1. 出家经巴利
1. Pabbajjāsuttaṃ
407 我今宣说出家事,具眼者昔如何出;
彼审察已生欣悦,欣然喜乐此出家。注疏 1
408 在家生活是局限的,是尘垢聚集之处。
“ 出家生活如同开阔的虚空。”如此观见后,他便出家了。注疏 1
409 出家之后,他便以身躯远离了身恶行。
他舍弃了语恶行,清净其命。注疏 1
410 佛陀来到了摩揭陀人(Magadha) 的山围城——王舍城(Rājagaha) 。
他具足种种殊胜的相好,入城托钵。注疏 1
411 频婆娑罗(Bimbisāra) 正站在宫殿上,望见了他。
见那人具足相好,便说出这番话:注疏 1
412 “ 诸位贤士,请端详此人——相貌端严、身形高大、清净光耀,
行仪圆满,目光垂视前方一轭之远,注疏 1
413 “ 他眼根垂摄,正念具足,绝不像出身低微种姓之人;
让国王的使者们追上前去:‘比丘欲往何处?’注疏 1
414 那些国王使者奉命追去,紧随其后:
这位比丘将去向何方?他将在何处安住?注疏 1
415 他次第乞食而行,守护根门,严谨防护;
他迅速将钵盛满,具足正知,正念现前。注疏 1
416 乞食已毕,牟尼出城而去;
他前往般荼婆山(Paṇḍava) ,心想:“我将在此安住。”注疏 1
417 见他已入住处安顿,三位使者便近前就座;
他们中仅有一人回来,向国王禀报。
418 “ 大王,那位比丘正在般荼婆山的前方,
安坐着,如雄猛之虎,如狮子踞于山窟中。”
419 听了使者的话,那位刹帝利便乘上宝车;
他急速启程,向般荼婆山而去。注疏 1
420 那位刹帝利乘车到了车乘所能到的地方,便从车上下来。
他徒步走上前,靠近了那人后,便坐了下来。注疏 1
421 国王坐下后,与对方亲切问候,并寒暄了一番。
如此叙谈之后,他便说明了用意。注疏 1
422 “ 你正值年少,人生刚刚起步,正是青春焕发的年纪。”
你相好端严,身材挺拔,宛若出身高贵的刹帝利。注疏 1
423 “ 我耀威仪于军阵之前,为象群簇拥而随;
赠汝财宝,汝且受用,问汝出身,当为我道来。”注疏 1
424 大王,正望雪山(Himavant) ,其土平正;
彼处之民富足勇壮,安居憍萨罗(Kosala) 境中。注疏 1
425 我以族姓称日种,以生则为释迦人;
自彼家族而出家,于诸欲乐不希求。注疏 1
426 “ 见到了欲乐的过患,看清出离才是安稳;
我将前往精勤,我的心于此感到欢喜。”巴利 注疏 1
Pabbajjaṃ kittayissāmi, yathā pabbaji cakkhumā; Yathā vīmaṃsamāno so, pabbajjaṃ samarocayi. Sambādhoyaṃ gharāvāso, rajassāyatanaṃ iti; Abbhokāsova pabbajjā, iti disvāna pabbaji. Pabbajitvāna kāyena, pāpakammaṃ vivajjayi; Vacīduccaritaṃ hitvā, ājīvaṃ parisodhayi. Agamā rājagahaṃ buddho, magadhānaṃ giribbajaṃ; Piṇḍāya abhihāresi, ākiṇṇavaralakkhaṇo. Tamaddasā bimbisāro, pāsādasmiṃ patiṭṭhito; Disvā lakkhaṇasampannaṃ, imamatthaṃ abhāsatha. ‘‘Imaṃ bhonto nisāmetha, abhirūpo brahā suci; Caraṇena ca sampanno, yugamattañca pekkhati. ‘‘Okkhittacakkhu satimā, nāyaṃ nīcakulāmiva; Rājadūtābhidhāvantu, kuhiṃ bhikkhu gamissati’’. Te pesitā rājadūtā, piṭṭhito anubandhisuṃ; Kuhiṃ gamissati bhikkhu, kattha vāso bhavissati. Sapadānaṃ caramāno, guttadvāro susaṃvuto; Khippaṃ pattaṃ apūresi, sampajāno paṭissato. Piṇḍacāraṃ caritvāna, nikkhamma nagarā muni; Paṇḍavaṃ abhihāresi, ettha vāso bhavissati. Disvāna vāsūpagataṃ, tayo dūtā upāvisuṃ; Tesu ekova āgantvā, rājino paṭivedayi. ‘‘Esa bhikkhu mahārāja, paṇḍavassa puratthato ; Nisinno byagghusabhova, sīhova girigabbhare’’. Sutvāna dūtavacanaṃ, bhaddayānena khattiyo; Taramānarūpo niyyāsi, yena paṇḍavapabbato. Sa yānabhūmiṃ yāyitvā, yānā oruyha khattiyo; Pattiko upasaṅkamma, āsajja naṃ upāvisi. Nisajja rājā sammodi, kathaṃ sāraṇīyaṃ tato; Kathaṃ so vītisāretvā, imamatthaṃ abhāsatha. ‘‘Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu; Vaṇṇārohena sampanno, jātimā viya khattiyo. ‘‘Sobhayanto anīkaggaṃ, nāgasaṅghapurakkhato; Dadāmi bhoge bhuñjassu, jātiṃ akkhāhi pucchito’’. ‘‘Ujuṃ janapado rāja, himavantassa passato; Dhanavīriyena sampanno, kosalesu niketino. ‘‘Ādiccā nāma gottena, sākiyā nāma jātiyā; Tamhā kulā pabbajitomhi, na kāme abhipatthayaṃ. ‘‘Kāmesvādīnavaṃ disvā, nekkhammaṃ daṭṭhu khemato; Padhānāya gamissāmi, ettha me rañjatī mano’’ti.
427 “ 那时,我精勤努力,在尼连禅河(Nerañjarā) 畔,
奋力修习禅那,为证得离系安稳。注疏 1
428 “ 魔罗说着悲悯的话语,走近前来。
你如此瘦弱,容颜枯槁,死亡已近在咫尺。注疏 1
429 “ 死神已夺千分,只剩一分气息尚存。
活着吧,朋友,活着更为殊胜;活着,你便能积造福德。注疏 1
430 “ 当你修习梵行、供奉圣火之时,
便能积聚广大福德;你凭借精勤,又能成就什么呢?注疏 1
431 “‘ 精勤之道,险恶难行,难作难成。’
魔罗立于佛陀近旁,诵出这些偈颂。注疏 1
432 世尊遂对作如是说之魔罗,作如是言:
“ 放逸者之亲眷,邪恶者!你为何事来至此地?”注疏 1
433 “ 纵使最微细的福德,于我亦无任何需要;
那些需要福德的人,魔罗才有资格对他们说话。注疏 1
434 我有信心,亦有精进,智慧亦在我身;
我既如是精勤坚定,你何故问我活命之事?注疏 1
435 “ 这风甚至能令江河的流水干涸;
我这精勤者的血液,又怎会不干涸?注疏 1
436 “ 血液干涸时,胆汁与痰也随之干涸;
肌肉耗损时,心越发澄净明澈;
我的念、慧与定,也更坚稳地安住。注疏 1
437 “ 当我如此安住,已证得无上的感受,
心于欲乐无所期盼,看啊,这众生的清净!注疏 1
438 “ 欲乐是你的第一支军队,第二支称为不乐;
第三是饥渴,第四是渴爱;注疏 1
439 “ 第五是昏眠,第六是怖畏;
第七是疑惑,第八是虚伪与顽固。注疏 1
440 “ 利养、称誉与恭敬,以及以不正当手段得来的名声;
凡自抬身价、贬损他人者——注疏 1
441 魔罗,此即汝之军众,那黑暗者的攻伐之师。
唯有英豪能胜它,胜已,便得安乐。注疏 1
442 “ 我当束此文阇草,宁可舍弃我的生命;
我宁于阵中战死,不愿战败而苟活。注疏 1
443 “ 有些沙门婆罗门被吞没其中,不再出现;
他们也不知晓那条路——守誓者所行之路。注疏 1
444 “ 望见四面旌旗如林的大军,魔罗驾着车乘,全副武装,
我将迎战,你莫想使我退却。注疏 1
445 “ 你那支军队,连同诸天神在内的世间都无法征服它;
我以智慧击破你的妄念,犹如以石击碎未烧之陶罐。注疏 1
446 调伏思惟,善安立正念;
我将游化诸国,广泛调伏众多弟子。注疏 1
447 “ 那些不放逸、精勤坚固、遵行我教法的人,
他们将违背你的意愿,前往那抵达后便不再悲伤之处。”注疏 1
448 “ 七年之间,我步步紧随世尊身后,
却在这位具足正念的正自觉者身上找不到丝毫可乘之机。注疏 1
449 “ 就像乌鸦绕着一块看似油脂的石头盘旋,
它心想:‘或许能在此处找到柔软之物,或许会有可口的滋味。’注疏 1
450 “ 在那里未得美味,那只乌鸦便飞离而去。
如乌鸦啄石而返,我们失望地舍乔达摩(Gotama) 而去;”注疏 1
451 他为忧悲所困,琵琶自腋下坠落。
那闷闷不乐的夜叉,当场便消失了。巴利 注疏 1
‘‘Taṃ maṃ padhānapahitattaṃ, nadiṃ nerañjaraṃ pati; Viparakkamma jhāyantaṃ, yogakkhemassa pattiyā. ‘‘Namucī karuṇaṃ vācaṃ, bhāsamāno upāgami; ‘Kiso tvamasi dubbaṇṇo, santike maraṇaṃ tava. ‘‘‘Sahassabhāgo maraṇassa, ekaṃso tava jīvitaṃ; Jīva bho jīvitaṃ seyyo, jīvaṃ puññāni kāhasi. ‘‘‘Carato ca te brahmacariyaṃ, aggihuttañca jūhato; Pahūtaṃ cīyate puññaṃ, kiṃ padhānena kāhasi. ‘‘‘Duggo maggo padhānāya, dukkaro durabhisambhavo’’’; Imā gāthā bhaṇaṃ māro, aṭṭhā buddhassa santike. Taṃ tathāvādinaṃ māraṃ, bhagavā etadabravi; ‘‘Pamattabandhu pāpima, yenatthena idhāgato. ‘‘Aṇumattopi puññena, attho mayhaṃ na vijjati; Yesañca attho puññena, te māro vattumarahati. ‘‘Atthi saddhā tathā vīriyaṃ, paññā ca mama vijjati; Evaṃ maṃ pahitattampi, kiṃ jīvamanupucchasi. ‘‘Nadīnamapi sotāni, ayaṃ vāto visosaye; Kiñca me pahitattassa, lohitaṃ nupasussaye. ‘‘Lohite sussamānamhi, pittaṃ semhañca sussati; Maṃsesu khīyamānesu, bhiyyo cittaṃ pasīdati; Bhiyyo sati ca paññā ca, samādhi mama tiṭṭhati. ‘‘Tassa mevaṃ viharato, pattassuttamavedanaṃ; Kāmesu nāpekkhate cittaṃ, passa sattassa suddhataṃ. ‘‘Kāmā te paṭhamā senā, dutiyā arati vuccati; Tatiyā khuppipāsā te, catutthī taṇhā pavuccati. ‘‘Pañcamaṃ thinamiddhaṃ te, chaṭṭhā bhīrū pavuccati; Sattamī vicikicchā te, makkho thambho te aṭṭhamo. ‘‘Lābho siloko sakkāro, micchāladdho ca yo yaso; Yo cattānaṃ samukkaṃse, pare ca avajānati. ‘‘Esā namuci te senā, kaṇhassābhippahārinī; Na naṃ asūro jināti, jetvā ca labhate sukhaṃ. ‘‘Esa muñjaṃ parihare, dhiratthu mama jīvitaṃ; Saṅgāme me mataṃ seyyo, yaṃ ce jīve parājito. ‘‘Pagāḷhettha na dissanti, eke samaṇabrāhmaṇā; Tañca maggaṃ na jānanti, yena gacchanti subbatā. ‘‘Samantā dhajiniṃ disvā, yuttaṃ māraṃ savāhanaṃ; Yuddhāya paccuggacchāmi, mā maṃ ṭhānā acāvayi. ‘‘Yaṃ te taṃ nappasahati, senaṃ loko sadevako; Taṃ te paññāya bhecchāmi , āmaṃ pattaṃva asmanā . ‘‘Vasīkaritvā saṅkappaṃ, satiñca sūpatiṭṭhitaṃ; Raṭṭhā raṭṭhaṃ vicarissaṃ, sāvake vinayaṃ puthū. ‘‘Te appamattā pahitattā, mama sāsanakārakā; Akāmassa te gamissanti, yattha gantvā na socare’’. ‘‘Satta vassāni bhagavantaṃ, anubandhiṃ padāpadaṃ; Otāraṃ nādhigacchissaṃ, sambuddhassa satīmato. ‘‘Medavaṇṇaṃva pāsāṇaṃ, vāyaso anupariyagā; Apettha muduṃ vindema, api assādanā siyā. ‘‘Aladdhā tattha assādaṃ, vāyasetto apakkami; Kākova selamāsajja, nibbijjāpema gotamaṃ’’. Tassa sokaparetassa, vīṇā kacchā abhassatha; Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathāti.
3. 善说经巴利
3. Subhāsitasuttaṃ
如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城(Sāvatthī) 的祇树给孤独园。那时,世尊对诸比丘说:“诸比丘。”那些比丘回答世尊:“尊者。”世尊这样说道:巴利
Evaṃ me sutaṃ – eka samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,具足四种要素的语言是善说,非恶说,是无过失、不受智者谴责的。哪四种呢?比丘们,对此,比丘只言善说,不言恶说;只讲法,不说不法;只说可意语,不说不可意语;只道真实,不说虚妄。诸比丘,正是这四种要素令语言成为善说、非恶说,无过失、不受智者谴责。”世尊如此说。善逝如此说后,导师又接着说:巴利
‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, na dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṃ. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu subhāsitaṃyeva bhāsati no dubbhāsitaṃ, dhammaṃyeva bhāsati no adhammaṃ, piyaṃyeva bhāsati no appiyaṃ, saccaṃyeva bhāsati no alikaṃ. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūna’’nti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
452 “ 善语被善人奉为至上;当说法,不说不法,此为第二;
当说可意之语,不说不可意语,此为第三;当说真实,不说虚妄,此为第四。”巴利 注疏 1
‘‘Subhāsitaṃ uttamamāhu santo, dhammaṃ bhaṇe nādhammaṃ taṃ dutiyaṃ; Piyaṃ bhaṇe nāppiyaṃ taṃ tatiyaṃ, saccaṃ bhaṇe nālikaṃ taṃ catuttha’’nti.
那时,具寿瓦吉舍从座而起,将衣袍搭于一肩,面向世尊合掌致敬,而后对世尊说:“世尊,我心中涌起感言;善逝,我心中涌起感言。”
“瓦吉舍,说出你的感言吧。”世尊说道。于是,具寿瓦吉舍在世尊面前,以恰如其分的偈颂赞颂道:巴利
Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
453 “ 唯应说那种不会折磨自己的话语,
亦不伤害他人;这样的言语,才是真正的善说。注疏 1
454 “ 应只说亲切之语,说那令人欢喜纳受的言语。
那不执取诸恶的,便是说给他人听的悦耳之语。注疏 1
455 “ 真实之语确是不死之语,这是自古以来的法;
圣者们说:安立于真实、义利与法之中。注疏 1
456 “ 佛陀所说之语,为证安稳涅槃;
为尽诸苦,那实是无上之语。”巴利 注疏 1
‘‘Tameva vācaṃ bhāseyya, yāyattānaṃ na tāpaye; Pare ca na vihiṃseyya, sā ve vācā subhāsitā. ‘‘Piyavācameva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā; Yaṃ anādāya pāpāni, paresaṃ bhāsate piyaṃ. ‘‘Saccaṃ ve amatā vācā, esa dhammo sanantano; Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā. ‘‘Yaṃ buddho bhāsati vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā; Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā’’ti.
