṭhivippayuttaṃ, tadā micchādiṭṭhivajjāni pañca. Yadā tāneva dve vacīviññattiṃ samuṭṭhāpenti, tadā micchākammantaṭṭhāne micchāvācāya saddhiṃ tāneva cha vā pañca vā. Ayaṃ ājīvo nāma kuppamāno kāyavacīdvāresuyeva aññatarasmiṃ kuppati, na manodvāre. Tasmā yadā ājīvasīsena tāneva cittāni kāyavacīviññattiyo samuṭṭhāpenti, tadā kāyakammaṃ micchājīvo nāma hoti, tathā vacīkammanti micchājīvassa vasena tāneva cha vā pañca vā. Yadā pana viññattiṃ asamuṭṭhāpetvā tāni cittāni uppajjanti , tadā micchādiṭṭhimicchāsaṅkappamicchāvāyāmamicchāsatimicchāsamādhivasena pañca vā, micchāsaṅkappādivasena cattāri vā hontīti evaṃ na ekakkhaṇe sabbāni labbhanti, nānakkhaṇe labbhantīti.
在白分(善法)这边,“明”指的是业自属智。这里也要知道,它以俱生力和亲依止力这两种方式作为前导。“惭与愧”就是惭和愧。其中,惭以知耻为特相,愧以畏惧为特相。这里只是简略说明,详细解释则如《清净道论》中已说。“到达明者”是指已经到达明、具足明的人。“智者”就是明者、贤智者。“正见”是指如实而能导向解脱的见解。正业等也是如此。这样,这八支就是善法成就的支分。在世间道的刹那,它们不会同时全部获得;但在出世间道的刹那,则可以全部获得。而且,这是在初禅那的道中;从第二禅那开始,则除去正思惟,只有七支。
Sukkapakkhe vijjāti kammassakatañāṇaṃ. Ihāpi sahajātavasena ca upanissayavasena cāti dvīhākārehi pubbaṅgamatā veditabbā. Hirottappanti hirī ca ottappañca. Tattha lajjanākārasaṇṭhitā hirī, bhāyanākārasaṇṭhitaṃ ottappaṃ. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana visuddhimagge vuttova. Vijjāgatassāti vijjāya upagatassa samannāgatassa. Viddasunoti viduno paṇḍitassa. Sammādiṭṭhīti yāthāvadiṭṭhi niyyānikadiṭṭhi. Sammākammantādīsupi eseva nayo. Iti kusaladhammasamāpattiyā imāni aṭṭhaṅgāni honti, tāni lokiyamaggakkhaṇe na ekato sabbāni labbhanti, lokuttaramaggakkhaṇe pana labbhanti. Tāni ca kho paṭhamajjhānikamagge, dutiyajjhānikādīsu pana sammāsaṅkappavajjāni satteva honti.
在这里,如果有人这样说:“因为《大六处经》里说:‘存在之者的见,就是他的正见;存在之者的思惟,就是他的正思惟;存在之者的精进,就是他的正精进;存在之者的念,就是他的正念;存在之者的定,就是他的正定。而在此之前,他的身业、语业和活命已经非常清净。’既然如此,出世间道也可以是五支道。”那就应该对他说:“你为什么没看到同一部经里还说:‘这样,这圣八支道就修习而达到圆满’呢?”至于那句“在此之前”,是为了说明从出家那天起就已经清净。因为从出家那天起,身业等虽然清净,但在出世间道现前的那一刻,它们变得极其清净——这个意思已经显示出来了。
Tattha yo evaṃ vadeyya ‘‘yasmā majjhimanikāyamhi mahāsaḷāyatanikasutte (ma. ni. 3.431) ‘yā tathābhūtassa diṭṭhi, sāssa hoti sammādiṭṭhi. Yo tathābhūtassa, saṅkappo, svāssa hoti sammāsaṅkappo. Yo tathābhūtassa vāyāmo, svāssa hoti sammāvāyāmo. Yā tathābhūtassa sati, svāssa hoti sammāsati. Yo tathābhūtassa samādhi, svāssa hoti sammāsamādhi. Pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo ca suparisuddho’ti vuttaṃ tasmā pañcaṅgikopi lokuttaramaggo hotī’’ti so vattabbo – tasmiṃyeva sutte ‘‘evamassāyaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchatī’’ti idaṃ kasmā na passasi ? Yaṃ panetaṃ ‘‘pubbeva kho panassā’’ti vuttaṃ, taṃ pabbajitadivasato paṭṭhāya parisuddhabhāvadassanatthaṃ. Pabbajitadivasato paṭṭhāya hi parisuddhāni kāyakammādīni lokuttaramaggakkhaṇe atiparisuddhāni hontīti ayamattho dīpito.
《阿毗达摩》中说“在那时,有具足五支的道”,这是为了显示作用上的某一差别而说的。因为当一个人舍弃邪业、圆满正业时,在那时,就没有邪语或邪命;正业是靠正见、正思惟、正精进、正念、正定这五种起作用的分支而圆满的。正业其实是依远离之力而圆满的,正语和正命也一样。所以,为了显示这种作用上的差别,才这样说。在世间道的刹那,确实只有五支,而远离则是不定的。因此不说“六支”,只说“五支”。“比丘们,对于三种身恶行的远离、离弃、回避、戒绝、不造、不行——当它属于圣者的心、无漏的心、与圣道相应者的心、正在修习圣道者的心时,比丘们,这就是圣的、无漏的、出世间的正业。”像这样,在《大四十经》等多部经中,正业等被确定为出世间道的分支,由此应当知道,出世间道就是具足八支的道。这部经里所说的八支道,是把世间道与出世间道合在一起说的。第二部经则与《憍萨罗相应》中所说相同。
Yampi abhidhamme vuttaṃ ‘‘tasmiṃ kho pana samaye pañcaṅgiko maggo hotī’’ti (vibha. 212), taṃ ekaṃ kiccantaraṃ dassetuṃ vuttaṃ. Yasmiñhi kāle micchākammantaṃ pahāya sammākammantaṃ pūreti, tasmiṃ kāle micchāvācā vā micchājīvo vā na hoti, diṭṭhi saṅkappo vāyāmo sati samādhīti imesuyeva pañcasu kārakaṅgesu sammākammanto pūrati. Virativasena hi sammākammanto pūrati nāma. Sammāvācāsammāājīvesupi eseva nayo. Iti imaṃ kiccantaraṃ dassetuṃ evaṃ vuttaṃ. Lokiyamaggakkhaṇe ca pañceva honti, virati pana aniyatā. Tasmā ‘‘chaaṅgiko’’ti avatvā ‘‘pañcaṅgiko’’tveva vuttaṃ. ‘‘Yā ca, bhikkhave, ariyacittassa anāsavacittassa ariyamaggasamaṅgino ariyamaggaṃ bhāvayato tīhi kāyaduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ, ayaṃ bhikkhave sammākammanto ariyo anāsavo lokuttaramaggo’’ti (ma. ni. 3.139). Evaṃ pana mahācattālīsakasuttādīsu anekesu suttesu sammākammantādīnañca lokuttaramaggassa aṅgabhāvasiddhito aṭṭhaṅgikova lokuttaramaggo hotīti veditabboti. Imasmiṃ sutte ayaṃ aṭṭhaṅgiko maggo lokiyalokuttaramissakova kathito. Dutiyaṃ kosalasaṃyutte vuttameva.
