10. 关于无记说的相应
10. Abyākatasaṃyuttaṃ
1. 差摩经注释
1. Khemāsuttavaṇṇanā
410410. 在无记说相应的第一经中,「差摩」:她在在家时,是频婆娑罗王的近事女,依信心出家而为大长老尼。世尊曾将她安立为最上之首,说道:「诸比丘,于我女弟子比丘尼中,广大智慧第一者,即是差摩。」「智者」:具足智慧故。「敏达者」:具足敏达故。「聪慧者」:具足慧与般若故。「多闻者」:她于教法学习上广学多闻,亦于通达证悟上广学多闻。
410. Abyākatasaṃyuttassa paṭhame khemāti gihikāle bimbisārassa upāsikā saddhāpabbajitā mahātherī ‘‘etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvikānaṃ bhikkhunīnaṃ mahāpaññānaṃ yadidaṃ khemā’’ti evaṃ bhagavatā mahāpaññatāya etadagge ṭhapitā. Paṇḍitāti paṇḍiccena samannāgatā. Viyattāti veyyattiyena samannāgatā. Medhāvinīti medhāya paññāya samannāgatā. Bahussutāti pariyattibāhusaccenapi paṭivedhabāhusaccenapi samannāgatā.
「计数师」:指善于无间断计数的人。
「指算师」:指善于以手指印记计数的人。
「总计师」:指善于总体合计的人。
「甚深」:犹如大海,深达八万四千由旬,深不可测。
「不可测量」:以阿罗迦的容量无法计量。
「难通达」:为了以阿罗迦计量来把握分量,而极难通达。
「若以那样的色身来施设如来」:意思是依‘有情’的概念,用那个所谓或长、或短、或黑、或白的色身,去施设如来。
「那个色身,对如来来说,已经完全断除了」:指前面所说的那种色身,由于集已彻底断除,在一切知如来中已完全断除。
「于色想得到解脱」:因为未来不再生起色身,而且无论在色的范畴还是无色的范畴里,对于‘将会成为这样名称的人’这样的言说也已完全止息,所以对于‘色’这个名称的施设也得到解脱。
「甚深」:亦因志趣极其深隐以及功德的甚深,故称甚深。对于如此功德甚深的一切知如来,所有依凭某种事物而将那个基于有情概念的‘如来’名称施设出来的依据,都已不复存在。见到这种名称施设已。
Gaṇakoti acchiddakagaṇanāya kusalo. Muddikoti aṅgulimuddāya gaṇanāya kusalo. Saṅkhāyakoti piṇḍagaṇanāya kusalo. Gambhīroti caturāsītiyojanasahassagambhīro. Appameyyoti āḷhakagaṇanāya appameyyo. Duppariyogāhoti āḷhakagaṇanāya pamāṇagahaṇatthaṃ durogāho. Yena rūpena tathāgatanti yena rūpena dīgho rasso sāmo odātoti sattasaṅkhātaṃ tathāgataṃ paññapeyya. Taṃ rūpaṃ tathāgatassa pahīnanti taṃ vuttappakārarūpaṃ samudayappahānena sabbaññutathāgatassa pahīnaṃ. Rūpasaṅkhāya vimuttoti āyatiṃ rūpassa anuppattiyā rūpārūpakoṭṭhāsenapi evarūpo nāma bhavissatīti vohārassapi paṭipassaddhattā rūpapaṇṇattiyāpi vimutto. Gambhīroti ajjhāsaya gambhīratāya ca guṇagambhīratāya ca gambhīro. Tassa evaṃ guṇagambhīrassa sato sabbaññutathāgatassa yaṃ upādāya sattasaṅkhāto tathāgatoti paññatti hoti, tadabhāvena tassā paññattiyā abhāvaṃ passantassa ayaṃ sattasaṅkhāto hoti tathāgato paraṃ maraṇāti idaṃ vacanaṃ na upeti na yujjati, na hoti tathāgato paraṃ maraṇātiādivacanampi na upeti na yujjatīti attho.
「一致」:指成为一致,没有矛盾。
「和合」:指成为紧密相连,没有间断。
「不冲突」:指不会成为相互矛盾的语句。
「于最上句」:指在教法开示上。在这里,‘最上句’指的就是教法开示本身。
Saṃsandissatīti ekaṃ bhavissati. Samessatīti nirantaraṃ bhavissati. Na virodhayissatīti na viruddhaṃ padaṃ bhavissati. Aggapadasminti desanāya. Desanā hi idha aggapadanti adhippetā.
