12. 双观经巴利
12. Dvayatānupassanāsuttaṃ
如是我闻:一时,世尊住在舍卫城东园鹿子母讲堂。那时,正值十五布萨日,月圆之夜,世尊由比丘僧团围绕,坐于露天。世尊环顾一片默然的比丘僧团,便对诸比丘说:巴利
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti . Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi –
“诸比丘,如果发问者这样问道:‘诸比丘,那些善法、圣法,导向解脱、趣向正觉的法,听闻这些法的因缘是什么?’诸比丘,你们应当这样回答:‘正是为了如实了知诸对法。’那么,你们所说的对法是什么呢?”巴利
‘‘‘Ye te, bhikkhave, kusalā dhammā ariyā niyyānikā sambodhagāmino, tesaṃ vo, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ ariyānaṃ niyyānikānaṃ sambodhagāmīnaṃ kā upanisā savanāyā’ti iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu, te evamassu vacanīyā – ‘yāvadeva dvayatānaṃ dhammānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇāyā’ti. Kiñca dvayataṃ vadetha?
“这是苦,这是苦的集起”——这是第一重随观。“这是苦的灭尽,这是趣向苦灭的道路”——这是第二重随观。诸比丘,比丘若能如此正确依双法而随观,不放逸、具精勤、坚定而住,便可预期两种果中的任何一种:或于现法得究竟智,或若有余执,证不来果。巴利
(1) ‘‘Idaṃ dukkhaṃ, ayaṃ dukkhasamudayoti ayamekānupassanā. Ayaṃ dukkhanirodho, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti.
世尊说了这番话。善逝如此说后,导师又接着说道:巴利
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
729 若人不知苦,亦不知苦之集起;
更不知苦于何处无余灭尽、全然止息。
他们不了知那条通往苦之止息的道路。注疏 1
730 “ 他们既无心解脱,也无慧解脱;
他们无力灭尽,确然经受着生与老。注疏 1
731 “ 而那些了知苦、了知苦的集起,
众苦于彼无余灭,
彼即了知趣苦灭道。注疏 1
732 “ 他们具足心解脱与慧解脱;
他们堪能作终结,不再经历生与老。”巴利 注疏 1
‘‘Ye dukkhaṃ nappajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ; Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati; Tañca maggaṃ na jānanti, dukkhūpasamagāminaṃ. ‘‘Cetovimuttihīnā te, atho paññāvimuttiyā; Abhabbā te antakiriyāya, te ve jātijarūpagā. ‘‘Ye ca dukkhaṃ pajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ; Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati; Tañca maggaṃ pajānanti, dukkhūpasamagāminaṃ. ‘‘Cetovimuttisampannā, atho paññāvimuttiyā; Bhabbā te antakiriyāya, na te jātijarūpagā’’ti.
“诸比丘,若有人这样问:‘是否有另一种方式,能正确地观察二法呢?’你们应当回答:‘有的。’怎样才算是有的呢?‘任何生起的苦,都以依着为缘’——这是第一种观察。‘当依着彻底无余离欲灭尽,便无苦的生起’——这是第二种观察。这样正确地……接着,导师如是说:巴利
(2) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ upadhipaccayāti, ayamekānupassanā. Upadhīnaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
733 “ 世间无论何种形态的苦,都以依着为因而生起;
无明之人造作依着,愚者便一再地遭受苦迫;
因此,了达之人不应造作依着,而是观察苦以生为根源的随观者。”巴利 注疏 1
‘‘Upadhinidānā pabhavanti dukkhā, ye keci lokasmimanekarūpā; Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando; Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, dukkhassa jātippabhavānupassī’’ti.
诸比丘,若有问者言:“是否另有方法能正确观察二法呢?”你们应回答:“有。”如何有呢?“凡一切苦的生起,皆以无明为缘”——此是一观。“由于无明彻底无余的离欲灭尽,苦便无从生起”——此是二观。如此正确……那时,导师又说此偈:巴利
(3) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ avijjāpaccayāti, ayamekānupassanā. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
734 “ 于生死轮回中,一再流转者,
从此种状态流转至另一种状态,那去处的唯一原因只是无明。注疏 1
735 “ 无明正是那大痴惑,因此众生长久以来在轮回中流转。
而那些具足明的众生,则不再转生于后有。”巴利 注疏 1
‘‘Jātimaraṇasaṃsāraṃ , ye vajanti punappunaṃ; Itthabhāvaññathābhāvaṃ, avijjāyeva sā gati. ‘‘Avijjā hāyaṃ mahāmoho, yenidaṃ saṃsitaṃ ciraṃ; Vijjāgatā ca ye sattā, na te gacchanti punabbhava’’nti.