3. 《舍利弗经》的注释
3. Sāriputtasuttavaṇṇanā
3在第三段,“这全部都是尊者”——具寿阿难因为还没有达到声闻巴拉密智的顶点,所以不知道整个道梵行都要依靠善知识才能获得;而法将舍利弗因为已经站在声闻巴拉密智的顶峰,所以知道,因此才这样说。也正因为这样,世尊对他说“萨度!萨度!”,表示赞许。
3. Tatiye sakalamidaṃ bhanteti ānandatthero sāvakapāramīñāṇassa matthakaṃ appattatāya sakalampi maggabrahmacariyaṃ kalyāṇamittasannissayena labbhatīti na aññāsi, dhammasenāpati pana sāvakapāramīñāṇassa matthake ṭhitattā aññāsi, tasmā evamāha. Tenevassa bhagavā sādhu sādhūti sādhukāramadāsi.
4. 《生闻婆罗门经》的注释
4. Jāṇussoṇibrāhmaṇasuttavaṇṇanā
4第四段,“由全白母马牵引的车”:是指由四匹纯白母马所驾的车。据说,这辆车从车轮、轮毂到车架,全部用白银包裹装饰。车有两种:战车和装饰车。其中,战车是方形的,不太大,只能容纳两三个人。装饰车则很大,又长又宽,上面执伞的人、执牦牛尾拂的人、执扇的人等八人或十人,都能轻松地站、坐或躺下。这辆车就是装饰车。
4. Catutthe sabbasetena vaḷavābhirathenāti sakalasetena catūhi vaḷavāhi yuttarathena. So kira sabbo sacakkapañjarakubbaro rajataparikkhitto hoti. Ratho ca nāmesa duvidho hoti – yodharatho, alaṅkārarathoti. Tattha yodharatho caturassasaṇṭhāno hoti nātimahā dvinnaṃ tiṇṇaṃ vā janānaṃ gahaṇasamattho. Alaṅkāraratho mahā hoti dīghato dīgho puthulato puthulo ca, tattha chattaggāhako vālabījaniggāhako tālavaṇṭaggāhakoti evaṃ aṭṭha vā dasa vā sukheneva ṭhātuṃ vā nisīdituṃ vā nipajjituṃ vā sakkonti. Ayampi alaṅkārarathoyeva.
那些马确实是白色的,是说这些母马天生就是白色的。白色装饰,是说它们的装饰是白银做的。白色车乘,车乘也按照前面所说的那样,因为用白银包裹,又处处嵌着象牙工艺,所以也是白色的。白色帷幔,是说别的车乘有以狮皮为帷幔的,有以虎皮为帷幔的,有以黄毛毯为帷幔的,但这辆车不是这样,它是用白色厚细布做帷幔的。白色缰绳,缰绳也是用银管包裹的。白色刺棒,刺棒也是用白银包裹的。
Setā sudaṃ assāti tā vaḷavā pakatiyā setavaṇṇāva. Setālaṅkārāti pasādhanaṃ tāsaṃ rajatamayaṃ ahosi. Seto rathoti rathopi vuttanayeneva rajataparikkhittattā tattha tattha dantakammakhacitattā ca setova. Setaparivāroti yathā aññe rathā sīhacammaparivārāpi honti, byagghacammaparivārāpi paṇḍukambalaparivārāpi honti, na evaṃ esa. Esa pana ghanadukūlena parivārito ahosi. Setā rasmiyoti rasmiyopi rajatapanāḷisuparikkhittā. Setā patodalaṭṭhīti patodalaṭṭhipi rajataparikkhittā.
白色的伞盖:竖立在车中央的伞盖也是白色的。白色的头巾:那宽八指、银制的头巾带是白色的。白色的衣服:衣服也都是白色的,像一堆泡沫的颜色。其中,下裙值五百钱,上衣值一千钱。白色的鞋履:所谓鞋履,本来是步行或进入山林的人穿的。但这个人已经上了车,所以应该知道,这里说的是与车乘相配、镶银的脚饰,只是借用了这个名字来说。以白色的牦牛尾拂尘:以水晶为柄、白牦牛尾制成的拂尘。不仅这些是白色的,那位婆罗门还涂了白色的涂香,戴了白色的花环;十指上的戒指、耳朵上的耳环等装饰,也全都是银制的。他的随从婆罗门大约有一万人,同样穿着白衣,涂白色涂香,戴白色花环和装饰。
Setaṃ chattanti rathamajjhe ussāpitachattampi setameva ahosi. Setaṃ uṇhīsanti aṭṭhaṅgulavitthāro rajatamayo uṇhīsapaṭṭo seto. Setāni vatthānīti vatthānipi setāni pheṇapuñjavaṇṇāni. Tesu nivāsanaṃ pañcasatagghanakaṃ, uttarāsaṅgo sahassagghanako. Setā upāhanāti upāhanā nāma maggāruḷhassa vā honti aṭaviṃ vā pavisantassa. Ayaṃ pana rathaṃ abhiruḷho, tenassa tadanucchaviko rajatapaṭisevito pādālaṅkāro nāma esa evaṃ vuttoti veditabbo. Setāya sudaṃ vālabījaniyāti phalikamayadaṇḍāya setacamaravālabījaniyā. Na kevalañca ettakamevassa setaṃ ahosi, so pana brāhmaṇo setavilepanaṃ vilimpi, setamālaṃ piḷandhi, dasasu aṅgulīsu aṅgulimuddikā kaṇṇesu kuṇḍalānīti evamādi alaṅkāropissa rajatamayova ahosi . Parivārabrāhmaṇāpissa dasasahassamattā tatheva setavatthavilepanamālālaṅkārā ahesuṃ.