4. 孙达利咖·巴拉德瓦迦经巴利
4. Sundarikabhāradvājasuttaṃ
如是我闻:一时,世尊住在憍萨罗国(Kosala) 的孙达利迦河(Sundarikā) 边。那时,孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门正在孙达利迦河边燃火,侍奉火供。孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门燃火、侍奉火供后,从座起身,环顾四方,心想:“谁能享用这剩余的供品呢?”孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门见世尊在不远处的一棵树下,裹头而坐;见后,他便左手拿起剩余供品,右手端着水壶,朝世尊走来。巴利
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre. Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṃ juhati, aggihuttaṃ paricarati. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṃ juhitvā aggihuttaṃ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi – ‘‘ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā’’ti? Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ; disvāna vāmena hatthena habyasesaṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami.
那时,世尊听到孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门的脚步声,便掀开了头上的遮盖。孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门心想:“此人是剃了光头的,是个秃顶的。”当下就想转身折返。但他接着又想:“这里有些婆罗门也是剃光头的。我何不过去问一问他的出身呢?”于是孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门向世尊走来;走近后,对世尊说:“您是何等出身?”巴利
Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṃ vivari. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhava’’nti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti, yaṃnūnāhaṃ upasaṅkamitvā jātiṃ puccheyya’’nti. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃjacco bhava’’nti?
接着,世尊以偈颂对孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门说道:巴利
Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
457 “ 我不是婆罗门,不是王族之子,不是吠舍,也不是别的什么出身。
彻底了知凡夫的族姓,我一无所有,以智慧游行世间。注疏 1
458 “ 我身披桑喀帝衣,无家而游,剃除头发,内心完全寂灭。
我于世人不染不著,婆罗门,你问我种姓,这并不恰当。”注疏 1
459 “ 尊者,婆罗门们相见时,确实会彼此礼问:‘您是婆罗门吗?’注疏 1
460 “ 你若自称是婆罗门,却说我非婆罗门,
我今问你萨毗蒂颂——三句成篇、二十四音节:注疏 1
461 仙人、凡人、刹帝利、婆罗门,究竟依止何者,为诸天神
在世间广设种种祭祀?注疏 1
462 “ 我言:祭时若有达究竟者、通吠陀者受其供养,其人祭祀即得成就。”注疏 1
463 “ 确实,他的供品必得成就。”那婆罗门说道。
“ 我们得见了这样的真知大师;
正因为从未得见像您这样的人,别人才将祭祀饼分食了。”注疏 1
464 “ 因此,婆罗门,你既为求利益而来,就请问吧。
或许你能在这里找到一位寂静、无烟、无恼、无欲的智者。”注疏 1
465 “ 乔达摩尊者(Gotama) ,我喜爱祭祀,想要举行祭祀,却不知如何行。
请尊者教导我:供养于何处能成就?请告诉我这件事。”巴利 注疏 1
‘‘Na brāhmaṇo nomhi na rājaputto, na vessāyano uda koci nomhi; Gottaṃ pariññāya puthujjanānaṃ, akiñcano manta carāmi loke. ‘‘Saṅghāṭivāsī agaho carāmi , nivuttakeso abhinibbutatto; Alippamāno idha māṇavehi, akallaṃ maṃ brāhmaṇa pucchasi gottapañhaṃ’’. ‘‘Pucchanti ve bho brāhmaṇā, brāhmaṇebhi saha brāhmaṇo no bhava’’nti. ‘‘Brāhmaṇo hi ce tvaṃ brūsi, mañca brūsi abrāhmaṇaṃ; Taṃ taṃ sāvittiṃ pucchāmi, tipadaṃ catuvīsatakkharaṃ. ‘‘Kiṃ nissitā isayo manujā, khattiyā brāhmaṇā devatānaṃ; Yaññamakappayiṃsu puthū idha loke . ‘‘Yadantagū vedagū yaññakāle, yassāhutiṃ labhe tassijjheti brūmi’’. ‘‘Addhā hi tassa hutamijjhe, (iti brāhmaṇo) Yaṃ tādisaṃ vedagumaddasāma; Tumhādisānañhi adassanena, añño jano bhuñjati pūraḷāsaṃ’’. ‘‘Tasmātiha tvaṃ brāhmaṇa atthena, atthiko upasaṅkamma puccha; Santaṃ vidhūmaṃ anīghaṃ nirāsaṃ, appevidha abhivinde sumedhaṃ’’. ‘‘Yaññe ratohaṃ bho gotama, yaññaṃ yiṭṭhukāmo nāhaṃ pajānāmi; Anusāsatu maṃ bhavaṃ, yattha hutaṃ ijjhate brūhi me taṃ’’.
“那么,婆罗门,请你谛听,我将为你说示法义——巴利
‘‘Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, odahassu sotaṃ; dhammaṃ te desessāmi –
466 “ 莫问出身,应问行为;犹如火从木中生起,
纵使出身卑贱,坚毅的牟尼,以惭愧自制,亦是高贵。注疏 1
467 “ 他以真谛调伏,因调伏而圆满,通达吠陀的究竟,梵行已立;
希求功德的婆罗门,若行祭祀,当于恰当时节向他奉上供品。注疏 1
468 “ 那些舍弃欲乐、离家而游行者,善自调御,如梭子般正直;
期求功德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养供品。注疏 1
469 “ 那些离贪、诸根善自等持者,如月从罗睺的捕捉中解脱;
希求功德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
470 “ 他们无碍地游走于世间,恒持正念,舍离我所;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
471 “ 他舍离欲乐,胜行游化,彻知生死之尽头;
他已般涅槃,如湖之清凉,如来应受供食。注疏 1
472 “ 与平和者为伍,远离不平和者,如来拥有无量的智慧;
今生与来世皆不染着,如来堪受供养。注疏 1
473 “ 他心中没有欺诳与慢心,舍断贪欲、不执我所、无有期求;
他舍离了嗔怒,善得寂灭;这位婆罗门已清除了忧伤的垢染。
这样的如来,堪受供养之食。注疏 1
474 “ 他舍离了心的住处,已无任何执取之物;
于此世、于他世皆无所执取,如来堪受供养之食。注疏 1
475 “ 他安住于定,已渡暴流,以最胜之见了悟法义;
漏尽者持此最后身,如来堪受供养之食。注疏 1
476 “ 那人的有漏与粗言已烧尽、灭尽,不复存在;
他是明法者,于一切处彻底解脱;这样的如来,应受供养。注疏 1
477 “ 他已超越执着,不再有任何执着;在有慢的众生中,他无慢而住。
遍知苦与其田地与根本,如来应受供养。注疏 1
478 “ 不依于希望,彻见远离,超越他人所宣说的见解;
他已无任何所缘,如来应受供养。注疏 1
479 “ 他已彻知一切高下之法,将之驱散、灭尽,令不复存在;
他寂静,于执取灭尽中解脱,如来堪受斋供。注疏 1
480 “ 他见到结缚灭尽与生之尽头,已无余驱除贪欲之道;
清净无染,无垢无瑕,如来应受供饼。注疏 1
481 “ 他不观自我为自我,心专注、正直、安住;
他不动摇、无怨、无求,如来应受供饼。注疏 1
482 “ 他内心全无任何迷惑,于一切法具足智见;
他持此最后身,已证得无上安稳的正觉;
这便是应供者的清净,如来堪受供养。”注疏 1
483 “ 愿我所献成真实之供,我今得遇如是具明德者;
梵天神实为其证,愿世尊纳受,愿世尊享我乳糜。”注疏 1
484 “ 以偈颂唱诵得来的食物,我不应食用。婆罗门,对明见者而言,此非正法。
诸佛摒弃以偈颂唱诵而得之物,婆罗门,安住于法——这便是其生活方式。注疏 1
485 “ 当以种种饮食供养那位圆满者、大圣者——他已诸漏断尽、追悔止息;
他正是求福者的福田。”
486 “ 善哉,世尊!我当如是了知:像我这样的人所施之物,应由谁来享用;
我于祭祀时四处寻求,得以值遇您的教法。”
487 “ 他已舍离敌意,内心清澈无浊;
已从欲乐中解脱,昏沉已被他断除;注疏 1
488 破除诸界限者,了达生与死;
圆具牟尼之德的圣者,如是之人已临祭典。注疏 1
489 “ 收起怒容,合掌致敬;
以饮食供养他们,如此,你们的布施方得成就。注疏 1
490 “ 世尊,您是佛,堪受这供奉的糕饼,您是无上的福田;
您是世间应受供养者,对您的布施必有广大果报。”巴利 注疏 1
‘‘Mā jātiṃ pucchī caraṇañca puccha, kaṭṭhā have jāyati jātavedo; Nīcākulīnopi munī dhitīmā, ājāniyo hoti hirīnisedho. ‘‘Saccena danto damasā upeto, vedantagū vūsitabrahmacariyo; Kālena tamhi habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye kāme hitvā agahā caranti, susaññatattā tasaraṃva ujjuṃ; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye vītarāgā susamāhitindriyā, candova rāhuggahaṇā pamuttā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Asajjamānā vicaranti loke, sadā satā hitvā mamāyitāni; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Yo kāme hitvā abhibhuyyacārī, yo vedi jātīmaraṇassa antaṃ; Parinibbuto udakarahadova sīto, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Samo samehi visamehi dūre, tathāgato hoti anantapañño; Anūpalitto idha vā huraṃ vā, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Yamhi na māyā vasati na māno, yo vītalobho amamo nirāso; Panuṇṇakodho abhinibbutatto, yo brāhmaṇo sokamalaṃ ahāsi; Tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Nivesanaṃ yo manaso ahāsi, pariggahā yassa na santi keci; Anupādiyāno idha vā huraṃ vā, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Samāhito yo udatāri oghaṃ, dhammaṃ caññāsi paramāya diṭṭhiyā; Khīṇāsavo antimadehadhārī, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Bhavāsavā yassa vacī kharā ca, vidhūpitā atthagatā na santi; Sa vedagū sabbadhi vippamutto, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Saṅgātigo yassa na santi saṅgā, yo mānasattesu amānasatto; Dukkhaṃ pariññāya sakhettavatthuṃ, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Āsaṃ anissāya vivekadassī, paravediyaṃ diṭṭhimupātivatto; Ārammaṇā yassa na santi keci, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Paroparā yassa samecca dhammā, vidhūpitā atthagatā na santi; Santo upādānakhaye vimutto, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Saṃyojanaṃ jātikhayantadassī, yopānudi rāgapathaṃ asesaṃ; Suddho nidoso vimalo akāco , tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Yo attano attānaṃ nānupassati, samāhito ujjugato ṭhitatto; Sa ve anejo akhilo akaṅkho, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ. ‘‘Mohantarā yassa na santi keci, sabbesu dhammesu ca ñāṇadassī; Sarīrañca antimaṃ dhāreti, patto ca sambodhimanuttaraṃ sivaṃ; Ettāvatā yakkhassa suddhi, tathāgato arahati pūraḷāsaṃ’’. ‘‘Hutañca mayhaṃ hutamatthu saccaṃ, yaṃ tādisaṃ vedagunaṃ alatthaṃ; Brahmā hi sakkhi paṭigaṇhātu me bhagavā, bhuñjatu me bhagavā pūraḷāsaṃ’’. ‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ, sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo; Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā, dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā. ‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ, khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ; Annena pānena upaṭṭhahassu, khettañhi taṃ puññapekkhassa hoti’’. ‘‘Sādhāhaṃ bhagavā tathā vijaññaṃ, yo dakkhiṇaṃ bhuñjeyya mādisassa; Yaṃ yaññakāle pariyesamāno, pappuyya tava sāsanaṃ’’. ‘‘Sārambhā yassa vigatā, cittaṃ yassa anāvilaṃ; Vippamutto ca kāmehi, thinaṃ yassa panūditaṃ. ‘‘Sīmantānaṃ vinetāraṃ, jātimaraṇakovidaṃ; Muniṃ moneyyasampannaṃ, tādisaṃ yaññamāgataṃ. ‘‘Bhakuṭiṃ vinayitvāna, pañjalikā namassatha; Pūjetha annapānena, evaṃ ijjhanti dakkhiṇā. ‘‘Buddho bhavaṃ arahati pūraḷāsaṃ, puññakhettamanuttaraṃ; Āyāgo sabbalokassa, bhoto dinnaṃ mahapphala’’nti.
其时,孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门对世尊这样说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!真是殊胜啊,乔达摩尊者!乔达摩尊者,犹如将倒覆的扶正,将隐蔽的显露,为迷途者指明道路,在黑暗中举起油灯,让有眼的人能看见种种形色;同样地,乔达摩尊者以种种方式阐明了法。我从今日起皈依乔达摩尊者、皈依法、皈依比丘僧团。愿我能在乔达摩尊者座下出家,受达上。”孙达利迦巴拉德瓦迦婆罗门果真得以在乔达摩尊者座下出家,受达上……证得了阿拉汉。巴利
Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. Alattha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo…pe… arahataṃ ahosīti.
如是我闻:一时,世尊住王舍城(Rājagaha) 灵鹫山(Gijjhakūṭa) 。那时,摩伽青年来到世尊处,彼此问候,一番亲切的叙谈后,坐于一旁。坐已,摩伽青年对世尊这样说:巴利
Evaṃ me sutaṃ – eka samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho māgho māṇavo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho māgho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca –
“乔达摩尊者(Gotama) ,我是一位施与者、施主,慷慨好施,有求必应。我以正当的方式寻求财富;以正当的方式求得财富后,便以这正当得来、依法所得的财富,布施给一人、二人、三人、四人、五人、六人、七人、八人、九人、十人,乃至二十人、三十人、四十人、五十人、一百人,乃至更多人。乔达摩尊者,我如此布施、如此供养,是否能积下许多福德呢?”巴利
‘‘Ahañhi, bho gotama, dāyako dānapati vadaññū yācayogo; dhammena bhoge pariyesāmi; dhammena bhoge pariyesitvā dhammaladdhehi bhogehi dhammādhigatehi ekassapi dadāmi dvinnampi tiṇṇampi catunnampi pañcannampi channampi sattannampi aṭṭhannampi navannampi dasannampi dadāmi, vīsāyapi tiṃsāyapi cattālīsāyapi paññāsāyapi dadāmi, satassapi dadāmi, bhiyyopi dadāmi. Kaccāhaṃ, bho gotama, evaṃ dadanto evaṃ yajanto bahuṃ puññaṃ pasavāmī’’ti ?
“的确如此,青年,你这样布施、这样供养,能积累广大福德。青年,能成为一位乐于施舍、慷慨解囊、有求必应的施主或供养者;以正当的方式寻求财富;以正当的方式寻求财富后,用这正当、合法得来的财富,布施给一个人……乃至布施给一百人,乃至更多人,他就能积累广大的福德。”于是,摩伽青年以偈颂对世尊说道:巴利
‘‘Taggha tvaṃ, māṇava, evaṃ dadanto evaṃ yajanto bahuṃ puññaṃ pasavasi. Yo kho, māṇava, dāyako dānapati vadaññū yācayogo; dhammena bhoge pariyesati; dhammena bhoge pariyesitvā dhammaladdhehi bhogehi dhammādhigatehi ekassapi dadāti…pe… satassapi dadāti, bhiyyopi dadāti, bahuṃ so puññaṃ pasavatī’’ti. Atha kho māgho māṇavo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
491 “ 我请问慷慨的乔达摩,”摩伽青年说道,
身披袈裟、无家游行者:
凡在家施主应求而施、好行布施,一心求福、期盼功德而献供,
他施与他人饮食,此祭祀者的献供如何得以清净?注疏 1
492 “ 摩伽!那位乐善好施的在家施主,”世尊这样说,
为求功德、期盼功德而祭祀的人;
他于此世间布施饮食于他人,便能因那些应受供养者而成就。注疏 1
493 “ 假设有这样一位在家施主,他乐于应人所求,慷慨布施,
为求功德、期盼功德而祭祀的人;
在此施予他人饮食,世尊,请您告诉我,谁是应供养者。”注疏 1
494 “ 那些在世间无所执著地游历者,一无所有,达至圆满,善自调伏;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
495 “ 诸已断除一切结缚与羁绊者,已调伏、已解脱、无忧恼、无所希求;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
496 “ 诸已从一切结缚中彻底解脱者,已调伏、已解脱、无忧恼、无所希求;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
497 “ 已舍断贪、嗔、痴,灭尽诸漏,梵行已立的人;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
498 “ 内心无虚伪、无傲慢者,烦恼已尽,梵行已立;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
499 “ 那些离贪、无我所、无所期待者,烦恼已尽,梵行已立;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
500 “ 那些不沉溺于渴爱、已越暴流、无我所而游行的人;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
501 “ 那些于世间任何处,不论此界他方,对“有”与“无有”皆无渴爱的人;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
502 “ 那些舍离欲乐、无家而游,善于自我调御,如梭子般端正正直的人;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
503 “ 那些离贪、诸根善得寂静的人,犹如月亮脱出罗睺的吞食——
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。
504 “ 那些寂静者已离欲、无嗔,其趣向已于此处彻底舍断,再无去处可寻;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
505 “ 他们已断尽生死,超越了一切疑惑;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。
506 “ 那些以自己为岛屿、游行于世间,一无所有,于一切处彻底解脱的人;
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
507 “ 那些于此如实了知——‘这是最后一生,不再有后有。’
期求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他们供养祭品。注疏 1
508 “ 那位通达圣智、乐住禅那、正念具足、证得正觉、为众人作皈依处者——
那求福德的婆罗门,若行祭祀,应适时向他奉献供品。”注疏 1
509 “ 我的请问诚然不虚,世尊已为我开示了应受供养者。”
你正是对此如实了知的人,因为你确实已通达此法。注疏 1
510 “ 若是在家施主,乐善好施,”少年摩伽说,
为求功德、期盼功德而祭祀的人;
他在这里布施饮食与他人。
世尊,请为我开示如何成就祭祀。注疏 1
511 “ 摩伽,你身为祭祀者,便去祭祀吧。”世尊说道,“并于一切处,令心完全清净。”
祭祀即是祭祀者的所依,他依此安住,断除嗔恨。注疏 1
512 “ 他离于贪,调伏嗔怒,修习无量慈心;”
“ 日夜恒常不懈怠,向一切方遍满那无量心。”注疏 1
513 “ 谁得清净、得解脱,谁又被系缚?以怎样的自我,能往生梵天界?