(4)“还会有其他方式吗……如何会有呢?一切苦的生起,皆以诸行为缘——这是第一种观察。当诸行无余离贪、灭尽时,苦便无从生起——这是第二种观察。如此正确地……而后,导师又说了以下这番话:巴利
(4) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ saṅkhārapaccayāti, ayamekānupassanā. Saṅkhārānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
736 “ 凡任何苦的生起,悉以诸行为缘;
以诸行的灭尽,则无有苦生。注疏 1
737 了知此过患:苦以诸行为缘,
由一切行之寂止,由诸想之息灭。
如实知此已,如是苦灭尽。
738 “ 具正见者、通达明者、智者,正知正解;
已超越魔罗的系缚,不再受后有。”巴利 注疏 1
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ saṅkhārapaccayā; Saṅkhārānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ saṅkhārapaccayā; Sabbasaṅkhārasamathā, saññānaṃ uparodhanā; Evaṃ dukkhakkhayo hoti, etaṃ ñatvā yathātathaṃ. ‘‘Sammaddasā vedaguno, sammadaññāya paṇḍitā; Abhibhuyya mārasaṃyogaṃ, na gacchanti punabbhava’’nti.
或许还有其他方式?……如何可能呢?凡是任何苦的生起,一切皆以识为缘——此为一种观察。对于识,由无余的离欲与灭尽,则无有苦的生起——此为第二种观察。这样正确地……接着,导师又说:巴利
(5) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ viññāṇapaccayāti, ayamekānupassanā. Viññāṇassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
739 “ 凡有苦生,皆以识为缘;
由识的灭尽,苦便不再生起。注疏 1
740 “ 了知这一过患——苦以识为缘,
比丘因识的止息,离渴爱,而般涅槃。”巴利
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ viññāṇapaccayā; Viññāṇassa nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ viññāṇapaccayā; Viññāṇūpasamā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
“也可能有别的方式……怎样可能呢?任何苦的生起,全都是以触为缘——这是第一种观察。而对触无余离贪、灭尽,则无苦生起——这是第二种观察。如此正确地……接着,导师又宣说了此义:巴利
(6) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ phassapaccayāti, ayamekānupassanā. Phassassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
741 “ 那些陷溺于触、随有流漂转的人,
那些走上邪道的人,离结缚的灭尽还很远。注疏 1
742 “ 而那些遍知触的人,了知之后,乐住于寂静;
他们通过现观触而离诸渴爱,已般涅槃。”巴利 注疏 1
‘‘Tesaṃ phassaparetānaṃ, bhavasotānusārinaṃ; Kummaggapaṭipannānaṃ, ārā saṃyojanakkhayo. ‘‘Ye ca phassaṃ pariññāya, aññāyupasame ratā; Te ve phassābhisamayā, nicchātā parinibbutā’’ti.