至于前面提到的“当他从舍卫城出行时”这句话,这里要说明出行的具体情况:据说,他每六个月绕城右转巡行一次。事先就会发布通告:“再过多少天,就要绕城右转巡行了。”听到这个消息后,那些还没有离开城的人就不走了;即使已经离开的人,也会为了“看看这位有福之人的吉祥盛况”而赶回来。到了婆罗门巡城的那天,一大早就有人清扫城里的街道,铺上细沙,撒上炒米等五种花,摆好满瓶,竖起芭蕉树和旗帜,还用熏香把整座城熏得芳香弥漫。
Yaṃ panetaṃ sāvatthiyā niyyāyantanti vuttaṃ, tatrāyaṃ niyyāyanavibhāvanā – so kira channaṃ channaṃ māsānaṃ ekavāraṃ nagaraṃ padakkhiṇaṃ karoti – ‘‘ito ettakehi divasehi nagaraṃ padakkhiṇaṃ karissatī’’ti puretarameva ghosanā kayirati. Taṃ sutvā ye nagarato na pakkantā, te na pakkamanti. Yepi pakkantā, tepi ‘‘puññavato sirisampattiṃ passissāmā’’ti āgacchanti. Yaṃ divasaṃ brāhmaṇo nagaraṃ anuvicarati, tadā pātova nagaravīthiyo sammajjitvā vālikaṃ okiritvā lājapañcamehi pupphehi vippakiritvā puṇṇaghaṭe ṭhapetvā kadaliyo ca dhaje ca ussāpetvā sakalanagaraṃ dhūpitavāsitaṃ karonti.
婆罗门清早洗了头,饭前吃过东西后,就照前面说的那样,用白衣等物把自己打扮好,从高楼下来,登上车。这时,那些婆罗门全身穿着白衣、涂着白香、戴着白花环和白饰品,拿着白伞盖,围绕在他身边。然后,为了让人群聚集起来,他们先向小男孩们撒各种水果和点心,接着撒像绿豆一样的小钱,再接着撒金币。大众聚集起来,欢呼声和挥动衣服的动静四处响起。于是,在那些念吉祥咒、说祝福语的人簇拥下,婆罗门以极其隆重的排场在城里巡游。有福气的人登上单层楼阁等高处,推开像鹦鹉羽毛一样色彩鲜亮的窗户,往外观看。婆罗门也仿佛用自己的名声和吉祥盛况笼罩了全城,朝着南门方向走去。就是针对这个情景,才说了下面这句话。
Brāhmaṇo pātova sīsaṃ nhāyitvā purebhattaṃ bhuñjitvā vuttanayeneva setavatthādīhi attānaṃ alaṅkaritvā pāsādā oruyha rathaṃ abhiruhati. Atha naṃ te brāhmaṇā sabbasetavatthavilepanamālālaṅkārā setacchattāni gahetvā parivārenti. Tato mahājanassa sannipātatthaṃ paṭhamaṃyeva taruṇadārakānaṃ phalāphalāni vikiranti, tadanantaraṃ māsakarūpādīni, tadanantaraṃ kahāpaṇe vikiranti. Mahājano sannipatati, ukkuṭṭhiyo ceva celukkhepā ca vattanti. Atha brāhmaṇo maṅgalikasovatthikādīsu maṅgalāni ceva suvatthiyo ca karontesu mahāsampattiyā nagaraṃ anuvicarati. Puññavantā manussā ekabhūmikādipāsāde āruyha sukapattasadisāni vātapānakavāṭāni vivaritvā olokenti. Brāhmaṇopi attano yasasirisampattiyā nagaraṃ ajjhottharanto viya dakkhiṇadvārābhimukho hoti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ.
阿难,这才是它的,就是说人们给那些唱赞歌的人钱财,让他们为自己的女儿唱赞歌:她美丽、好看、大富、大财。但她们并不会仅仅因为唱了这些赞歌就真的变得美丽或大富。同样地,大众看见婆罗门的车乘后,虽然这样称赞:那车乘真是梵啊!但这辆车并不会仅仅因为被人称赞就成了梵车,因为它其实是低劣的、没价值的东西。然而从究竟意义上说,阿难,这正是圣八支道的名称。因为这条道断除了一切过失,所以是最殊胜的;圣者们正是通过它走向涅槃,所以也可以叫它梵车;又因为它本身就是法,并且能运载,所以也叫法车;还因为它是无上的,并且已经战胜了烦恼之战,所以也可以说它是无上的战斗胜利。
Tamenaṃ jano disvāti mahājano taṃ rathaṃ disvā. Brahmanti seṭṭhādhivacanametaṃ. Brahmaṃ vata bho yānanti seṭṭhayānasadisaṃ vata bho yānanti ayamettha attho. Imasseva kho etanti, ānanda, manussā nāma vaṇṇabhāṇakānaṃ dhanaṃ datvā attano dārikānaṃ vaṇṇagītaṃ gāyāpenti ‘‘abhirūpo hoti dassanīyo mahaddhano mahābhogo’’ti, na ca tena vaṇṇabhaṇanamattena abhirūpā vā honti mahaddhanā vā, evameva mahājano brāhmaṇassa rathaṃ disvā – ‘‘brahmaṃ vata bho yāna’’nti kiñcāpi evaṃ vaṇṇaṃ bhaṇati, na panetaṃ yānaṃ vaṇṇabhaṇanamatteneva brahmayānaṃ nāma hoti. Lāmakañhi etaṃ chavaṃ. Paramatthena pana imasseva kho etaṃ, ānanda, ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ. Ayañhi sabbadosavigamena seṭṭho, iminā ca ariyā nibbānaṃ yantīti brahmayānaṃ itipi, dhammabhūtattā yānattā ca dhammayānaṃ itipi, anuttarattā kilesasaṅgāmassa ca vijitattā anuttaro saṅgāmavijayo itipi vattuṃ vaṭṭati.