“ 我不知晓,牟尼啊,我问您,请您告诉我——因为世尊正是我今日亲眼所见的梵天;”
“ 您确实与我们心目中的梵天等同,这是真实不虚的。光辉者啊,如何方能往生那光辉的梵天界?”
514 世尊说:“若人成就三重圆满祭祀,”
以供养令应供福田欢喜,
如是献供已,斯为善施之行。
我说:“他再生于梵天界。”巴利 注疏 1
‘‘Pucchāmahaṃ gotamaṃ vadaññuṃ, (iti māgho māṇavo) Kāsāyavāsiṃ agahaṃ carantaṃ; Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho, puññatthiko yajati puññapekkho; Dadaṃ paresaṃ idha annapānaṃ, kathaṃ hutaṃ yajamānassa sujjhe’’. ‘‘Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho, (māghāti bhagavā) Puññatthiko yajati puññapekkho; Dadaṃ paresaṃ idha annapānaṃ, ārādhaye dakkhiṇeyyebhi tādi’’. ‘‘Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho, (iti māgho māṇavo) Puññatthiko yajati puññapekkho; Dadaṃ paresaṃ idha annapānaṃ, akkhāhi me bhagavā dakkhiṇeyye’’. ‘‘Ye ve asattā vicaranti loke, akiñcanā kevalino yatattā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye sabbasaṃyojanabandhanacchidā, dantā vimuttā anīghā nirāsā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye sabbasaṃyojanavippamuttā, dantā vimuttā anīghā nirāsā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, khīṇāsavā vūsitabrahmacariyā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Yesu na māyā vasati na māno, khīṇāsavā vūsitabrahmacariyā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye vītalobhā amamā nirāsā, khīṇāsavā vūsitabrahmacariyā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye ve na taṇhāsu upātipannā, vitareyya oghaṃ amamā caranti; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Yesaṃ taṇhā natthi kuhiñci loke, bhavābhavāya idha vā huraṃ vā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye kāme hitvā agahā caranti, susaññatattā tasaraṃva ujjuṃ; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye vītarāgā susamāhitindriyā, candova rāhuggahaṇā pamuttā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Samitāvino vītarāgā akopā, yesaṃ gatī natthidha vippahāya; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Jahitvā jātimaraṇaṃ asesaṃ, kathaṃkathiṃ sabbamupātivattā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye attadīpā vicaranti loke, akiñcanā sabbadhi vippamuttā; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Ye hettha jānanti yathā tathā idaṃ, ayamantimā natthi punabbhavoti; Kālena tesu habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha. ‘‘Yo vedagū jhānarato satīmā, sambodhipatto saraṇaṃ bahūnaṃ; Kālena tamhi habyaṃ pavecche, yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha’’. ‘‘Addhā amoghā mama pucchanā ahu, akkhāsi me bhagavā dakkhiṇeyye; Tvañhettha jānāsi yathā tathā idaṃ, tathā hi te vidito esa dhammo. ‘‘Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho, (iti māgho māṇavo) Puññatthiko yajati puññapekkho; Dadaṃ paresaṃ idha annapānaṃ, Akkhāhi me bhagavā yaññasampadaṃ’’. ‘‘Yajassu yajamāno māghāti bhagavā, sabbattha ca vippasādehi cittaṃ; Ārammaṇaṃ yajamānassa yañño, etthappatiṭṭhāya jahāti dosaṃ. ‘‘So vītarāgo pavineyya dosaṃ, mettaṃ cittaṃ bhāvayamappamāṇaṃ; Rattindivaṃ satatamappamatto, sabbā disā pharati appamaññaṃ’’. ‘‘Ko sujjhati muccati bajjhatī ca, kenattanā gacchati brahmalokaṃ; Ajānato me muni brūhi puṭṭho, bhagavā hi me sakkhi brahmajjadiṭṭho; Tuvañhi no brahmasamosi saccaṃ, kathaṃ upapajjati brahmalokaṃ jutima’’. ‘‘Yo yajati tividhaṃ yaññasampadaṃ, (māghāti bhagavā) Ārādhaye dakkhiṇeyyebhi tādi; Evaṃ yajitvā sammā yācayogo, Upapajjati brahmalokanti brūmī’’ti.
听了这话,摩伽青年对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……从今日起,直至命终,我都皈依。”巴利
Evaṃ vutte, māgho māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.
6. 萨比亚经巴利
6. Sabhiyasuttaṃ
如是我闻:一时,世尊住在王舍城(Rājagaha) 竹林迦兰陀园(Kalanda) 。那时,一位曾为其亲族的天神,为游方者萨比亚(Sabhiya) 授示了一些问题:“萨比亚,若有沙门或婆罗门能解答这些问题,你便应在他座下修习梵行。”巴利
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sabhiyassa paribbājakassa purāṇasālohitāya devatāya pañhā uddiṭṭhā honti – ‘‘yo te, sabhiya, samaṇo vā brāhmaṇo vā ime pañhe puṭṭho byākaroti tassa santike brahmacariyaṃ careyyāsī’’ti.
其时,游方者萨比亚从那位天神处学得这些问题后,便去亲近那些拥有僧团与徒众、为众人之师、声名远播、极具名望、是教派之创立者、被大众视为贤善之士的沙门婆罗门,诸如:布拉纳·咖萨巴(Purano Kassapo) 、玛卡离·果萨拉(Makkhali Gosāla) 、阿吉达·给萨坎巴拉、巴咕特·咖佳亚那(Pakudha Kaccāna) 、桑恰亚贝拉塔之子(Belaṭṭhaputta) 、尼犍子·若提子(Nāṭaputta) 。他一一亲近他们,提出这些问题请教。那些沙门婆罗门被游方者萨比亚问及这些问题,皆不能解答;不能解答,便现出恼怒、责备与不满,甚至反诘游方者萨比亚本人。巴利
Atha kho sabhiyo paribbājako tassā devatāya santike te pañhe uggahetvā ye te samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo makkhaligosālo ajito kesakambalo pakudho kaccāno sañcayo belaṭṭhaputto nigaṇṭho nāṭaputto , te upasaṅkamitvā te pañhe pucchati. Te sabhiyena paribbājakena pañhe puṭṭhā na sampāyanti; asampāyantā kopañca dosañca appaccayañca pātukaronti. Api ca sabhiyaṃ yeva paribbājakaṃ paṭipucchanti.
那时,游方者萨比亚心想:“那些有名的沙门、婆罗门,拥有僧团,拥有徒众,为众之师,声名显赫,享誉四方,是宗派创立者,被大众公认为善士,譬如布拉纳·咖萨巴……(中略)……尼乾陀·若提子。我向他们提问,他们却答不上来;答不上来时,便流露出愤怒、嗔恨与不满,反而就此事反过来质问我。我为何不返回低劣的生活方式,去享受感官欲乐呢?”巴利
Atha kho sabhiyassa paribbājakassa etadahosi – ‘‘ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo…pe… nigaṇṭho nāṭaputto, te mayā pañhe puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā kopañca dosañca appaccayañca pātukaronti; api ca maññevettha paṭipucchanti. Yannūnnāhaṃ hīnāyāvattitvā kāme paribhuñjeyya’’nti.
那时,游方者萨比亚心想:“这位沙门乔达摩(Gotama) ,同样拥有僧团,拥有徒众,为众之师,声名显赫,享誉四方,是宗派创立者,被大众公认为善士。我何不前去拜访沙门乔达摩,向他请问这些问题呢?”巴利
Atha kho sabhiyassa paribbājakassa etadahosi – ‘‘ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa; yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā ime pañhe puccheyya’’nti.
那时,游方僧萨比亚心中这般思量:“那些沙门与婆罗门,年迈、高龄、垂暮,已至生命终站,是资深长老,久历岁月、出家已久,有僧团、有徒众,为众人之师,有名望、有声誉,是宗派创立者,为大众所公认的善士——诸如布拉纳·咖萨巴……乃至……尼乾陀·若提子,我问他们问题,他们尚且不能回答;不能回答,便流露出愤怒、嗔恨与不满,甚至反来质问我。沙门乔达摩年纪轻轻,出家未久,我问他这些问题,他又怎能回答呢!”巴利
Atha kho sabhiyassa paribbājakassa etadahosi – ‘‘yepi kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā jiṇṇā vuḍḍhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā therā rattaññū cirapabbajitā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo…pe. … nigaṇṭho nāṭaputto, tepi mayā pañhe puṭṭhā na sampāyanti, asampāyantā kopañca dosañca appaccayañca pātukaronti, api ca maññevettha paṭipucchanti; kiṃ pana me samaṇo gotamo ime pañhe puṭṭho byākarissati! Samaṇo hi gotamo daharo ceva jātiyā, navo ca pabbajjāyā’’ti.
那时,游方者萨比亚心中思惟:“沙门虽然年轻,但不可轻视,不可鄙视。这位年轻的沙门乔达摩实有大神通、大威力。我何不前去拜见沙门乔达摩,向他请问这些问题呢?”巴利
Atha kho sabhiyassa paribbājakassa etadahosi – ‘‘samaṇo kho daharoti na uññātabbo na paribhotabbo. Daharopi cesa samaṇo gotamo mahiddhiko hoti mahānubhāvo, yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā ime pañhe puccheyya’’nti.
那时,游方僧萨比亚朝着王舍城的方向踏上旅途。他沿途次第游行,最终来到王舍城的竹林,来到松鼠喂食处,来到世尊跟前。他走上前去,与世尊彼此问候。共相慰问、亲切寒暄之后,他在一旁坐下。坐在一旁后,游方僧萨比亚以偈颂向世尊请问:巴利
Atha kho sabhiyo paribbājako yena rājagahaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena rājagahaṃ veḷuvanaṃ kalandakanivāpo, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sabhiyo paribbājako bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
515 “ 我心中怀着疑惑与犹豫而来。”萨比亚说,
欲问所疑,愿为决了;
我启问时,愿垂释答。
请依次第、随顺法理为我解说。注疏 1
516 “ 萨比亚,你远道而来,”世尊这样说。
欲问之人,我愿为其决疑解惑;
汝既垂问,我即当为汝作答。
我将依次第、随顺法义,为你解说。注疏 1
517 “ 萨比亚,无论你心中想问什么,问我吧。
“ 你所问的每一个问题,我都会为你一一终结。”巴利 注疏 1
‘‘Kaṅkhī vecikicchī āgamaṃ, (iti sabhiyo) Pañhe pucchituṃ abhikaṅkhamāno; Tesantakaro bhavāhi pañhe me puṭṭho, Anupubbaṃ anudhammaṃ byākarohi me’’. ‘‘Dūrato āgatosi sabhiya, (iti bhagavā) Pañhe pucchituṃ abhikaṅkhamāno; Tesantakaro bhavāmi pañhe te puṭṭho, Anupubbaṃ anudhammaṃ byākaromi te. ‘‘Puccha maṃ sabhiya pañhaṃ, yaṃ kiñci manasicchasi; Tassa tasseva pañhassa, ahaṃ antaṃ karomi te’’ti.
那时,游方者萨比亚心想:“真是稀有啊!真是不可思议啊!我在其他沙门、婆罗门那里,连开口询问的些许机会都得不到,而这位沙门乔达摩却给了我提问的机会。”他满心欢喜、愉悦、兴奋,喜悦与满足溢于言表,便向世尊提出问题:巴利
Atha kho sabhiyassa paribbājakassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Yaṃ vatāhaṃ aññesu samaṇabrāhmaṇesu okāsakammamattampi nālatthaṃ taṃ me idaṃ samaṇena gotamena okāsakammaṃ kata’’nti. Attamano pamudito udaggo pītisomanassajāto bhagavantaṃ pañhaṃ apucchi –
518 “‘ 具足什么,才名为比丘?’(萨比亚这样问。)
‘‘ 凭什么说他是柔和者,又凭什么说他是调伏者呢?’’
如何才可称为佛陀?
请世尊为我解说。”注疏 1
519 “ 由自己所造作的道路,”世尊对萨比亚说,
已般涅槃,超越疑惑;
舍离对有与非有的渴爱;
梵行已立,不受后有——是为比丘。注疏 1
520 “ 于一切处,他具足舍与正念,不伤害世间任何众生。
已渡过暴流的沙门,清澈无浊,他没有增盛的烦恼,他是柔和者。注疏 1
521 “ 他的诸根已善修习,无论于内、于外,遍及一切世间;
他透彻此世与他世,已修习、已调伏,静待时日的来临。注疏 1
522 “ 他遍察一切劫,通观轮回的两面——死与生;
他远离尘垢,无瑕无秽,清净无染,证得生的灭尽,人们称他为佛陀。”巴利 注疏 1
‘‘Kiṃ pattinamāhu bhikkhunaṃ, (iti sabhiyo) Sorataṃ kena kathañca dantamāhu; Buddhoti kathaṃ pavuccati, Puṭṭho me bhagavā byākarohi’’. ‘‘Pajjena katena attanā, (sabhiyāti bhagavā) Parinibbānagato vitiṇṇakaṅkho; Vibhavañca bhavañca vippahāya, Vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhu. ‘‘Sabbattha upekkhako satimā, na so hiṃsati kañci sabbaloke; Tiṇṇo samaṇo anāvilo, ussadā yassa na santi sorato so. ‘‘Yassindriyāni bhāvitāni, ajjhattaṃ bahiddhā ca sabbaloke; Nibbijjha imaṃ parañca lokaṃ, kālaṃ kaṅkhati bhāvito sa danto. ‘‘Kappāni viceyya kevalāni, saṃsāraṃ dubhayaṃ cutūpapātaṃ; Vigatarajamanaṅgaṇaṃ visuddhaṃ, pattaṃ jātikhayaṃ tamāhu buddha’’nti.
那时,游行者萨比亚对世尊的言教随喜称许,心悦意适,欢喜踊跃,生起喜悦与快乐,便更问世尊一问:巴利
Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā attamano pamudito udaggo pītisomanassajāto bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi –
523 “ 证得何等,方称婆罗门?” 萨比亚问。
“ 如何是沙门?如何是沐浴者?”
如何方得名为“龙”?