“或许另有方式?……又如何可能呢?‘凡是苦的生起,一切皆以受为缘’——这是第一项观察。‘而由受的彻底无余離欲、灭尽,苦便无从生起’——这是第二项观察。这样正确地……随后,导师又说了下面的话:巴利
(7) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ vedanāpaccayāti, ayamekānupassanā. Vedanānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
743 或乐、或苦,并不苦不乐;
若内若外,凡有所受。注疏 1
744 “ 了知‘此是苦’,彼为虚妄、坏灭之法;
触之又触,即见其灭——他便如此了知于此。
比丘由受的灭尽,无渴爱,般涅槃。”巴利 注疏 1
‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, adukkhamasukhaṃ saha; Ajjhattañca bahiddhā ca, yaṃ kiñci atthi veditaṃ. ‘‘Etaṃ dukkhanti ñatvāna, mosadhammaṃ palokinaṃ ; Phussa phussa vayaṃ passaṃ, evaṃ tattha vijānati ; Vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
可还有另一种方式?……如何是另一种方式呢?凡任何苦的生起,一切皆以渴爱为缘——这是第一种观察。而当渴爱彻底无余退去、灭尽时,便没有苦的生起——这是第二种观察。当比丘如此正确地……随后,导师又宣说了此语:巴利
(8) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ taṇhāpaccayāti, ayamekānupassanā. Taṇhāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
745 “ 以渴爱为伴侣的人,在漫长的旅途中流转轮回;
从此种状态转为彼种状态,却无法超越轮回。注疏 1
746 “ 了知此一过患——渴爱乃苦之集起;
比丘灭尽渴爱、无所取著,具念而游行人间。”巴利
‘‘Taṇhādutiyo puriso, dīghamaddhāna saṃsaraṃ; Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, taṇhaṃ dukkhassa sambhavaṃ; Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
还有另一种方式……那是怎样的呢?“以取为缘而有任何苦的生起”——这是第一项观察。“由取的彻底无余离贪、息灭,苦便无从生起”——这是第二项观察。比丘如此正确地……接着,导师又说了如下偈颂:巴利
(9) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ upādānapaccayāti, ayamekānupassanā. Upādānānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
747 “ 以取为缘而有有,有者则陷于苦;
已出生者必有死,这便是苦的集起。注疏 1
748 “ 因此,由取的灭尽,如实了知的智者,
彻知生之灭尽,不再趣向再生。”巴利 注疏 1
‘‘Upādānapaccayā bhavo, bhūto dukkhaṃ nigacchati; Jātassa maraṇaṃ hoti, eso dukkhassa sambhavo. ‘‘Tasmā upādānakkhayā, sammadaññāya paṇḍitā; Jātikkhayaṃ abhiññāya, na gacchanti punabbhava’’nti.
“或有其他方法……为何还会有呢?凡任何苦的生起,一切皆以造作为缘——这是第一种随观。而造作无余离欲、灭尽故,苦即不生——这是第二种随观。如此正确地……随后,导师又说了此语:巴利
(10) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ ārambhapaccayāti, ayamekānupassanā. Ārambhānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
749 “ 凡所生苦,一切皆以造作为缘;
因造作的灭尽,苦便不再生起。注疏 1
750 “ 了知此中以造作为缘的苦为过患,
舍断一切造作,于无造作中得以解脱。
751 “ 那位断除有爱、心得寂静的比丘,
他已灭尽生死流转,更无后有。”巴利 注疏 1
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ ārambhapaccayā; Ārambhānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ ārambhapaccayā; Sabbārambhaṃ paṭinissajja, anārambhe vimuttino. ‘‘Ucchinnabhavataṇhassa, santacittassa bhikkhuno; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi tassa punabbhavo’’ti.
(11)“可还有另一种方式?……那会是怎样呢?‘凡有苦生起,一切皆以食为缘’——这是第一种随观。‘而对诸食无余离染、灭尽,则无有苦生’——这是第二种随观。如此正确地……随后,导师又说道:”巴利
(11) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ āhārapaccayāti, ayamekānupassanā. Āhārānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
752 “ 一切所生之苦,皆以食为缘;
诸食灭尽,则苦不生。
753 “ 了知此过患:苦以食为缘,
遍知一切食,不依一切食。
754 “ 正知健康,由诸漏灭尽;
依思择而受用、安住于法,这样的证知者不堕计数。”巴利
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ āhārapaccayā; Āhārānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ āhārapaccayā; Sabbāhāraṃ pariññāya, sabbāhāramanissito. ‘‘Ārogyaṃ sammadaññāya, āsavānaṃ parikkhayā; Saṅkhāya sevī dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti.