现在,为了说明它本身没有过失,以及它战胜烦恼的胜利,说了“以调伏贪为终结”等话。其中,在调伏贪时,它就达到终结、走到尽头、得以完成,所以叫“以调伏贪为终结”。其余各处也都按同样的方式理解。
Idānissa niddosabhāvañceva saṅgāmavijayabhāvañca dassento rāgavinayapariyosānātiādimāha. Tattha rāgaṃ vinayamānā pariyosāpeti pariyosānaṃ gacchati nipphajjatīti rāgavinayapariyosānā. Esa nayo sabbattha.
在这条圣道之乘里,信属于随信行者,慧属于随法行者,这两法始终套在车辕上,也就是被套在中舍这个轭上。惭和愧当中,与自身相伴而外起的愧,与它相伴的内生惭,就是这条道乘之车的车辕。意是系绳。就像世间车乘用藤条等做的系绳把牛一头头绑在一起、拢成一组,同样,道乘中与世间观相应的心把五十多种善法绑在一起、拢成一组,与出世间观相应的心把六十多种善法绑在一起、拢成一组,所以说“意是系绳”。念是守护者和御者。与道相应的念就是守护者和御者。就像车乘的守护者叫御者,他套上轭、系好轭、涂好车轴、驱车前进,让乘车的人坐得安稳,道乘中的念也是这样。因为它现前就是守护,又能审察善法与不善法的走向,所以这样说。
Yassa saddhā ca paññā cāti yassa ariyamaggayānassa saddhānusārivasena saddhā, dhammānusārivasena paññāti ime dve dhammā sadā dhuraṃ yuttā, tatramajjhattatāyuge yuttāti attho. Hirī īsāti attanā saddhiṃ adhiviṭṭhena bahiddhāsamuṭṭhānena ottappena saddhiṃ ajjhattasamuṭṭhānā hirī yassa maggarathassa īsā. Mano yottanti vipassanācittañca maggacittañca yottaṃ. Yathā hi rathassa vākādimayaṃ yottaṃ goṇe ekābaddhe karoti ekasaṅgahite, evaṃ maggarathassa lokiyavipassanācittaṃ atirekapaññāsa, lokuttaravipassanācittaṃ atirekasaṭṭhi kusaladhamme ekābaddhe ekasaṅgahe karoti. Tena vuttaṃ ‘‘mano yotta’’nti. Sati ārakkhasārathīti maggasampayuttā sati ārakkhasārathi. Yathā hi rathassa ārakkho sārathi nāma yoggiyo. Dhuraṃ vāheti yojeti akkhaṃ abbhañjati rathaṃ peseti rathayuttake nibbisevane karoti, evaṃ maggarathassa sati. Ayañhi ārakkhapaccupaṭṭhānā ceva kusalākusalānañca dhammānaṃ gatiyo samanvesatīti vuttā.
所谓“车”,是指圣八支道这辆车。“戒的装饰”是指四种清净戒的庄严。“禅那的车轴”是指以与观相应的五种禅支为车轴。“精进轮”是指精进之轮,意思是这辆车的两个轮子,也就是身精进和心精进。“舍是轭之定”,意思是轭上的定,因为没有高低起伏的状态,所以两个轭端平等齐一。这里的舍就是中舍,它去除了心的昏沉和掉举,把心安立在平衡的状态中,因此被称为这辆道车的“轭之定”。“无欲为帷幔”,就像外面普通的车用狮皮等做帷幔一样,这辆圣道车以无贪为帷幔,称为“无欲”。
Rathoti ariyaaṭṭhaṅgikamaggaratho. Sīlaparikkhāroti catupārisuddhisīlālaṅkāro. Jhānakkhoti vipassanāsampayuttānaṃ pañcannaṃ jhānaṅgānaṃ vasena jhānamayaakkho. Cakkavīriyoti vīriyacakko, kāyikacetasikasaṅkhātāni dve vīriyāni assa cakkānīti attho. Upekkhā dhurasamādhīti dhurassa samādhi, unnatonatākārassa abhāvena dvinnampi yugapadesānaṃ samatāti attho. Ayañhi tatramajjhattupekkhā cittuppādassa līnuddhaccabhāvaṃ haritvā payogamajjhatte cittaṃ ṭhapeti, tasmā imassa maggarathassa ‘‘dhurasamādhī’’ti vuttā. Anicchā parivāraṇanti bāhirakarathassa sīhacammādīni viya imassāpi ariyamaggarathassa alobhasaṅkhātā anicchā parivāraṇaṃ nāma.