世尊,我之所问,请您解答。注疏 1
524 世尊对萨比亚说:“断除一切恶后,他便称为婆罗门。”
他清净无垢,善入于定,安住不动;
他已超越轮回,成为圆满者;
他被称为无依止者、如如者、梵圣者。
525 “ 寂静者已舍断福与恶,离诸尘垢,了知此世与他世;
已超越生死,这样的沙门因具足如性,正可称为‘如是者’。注疏 1
526 “ 洗净一切诸恶——无论内心、外在,还是整个世间——
在执取造作的天人之间,他不再走向造作,他们称他为沐浴清净者。”注疏 1
527 “ 他于世中不造任何罪过,舍断了一切结缚与系缚;
于一切处无有执著,已得解脱——如此之人,正可称为龙象、如是者。”巴利 注疏 1
‘‘Kiṃ pattinamāhu brāhmaṇaṃ, (iti sabhiyo) Samaṇaṃ kena kathañca nhātakoti; Nāgoti kathaṃ pavuccati, Puṭṭho me bhagavā byākarohi’’. ‘‘Bāhitvā sabbapāpakāni, (sabhiyāti bhagavā) Vimalo sādhusamāhito ṭhitatto; Saṃsāramaticca kevalī so, Asito tādi pavuccate sa brahmā. ‘‘Samitāvi pahāya puññapāpaṃ, virajo ñatvā imaṃ parañca lokaṃ; Jātimaraṇaṃ upātivatto, samaṇo tādi pavuccate tathattā. ‘‘Ninhāya sabbapāpakāni, ajjhattaṃ bahiddhā ca sabbaloke; Devamanussesu kappiyesu, kappaṃ neti tamāhu nhātako’’ti. ‘‘Āguṃ na karoti kiñci loke, sabbasaṃyoge visajja bandhanāni; Sabbattha na sajjatī vimutto, nāgo tādi pavuccate tathattā’’ti.
那时,游方者萨比亚……向世尊进一步请问:巴利
Atha kho sabhiyo paribbājako…pe… bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi –
528 “ 诸佛所说的‘胜田者’是谁?萨比亚这样问。
‘ 以何而称为善巧?如何又是智者?’
‘ 怎样才被称为‘牟尼’?
我已提问,恳请世尊为我解说。”注疏 1
529 “ 他已遍察一切的福田,”世尊对萨比亚说,
天界之田、人间之田、梵界之田;
他从一切田的根束缚中解脱,
征服田的如如者,因此被真实地称为“征服田者”。
530 “ 他遍察一切库藏——天界之库藏、人间之库藏,乃至梵界之库藏;
已从一切库藏的根本系缚中解脱,如此之人,如实说,堪称善巧者。注疏 1
531 “ 他彻察了内外两方面的洁白诸法,成就清净慧;
他已超越黑与白,如此如实之人,便可谓之智者。注疏 1
532 “ 了知不善法、善法,于内、于外,于一切世间;”
这位牟尼超越了执著的网罗,堪受诸天神与人们的礼敬。巴利 注疏 1
‘‘Kaṃ khettajinaṃ vadanti buddhā, (iti sabhiyo) Kusalaṃ kena kathañca paṇḍitoti; Muni nāma kathaṃ pavuccati, Puṭṭho me bhagavā byākarohi’’. ‘‘Khettāni viceyya kevalāni, (sabhiyāti bhagavā) Dibbaṃ mānusakañca brahmakhettaṃ; Sabbakhettamūlabandhanā pamutto, Khettajino tādi pavuccate tathattā. ‘‘Kosāni viceyya kevalāni, dibbaṃ mānusakañca brahmakosaṃ; Sabbakosamūlabandhanā pamutto, kusalo tādi pavuccate tathattā. ‘‘Dubhayāni viceyya paṇḍarāni, ajjhattaṃ bahiddhā ca suddhipañño; Kaṇhaṃ sukkaṃ upātivatto, paṇḍito tādi pavuccate tathattā. ‘‘Asatañca satañca ñatvā dhammaṃ, ajjhattaṃ bahiddhā ca sabbaloke; Devamanussehi pūjanīyo, saṅgaṃ jālamaticca so munī’’ti.
那时,游方者萨比亚……向世尊进一步请问:巴利
Atha kho sabhiyo paribbājako…pe… bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi –
533 “ 证得何等成就,才可称为‘通达吠陀者’?”萨比亚这样问。
“ 凭何而称‘通晓者’,又如何称为‘具足精进者’?”
如何才堪称“良骏”?
我所请问的这些,愿世尊为我解说。注疏 1
534 “ 遍察了一切吠陀,”世尊对萨比亚说:
沙门与婆罗门中,凡是存在的,
于一切受已离贪,
超越一切知见后,他是明达者。
535 “ 遍知戏论与名色——那内与外的病根;
从一切病根的束缚中解脱,他被称为通晓者、如者,真实不虚。注疏 1
536 “ 他于此世间远离一切诸恶,以精进力超越地狱之苦;
他具精进勤勇,是智者;由如实故,乃被称为如此者。注疏 1
537 “ 凡诸结缚已断,内外执取之根亦断——
从一切执取根本的束缚中全然解脱,他是良驹般的圣者,如实称为‘坚定者’。”巴利 注疏 1
‘‘Kiṃ pattinamāhu vedaguṃ, (iti sabhiyo) Anuviditaṃ kena kathañca vīriyavāti; Ājāniyo kinti nāma hoti, Puṭṭho me bhagavā byākarohi’’. ‘‘Vedāni viceyya kevalāni, (sabhiyāti bhagavā) Samaṇānaṃ yānidhatthi brāhmaṇānaṃ; Sabbavedanāsu vītarāgo, Sabbaṃ vedamaticca vedagū so. ‘‘Anuvicca papañcanāmarūpaṃ, ajjhattaṃ bahiddhā ca rogamūlaṃ; Sabbarogamūlabandhanā pamutto, anuvidito tādi pavuccate tathattā. ‘‘Virato idha sabbapāpakehi, nirayadukkhaṃ aticca vīriyavā so; So vīriyavā padhānavā, dhīro tādi pavuccate tathattā. ‘‘Yassassu lunāni bandhanāni, ajjhattaṃ bahiddhā ca saṅgamūlaṃ; Sabbasaṅgamūlabandhanā pamutto, ājāniyo tādi pavuccate tathattā’’ti.
那时,游方者萨比亚……向世尊进一步请问:巴利
Atha kho sabhiyo paribbājako…pe… bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi –
538 “ 达到什么才可称为博学者?”萨比亚这样问。
“ 怎样是圣者?怎样是善行具足者?”
怎样才称为“游方者”?
我所问之事,恳请世尊为我解说。注疏 1
539 “ 他听闻了世间一切法,凭彻底的证知——”世尊对萨比亚说,
凡可责与无可责之一切法,彼悉已超越;
疑惑永断,心得解脱。
于一切处无有恼害,人们称他为闻者。
540 “ 断除诸漏与执著已,智者不趣母胎。
舍离三种想之泥淖,彼不复趣于劫,故称之为圣者;注疏 1
541 凡于此世于诸行德中已得圆满者,彼善智者恒能了知正法。
心解脱者于一切处无所执著,无有瞋恚,是具足戒行的人。注疏 1
542 “ 凡是会带来苦报的业,无论在上方、下方、横向或中间,
遍舍这些业后,成为遍知的行者,他断除了欺诳、骄慢,以及贪与瞋。
他为名色划定了边际,这样的人,便被称作已达目标的游行者。”巴利 注疏 1
‘‘Kiṃ pattinamāhu sottiyaṃ, (iti sabhiyo) Ariyaṃ kena kathañca caraṇavāti; Paribbājako kinti nāma hoti, Puṭṭho me bhagavā byākarohi’’. ‘‘Sutvā sabbadhammaṃ abhiññāya loke, (sabhiyāti bhagavā) Sāvajjānavajjaṃ yadatthi kiñci; Abhibhuṃ akathaṃkathiṃ vimuttaṃ, Anighaṃ sabbadhimāhu sottiyoti. ‘‘Chetvā āsavāni ālayāni, vidvā so na upeti gabbhaseyyaṃ; Saññaṃ tividhaṃ panujja paṅkaṃ, kappaṃ neti tamāhu ariyoti. ‘‘Yo idha caraṇesu pattipatto, kusalo sabbadā ājānāti dhammaṃ; Sabbattha na sajjati vimuttacitto , paṭighā yassa na santi caraṇavā so. ‘‘Dukkhavepakkaṃ yadatthi kammaṃ, uddhamadho tiriyaṃ vāpi majjhe; Paribbājayitvā pariññacārī, māyaṃ mānamathopi lobhakodhaṃ; Pariyantamakāsi nāmarūpaṃ, taṃ paribbājakamāhu pattipatta’’nti.
那时,游行者萨比亚对世尊的开示欢喜信受、随喜赞叹,内心满意,喜悦踊跃,满溢欣喜与快乐。他从座起身,将上衣搭在一肩,朝世尊合掌,面对世尊以得体的偈颂高声赞叹——巴利
Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā attamano pamudito udaggo pītisomanassajāto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
543 智慧深广者啊,沙门所立六十三种言教之见,皆依于想与字想;
您已尽舍彼诸入处,渡越黑暗之暴流。注疏 1
544 “ 您是苦的尽端者、渡彼岸者,您是阿拉汉、正自觉者,我认为您是漏尽者;
具足光辉,具足智慧,广大智慧者,作为苦的息灭者,您度脱了我。注疏 1
545 “ 您知我内心之疑,渡我出离犹豫,向您致敬!
牟尼,您已成就牟尼之道,无恼、柔和,日族的后裔!注疏 1
546 “ 我往昔所怀的疑惑,具眼者已为我开解。
您实为牟尼、正自觉者,您全无障蔽。注疏 1
547 “ 您一切的苦恼,已尽摧伏无余。
您已得清凉,善自调伏,坚定稳固,以真理为精进。注疏 1
548 “ 当您这位龙象、大英雄开示时
所有天众皆随喜赞叹,那拉达(Nārada) 与跋婆他两位亦复如是。注疏 1
549 “ 礼敬您,人中良骏!礼敬您,人中无上者!
在此包括天人的世间,无有能与您相提并论者。注疏 1
550 您是佛陀,您是导师,您是降伏魔罗的牟尼;
您已斩断随眠,自身已度,复度此诸众生。注疏 1
551 “ 您已超越诸所依,诸漏已彻底摧破;
“ 您是狮子,无所取着,已断除怖畏与恐惧。”注疏 1
552 “ 犹如白莲,出水而不被水沾染,”
同样地,福德与罪恶两者,都无法沾染你。
“ 大雄,请伸出双足,萨比亚向导师顶礼。”巴利 注疏 1
‘‘Yāni ca tīṇi yāni ca saṭṭhi, samaṇappavādasitāni bhūripañña; Saññakkharasaññanissitāni, osaraṇāni vineyya oghatamagā. ‘‘Antagūsi pāragū dukkhassa, arahāsi sammāsambuddho khīṇāsavaṃ taṃ maññe; Jutimā mutimā pahūtapañño, dukkhassantakaraṃ atāresi maṃ. ‘‘Yaṃ me kaṅkhitamaññāsi, vicikicchā maṃ tārayi namo te; Muni monapathesu pattipatta, akhila ādiccabandhu soratosi. ‘‘Yā me kaṅkhā pure āsi, taṃ me byākāsi cakkhumā; Addhā munīsi sambuddho, natthi nīvaraṇā tava. ‘‘Upāyāsā ca te sabbe, viddhastā vinaḷīkatā; Sītibhūto damappatto, dhitimā saccanikkamo. ‘‘Tassa te nāganāgassa, mahāvīrassa bhāsato; Sabbe devānumodanti, ubho nāradapabbatā. ‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Sadevakasmiṃ lokasmiṃ, natthi te paṭipuggalo. ‘‘Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni; Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresi maṃ pajaṃ. ‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā; Sīhosi anupādāno, pahīnabhayabheravo. ‘‘Puṇḍarīkaṃ yathā vaggu, toye na upalimpati ; Evaṃ puññe ca pāpe ca, ubhaye tvaṃ na limpasi; Pāde vīra pasārehi, sabhiyo vandati satthuno’’ti.
其时,游方者萨比亚以头面礼世尊双足后,对世尊这样说:“太殊胜了,尊者!……我皈依世尊、法和比丘僧团。尊者,愿我能在世尊座下出家、受达上。”巴利
Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante…pe… esāhaṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca; labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti .
“萨比亚,若曾有外道身份的人,希望于此法、律中出家、受达上,他须别住四个月。四个月期满,若诸比丘认可其心意,便为他出家,授予达上,令成比丘。不过,对此我也了知,人与人之间是有差别的。”巴利
‘‘Yo kho, sabhiya, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati; catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya. Api ca mettha puggalavemattatā viditā’’ti.
“尊者,若曾有外道身份的人,欲于此法、律中出家、受达上,须别住四个月,四个月期满,诸比丘认可其心意,便为他出家、授予达上令成比丘,那么我愿别住四年。四年期满,若诸比丘认可我心意,就请为我出家,授我达上,令成比丘。”就这样,游方者萨比亚于世尊座下出家,受达上……而具寿萨比亚后来成为阿拉汉之一。巴利
‘‘Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhantā pabbajjaṃ, ākaṅkhantā upasampadaṃ cattāro māse parivasanti, catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya, ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi; catunnaṃ vassānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti. Alattha kho sabhiyo paribbājako bhagavato santike pabbajjaṃ alattha upasampadaṃ…pe… aññataro kho panāyasmā sabhiyo arahataṃ ahosīti.
如是我闻:一时,世尊游化于昂古塔罗巴,与一千二百五十位比丘组成的大比丘僧团一起,来到昂古塔罗巴一个名叫阿巴那的聚落。结发苦行者给尼亚(Keṇiya) 听说:“朋友,沙门乔达摩(Gotama) ——释迦族子,从释迦族出家——正游化于昂古塔罗巴,与一千二百五十位比丘组成的大比丘僧团一起,已到达阿巴那。而且,关于那位乔达摩尊者,流传着这样的美誉:‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’他亲证了包括天、魔、梵的世间,以及包括沙门、婆罗门、天、人的众生之后,宣说正法。他所宣说的法,初善、中善、后善,有义有文,完满清净的梵行他开显无遗。能够见到这样的阿拉汉,实在是善好。”巴利
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi yena āpaṇaṃ nāma aṅguttarāpānaṃ nigamo tadavasari. Assosi kho keṇiyo jaṭilo ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti . So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ desati ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.
其时,结发苦行者给尼亚来到世尊跟前,互相问候,欢叙已毕,便坐在一旁。世尊以法语为坐在一旁的结发苦行者给尼亚开示、劝导、激励、令其欢喜。那时,结发苦行者给尼亚因世尊的法语开示、劝导、激励而心生欢喜,便对世尊说:“愿乔达摩尊者与比丘僧团,明日接受我的饭食供养。”听了这话,世尊对结发苦行者给尼亚说:“给尼亚,比丘僧团很庞大,有一千二百五十位比丘,而你向来又对婆罗门们深具信心。”巴利
Atha kho keṇiyo jaṭilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno’’ti.
结发苦行者给尼亚第二次对世尊这样说:“乔达摩尊者,纵然比丘僧团如此庞大,有一千二百五十位比丘,我也仍对婆罗门们抱有信心,但还是请您明日与比丘僧团一起,接受我的饮食供养。”世尊第二次对结发苦行者给尼亚说:“给尼亚,比丘僧团十分庞大,有一千二百五十位比丘,而且你对婆罗门们又深具信心。”巴利
Dutiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno; adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno’’ti.
结发苦行者给尼亚第三次对世尊这样说:“乔达摩尊者,纵然比丘僧团如此庞大,有一千二百五十位比丘,我也仍对婆罗门们抱有信心,但还是请您明日与比丘僧团一起,接受我的饮食供养。”世尊默然应允。结发苦行者给尼亚知道世尊已经接受,便从座起身,回到自己的道场。回去后,他对朋友、同事、亲戚、族人吩咐道:“诸位朋友、同事、亲戚、族人,请听我说:我已邀请沙门乔达摩明日与比丘僧团一同前来接受饮食供养。因此,请你们为我做些体力劳作的帮助。”
“好的,朋友。”结发苦行者给尼亚的朋友、同事、亲戚、族人如此答应。他们当中,有的挖灶,有的劈柴,有的清洗器皿,有的安放水罐,有的铺设座位。结发苦行者给尼亚则亲自搭建圆形帐棚。巴利
Tatiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno, adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mittāmacce ñātisālohite āmantesi – ‘‘suṇantu me bhavanto mittāmaccā ñātisālohitā, samaṇo me gotamo nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghena, yena me kāyaveyyāvaṭikaṃ kareyyāthā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā ñātisālohitā keṇiyassa jaṭilassa paṭissutvā appekacce uddhanāni khaṇanti, appekacce kaṭṭhāni phālenti, appekacce bhājanāni dhovanti, appekacce udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpenti, appekacce āsanāni paññāpenti. Keṇiyo pana jaṭilo sāmaṃyeva maṇḍalamāḷaṃ paṭiyādeti.