“或许还有其他方式……如何还有呢?‘任何生起的苦,皆以扰动为缘’,这是一种随观;‘由诸扰动无余离贪、灭尽,便无有苦的生起’,这是第二种随观。若比丘如是正确……随后,导师又宣说——”巴利
(12) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ iñjitapaccayāti, ayamekānupassanā. Iñjitānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
755 “ 任何生起的苦,皆以扰动为缘;
扰动灭尽,则无有苦的生起。注疏 1
756 “ 了知此过患——苦以扰动为缘;
因此,舍离扰动,制止诸行;
无扰动、无取著,比丘具念而游行。”巴利
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ iñjitapaccayā; Iñjitānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ iñjitapaccayā; Tasmā hi ejaṃ vossajja, saṅkhāre uparundhiya; Anejo anupādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
“或许还有其他方式……那又会如何呢?‘依赖者便有动摇’——这是第一种随观。‘不依赖者则无动摇’——这是第二种随观。如此正确地……随后,导师又说此语:”巴利
(13) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Nissitassa calitaṃ hotīti, ayamekānupassanā. Anissito na calatīti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
757 “ 不依赖者无动摇,依赖者则有执取;
由此存在至彼存在,于轮回中不得超越。注疏 1
758 “ 了知此过患——于诸依止中有大恐怖;
无所依止,无有执取,具念比丘当游行。”巴利
‘‘Anissito na calati, nissito ca upādiyaṃ; Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, nissayesu mahabbhayaṃ; Anissito anupādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
或有他途?……云何有他途?“诸比丘,无色比色更为寂静”,此为第一随观。“灭尽比无色更为寂静”,此为第二随观。比丘如是正观……随后,导师又说:巴利
(14) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Rūpehi, bhikkhave, arūpā santatarāti, ayamekānupassanā. Arūpehi nirodho santataroti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
759 “ 那些生于色界的众生,与那些安住无色界者,
他们不了知灭尽,便会再受后有。
760 “ 而那些遍知色法,于无色界亦不住著的人,
那些于灭尽中得解脱的人,便是战胜死魔者。”巴利
‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino ; Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhavaṃ. ‘‘Ye ca rūpe pariññāya, arūpesu asaṇṭhitā ; Nirodhe ye vimuccanti, te janā maccuhāyino’’ti.
或许还有其他方式……如何可能呢?诸比丘,于有天神、魔罗、梵天的世间,包含沙门、婆罗门、天神、人类在内的一切众生,凡被普遍认定‘这是真实’的事物,圣者们却以正智如实照见:‘那是虚假的’。这是第一种观察。诸比丘,于有天神……(中略)……天神、人类的一切众生中,凡被普遍认定‘这是虚假’的事物,圣者们却以正智如实照见:‘那是真实的’。这是第二种观察。如此正确地……随后,导师又宣说以下偈颂:巴利
(15) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṃ saccanti upanijjhāyitaṃ tadamariyānaṃ etaṃ musāti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayamekānupassanā. Yaṃ , bhikkhave, sadevakassa…pe… sadevamanussāya idaṃ musāti upanijjhāyitaṃ, tadamariyānaṃ etaṃ saccanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
761 “ 请看,这有诸天神的世间,于无我中执取有我;
耽著于名色,便认定这就是真实。注疏 1
762 “ 人们不论怎样设想,那事物总是变成另外的模样,
对他而言,那便是虚妄,因为无常之物本性即是欺诳。注疏 1
763 “ 涅槃是不虚妄之法,圣者们如实了知它是真理。
他们确由现证真理,断尽渴爱,圆满寂灭。”巴利 注疏 1
‘‘Anattani attamāniṃ , passa lokaṃ sadevakaṃ; Niviṭṭhaṃ nāmarūpasmiṃ, idaṃ saccanti maññati. ‘‘Yena yena hi maññanti, tato taṃ hoti aññathā; Tañhi tassa musā hoti, mosadhammañhi ittaraṃ. ‘‘Amosadhammaṃ nibbānaṃ, tadariyā saccato vidū; Te ve saccābhisamayā, nicchātā parinibbutā’’ti.