无瞋是指慈以及慈的前分。不伤害是指悲以及悲的前分。远离是指身远离等三种远离。他的武器:对安住在这圣道战车上的善男子来说,这就是五种武器。就像站在战车上的人用五种武器射杀敌人一样,修行者安住在这世间与出世间的道乘上,用慈射杀瞋恨,用悲射杀伤害,用身远离射杀群体杂处,用心远离射杀烦恼杂处,用执著远离射杀一切不善法。因此,这五种被称为他的武器。忍耐是指对粗恶的、不悦的言语路径的容忍——也就是对粗恶言语、不合意言语的安忍。皮革甲是指所披覆的皮革甲。正如站在战车上的战车手披上皮革甲,对射来射去的箭矢都能忍受,那些箭矢射不中他;同样,具足安忍的比丘对来去的言语路径都能忍受,那些言语射不中他。因此说忍耐是皮革甲。为瑜伽安稳而前进:以四种瑜伽而向着安稳、涅槃前进,面向涅槃而去,不停住、不毁坏,这就是它的含义。
Abyāpādoti mettā ca mettāpubbabhāgo ca. Avihiṃsāti karuṇā ca karuṇāpubbabhāgo ca. Vivekoti kāyavivekādi tividhaviveko. Yassa āvudhanti yassa ariyamaggarathe ṭhitassa kulaputtassa etaṃ pañcavidhaṃ āvudhaṃ. Yathā hi rathe ṭhito pañcahi āvudhehi sapatte vijjhati, evaṃ yogāvacaropi imasmiṃ lokiyalokuttaramaggarathe ṭhito mettāya dosaṃ vijjhati, karuṇāya vihiṃsaṃ , kāyavivekena gaṇasaṅgaṇikaṃ, cittavivekena kilesasaṅgaṇikaṃ, upadhivivekena sabbākusalaṃ vijjhati. Tenassetaṃ pañcavidhaṃ ‘‘āvudha’’nti vuttaṃ. Titikkhāti duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ adhivāsanakkhanti. Cammasannāhoti sannaddhacammo. Yathā hi rathe ṭhito rathiko paṭimukkacammo āgatāgate sare khamati, na naṃ te vijjhanti, evaṃ adhivāsanakkhantisamannāgato bhikkhu āgatāgate vacanapathe khamati, na naṃ te vijjhanti. Tasmā ‘‘titikkhā cammasannāho’’ti vutto. Yogakkhemāya vattatīti catūhi yogehi khemāya nibbānāya vattati, nibbānābhimukho gacchatiyeva, na tiṭṭhati na bhijjatīti attho.
这个道乘之所以叫“从自身生起”,是因为它是依靠自己的个人努力而获得的。“梵乘无上”是指它无可比拟、最为殊胜。拥有此乘的智者们从世间出离而去。“决定如此”是指毫无疑问。“一再战胜”是指一再战胜贪等怨敌。
Etadattani sambhūtanti etaṃ maggayānaṃ attano purisakāraṃ nissāya laddhattā attani sambhūtaṃ nāma hoti. Brahmayānaṃ anuttaranti asadisaṃ seṭṭhayānaṃ. Niyyanti dhīrā lokamhāti yesaṃ etaṃ yānaṃ atthi, te dhīrā paṇḍitapurisā lokamhā niyyanti gacchanti. Aññadatthūti ekaṃsena. Jayaṃ jayanti rāgādayo sapatte jinantā jinantā.
《何义经》等经的注释
5-6. Kimatthiyasuttādivaṇṇanā
5-6第五经里说的“此即是”,其中“eva”这个词表示确定的意思,因此排除了其他道路。在这部经里,既讲了轮回之苦,也讲了混杂之道。第六经则浅显易懂。
5-6. Pañcame ayamevāti evasaddo niyamattho. Tena aññaṃ maggaṃ paṭikkhipati. Imasmiṃ sutte vaṭṭadukkhañceva missakamaggo ca kathito. Chaṭṭhaṃ uttānameva.
7. 《某比丘经第二》的注释
7. Dutiyaaññatarabhikkhusuttavaṇṇanā
7第七经中,“比丘,这确实是涅槃界的同义词”:这是对无为、不死的涅槃界所用的同义词。“依此而说诸漏已尽”:而且,通过这种调伏贪等烦恼的方式,也说为诸漏已尽。所谓“漏尽”就是指阿拉汉果,而阿拉汉果本身也获得“调伏贪”等名称,这里就是在说明这一点。他如此说:导师用“涅槃界”这样的说法,已经讲说了不死的涅槃,却没有说明通往涅槃的道路。我将开示那条道路。他善于把握前后文的衔接,为了发问而说了这番话。
7. Sattame nibbānadhātuyā kho etaṃ bhikkhu adhivacananti asaṅkhatāya amatāya nibbānadhātuyā etaṃ adhivacanaṃ. Āsavānaṃ khayo tena vuccatīti apica tena rāgādivinayena āsavānaṃ khayotipi vuccati. Āsavakkhayo nāma arahattaṃ, arahattassāpi etaṃ rāgavinayotiādi nāmamevāti dīpeti. Etadavocāti ‘‘satthārā nibbānadhātūti vadantena amataṃ nibbānaṃ kathitaṃ, maggo panassa na kathito. Taṃ kathāpessāmī’’ti anusandhikusalatāya pucchanto etaṃ avoca.
《分别经》的注释
8. Vibhaṅgasuttavaṇṇanā
8第八经中,“比丘们,什么是正见?”先用一种方式分析了八支圣道,接着想再用另一种方式分析,于是开始了这段开示。其中,“苦智”是指通过听闻、思惟、通达、省察这四种方式生起的智。集谛也是这样。但在其余二谛(灭谛和道谛)上,因为没有思惟,所以只适用三种方式。就这样,通过“苦智”等说法,显示了以四圣谛为修行所缘的方法。
8. Aṭṭhame katamā ca bhikkhave sammādiṭṭhīti ekena pariyāyena aṭṭhaṅgikamaggaṃ vibhajitvā puna aparena pariyāyena vibhajitukāmo idaṃ desanaṃ ārabhi. Tattha dukkhe ñāṇanti savanasammasanapaṭivedhapaccavekkhaṇavasena catūhākārehi uppannaṃ ñāṇaṃ. Samudayepi eseva nayo. Sesesu pana dvīsu sammasanassa abhāvā tividhameva vaṭṭati. Evametaṃ ‘‘dukkhe ñāṇa’’ntiādinā catusaccakammaṭṭhānaṃ dassitaṃ.