那时,塞拉婆罗门(Sela) 住在阿巴纳。他通晓三部吠陀,连同词汇汇编、仪轨手册、音韵解析以及作为第五支的传说故事;他逐字通达,精通语法,对世间学和大人相方面也完全通达。他教导着三百位青年婆罗门学习咒语。巴利
Tena kho pana samayena selo brāhmaṇo āpaṇe paṭivasati, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo, tīṇi ca māṇavakasatāni mante vāceti.
那时,结发苦行者给尼亚对塞拉婆罗门心怀净信。当时,塞拉婆罗门在三百位青年婆罗门的围绕下,为散步漫游而四处走动,来到了结发苦行者给尼亚的净修林。塞拉婆罗门看见给尼亚的净修林中,有些人正在挖掘灶坑……有些人在铺设座位,而结发苦行者给尼亚正亲自准备圆亭。见了之后,他对结发苦行者给尼亚这样说:“尊敬的给尼亚,是您要办娶媳的喜事,还是有嫁女的喜事?或是要举行一场大祭祀?又或者摩揭陀国(Magadha) 色尼雅·频婆娑罗王(Bimbisāra) 与军队受邀明日来赴宴呢?”巴利
Tena kho pana samayena keṇiyo jaṭilo sele brāhmaṇe abhippasanno hoti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi parivuto jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami. Addasā kho selo brāhmaṇo keṇiyassa jaṭilassa assame appekacce uddhanāni khaṇante…pe… appekacce āsanāni paññapente, keṇiyaṃ pana jaṭilaṃ sāmaṃyeva maṇḍalamāḷaṃ paṭiyādentaṃ. Disvāna keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho bhoto keṇiyassa āvāho vā bhavissati, vivāho vā bhavissati, mahāyañño vā paccupaṭṭhito, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyenā’’ti?
“塞拉贤者,我既无娶媳嫁女,也无摩揭陀国色尼雅·频婆娑罗王与军队受邀前来。而是我正筹备一场大供养。有位沙门乔达摩,释迦族子,从释迦族出家,正与一千二百五十位比丘组成的大比丘僧团一起,游行于盎葛水北国(Aṅguttarāpa) 境内,现已抵达阿巴纳。那位乔达摩大师拥有这样的善名:‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者……’他被称为佛陀、世尊。我已邀请他及比丘僧团,明日来此应供。”
“给尼亚贤者,您是说‘佛陀’吗?”
“塞拉贤者,我是说‘佛陀’。”
“给尼亚贤者,您是说‘佛陀’吗?”
“塞拉贤者,我是说‘佛陀’。”巴利
‘‘Na me, bho sela, āvāho vā bhavissati vivāho vā, nāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyena; api ca kho me mahāyañño paccupaṭṭhito. Atthi samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ…pe… buddho bhagavāti. So me nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. ‘‘Buddhoti, bho keṇiya, vadesi’’? ‘‘Buddhoti, bho sela, vadāmi’’. ‘‘Buddhoti, bho keṇiya, vadesi’’? ‘‘Buddhoti, bho sela, vadāmī’’ti.
那时,塞拉婆罗门(Sela Brāhmaṇa) 心中思惟:“‘佛陀’这个名号,在世间极为难得。在我们的咒语典籍中,确实传承着三十二种大人相。一个具足这些相的大人,只有两条道路,没有别的可能。如果他过在家的生活,就会成为一位转轮王,一位依正法而治的法王,征服四方,国土安稳,具足七种宝。他的这七种宝就是:轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、居士宝,以及第七的将军宝。他还有超过一千位儿子,勇猛英武,能摧破敌军。他不用棍棒,不用刀剑,依正法征服这片以海为边界的土地,并安稳地统治它。如果他离家过出家的生活,就会成为阿拉汉、正自觉者,在世上去除了遮蔽。”
“给尼亚贤者,那位乔达摩大师、阿拉汉、正自觉者,现在住在哪里呢?”巴利
Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘ghosopi kho eso dullabho lokasmiṃ yadidaṃ buddhoti. Āgatāni kho panamhākaṃ mantesu dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado . Kahaṃ pana, bho keṇiya, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti?
听了这话,结发苦行者给尼亚伸出右臂,对塞拉婆罗门说:“塞拉贤者,就在那边,那片深蓝色的林线处。”于是,塞拉婆罗门便与三百位青年婆罗门一同朝世尊的所在走去。随后,塞拉婆罗门叮嘱那些青年婆罗门:“诸位,请安静地前来,步步安稳。那些世尊犹如独行的狮子王,难以轻易靠近。各位贤者,当我和沙门乔达摩交谈时,请勿在我话未说完时插话,请诸位等我把话说完。”巴利
Evaṃ vutte, keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṃ bāhuṃ paggahetvā selaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘yenesā , bho sela, nīlavanarājī’’ti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi – ‘‘appasaddā bhonto āgacchantu, pade padaṃ nikkhipantā. Durāsadā hi te bhagavanto sīhāva ekacarā. Yadā cāhaṃ, bho, samaṇena gotamena saddhiṃ manteyyuṃ, mā me bhonto antarantarā kathaṃ opātetha; kathāpariyosānaṃ me bhavanto āgamentū’’ti.
这时,塞拉婆罗门来到世尊面前,与世尊互相问候致意。彼此说过令心愉悦、值得忆念的话语后,他退坐一面。坐定后,塞拉婆罗门在世尊身上仔细观察三十二大人相。他看见了世尊身上大多数的大人相,唯独两种除外。对于这两种相,他心生疑惑,犹豫不定,无法确立信心——这便是马阴藏相与广长舌相。巴利
Atha kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi . Addasā kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cāti.
那时,世尊心中思惟:“这位塞拉婆罗门大致见到了我身上三十二种大人相,只余两种未见。对于这两种相,他尚存疑惑,犹豫不定,无法确信——这便是马阴藏相与广长舌相。”于是,世尊施展那般神通变化,让塞拉婆罗门看见世尊隐藏的马阴藏相。接着,世尊伸出舌头,来回触碰、抚摸双耳孔,又来回触碰、抚摸双鼻孔,更用舌头覆盖了整个额头前部区域。巴利
Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘passati kho me ayaṃ selo brāhmaṇo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cā’’ti. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi , yathā addasa selo brāhmaṇo bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ . Atha kho bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi.
这时,塞拉婆罗门心中思忖:“沙门乔达摩确实完全具足三十二种大人相,一样不缺。但我尚不知他是否确是佛陀。我曾听闻往昔那些年长耆宿、师祖辈的婆罗门说:‘凡是成为阿拉汉、正自觉者的人,当有人如实称扬其功德时,便会显现自身。’那么,我何不就在沙门乔达摩面前,以相应的偈颂当面称扬他呢?”于是,塞拉婆罗门便在世尊面前,以相应的偈颂称扬道:巴利
Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no apuripuṇṇehi. No ca kho naṃ jānāmi buddho vā no vā. Sutaṃ kho pana metaṃ brāhmaṇānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī’ti. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti. Atha kho selo brāhmaṇo bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
553 “ 身体圆满,容光焕发,出身高贵,相貌庄严,
世尊,您身色如金,齿白明净,具足精进。注疏 1
554 “ 一位出身高贵的人,所具足的一切特征,
这些大人相,在您身上悉皆具足。注疏 1
555 “ 您眼神明澈,容貌端严,身形伟岸、端直,威仪赫赫。
你在沙门僧团之中,如太阳般朗照。注疏 1
556 “ 这位比丘相貌端严,肤色如同黄金一般。
以你这样无上的容貌,沙门身份又有何用?注疏 1
557 “ 你堪为国王,堪为转轮王,车乘之尊。
征服四方的胜利者,赡部洲之主。注疏 1
558 “ 刹帝利与拥有财富的诸王,皆当追随于你。
请您作为王中之王、人中之主,统理这王国吧,乔达摩!”注疏 1
559 “ 世尊说:‘塞拉,我是国王,是无上的法王。’
我依正法转动法轮,此法轮无可逆转。”注疏 1
560 “ 你自称是正自觉者,无上的法王,”塞拉婆罗门这样说道,
“ 还说自己‘依正法转动法轮’,乔达摩。”注疏 1
561 “ 谁是您的将军、那位追随导师的弟子?”
谁来继续转动您所转起的法轮?注疏 1
562 世尊说:“塞拉,我所转起的,是无上的法轮;”
舍利弗(Sāriputta) 随转(法轮),是如来的法子。注疏 1
563 “ 应了知者已了知,应修习者已修习;
应断除的,我已断除,因此,婆罗门,我是佛陀。注疏 1
564 “ 请消除你对我之疑惑,决意信解吧,婆罗门!
得见正自觉者,极为难得,不可常遇。注疏 1
565 “ 他们在这世间出现,实为稀有,不常值遇。
婆罗门,我是正自觉者,无上拔箭者。注疏 1
566 “ 我已成为梵,无与伦比,摧破魔军者;
降伏一切怨敌,我无有畏惧,怡然自乐。”注疏 1
567 “ 请诸位尊者细听,具眼者如此说道:
拔除箭刺的大雄,犹如狮子在林中吼叫。注疏 1
568 “ 这位已成梵者、无与伦比、摧破魔军者——
见到他,谁能不生起净信?纵使出身微贱之人。注疏 1
569 “ 愿随我者,尽管前来;不愿随者,自可离去。
我将于此,在最胜智慧者的面前出家。”注疏 1
570 “ 若您认同正自觉者的教法,
我们也将在那位具足最胜智慧者面前出家。”注疏 1
571 “ 这三百位婆罗门,合掌请求:
“ 世尊,我们愿在您的座下修习梵行。”注疏 1
572 “ 世尊说:‘塞拉,这梵行是善说的、现见的、即时的。’
于此,不放逸而修学者,出家不会徒劳。”巴利 注疏 1
‘‘Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano; Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā. ‘‘Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañjanā; Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā. ‘‘Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā; Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi. ‘‘Kalyāṇadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco; Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino. ‘‘Rājā arahasi bhavituṃ, cakkavattī rathesabho; Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro. ‘‘Khattiyā bhogirājāno , anuyantā bhavantu te; Rājābhirājā manujindo, rajjaṃ kārehi gotama’’. ‘‘Rājāhamasmi selāti, (bhagavā) dhammarājā anuttaro; Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiyaṃ’’. ‘‘Sambuddho paṭijānāsi, (iti selo brāhmaṇo) dhammarājā anuttaro; ‘Dhammena cakkaṃ vattemi’, iti bhāsasi gotama. ‘‘Ko nu senāpati bhoto, sāvako satthuranvayo; Ko te tamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattitaṃ’’. ‘‘Mayā pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā) dhammacakkaṃ anuttaraṃ; Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgataṃ. ‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ; Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa. ‘‘Vinayassu mayi kaṅkhaṃ, adhimuccassu brāhmaṇa; Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso. ‘‘Yesaṃ ve dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso; Sohaṃ brāhmaṇa sambuddho, sallakatto anuttaro. ‘‘Brahmabhūto atitulo, mārasenappamaddano; Sabbāmitte vasīkatvā, modāmi akutobhayo’’. ‘‘Imaṃ bhavanto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā; Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane. ‘‘Brahmabhūtaṃ atitulaṃ, mārasenappamaddanaṃ; Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko. ‘‘Yo maṃ icchati anvetu, yo vā nicchati gacchatu; Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’. ‘‘Evañce ruccati bhoto, sammāsambuddhasāsane ; Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike’’. ‘‘Brāhmaṇā tisatā ime, yācanti pañjalīkatā; Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’. ‘‘Svākkhātaṃ brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā) sandiṭṭhikamakālikaṃ; Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’ti.
谢罗婆罗门和他的随从们,在世尊面前得受了出家与达上。那时,给尼亚结发者在那夜过后,在自己的隐居处让人准备了精致的硬食与软食,随后遣人向世尊禀告:“是时,乔达摩尊者,饭食已备。”世尊于午前时分,著下衣,持钵与衣,往给尼亚结发者的隐居处去;到达之后,便与比丘僧团一同在已铺设好的座位上坐下。巴利
Alattha kho selo brāhmaṇo sapariso bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Atha kho keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena sake assame paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti . Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena.
那时,给尼亚结发者亲手以精美的硬食与软食,供养以佛陀为首的比丘僧团,令其满足。见世尊食毕,手已离钵,给尼亚结发者便取一低座,坐于一旁。世尊便以这些偈颂,随喜赞叹坐在一旁的给尼亚结发者:巴利
Atha kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā imāhi gāthāhi anumodi –
573 “ 火供为诸祭祀之首,萨维提(Sāvitti) 是韵律之首;
国王是人众之首,大海是诸河之首。注疏 1
574 “ 月亮是星宿中的最上,太阳是发光体中的最上;
对于希求福德者,僧团实为祭供之最上。”巴利 注疏 1
‘‘Aggihuttamukhā yaññā, sāvittī chandaso mukhaṃ; Rājā mukhaṃ manussānaṃ, nadīnaṃ sāgaro mukhaṃ. ‘‘Nakkhattānaṃ mukhaṃ cando, ādicco tapataṃ mukhaṃ; Puññaṃ ākaṅkhamānānaṃ, saṅgho ve yajataṃ mukha’’nti.
那时,世尊以这些偈颂为结发者给尼亚随喜后,从座起身离去。那时,尊者塞拉与随众独自远离而住,不放逸、精进、热忱、坚定,不久……尊者塞拉与随众便证得了阿拉汉。巴利
Atha kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā selo sapariso eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasse …pe… aññataro kho panāpasmā selo sapariso arahataṃ ahosi.
那时,尊者塞拉携徒众一同来到世尊处。抵达后,他偏袒一肩上衣,向世尊合掌,并以偈颂说:巴利
Atha kho āyasmā selo sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
575 “ 具眼者,自我们前来皈依,至今已是第八天;
在这七日之内,世尊,我们于您的教法中已得调伏。
576 “ 您是佛陀,您是导师,您是降伏魔罗的牟尼;
您已断尽随眠,既自得渡,亦度此众生。注疏 1
577 “ 您已超越诸所依,诸漏已彻底摧破;
你是狮子,无所执取,已舍弃恐惧与惊怖。注疏 1
578 “ 这三百位比丘,合掌而立;
大雄啊,请伸出您的双足,让龙象们礼敬导师的双足吧。”巴利 注疏 1
‘‘Yaṃ taṃ saraṇamāgamha , ito aṭṭhami cakkhuma; Sattarattena bhagavā, dantamha tava sāsane. ‘‘Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni; Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ. ‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā; Sīhosi anupādāno, pahīnabhayabheravo. ‘‘Bhikkhavo tisatā ime, tiṭṭhanti pañjalīkatā; Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.