诸比丘,若有人问:“是否还有其他方式,能够正确地观察这二重性呢?”应回答:“有的。”那是怎样的呢?诸比丘,在此天神、魔罗、梵天共处的世间,于沙门、婆罗门、人天大众中,凡是将什么审察为“乐”的,圣者们依如实正慧,已清晰地洞见那乃是“苦”,此为一种观察。诸比丘,在天神……(中略)……人天大众中,凡是将什么审察为“苦”的,圣者们依如实正慧,已清晰地洞见那乃是“乐”,这是第二种观察。诸比丘,能够如是正确观察二重性的比丘,若不放逸、精勤努力、坚定自持而安住,便可期许两种果报之一:或于当生彻底了知,或于尚有残余执取时证得不来果。这是世尊所说。善逝如此说后,导师又接着说道:巴利
(16) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṃ sukhanti upanijjhāyitaṃ, tadamariyānaṃ etaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayamekānupassanā . Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa…pe… sadevamanussāya idaṃ dukkhanti upanijjhāyitaṃ tadamariyānaṃ etaṃ sukhanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitāti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
764 色声香味触与法,可爱可喜可意者,
凡此一切名为有,斯即所谓一切也。
765 “ 于诸天神在内的世间,这些便被你们视为乐。
而这些事物息灭之处,他们却将之视为苦。注疏 1
766 “ 圣者们将有身的灭尽视为乐。
这在一切世人看来,全然相违。注疏 1
767 “ 世人说是乐者,圣者说是苦;
普通人说它是苦的,圣者们却了知它为乐。注疏 1
768 观此法甚难了知,无智者于此迷乱;
覆蔽者唯有黑暗,不见者唯余幽冥。注疏 1
769 于善士前它豁然开显,如光明之于明眼之人;
虽近在咫尺而不了知,唯于法道善巧者得见。注疏 1
770 “ 那些被有贪所制伏、随逐于有流的人,
陷入了魔罗的领域,对他们而言,此法不易证悟。注疏 1
771 “ 除了圣者,又有谁能彻证此境?
正确了知此法,无漏者便彻底寂灭。”巴利 注疏 1
‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā; Iṭṭhā kantā manāpā ca, yāvatatthīti vuccati. ‘‘Sadevakassa lokassa, ete vo sukhasammatā; Yattha cete nirujjhanti, taṃ nesaṃ dukkhasammataṃ. ‘‘Sukhanti diṭṭhamariyehi, sakkāyassuparodhanaṃ; Paccanīkamidaṃ hoti, sabbalokena passataṃ. ‘‘Yaṃ pare sukhato āhu, tadariyā āhu dukkhato; Yaṃ pare dukkhato āhu, tadariyā sukhato vidū. ‘‘Passa dhammaṃ durājānaṃ, sampamūḷhetthaviddasu ; Nivutānaṃ tamo hoti, andhakāro apassataṃ. ‘‘Satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmiva; Santike na vijānanti, maggā dhammassa kovidā. ‘‘Bhavarāgaparetehi , bhavasotānusāribhi; Māradheyyānupannehi, nāyaṃ dhammo susambudho. ‘‘Ko nu aññatramariyehi, padaṃ sambuddhumarahati; Yaṃ padaṃ sammadaññāya, parinibbanti anāsavā’’ti.
世尊这样说了这番话。那些比丘心满意足,对世尊的言说随喜赞叹。而当此记说正被宣说之时,大约六十位比丘的心无执取,从诸漏中解脱。巴利
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiṃ ca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne saṭṭhimattānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti.
谛、依着与无明,诸行与识为第五;
触、所感、渴爱,取、造作与食;
扰动、动摇、色、谛、苦,如是十六。巴利
Saccaṃ upadhi avijjā ca, saṅkhāre viññāṇapañcamaṃ; Phassavedaniyā taṇhā, upādānārambhaāhārā; Iñjitaṃ calitaṃ rūpaṃ, saccaṃ dukkhena soḷasāti.
出家与精进,善说与孙陀利经;
摩伽经、萨毗耶经、施罗经与箭经,此为所说。
以及婆悉吒经、拘迦利经、那罗迦经、二种随观经;
这十二部经,称为大品。巴利
Pabbajjā ca padhānañca, subhāsitañca sundari; Māghasuttaṃ sabhiyo ca, selo sallañca vuccati. Vāseṭṭho cāpi kokāli, nālako dvayatānupassanā; Dvādasetāni suttāni, mahāvaggoti vuccatīti.
1 2 3 4 5 6 7