在这当中,前二谛属于流转轮回,后二谛属于还灭出离。在这两者之中,比丘对流转的二谛会有把心投入到业处上的修习,对还灭的二谛则没有这种投入。因为对前二谛,瑜伽行者先是在师长面前学习“五取蕴是苦,渴爱是集”这样简要的方式,以及“哪些是五取蕴?色蕴……”这样详细的方式,然后反复开口诵习、不断转动,这样来用功。而对后二谛——“灭谛是可爱、可喜、悦意的,道谛是可爱、可喜、悦意的”——他只是通过听闻来用功。他这样用功时,以一次通达而通达四谛,以一次现观而现观四谛。他以遍知通达而通达苦,以断除通达而通达集,以证得通达而通达灭,以修习通达而通达道。他以遍知现观而现观苦……中略……以修习现观而现观道。
Tattha purimāni dve saccāni vaṭṭaṃ, pacchimāni vivaṭṭaṃ. Tesu bhikkhuno vaṭṭe kammaṭṭhānābhiniveso hoti, vivaṭṭe natthi abhiniveso. Purimāni hi dve saccāni ‘‘pañcakkhandhā dukkhaṃ, taṇhā samudayo’’ti evaṃ saṅkhepena ca, ‘‘katame pañcakkhandhā rūpakkhandho’’tiādinā nayena vitthārena ca ācariyasantike uggaṇhitvā vācāya punappunaṃ parivattento yogāvacaro kammaṃ karoti. Itaresu pana dvīsu saccesu – ‘‘nirodhasaccaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ, maggasaccaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpa’’nti evaṃ savaneneva kammaṃ karoti. So evaṃ karonto cattāri saccāni ekapaṭivedhena paṭivijjhati, ekābhisamayena abhisameti . Dukkhaṃ pariññāpaṭivedhena paṭivijjhati, samudayaṃ pahānapaṭivedhena, nirodhaṃ sacchikiriyapaṭivedhena, maggaṃ bhāvanāpaṭivedhena paṭivijjhati. Dukkhaṃ pariññābhisamayena…pe… maggaṃ bhāvanābhisamayena abhisameti.
这样,在修行前期,对前二谛(苦谛与集谛)来说,通达是通过学习、提问、听闻、记持和思惟观察而产生的;对后二谛(灭谛与道谛)来说,则仅仅是通过听闻而通达。在修行后期,对前三谛来说,通达是依各自应完成的作用而发生的;对灭谛来说,则是以它为所缘而通达。至于省察,只有已经证得圣谛的人才有。这位比丘在先前阶段,因为还处在把握阶段,所以不会生起“我遍知苦,我断除集,我证得灭,我修习道”这样的努力、专注、作意和省察;但从把握阶段开始以后,这些就会生起。而在后期阶段,苦已经是遍知的了……中略……道已经是修习完成的了。
Evamassa pubbabhāge dvīsu saccesu uggahaparipucchāsavanadhāraṇasammasanapaṭivedho hoti, dvīsu savanapaṭivedhoyeva. Aparabhāge tīsu kiccato paṭivedho hoti, nirodhe ārammaṇapaṭivedho. Paccavekkhaṇā pana pattasaccassa hoti. Imassa bhikkhuno pubbe pariggahato – ‘‘dukkhaṃ parijānāmi, samudayaṃ pajahāmi, nirodhaṃ sacchikaromi, maggaṃ bhāvemī’’ti ābhogasamannāhāramanasikārapaccavekkhaṇā natthi, pariggahato paṭṭhāya hoti. Aparabhāge pana dukkhaṃ pariññātameva hoti…pe… maggo bhāvitova hoti.
在这里,有两种谛因为难以见而甚深,另两种谛因为甚深而难以见。苦谛从生起方面来说是明显的,在遭受木桩、荆棘刺伤等时,人们会说“啊,苦!”集谛也从想要吃、想要享用等生起方面来说是明显的。然而,从通达它们的特相来看,这两者都是甚深的。所以,这两种谛因为难以见而甚深。为了见到其余两种谛,修行就像为了抓住有顶而伸手,像为了碰到无间地狱而伸脚,又像把一根分成百份的毛发的尖端与尖端对接那样。所以,这两种谛因为甚深而难以见。如此,在这四种谛中——有些因为难以见而甚深,有些因为甚深而难以见——依照闻思等阶段,才说“苦智”等等;但在通达的那一刹那,那智慧只是一个。
Tattha dve saccāni duddasattā gambhīrāni, dve gambhīrattā duddasāni. Dukkhasaccañhi uppattito pākaṭaṃ, khāṇukaṇṭakapahārādīsu ‘‘aho dukkha’’nti vattabbatampi āpajjati. Samudayampi khāditukāmatābhuñjitukāmatādivasena uppattito pākaṭaṃ. Lakkhaṇapaṭivedhato pana ubhayampi gambhīraṃ. Iti tāni duddasattā gambhīrāni. Itaresaṃ dvinnaṃ dassanatthāya payogo bhavaggaggahaṇatthaṃ hatthapasāraṇaṃ viya avīciphusanatthaṃ pādapasāraṇaṃ viya satadhā bhinnassa vālassa koṭiyā koṭiṃ paṭipādanaṃ viya ca hoti. Iti tāni gambhīrattā duddasāni. Evaṃ duddasattā gambhīresu gambhīrattā ca duddasesu catūsu saccesu uggahādivasena idaṃ ‘‘dukkhe ñāṇa’’ntiādi vuttaṃ. Paṭivedhakkhaṇe pana ekameva taṃ ñāṇaṃ hoti.
在出离思惟等当中,由于与欲敌对的意义,或者由于从欲脱离的状态,或者由于正在审察欲的人生起,或者由于正在摧破欲、平息欲的人生起,或者由于在远离欲的边际生起,这就是出离思惟。剩下两个词——无嗔思惟和无害思惟——也依同样的方式理解。而且,所有这些出离思惟等,在前行阶段因为离欲想、离嗔想、离害想各不相同而有差异;但在道的刹那,当生起于这三处的不善思惟被切断、不再生起时,为了圆满道支,只有一个善思惟生起。这就叫正思惟。
Nekkhammasaṅkappādīsu kāmapaccanīkaṭṭhena kāmato nissaṭabhāvena vā, kāmaṃ sammasantassa uppannoti vā, kāmapadaghātaṃ kāmavūpasamaṃ karonto uppannoti vā , kāmavivittante uppannoti vā nekkhammasaṅkappo. Sesapadadvayepi eseva nayo. Sabbepi ca te nekkhammasaṅkappādayo kāmabyāpādavihiṃsāviramaṇasaññānaṃ nānattā pubbabhāge nānā, maggakkhaṇe pana imesu tīsu ṭhānesu uppannassa akusalasaṅkappassa padacchedato anuppattisādhanavasena maggaṅgaṃ pūrayamāno ekova kusalasaṅkappo uppajjati. Ayaṃ sammāsaṅkappo nāma.