2. 阿奴罗陀经注释
2. Anurādhasuttavaṇṇanā
411411. 这第二部经的内容,在《蕴品》中已详细阐述,此处则是依据无记部分的缘由而再次宣说。
411. Dutiyaṃ khandhiyavagge vitthāritameva, abyākatādhikārato pana idha vuttaṃ.
3-8. 第一部舍利弗与拘絺罗经等的注释
3-8. Paṭhamasāriputtakoṭṭhikasuttādivaṇṇanā
412-417在第三经中,「此仅为色所摄」:指这仅仅是色。此处要表明:除色之外,所谓的‘有情’了不可得;然而只要有色,这也只是‘名’而已。对于「此仅为受所摄」等语句,道理亦复如是。「贤友,此即是因」:此因即是若离色等便不可得的自性,世尊正是因此才作无记说。第四经等意义显而易见。
412-417. Tatiye rūpagatametanti rūpamattametaṃ. Ettha rūpato añño koci satto nāma na upalabbhati, rūpe pana sati nāmamattaṃ etaṃ hotīti dasseti. Vedanāgatametantiādīsupi eseva nayo. Ayaṃ kho āvuso hetūti ayaṃ rūpādīni muñcitvā anupalabbhiyasabhāvo hetu, yenetaṃ abyākataṃ bhagavatāti. Catutthādīni uttānatthāneva.
9. 议论厅经注释
9. Kutūhalasālāsuttavaṇṇanā
418第九经中,「议论厅」:并没有一座单独名为‘议论厅’的厅堂。但凡有种种外道沙门、婆罗门在那里作种种谈论,令众人好奇相问:‘此人在说什么?那人在说什么?’这样激起好奇的场所,便称为「议论厅」。「去到远处」:指一直远至光音梵天世界。「舍弃此身」:以死心舍弃此身。「未结生」:因为死亡之际结生心尚未生起,故说未结生。
418. Navame kutūhalasālāyanti kutūhalasālā nāma paccekasālā natthi, yattha pana nānātitthiyā samaṇabrāhmaṇā nānāvidhaṃ kathaṃ pavattenti, sā bahūnaṃ ‘‘ayaṃ kiṃ vadati, ayaṃ kiṃ vadatī’’ti kutūhaluppavattiṭṭhānato kutūhalasālāti vuccati. Dūrampi gacchatīti yāva ābhassarabrahmalokā gacchati. Imañca kāyaṃ nikkhipatīti cuticittena nikkhipati. Anupapanno hotīti cutikkhaṇeyeva paṭisandhicittassa anuppannattā anupapanno hoti.
10. 阿难经注释
10. Ānandasuttavaṇṇanā
419第十经中,「他们若有这个共识」:意谓与他们的见解相应,若有此共识。所谓「顺随于智的生起、一切法无我」,其义为:如果生起了‘一切法无我’的观智,那么对我而言,是否会有顺随于此的智慧呢?这就是它的义理。
419. Dasame tesametaṃ saddhiṃ abhavissāti tesaṃ laddhiyā saddhiṃ etaṃ abhavissa. Anulomaṃ abhavissa ñāṇassa uppādāya sabbe dhammā anattāti yaṃ etaṃ ‘‘sabbe dhammā anattā’’ti vipassanāñāṇaṃ uppajjati, api nu me tassa anulomaṃ abhavissāti attho.
11. 萨毗耶迦旃延经注释
11. Sabhiyakaccānasuttavaṇṇanā
420第十一经中,“仅此些许,唯此些许”:贤友,即便有人能在如此短暂的时间内,作出“因在则‘有色’等施设可得,因无则不可得”这样的解说,那也只不过是微末少许。至于超越此上的、更为殊胜悦意的法门开示,更不待言——言语道断,议论已绝。
420. Ekādasame etamettakena ettakamevāti āvuso yassāpi etaṃ ettakena kālena ‘‘hetumhi sati rūpītiādi paññāpanā hoti, asati na hotī’’ti byākaraṇaṃ bhaveyya, tassa ettakameva bahu. Ko pana vādo atikkanteti atikkante pana atimanāpe dhammadesanānaye vādoyeva ko, natthi vādo, chinnā kathāti.