579 凡夫于此间的生命,其相不定,难以测知;
它既困苦又短暂,且总是与痛苦相连。注疏 1
580 确实没有任何方法,能使已出生者不死。
即便到了老年,死亡亦然;众生正是如是法性。注疏 1
581 正如成熟的果实,清晨便有坠落的危险;
“ 如是已生的凡人,
常有死亡的恐怖。”注疏 1
582 正如陶师所制的泥器,
一切终归坏灭,凡人的生命也是如此。注疏 1
583 “ 无论年幼还是年长,无论愚人还是智者;
一切皆入死亡掌控,一切皆以死亡为归宿。注疏 1
584 “ 当他们被死亡带走,离开这个世界前往他世时,
父亲无法护佑儿子,亲族也无法护佑亲族。注疏 1
585 你且看,亲属们在一旁注视着,众人恸哭悲泣,
世人逐一被带走,犹如牛被牵往屠场。注疏 1
586 世间即为衰老与死亡所侵逼,
因此,智者了知世间之法则,便不忧愁。注疏 1
587 你不知道他来的路,也不知他去的路;
不见两端,徒自哀泣。注疏 1
588 哀泣若能得些许利,智者亦当为之;
然哀泣徒伤愚者己身。注疏 1
589 哭泣与忧伤,不能令心得安宁;
反而会增长更多的苦,身体也将受损。注疏 1
590 身形消瘦,面容憔悴,这只是在伤害自己;
亡者不会因此得到保护,悲泣毫无意义。注疏 1
591 若不舍断忧伤,便会陷入更深的痛苦。
哀叹逝者的人,便为忧伤所俘获。注疏 1
592 再看看其他那些众生,那些随业而去的众生;
他们落入死神的掌控,在此处挣扎颤抖。注疏 1
593 无论人们如何思量,它终究成为别的事物;
这便是别离的实相,且看这世间的流转吧。注疏 1
594 纵使人活到百岁,乃至更长,
终将与亲族分离,在此舍离生命。注疏 1
595 因此,听闻阿拉汉的教导,应当平息悲叹;
见到那逝去的人,便了知:‘我无法再得到他了。’
596 犹如有人用水浇灭燃烧的房舍,
同样地,一位坚定而具足智慧的人,一位明辨、善巧的人,
如疾风吹散棉絮,速令已生之忧恼摧灭;注疏 1
597 自身之悲泣、哀号与心内忧戚,亦当如是荡尽。
若求自己的安乐,便应拔除自身的箭;注疏 1
598 箭已拔除,无有依著,心得寂静,
超越一切忧苦,无忧无恼,得证涅槃。巴利 注疏 1
Animittamanaññātaṃ , maccānaṃ idha jīvitaṃ; Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ. Na hi so upakkamo atthi, yena jātā na miyyare; Jarampi patvā maraṇaṃ, evaṃdhammā hi pāṇino. Phalānamiva pakkānaṃ, pāto patanato bhayaṃ; Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇato bhayaṃ. Yathāpi kumbhakārassa, katā mattikabhājanā; Sabbe bhedanapariyantā , evaṃ maccāna jīvitaṃ. Daharā ca mahantā ca, ye bālā ye ca paṇḍitā; Sabbe maccuvasaṃ yanti, sabbe maccuparāyaṇā. Tesaṃ maccuparetānaṃ, gacchataṃ paralokato; Na pitā tāyate puttaṃ, ñātī vā pana ñātake. Pekkhataṃ yeva ñātīnaṃ, passa lālapataṃ puthu; Ekamekova maccānaṃ, govajjho viya nīyati . Evamabbhāhato loko, maccunā ca jarāya ca; Tasmā dhīrā na socanti, viditvā lokapariyāyaṃ. Yassa maggaṃ na jānāsi, āgatassa gatassa vā; Ubho ante asampassaṃ, niratthaṃ paridevasi. Paridevayamāno ce, kiñcidatthaṃ udabbahe; Sammūḷho hiṃsamattānaṃ, kayirā ce naṃ vicakkhaṇo. Na hi ruṇṇena sokena, santiṃ pappoti cetaso; Bhiyyassuppajjate dukkhaṃ, sarīraṃ cupahaññati. Kiso vivaṇṇo bhavati, hiṃsamattānamattanā; Na tena petā pālenti, niratthā paridevanā. Sokamappajahaṃ jantu, bhiyyo dukkhaṃ nigacchati; Anutthunanto kālaṅkataṃ , sokassa vasamanvagū. Aññepi passa gamine, yathākammūpage nare; Maccuno vasamāgamma, phandantevidha pāṇino. Yena yena hi maññanti, tato taṃ hoti aññathā; Etādiso vinābhāvo, passa lokassa pariyāyaṃ. Api vassasataṃ jīve, bhiyyo vā pana māṇavo; Ñātisaṅghā vinā hoti, jahāti idha jīvitaṃ. Tasmā arahato sutvā, vineyya paridevitaṃ; Petaṃ kālaṅkataṃ disvā, neso labbhā mayā iti. Yathā saraṇamādittaṃ, vārinā parinibbaye ; Evampi dhīro sapañño, paṇḍito kusalo naro; Khippamuppatitaṃ sokaṃ, vāto tūlaṃva dhaṃsaye. Paridevaṃ pajappañca, domanassañca attano; Attano sukhamesāno, abbahe sallamattano. Abbuḷhasallo asito, santiṃ pappuyya cetaso; Sabbasokaṃ atikkanto, asoko hoti nibbutoti.
9. 瓦塞塔经巴利
9. Vāseṭṭhasuttaṃ
如是我闻:一时,世尊住在伊车能伽罗(Icchānaṅgala) 的伊车能伽罗林中。那时,许多知名的婆罗门豪贵也住在伊车能伽罗,他们是:参吉婆罗门(Caṅkī) 、达鲁迦婆罗门、波卡拉萨提婆罗门(Pokkharasāti) 、生闻婆罗门(Jāṇussoṇi) 、多迭亚婆罗门(Todeyya) ,以及其他知名的婆罗门豪贵。此时,青年婆塞特与巴拉德瓦迦正漫步经行,生起这番议论:“贤友,如何才是婆罗门?”巴利
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā icchānaṅgale paṭivasanti, seyyathidaṃ – caṅkī brāhmaṇo, tārukkho brāhmaṇo, pokkharasāti brāhmaṇo, jāṇussoṇi brāhmaṇo, todeyyo brāhmaṇo, aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṃ māṇavānaṃ jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘kathaṃ, bho, brāhmaṇo hotī’’ti?
巴拉德瓦迦青年(Bharadvāja) 这样说:“贤友,若人从父母双方皆是纯正出身,血统清净,上溯七代祖父皆不被种姓之说所贬斥、所非议,到这种程度,贤友,他便堪称婆罗门。”巴利
Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘‘yato kho, bho, ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ettāvatā kho bho brāhmaṇo hotī’’ti.
婆塞特青年这样说:“贤友,若人持戒且具足善行,到这种程度,贤友,便是婆罗门。”然而,巴拉德瓦迦青年无法说服婆塞特青年,婆塞特青年也无法说服巴拉德瓦迦青年。巴利
Vāseṭṭho māṇavo evamāha – ‘‘yato kho, bho, sīlavā ca hoti vatasampanno ca, ettāvatā kho, bho, brāhmaṇo hotī’’ti. Neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ, na pana asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ.
那时,婆塞特青年便对巴拉德瓦迦青年说:“朋友巴拉德瓦迦,这位沙门乔达摩(Gotama) 是释迦族之子,从释迦族出家,现在住在伊车能伽罗的伊车能伽罗密林。关于乔达摩尊者,有如此好名声传扬开来:‘他是……(中略)……佛陀、世尊。’来,朋友巴拉德瓦迦,我们去见沙门乔达摩吧。见了面,我们向沙门乔达摩请问这件事,他怎样回答,我们就怎样记取。”
“是的,朋友。”巴拉德瓦迦青年回答婆塞特青年。巴利
Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ kho, bho bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe; taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi…pe… buddho bhagavā’ti. Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ etamatthaṃ pucchissāma. Yathā no samaṇo gotamo byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.
那时,婆塞特与巴拉德瓦迦两位青年一同前往世尊那里。到达之后,与世尊互相问候,共叙欢喜忆念之语,而后坐在一旁。坐在一旁的婆塞特青年以偈颂对世尊说:巴利
Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
599 “ 我俩是被认可、被承认的通达三明者;
我是波卡拉萨提的弟子,这位青年是达鲁迦的弟子。注疏 1
600 “ 三明婆罗门所宣说的一切,我们于此全然通达;
在文字章句与语法上,于念诵中,我俩与导师不相上下。注疏 1
601 “ 乔达摩啊,我们在种姓论上存有争议。
婆罗门是由出身决定的,巴拉德瓦迦这样说道;
而我则说由业而生。具眼者,你应如此了知。注疏 1
602 “ 我们两人彼此都无法说服对方;
我们前来向您请教,尊者,您乃众所共称的正自觉者。注疏 1
603 “ 就像人们合掌礼敬已越过亏损(渐盈至满)的月亮一样,
人们合掌恭敬,在这世间,如是尊敬乔达摩。注疏 1
604 “ 眼目出现于世间,我们请问乔达摩:
婆罗门是因出身而成,还是因业行而成?’”
请为我们这些不知者解说,如何才能辨认婆罗门。注疏 1
605 世尊言:瓦塞塔(Vāseṭṭha) ,我当为汝等次第如实宣说众生种类之分别,
以诸种类各各不同故。注疏 1
606 草木之属亦当知,彼不自称属何类;
其相皆由生而有,诸种彼此各相异。注疏 1
607 “ 其次是昆虫、飞蛾,乃至蝼蚁;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。注疏 1
608 “ 对于四足众生,也当知道,无论微小还是巨大;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。注疏 1
609 “ 你们也当了知那些以腹而行、脊背修长的蛇类;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。注疏 1
610 “ 接着,你们当知那些栖息水中、以水为境的鱼类;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。注疏 1
611 “ 接着,你们当知那些以翅为乘、翱翔空中的鸟类;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。注疏 1
612 “ 正如种种生灵,其外在特征皆由出生所定;
而在人类之中,外在特征却并非由出生所定。注疏 1
613 “ 并非凭头发,非凭头颅,非凭耳朵,非凭眼睛;
不以口,不以鼻,不以嘴唇或眉毛。注疏 1
614 “ 不以颈,不以肩,不以腹部,不以背部;
不以臀,不以胸,不以密处,不以交合。注疏 1
615 “ 不凭手,不凭脚,不凭手指与指甲;
不凭小腿,不凭大腿,不凭容貌与声音;
并非如其他生类那样,有由出生所决定的标志。注疏 1
616 “ 在具体的色身中,人类并无这些差别;
人类之中的差别,不过是依约定俗成的名称来言说。注疏 1
617 “ 世人之中,若有以牧牛为生者,
瓦塞塔,你应当这样了知:他是农夫,并非婆罗门。注疏 1
618 “ 凡在人间,以种种技艺维生者——
瓦塞塔,当如是知:彼乃工匠,非婆罗门。
619 “ 凡于人间,以商贾谋生者,
瓦塞塔,你当这样了知:他是商人,不是婆罗门。注疏 1
620 “ 若有人于人间,以服侍他人为生,
瓦塞塔,你当如此了知:他是仆役,并非婆罗门。注疏 1
621 “ 世间之人,凡依不与取维生者,
瓦塞塔,你当如此了知:他是盗贼,并非婆罗门。注疏 1
622 “ 世间人中,凡以射艺为生者;
瓦塞塔,汝当知,此是操戈战斗之人,非婆罗门也。注疏 1
623 “ 世间人中,凡以司祭为生计者;
瓦塞塔,你应如此了知:那是行祭祀者,并非婆罗门。注疏 1
624 “ 凡在人中,享用村落与国土者,
瓦塞塔,你应如此了知:那是国王,并非婆罗门。注疏 1
625 “ 我也不因一个人从母胎出生,便称他为婆罗门。
若他仍有执著,便不过是徒有‘尊者’之称的人。
一无所持、无所执取者,我称他为婆罗门。注疏 1
626 “ 他断尽一切结缚,便再无恐惧战栗;
超越执著,远离系缚,我称这样的人为婆罗门。注疏 1
627 “ 已断皮带与缰绳,连同系带与辔头;
门闩已除、已觉悟者,我说他是婆罗门。注疏 1
628 “ 无嗔地忍受辱骂、杀戮与缚绑;
忍辱是他的力量与军阵,我说他是婆罗门。注疏 1
629 无嗔无怒,持戒具德,远离憍慢;
善自调伏,得最后身——我称之为婆罗门。注疏 1
630 “ 如水珠不沾莲叶,如芥子不沾锥尖;
于诸欲中不染着者,我称他为婆罗门。注疏 1
631 “ 他于现法,了知自身苦之灭尽;
放下重担、离诸系缚者,我称他为婆罗门。注疏 1
632 “ 智慧甚深、明敏通达,善辨正道与歧途之人,
证得无上义者,我称其为婆罗门。注疏 1
633 “ 既不与在家众杂处,亦不与出家众杂处,
无家游行、少欲知足者,我称他为婆罗门。注疏 1
634 “ 于颤动的与不动的众生之间,他放下了杖,
他不杀害,也不令他人杀害,我称他为婆罗门。注疏 1
635 “ 于敌对者中无有敌意,于持杖者中寂灭清凉,
在执取者中,他无有执取——我称这样的人为婆罗门。注疏 1
636 贪嗔与慢诳,于彼悉坠落,
如芥子离针锋,我称彼为婆罗门。注疏 1
637 “ 应宣说温和、明了、真实的言语;
不以任何方式触恼任何人,我称此人为婆罗门。注疏 1
638 “ 于此世间,不论长、短、细、粗、美、丑,
不取任何未予之物,我称他为婆罗门。注疏 1
639 “ 若人对此世与他世皆无任何希冀,
无有期盼,离诸系缚,我称这样的人为婆罗门。注疏 1
640 其心无有执著,了知而离疑惑;
已臻不死之境,我称他为婆罗门。注疏 1
641 “ 凡已超越福德与罪过,亦超越对二者的执著;
无忧、无垢、清净者,我称他为婆罗门。注疏 1
642 “ 犹如无垢、清净的月亮,明亮澄澈,无浊无扰;
灭尽了对有的喜贪,我说他是婆罗门。注疏 1
643 “ 他越过了这片泥沼、难行的险道、轮回和愚痴。
已渡、已到彼岸的禅修者,无渴爱、无疑惑。
无所执取,寂灭清凉——这样的人,我称他为婆罗门。注疏 1
644 “ 若人于此舍弃欲乐后,出家而过无家的游方生活;
已耗尽欲有的人,我称他为婆罗门。注疏 1
645 “ 若人于此断除渴爱,作为无家者而游方;
已耗尽渴爱与有的人,我称他为婆罗门。注疏 1
646 “ 舍弃人间系缚,更超越天界系缚,
断除一切结缚者,我称他为婆罗门。注疏 1
647 “ 舍离了喜爱与不喜爱,成为清凉、无所依著;
降伏一切世间的大雄,我称他为婆罗门。注疏 1
648 “ 他彻知众生的死与生,
无执著、善逝、觉者,我称他为婆罗门。注疏 1
649 “ 诸天神、乾达婆与人,皆不知其去处。
那灭尽诸漏的阿拉汉,我称他为婆罗门。注疏 1
650 “ 他于过去、未来,乃至现在,皆一无所有;
一无所持、无所执取者,我称他为婆罗门。注疏 1
651 “ 牛王、殊胜者、英雄、大仙、胜利者,
不动者、沐浴清净者、佛陀,我称他为婆罗门。注疏 1
652 “ 他了知宿住,观见天界与恶趣。
已证得再生灭尽者,我称他为婆罗门。注疏 1
653 “ 世间之中,名字与种姓,只是假立施设。
依共许而生,于各处假立。注疏 1
654 “ 此邪见长久随眠,无知者却不曾觉知。
愚昧之人宣称,婆罗门依出生而成。注疏 1
655 “ 非因出生而为婆罗门,非因出生而为非婆罗门。
由业而成婆罗门,由业而成非婆罗门。注疏 1
656 “ 由业而成农夫,由业而成工匠;
由业而成商人,由业而成仆从。注疏 1
657 “ 盗贼由业而成,勇士亦由业而成;
祭司由业而成,王者亦由业而成。注疏 1
658 “ 智者如是如实观见业。
他们明见缘起,善巧通达业与果报。
659 世间依业而运转,众生依业而流转;
有情为业所系缚,犹如行进车之销。注疏 1
660 “ 以苦行、梵行,以自制与调伏;
由此而成为婆罗门,这便是无上的婆罗门。注疏 1
661 “ 具足三明,寂静,已尽后有;
瓦塞塔,你当如此了知:于智者,即是梵天神、即是帝释天神。”巴利 注疏 1
‘‘Anuññātapaṭiññātā, tevijjā mayamasmubho; Ahaṃ pokkharasātissa, tārukkhassāyaṃ māṇavo. ‘‘Tevijjānaṃ yadakkhātaṃ, tatra kevalinosmase; Padakasma veyyākaraṇā, jappe ācariyasādisā. ‘‘Tesaṃ no jātivādasmiṃ, vivādo atthi gotama; Jātiyā brāhmaṇo hoti, bhāradvājo iti bhāsati; Ahañca kammunā brūmi, evaṃ jānāhi cakkhuma. ‘‘Te na sakkoma saññāpetuṃ, aññamaññaṃ mayaṃ ubho; Bhavantaṃ puṭṭhumāgamhā, sambuddhaṃ iti vissutaṃ. ‘‘Candaṃ yathā khayātītaṃ, pecca pañjalikā janā; Vandamānā namassanti, evaṃ lokasmi gotamaṃ. ‘‘Cakkhuṃ loke samuppannaṃ, mayaṃ pucchāma gotamaṃ; Jātiyā brāhmaṇo hoti, udāhu bhavati kammunā; Ajānataṃ no pabrūhi, yathā jānesu brāhmaṇaṃ’’. ‘‘Tesaṃ vo ahaṃ byakkhissaṃ, (vāseṭṭhāti bhagavā) anupubbaṃ yathātathaṃ; Jātivibhaṅgaṃ pāṇānaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Tiṇarukkhepi jānātha, na cāpi paṭijānare; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Tato kīṭe paṭaṅge ca, yāva kunthakipillike; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Catuppadepi jānātha, khuddake ca mahallake; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Pādūdarepi jānātha, urage dīghapiṭṭhike; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Tato macchepi jānātha, odake vārigocare; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Tato pakkhīpi jānātha, pattayāne vihaṅgame; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Yathā etāsu jātīsu, liṅgaṃ jātimayaṃ puthu; Evaṃ natthi manussesu, liṅgaṃ jātimayaṃ puthu. ‘‘Na kesehi na sīsena, na kaṇṇehi na akkhibhi; Na mukhena na nāsāya, na oṭṭhehi bhamūhi vā. ‘‘Na gīvāya na aṃsehi, na udarena na piṭṭhiyā; Na soṇiyā na urasā, na sambādhe na methune . ‘‘Na hatthehi na pādehi, nāṅgulīhi nakhehi vā; Na jaṅghāhi na ūrūhi, na vaṇṇena sarena vā; Liṅgaṃ jātimayaṃ neva, yathā aññāsu jātisu. ‘‘Paccattañca sarīresu , manussesvetaṃ na vijjati; Vokārañca manussesu, samaññāya pavuccati. ‘‘Yo hi koci manussesu, gorakkhaṃ upajīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, kassako