远离妄语等,在前行阶段,由于对远离妄语等的想各有不同,所以也各不相同;但在道的刹那,对于这四种情况中所生起的不善的、恶戒的思,以截断、令不再生起的方式,使道支得以圆满,此时只生起一个善的远离。这就叫正语。
Musāvādā veramaṇīādayopi musāvādādīhi viramaṇasaññānaṃ nānattā pubbabhāge nānā, maggakkhaṇe pana imesu catūsu ṭhānesu uppannāya akusaladussīlyacetanāya padacchedato anuppattisādhanavasena maggaṅgaṃ pūrayamānā ekāva kusalaveramaṇī uppajjati. Ayaṃ sammāvācā nāma.
离杀生等,在前行阶段,因为对远离杀生等的想各有不同,所以各不相同;但在道刹那,对于这三处所生的不善、恶戒之思,以不作、切断、不令再生起的方式,为圆满道支,只生起一个善的离。这就叫正业。
Pāṇātipātā veramaṇī ādayopi pāṇātipātādīhi viramaṇasaññānaṃ nānattā pubbabhāge nānā, maggakkhaṇe pana imesu tīsu ṭhānesu uppannāya akusaladussīlyacetanāya akiriyato padacchedato anuppattisādhanavasena maggaṅgaṃ pūrayamānā ekāva kusalaveramaṇī uppajjati. Ayaṃ sammākammanto nāma.
邪命,是指为了吃嚼食、啖食等而造作的身语恶行。断除,就是舍弃、远离。以正命,就是以佛陀所称赞的方式谋生。维持活命,就是让生计得以延续。正命在前行阶段,也因为对远离诡诈等想的不同而各有差别;但在道刹那,针对这七处生起的邪命、恶戒之思,以截断、不令再生起的方式圆满道支时,只生起一个善的远离。这就叫正命。
Micchāājīvanti khādanīyabhojanīyādīnaṃ atthāya pavattitaṃ kāyavacīduccaritaṃ. Pahāyāti vajjetvā. Sammāājīvenāti buddhapasatthena ājīvena. Jīvikaṃ kappetīti jīvitavuttiṃ pavatteti. Sammājīvopi kuhanādīhi viramaṇasaññānaṃ nānattā pubbabhāge nānā. Maggakkhaṇe pana imesuyeva sattasu ṭhānesu uppannāya micchājīvadussīlyacetanāya padacchedato anuppattisādhanavasena maggaṅgaṃ pūrayamānā ekāva kusalaveramaṇī uppajjati. Ayaṃ sammāājīvo nāma.
“未生起的”:是指在某一世中,或者面对某种所缘时,自己还没有生起的;而看到别人正在生起时,就想:“唉,但愿我心中不要生起这样的恶法。”——如此,是为了让这些未生起的恶、不善法不生起。这里的“欲”:为了不让那些不善法生起,他生起能成办这一实践的精进与欲。“努力”就是付出努力。“发起精进”就是让精进持续运转。“策励其心”就是用精进来策励心。“勤励”就是发起这样的精进:“宁可只剩下皮肤、筋和骨头。”“已生起的”:是指通过现行而自己过去已经生起的。现在想:“我不会再生起那样的法。”为了断除它们,他生起欲。
Anuppannānanti ekasmiṃ bhave tathārūpe vā ārammaṇe attano na uppannānaṃ, parassa pana uppajjamāne disvā – ‘‘aho vata me evarūpā pāpakā dhammā na uppajjeyyu’’nti evaṃ anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya. Chandanti tesaṃ akusalānaṃ anuppādakapaṭipattisādhakaṃ vīriyacchandaṃ janeti. Vāyamatīti vāyāmaṃ karoti. Vīriyaṃ ārabhatīti vīriyaṃ pavatteti. Cittaṃ paggaṇhātīti vīriyena cittaṃ paggahitaṃ karoti. Padahatīti ‘‘kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatū’’ti (ma. ni. 2.184) padhānaṃ pavatteti . Uppannānanti samudācāravasena attano uppannapubbānaṃ. Idāni tādise na uppādessāmīti tesaṃ pahānāya chandaṃ janeti.
未生的善法,是指还没获得的初禅等。已生的,是指已经获得的那些。为了令其安住,是指通过一再生起的相续而使其稳固。为了不坏失,是指为了不消失。为了倍多,是指为了更增上。为了广大,是指为了变得广大。为了圆满,是指通过修习而使其圆满。这正精进,在前行阶段,也因为“令未生不善法不生起”等用心各不相同而有差别。但在道刹那,当它在这四处以作用成就道支时,生起的只是唯一的一股善精进。这就叫正精进。
Anuppannānaṃ kusalānanti apaṭiladdhānaṃ paṭhamajjhānādīnaṃ. Uppannānanti tesaṃyeva paṭiladdhānaṃ. Ṭhitiyāti punappunaṃ uppattipabandhavasena ṭhitatthaṃ. Asammosāyāti avināsatthaṃ. Bhiyyobhāvāyāti uparibhāvāya. Vepullāyāti vipulabhāvāya. Pāripūriyāti bhāvanāya paripūraṇatthaṃ. Ayampi sammāvāyāmo anuppannānaṃ akusalānaṃ anuppādanādicittanānattā pubbabhāge nānā. Maggakkhaṇe pana imesuyeva catūsu ṭhānesu kiccasādhanavasena maggaṅgaṃ pūrayamānaṃ ekameva kusalavīriyaṃ uppajjati. Ayaṃ sammāvāyāmo nāma.
正念也是这样:在前行阶段,因为执取身等对象的心各不相同,所以正念也有种种差别;但在道刹那,当它在这四种情形中以作用来完成道支时,生起的是同一个正念。这就叫正念。
Sammāsatipi kāyādipariggāhakacittānaṃ nānattā pubbabhāge nānā, maggakkhaṇe pana imesu catūsu ṭhānesu kiccasādhanavasena maggaṅgaṃ pūrayamānā ekā sati uppajjati. Ayaṃ sammāsati nāma.