so na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, puthusippena jīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, sippiko so na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, vohāraṃ upajīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, vāṇijo so na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, parapessena jīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, pessiko so na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, adinnaṃ upajīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, coro eso na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, issatthaṃ upajīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, yodhājīvo na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, porohiccena jīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, yājako eso na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, gāmaṃ raṭṭhañca bhuñjati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, rājā eso na brāhmaṇo. ‘‘Na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi, yonijaṃ mattisambhavaṃ; Bhovādi nāma so hoti, sace hoti sakiñcano; Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Sabbasaṃyojanaṃ chetvā, so ve na paritassati; Saṅgātigaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, sandānaṃ sahanukkamaṃ; Ukkhittapalighaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Akkosaṃ vadhabandhañca, aduṭṭho yo titikkhati; Khantībalaṃ balānīkaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Akkodhanaṃ vatavantaṃ, sīlavantaṃ anussadaṃ; Dantaṃ antimasārīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Vāri pokkharapatteva, āraggeriva sāsapo; Yo na limpati kāmesu, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yo dukkhassa pajānāti, idheva khayamattano; Pannabhāraṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Gambhīrapaññaṃ medhāviṃ, maggāmaggassa kovidaṃ; Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ; Anokasārimappicchaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu, tasesu thāvaresu ca; Yo na hanti na ghāteti, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Aviruddhaṃ viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutaṃ; Sādānesu anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yassa rāgo ca doso ca, māno makkho ca pātito; Sāsaporiva āraggā, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Akakkasaṃ viññāpaniṃ, giraṃ saccamudīraye; Yāya nābhisaje kañci, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yodha dīghaṃ va rassaṃ vā, aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ; Loke adinnaṃ nādiyati, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Āsā yassa na vijjanti, asmiṃ loke paramhi ca; Nirāsāsaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yassālayā na vijjanti, aññāya akathaṃkathī; Amatogadhamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yodha puññañca pāpañca, ubho saṅgamupaccagā; Asokaṃ virajaṃ suddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Candaṃva vimalaṃ suddhaṃ, vippasannamanāvilaṃ; Nandībhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yomaṃ palipathaṃ duggaṃ, saṃsāraṃ mohamaccagā; Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī, anejo akathaṃkathī; Anupādāya nibbuto, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yodha kāme pahantvāna, anāgāro paribbaje; Kāmabhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yodha taṇhaṃ pahantvāna, anāgāro paribbaje; Taṇhābhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Hitvā mānusakaṃ yogaṃ, dibbaṃ yogaṃ upaccagā; Sabbayogavisaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Hitvā ratiñca aratiṃ, sītibhūtaṃ nirūpadhiṃ; Sabbalokābhibhuṃ vīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Cutiṃ yo vedi ttānaṃ, upapattiñca sabbaso; Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yassa gatiṃ na jānanti, devā gandhabbamānusā; Khīṇāsavaṃ arahantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yassa pure ca pacchā ca, majjhe ca natthi kiñcanaṃ; Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, mahesiṃ vijitāvinaṃ; Anejaṃ nhātakaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedi , saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Samaññā hesā lokasmiṃ, nāmagottaṃ pakappitaṃ; Sammuccā samudāgataṃ, tattha tattha pakappitaṃ. ‘‘Dīgharattamanusayitaṃ, diṭṭhigatamajānataṃ; Ajānantā no pabruvanti, jātiyā hoti brāhmaṇo. ‘‘Na jaccā brāhmaṇo hoti, na jaccā hoti abrāhmaṇo; Kammunā brāhmaṇo hoti, kammunā hoti abrāhmaṇo. ‘‘Kassako kammunā hoti, sippiko hoti kammunā; Vāṇijo kammunā hoti, pessiko hoti kammunā. ‘‘Coropi kammunā hoti, yodhājīvopi kammunā; Yājako kammunā hoti, rājāpi hoti kammunā. ‘‘Evametaṃ yathābhūtaṃ, kammaṃ passanti paṇḍitā; Paṭiccasamuppādadassā, kammavipākakovidā. ‘‘Kammunā vattati loko, kammunā vattati pajā; Kammanibandhanā sattā, rathassāṇīva yāyato. ‘‘Tapena brahmacariyena, saṃyamena damena ca; Etena brāhmaṇo hoti, etaṃ brāhmaṇamuttamaṃ. ‘‘Tīhi vijjāhi sampanno, santo khīṇapunabbhavo; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, brahmā sakko vijānata’’nti.
如是说已,青年瓦塞塔与巴拉德瓦迦对世尊这样说道:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……请乔达摩尊者摄受我等为近事男,从今日起,尽形寿皈依。”巴利
Evaṃ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.
10. 果咖离咖经巴利
10. Kokālikasuttaṃ
如是我闻:一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī) 的祇树给孤独园。那时,果咖离咖比丘(Kokālika) 前往世尊之处。到了之后,他向世尊顶礼,在一旁坐下。坐于一旁后,果咖离咖比丘对世尊这样说:“尊者,舍利弗(Sāriputta) 与目犍连心怀恶欲,已被恶欲所支配。”巴利
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti.
此语一出,世尊便对果咖离咖比丘说道:“莫作此言,果咖离咖!莫作此言,果咖离咖!果咖离咖,当对舍利弗与目犍连生清净信心。舍利弗与目犍连乃贤善之士。”巴利
Evaṃ vutte, bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
第二次……第三次,果咖离咖比丘又对世尊这样说:“尊者,尽管我对世尊怀有信心与信赖,我仍认为舍利弗与目犍连心怀恶欲,已为恶欲所支配。”第三次,世尊又对果咖离咖比丘说:“果咖离咖,切勿如此!果咖离咖,切勿如此!果咖离咖,应对舍利弗与目犍连生起净信。舍利弗与目犍连实为贤善。”巴利
Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchāva sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika , mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
其时,果咖离咖比丘从座而起,顶礼世尊,右绕后便离开了。他离开后不久,全身便生出芥子般大小的疮;这些疮从芥子大小,长成绿豆大小;从绿豆大小,长成鹰嘴豆大小;从鹰嘴豆大小,长成枣核大小;从枣核大小,长成枣子大小;从枣子大小,长成余甘子大小;从余甘子大小,长成嫩贝鲁瓦果大小;从嫩贝鲁瓦果大小,长成毗罗果大小。长到毗罗果大小后,疮便破裂,流出脓血。其时,果咖离咖比丘便因那场病而命终。由于对舍利弗与目犍连心怀瞋恨,他死后投生于红莲地狱。巴利
Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirappakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi piḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi; sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ; muggamattiyo hutvā kaḷāyamattiyo ahesuṃ; kaḷāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ; kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ; kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ; āmalakamattiyo hutvā beḷuvasalāṭukamattiyo ahesuṃ; beḷuvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ; billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu; pubbañca lohitañca pagghariṃsu. Atha kho kokāliko bhikkhu tenevābādhena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā .
那时,深夜时分,梵天娑婆主以殊胜容光遍照整个祇园(Jetavana) ,来到世尊所在之处。他上前顶礼世尊,立于一旁。立于一旁的梵天娑婆主对世尊说:“尊者,果咖离咖比丘已命终。尊者,果咖离咖比丘命终后,因对舍利弗与目犍连心生瞋恨,投生于红莲地狱。”梵天娑婆主说完这番话,顶礼世尊,右绕后,即消失于该处。巴利
Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . Ekamantaṃ, ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato; kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati; idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
那夜过后,世尊对比丘们说:“比丘们,昨夜夜深时分,梵天娑婆主……比丘们,梵天娑婆主说了这番话,说罢,右绕我后,便即消失。”巴利
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā…pe… idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati, idaṃ vatvā maṃ padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
世尊这样说时,有一位比丘问道:“尊者,莲花地狱的寿命有多长呢?”
“比丘,莲花地狱的寿命极为漫长,难以用‘这么多年’‘几百年’‘几千年’‘几十万年’来计量。”
“那么,尊者,可以用譬喻来说明吗?”
“可以的,比丘。”世尊这样说——巴利
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīvadīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ; taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ ettakāni vassāni iti vā ettakāni vassasatāni iti vā ettakāni vassasahassāni iti vā ettakāni vassasatasahassāni iti vā’’ti. ‘‘Sakkā pana, bhante, upamā kātu’’nti? ‘‘Sakkā, bhikkhū’’ti bhagavā avoca –
“比丘,譬如装载二十迦利的憍萨罗(Kosala) 芝麻车,有人每隔一百年从中取出一粒芝麻。比丘,用这种办法,那装载二十迦利的憍萨罗芝麻车也会更快地被取尽,而一个阿勃勃地狱的寿命却还未穷尽。比丘,二十个阿勃勃地狱的寿命等于一个尼罗勃勃地狱的寿命。比丘,二十个尼罗勃勃地狱的寿命等于一个阿婆婆地狱的寿命。比丘,二十个阿婆婆地狱的寿命等于一个阿哈哈地狱的寿命。比丘,二十个阿哈哈地狱的寿命等于一个阿吒吒地狱的寿命。比丘,二十个阿吒吒地狱的寿命等于一个古木陀地狱的寿命。比丘,二十个古木陀地狱的寿命等于一个索甘地咖地狱的寿命。比丘,二十个索甘地咖地狱的寿命等于一个优波罗咖地狱的寿命。比丘,二十个优波罗咖地狱的寿命等于一个芬达利咖地狱的寿命。比丘,二十个芬达利咖地狱的寿命等于一个莲花地狱的寿命。比丘,正是由于对舍利弗与目犍连心怀瞋恨,果咖离咖比丘投生到了这莲花地狱。”世尊宣说了这番话,善逝如此说后,导师又接着说出如下偈颂:巴利
‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho; tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya. Khippataraṃ kho so bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, natveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā evameko nirabbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā evameko aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā evameko uppalako nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalakā nirayā evameko puṇḍarīko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarīkā nirayā evameko padumo nirayo. Padumaṃ kho pana bhikkhu nirayaṃ kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
662 “ 人一出生,口中便生起一把斧头;
愚者口出恶语时,正是用这把斧头砍伤自己。注疏 1
663 “ 赞扬该受谴责者,或谴责该受赞扬者,
他以口自取不善,因此不善,他寻不到快乐。注疏 1
664 骰局输财,失之尚小;
连自身与一切所有一并输尽,也只是小失;
唯有对善逝者心怀嗔恨,才是至大之失。注疏 1
665 必经十万尼罗部陀,复历三十六与五阿部陀之劫。
诋毁圣者之人,因以恶语、恶心加向他们,将堕入地狱。注疏 1
666 “ 说不实语者堕地狱,造作后却说‘我未造作’者,亦是如此。
此两者死后并无不同,来世同为造作卑劣业之人。注疏 1
667 “ 若人于无害者、清净者、无瑕秽者而起瞋恨,
那恶行返归愚者自身,恰如逆风扬撒的微尘。注疏 1
668 “ 耽著于贪欲的人,以言语辱骂他人;
无信、悭吝、不施、嫉护,乐习离间语。注疏 1
669 “ 言词粗恶、离间、非圣者,残害胎婴、邪恶、行恶多端;
人中最卑劣者、灾星、下贱种——莫再多言,你必将堕入地狱!注疏 1
670 “ 你扬起尘土,害人损德,你这造罪者,竟诽谤贤善;
造下众多恶行后,你将长时堕入深坑。注疏 1
671 “ 任何人的业都不会消亡,必将回到造作者自身。
那愚昧的造恶者,来世必将亲见自身痛苦。注疏 1
672 “ 他们趋近那布满铁钉、利刃与铁矛的穿刺之处;
尔时彼食如炽热铁丸,如是相应正合其报;注疏 1
673 说者言不柔善,既不奔赴,亦不施人庇护。
他们躺在炭火铺就之处,走入炽燃的烈焰之中。注疏 1
674 “ 又用网将他们罩住,在那里以铁锤捶打。
他们进入一片致盲的黑暗,那黑暗犹如浓雾,四处弥漫。注疏 1
675 “ 然后,他们进入炽燃的铜釜,
久煎长煮烈焰中,浮沉翻涌无暂息;注疏 1
676 脓血交融彼处所,所煮何者是恶人?
他无论依止何方,所触之处即受染污;注疏 1
677 “ 蛆虫聚居的水中,造恶者于彼受何等烹煮?”