禅那等在前行阶段和道刹那也都是各不相同的。在前行阶段,是依所入定的不同而有差别;在道刹那,则是依不同种类的道而有差别。对某一个人来说,他的第一道属于初禅,第二道等也属于初禅,或者属于第二禅等其他禅那中的某一种。对另一个人来说,他的第一道属于第二禅等其他禅那中的某一种,第二道等也属于第二禅等其他禅那中的某一种,或者属于初禅。这样一来,四种道从禅那的角度来看,就可能是全部相同、全部不同,或者部分相同。
Jhānādīni pubbabhāgepi maggakkhaṇepi nānā, pubbabhāge samāpattivasena nānā, maggakkhaṇe nānāmaggavasena. Ekassa hi paṭhamamaggo paṭhamajjhāniko hoti, dutiyamaggādayopi paṭhamajjhānikā vā dutiyādīsu aññatarajjhānikā vā. Ekassa paṭhamamaggo dutiyādīnaṃ aññatarajjhāniko hoti, dutiyādayopi dutiyādīnaṃ aññatarajjhānikā vā paṭhamajjhānikā vā. Evaṃ cattāropi maggā jhānavasena sadisā vā asadisā vā ekaccasadisā vā honti.
这种差别,是由作为基础的禅那来决定的。因为按照基础禅那来定,证得初禅的人从初禅出定后修观,所生起的道就是初禅道,这里的道支和觉支都是圆满的。从第二禅出定后修观,所生起的道就是第二禅道,这里的道支有七个。从第三禅出定后修观,所生起的道就是第三禅道,这里的道支有七个,觉支有六个。从第四禅开始,一直到非想非非想处,都是同样的道理。
Ayaṃ panassa viseso pādakajjhānaniyamena hoti. Pādakajjhānaniyamena hi paṭhamajjhānalābhino paṭhamajjhānā vuṭṭhāya vipassantassa uppannamaggo paṭhamajjhāniko hoti, maggaṅgabojjhaṅgāni panettha paripuṇṇāneva honti. Dutiyajjhānato vuṭṭhāya vipassantassa uppanno dutiyajjhāniko hoti, maggaṅgāni panettha satta honti. Tatiyajjhānato vuṭṭhāya vipassantassa uppanno tatiyajjhāniko, maggaṅgāni panettha satta, bojjhaṅgāni cha honti. Esa nayo catutthajjhānato paṭṭhāya yāva nevasaññānāsaññāyatanā .
在无色界中生起四禅或五禅的禅那,有人说那种禅那是出世间的,不是世间的。这里该怎么理解呢?这里是这样:从初禅等任何一种禅那出定,证得入流道之后,再修习无色定,那么他在无色定中所生起的三道,都与他所获得的那份禅那相应。正是这样,是作为基础的禅那在决定。不过有些长老说:“是作为观所缘的诸蕴在决定。”有些说:“是个人的意乐在决定。”有些说:“是至出起观在决定。”对这些不同主张的判定,应当依照《清净道论》中“至出起观”那一节所说的方法来了解。“比丘们,这称为正定”——这是说,前一段属于世间的部分,就是世间正定;后一段属于出世间的部分,就是出世间正定,所以这样说。
Āruppe catukkapañcakajjhānaṃ uppajjati, tañca lokuttaraṃ, no lokiyanti vuttaṃ. Ettha kathanti? Etthāpi paṭhamajjhānādīsu yato vuṭṭhāya sotāpattimaggaṃ paṭilabhitvā arūpasamāpattiṃ bhāvetvā so āruppe uppanno, taṃjhānikāvassa tattha tayo maggā uppajjanti. Evaṃ pādakajjhānameva niyameti. Keci pana therā – ‘‘vipassanāya ārammaṇabhūtā khandhā niyamentī’’ti vadanti . Keci ‘‘puggalajjhāsayo niyametī’’ti vadanti. Keci ‘‘vuṭṭhānagāminīvipassanā niyametī’’ti vadanti. Tesaṃ vādavinicchayo visuddhimagge vuṭṭhānagāminīvipassanādhikāre vuttanayeneva veditabbo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sammāsamādhīti ayaṃ pubbabhāge lokiyo, aparabhāge lokuttaro sammāsamādhīti vuccati.
第9经 芒经的注释
9. Sūkasuttavaṇṇanā
9第九,关于“错误安立”:就像一根大麦芒,把尖端朝上竖着放,就会刺伤手或脚;同样,放得不妥当,就叫“错误安立”。“由于邪见被错误安立”:是指“业属我之智”被错误地放置了。“将破除无明”:将破除那遮蔽四圣谛的无明。“将引发明”:将引发阿拉汉道的明。“比丘们,由于见的错误安立”:这是说,因为“业属我之智”和“道的修习”被错误地安立,所以没有运转、没有起作用。在这部经里,是把“业属我智”依托于“道”,从而讲说一种混合之道。
9. Navame micchāpaṇihitanti sūkaṃ nāma uddhaggaṃ katvā ṭhapitaṃ hatthaṃ vā pādaṃ vā bhindati, tathā aṭṭhapitaṃ pana micchāpaṇihitaṃ nāma. Micchāpaṇihitāya diṭṭhiyāti micchāṭhapitāya kammassakatapaññāya. Avijjaṃ bhindissatīti catusaccapaṭicchādakaṃ avijjaṃ bhindissati. Vijjaṃ uppādessatīti arahattamaggavijjaṃ uppādessati. Micchāpaṇihitattā, bhikkhave, diṭṭhiyāti kammassakatapaññāya ceva maggabhāvanāya ca micchā ṭhapitattā, appavattitattāti attho. Imasmiṃ sutte kammassakatañāṇaṃ magganissitaṃ katvā missakamaggo kathito.
10. 《南迪亚经》的注释
10. Nandiyasuttavaṇṇanā
10第十经里说的“游方者”,指的是名叫恰那的游方者。这里剩下的内容都很浅显易懂。
10. Dasame paribbājakoti channaparibbājako. Sesamettha uttānamevāti.