想到岸边却无岸可寻,四周尽是同样的铜锅。注疏 1
678 “ 他们进入那片锋利的剑叶林,肢体断裂,身体被割得四分五裂。
用铁钩钩住舌头,来回刺戳、拉锯,施以折磨。注疏 1
679 “ 接着,他们来到难以渡越的灰河,河中遍布利刃与剃刀般的锋刃。
那些造作恶业的愚人,便坠落其中。注疏 1
680 “ 在那里,棕褐斑驳的狗群与乌鸦,确然吞食着号泣的他们。
狗与豺狼贪婪地撕咬,鹰隼和乌鸦也纷纷啄食。注疏 1
681 “ 唉,在此世间,造恶者所经历的生活何其艰难。
是故,余生未尽之时,人当勤行所应行,慎勿放逸。注疏 1
682 智者所计芝麻担数,乃为红莲地狱寿量之喻。
五那由他俱胝之数,复加千二百俱胝。注疏 1
683 “ 此处所说诸苦地狱,须于其中长时滞留。
是故,于清净、善行、具足善德者之中,应当恒常守护言语与心意。”巴利
‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe; Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ. ‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati, taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo; Vicināti mukhena so kaliṃ, kalinā tena sukhaṃ na vindati. ‘‘Appamatto ayaṃ kali, yo akkhesu dhanaparājayo; Sabbassāpi sahāpi attanā, ayameva mahattaro kali; Yo sugatesu manaṃ padosaye. ‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ, chattiṃsati pañca ca abbudāni ; Yamariyagarahī nirayaṃ upeti, vācaṃ manañca paṇidhāya pāpakaṃ. ‘‘Abhūtavādī nirayaṃ upeti, yo vāpi katvā na karomicāha; Ubhopi te pecca samā bhavanti, nihīnakammā manujā parattha. ‘‘Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa; Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto. ‘‘Yo lobhaguṇe anuyutto, so vacasā paribhāsati aññe; Asaddho kadariyo avadaññū, macchari pesuṇiyaṃ anuyutto. ‘‘Mukhadugga vibhūta anariya, bhūnahu pāpaka dukkaṭakāri; Purisanta kalī avajāta, mā bahubhāṇidha nerayikosi. ‘‘Rajamākirasī ahitāya, sante garahasi kibbisakārī; Bahūni duccaritāni caritvā, gacchasi kho papataṃ cirarattaṃ. ‘‘Na hi nassati kassaci kammaṃ, eti hataṃ labhateva suvāmi; Dukkhaṃ mando paraloke, attani passati kibbisakārī. ‘‘Ayosaṅkusamāhataṭṭhānaṃ , tiṇhadhāramayasūlamupeti; Atha tattaayoguḷasannibhaṃ, bhojanamatthi tathā patirūpaṃ. ‘‘Na hi vaggu vadanti vadantā, nābhijavanti na tāṇamupenti; Aṅgāre santhate sayanti , ginisampajjalitaṃ pavisanti. ‘‘Jālena ca onahiyāna, tattha hananti ayomayakuṭebhi ; Andhaṃva timisamāyanti, taṃ vitatañhi yathā mahikāyo. ‘‘Atha lohamayaṃ pana kumbhiṃ, ginisampajjalitaṃ pavisanti; Paccanti hi tāsu cirarattaṃ, agginisamāsu samuppilavāte. ‘‘Atha pubbalohitamisse, tattha kiṃ paccati kibbisakārī; Yaṃ yaṃ disakaṃ adhiseti, tattha kilissati samphusamāno. ‘‘Puḷavāvasathe salilasmiṃ, tattha kiṃ paccati kibbisakārī; Gantuṃ na hi tīramapatthi, sabbasamā hi samantakapallā. ‘‘Asipattavanaṃ pana tiṇhaṃ, taṃ pavisanti samucchidagattā; Jivhaṃ balisena gahetvā, ārajayārajayā vihananti. ‘‘Atha vetaraṇiṃ pana duggaṃ, tiṇhadhārakhuradhāramupenti; Tattha mandā papatanti, pāpakarā pāpāni karitvā. ‘‘Khādanti hi tattha rudante, sāmā sabalā kākolagaṇā ca; Soṇā siṅgālā paṭigiddhā , kulalā vāyasā ca vitudanti. ‘‘Kicchā vatayaṃ idha vutti, yaṃ jano phusati kibbisakārī; Tasmā idha jīvitasese, kiccakaro siyā naro na cappamajje. ‘‘Te gaṇitā vidūhi tilavāhā, ye padume niraye upanītā; Nahutāni hi koṭiyo pañca bhavanti, dvādasa koṭisatāni punaññā . ‘‘Yāva dukhā nirayā idha vuttā, tatthapi tāva ciraṃ vasitabbaṃ; Tasmā sucipesalasādhuguṇesu, vācaṃ manaṃ satataṃ parirakkhe’’ti.
11. 那拉咖经巴利
11. Nālakasuttaṃ
684 那时,三十三天众满心欢喜,帝释天神与身着洁净衣袍的天神也在其中。
阿斯达(Asita) 仙人于日间静修处,看见他们手执衣袍,正极尽称叹。
685 见天人们满心欢喜、兴高采烈,他致敬行礼后,便在那里这样说:
“ 天神大众为何这般光彩照人,手持衣袍欢悦旋舞,是什么缘故?”注疏 1
686 “ 往昔与阿修罗交战,天众得胜,阿修罗败北。”
纵使在那时,也未曾有这般令人毛发竖立之事;天神们看见了何等奇事,竟如此欢喜?注疏 1
687 “ 他们高呼、歌唱、弹奏乐器,击掌而舞。
须弥山(Meru) 顶的贤者们,我请问你们,请迅速消除我的疑惑。”注疏 1
688 彼菩萨者,无上宝珠,无可比伦,为利乐人间而降生;
于释迦族蓝毗尼村(Lumbinī) 落,我等由是欢喜,心神极为欢畅。注疏 1
689 “ 他是一切众生中的无上者,最上士,人中之雄,一切有情中的至尊。
他将在名为仙人堕处的林中转起法轮,犹如威猛的狮子、百兽之王发出吼声。”注疏 1
690 听到这声音,他急速降下,即刻进入苏托达那王的宫殿。
坐定之后,他对释迦族人说:“王子在何处?我也想见一见他。”注疏 1
691 那时,王子犹如炽燃的黄金,又如从锻炉口被巧匠精心锤炼的黄金。
释迦族人向名为阿斯达的仙人展示了这位儿子:他光辉闪耀,容貌无与伦比。注疏 1
692 望见那王子,犹如燃烧的火焰,犹如星宿之主巡行于空,清净明亮。
他如同秋日雨后摆脱了阴云的太阳,光芒四射;见此情景,他心生欢喜,获得了广大的喜悦。注疏 1
693 天众们在空中持着一柄多枝而具千辐的华盖。
金柄拂尘挥扬,却不见持拂尘与伞盖之人。注疏 1
694 名为“黑吉祥(Kaṇhasiri) ”的发髻仙人看见,在淡黄毯子上,有如金块般的孩童;
且白色伞盖撑于头顶,他满心欢喜,欣然接纳。注疏 1
695 通晓相术咒语者,迎纳那希求胜利的释迦牛王,
净心扬声唱言:“此无上士,两足中之至尊。”注疏 1
696 而后,忆念自己将要离世,他神色黯然,潸然泪下;
释迦族人见仙人正在哭泣,便问道:
“ 这童子确定不会遭遇任何障难吗?”注疏 1
697 仙人见释迦族人面色沮丧,便说:“我并非在这童子身上预见不祥的事;
此子必无障难危厄,汝等莫怀劣想。注疏 1
698 此童子将证无上正觉,具足极清净之见,当转法轮;
他出于对众多众生的悲悯与利益,将转动法轮;他的梵行将广行流布。注疏 1
699 “ 而我在世间的寿命已所剩无几,不久便将面临死亡;
我再也无缘听闻那位荷负无比重担者的法了。想到此,我便忧愁苦恼,失魂落魄——这真是我的大不幸啊!”注疏 1
700 他为释迦族带来无上喜悦后,这位修行者便走出后宫;
出于悲悯,他亲自导引外甥,修学那无等者的教法。注疏 1
701 “ 当你从他处听到‘佛陀’的名号——他已证得正觉,开示法道;
你去到那里,向他请教他所证得的法,并在彼世尊座下修学梵行。”注疏 1
702 那罗迦蒙受那位心怀饶益、如是的阿私陀教导——此人对未来有极清净的预见;
那拉咖(Nālaka) 积集了广大功德,他期待并等候胜利者,守护根门而住。注疏 1
703 他听闻胜者已转起殊胜法轮,便前往拜见仙人中的至高者,一见即心生净信;
阿斯达嘱告的时机已至,他向最胜牟尼请问无上的寂静之道。巴利 注疏 1
Ānandajāte tidasagaṇe patīte, sakkañca indaṃ sucivasane ca deve; Dussaṃ gahetvā atiriva thomayante, asito isi addasa divāvihāre. Disvāna deve muditamane udagge, cittiṃ karitvāna idamavoca tattha; ‘‘Kiṃ devasaṅgho atiriva kalyarūpo, dussaṃ gahetvā ramayatha kiṃ paṭicca. ‘‘Yadāpi āsī asurehi saṅgamo, jayo surānaṃ asurā parājitā. Tadāpi netādiso lomahaṃsano, kimabbhutaṃ daṭṭhu marū pamoditā. ‘‘Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca, bhujāni phoṭenti ca naccayanti ca; Pucchāmi vohaṃ merumuddhavāsine, dhunātha me saṃsayaṃ khippa mārisā’’. ‘‘So bodhisatto ratanavaro atulyo, manussaloke hitasukhatthāya jāto; Sakyāna gāme janapade lumbineyye, tenamha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā. ‘‘So sabbasattuttamo aggapuggalo, narāsabho sabbapajānamuttamo; Vattessati cakkamisivhaye vane, nadaṃva sīho balavā migābhibhū’’. Taṃ saddaṃ sutvā turitamavasarī so, suddhodanassa tada bhavanaṃ upāvisi ; Nisajja tattha idamavocāsi sakye, ‘‘kuhiṃ kumāro ahamapi daṭṭhukāmo’’. Tato kumāraṃ jalitamiva suvaṇṇaṃ, ukkāmukheva sukusalasampahaṭṭhaṃ ; Daddallamānaṃ siriyā anomavaṇṇaṃ, dassesu puttaṃ asitavhayassa sakyā. Disvā kumāraṃ sikhimiva pajjalantaṃ, tārāsabhaṃva nabhasigamaṃ visuddhaṃ; Sūriyaṃ tapantaṃ saradarivabbhamuttaṃ, ānandajāto vipulamalattha pītiṃ. Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṃ, chattaṃ marū dhārayumantalikkhe; Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā, na dissare cāmarachattagāhakā. Disvā jaṭī kaṇhasirivhayo isi, suvaṇṇanikkhaṃ viya paṇḍukambale; Setañca chattaṃ dhariyanta muddhani, udaggacitto sumano paṭiggahe. Paṭiggahetvā pana sakyapuṅgavaṃ, jigīsato lakkhaṇamantapāragū; Pasannacitto giramabbhudīrayi, ‘‘anuttarāyaṃ dvipadānamuttamo’’ . Athattano gamanamanussaranto, akalyarūpo gaḷayati assukāni; Disvāna sakyā isimavocuṃ rudantaṃ, ‘‘No ce kumāre bhavissati antarāyo’’. Disvāna sakye isimavoca akalye, ‘‘nāhaṃ kumāre ahitamanussarāmi; Na cāpimassa bhavissati antarāyo, na orakāyaṃ adhimānasā bhavātha. ‘‘Sambodhiyaggaṃ phusissatāyaṃ kumāro, so dhammacakkaṃ paramavisuddhadassī; Vattessatāyaṃ bahujanahitānukampī, vitthārikassa bhavissati brahmacariyaṃ. ‘‘Mamañca āyu na ciramidhāvaseso, athantarā me bhavissati kālakiriyā; Sohaṃ na sossaṃ asamadhurassa dhammaṃ, tenamhi aṭṭo byasanaṃgato aghāvī’’. So sākiyānaṃ vipulaṃ janetvā pītiṃ, antepuramhā niggamā brahmacārī; So bhāgineyyaṃ sayaṃ anukampamāno, samādapesi asamadhurassa dhamme. ‘‘Buddhoti ghosaṃ yada parato suṇāsi, sambodhipatto vivarati dhammamaggaṃ; Gantvāna tattha samayaṃ paripucchamāno , carassu tasmiṃ bhagavati brahmacariyaṃ’’. Tenānusiṭṭho hitamanena tādinā, anāgate paramavisuddhadassinā; So nālako upacitapuññasañcayo, jinaṃ patikkhaṃ parivasi rakkhitindriyo. Sutvāna ghosaṃ jinavaracakkavattane, gantvāna disvā isinisabhaṃ pasanno; Moneyyaseṭṭhaṃ munipavaraṃ apucchi, samāgate asitāvhayassa sāsaneti.
704 “ 我今了知,阿斯达所言真实不虚。
乔达摩(Gotama) ,已到一切法彼岸者,我向您请问此事。注疏 1
705 “ 对于已出家、以托钵乞食为生者,
牟尼啊,既被问及,请为我宣说那最上的牟尼行。”注疏 1
706 “ 世尊说:我将为你开示牟尼行——这难行、难成之道。
好,我这就为你宣说。你当振奋精神,安住坚固。注疏 1
707 “ 在村落中,无论是受人辱骂还是受人礼敬,都应心怀平等。
应守护自心,不令嗔害生起;寂静谦逊而行。注疏 1
708 “ 种种高下不一的言语纷纷涌出,犹如林中窜起的火焰一般;
诸女子会来诱惑牟尼,切莫让她们将你诱惑。注疏 1
709 “ 远离淫欲法,舍离高下诸欲;
不敌对、不染着,于诸有情,不论动与不动。注疏 1
710 “ 如此看待:‘我如何,他们便如何;他们如何,我便如何。’
以自己为譬喻而省察,便不应杀害,也不应教令杀害。注疏 1
711 “ 舍离凡夫所执著的欲求与贪染;
具眼者当如是修行,方能越渡此地狱。注疏 1
712 “ 腹常虚空,饮食知量,少欲而不贪婪;
恒于诸欲无渴求,无欲者清凉寂灭。注疏 1
713 “ 他托钵乞食后,便前往林间。
来到树下,牟尼便坐了下来。注疏 1
714 “ 这位专精禅那的坚毅者,会在林中得享喜悦。
应在树下修习禅那,令自身充满喜悦。注疏 1
715 “ 然后,夜尽时分,他应前往村庄附近。
不应欣受召唤,也不应欢喜于从村庄送来的供养。注疏 1
716 牟尼入村来,诸家勿遽行;
乞食断语者,不发矫饰言。注疏 1
717 所得固为善,不得亦复善;
于二心不动,是人还归树下。注疏 1
718 “ 他手持钵而游,并非喑哑,却被认作喑哑之人。
不应轻视微少的布施,不应轻蔑施者。注疏 1
719 行道高下种种,沙门悉已宣说;
不以二重抵彼岸,亦非一重得证悟。注疏 1
720 “ 那已断流的比丘,再无蔓延的爱著;”
他已舍弃一切应做与不应做,便不再有热恼。注疏 1
721 “ 我将为你开示牟尼行:你当如剃刀锋刃般行持。”
舌抵上颚,于饮食应知量节制。注疏 1
722 “ 心不消沉,亦不过度思虑。
无秽无着,笃志梵行。注疏 1
723 当修独坐之行,亲近沙门;
若乐于独处,独一即是牟尼之道。
那时,你便光照十方。注疏 1
724 “ 听闻了坚定者、禅修者与舍离欲乐者的音声;
因此,我的弟子应更增进惭与信。注疏 1
725 “ 你们当从河川、沟壑与裂隙中了知这道理。
小河流淌,发出声响;大海却寂然无声。注疏 1
726 “ 不充盈者才会发出声响,充盈者则寂静安然。
愚人如同半满的水瓶,晃荡作响;智者则像盈满的湖泊,湛然寂静。注疏 1
727 “ 沙门即便多有言说,所说也都与义利相应、富含深意。
他因了知而宣说正法,因了知而广为言说。注疏 1
728 “ 而那觉知且善自调伏之人,虽了知,却并不多言;
这样的牟尼堪配默然,这样的牟尼已证得默然。”巴利 注疏 1
‘‘Aññātametaṃ vacanaṃ, asitassa yathātathaṃ; Taṃ taṃ gotama pucchāmi, sabbadhammāna pāraguṃ. ‘‘Anagāriyupetassa, bhikkhācariyaṃ jigīsato; Muni pabrūhi me puṭṭho, moneyyaṃ uttamaṃ padaṃ’’. ‘‘Moneyyaṃ te upaññissaṃ, (iti bhagavā) dukkaraṃ durabhisambhavaṃ; Handa te naṃ pavakkhāmi, santhambhassu daḷho bhava. ‘‘Samānabhāgaṃ kubbetha, gāme akkuṭṭhavanditaṃ; Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato care. ‘‘Uccāvacā niccharanti, dāye aggisikhūpamā; Nāriyo muniṃ palobhenti, tāsu taṃ mā palobhayuṃ. ‘‘Virato methunā dhammā, hitvā kāme paropare ; Aviruddho asāratto, pāṇesu tasathāvare. ‘‘Yathā ahaṃ tathā ete, yathā ete tathā ahaṃ; Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye. ‘‘Hitvā icchañca lobhañca, yattha satto puthujjano; Cakkhumā paṭipajjeyya, tareyya narakaṃ imaṃ. ‘‘Ūnūdaro mitāhāro, appicchassa alolupo; Sadā icchāya nicchāto, aniccho hoti nibbuto. ‘‘Sa piṇḍacāraṃ caritvā, vanantamabhihāraye; Upaṭṭhito rukkhamūlasmiṃ, āsanūpagato muni. ‘‘Sa jhānapasuto dhīro, vanante ramito siyā; Jhāyetha rukkhamūlasmiṃ, attānamabhitosayaṃ. ‘‘Tato ratyā vivasāne , gāmantamabhihāraye; Avhānaṃ nābhinandeyya, abhihārañca gāmato. ‘‘Na munī gāmamāgamma, kulesu sahasā care; Ghāsesanaṃ chinnakatho, na vācaṃ payutaṃ bhaṇe. ‘‘Alatthaṃ yadidaṃ sādhu, nālatthaṃ kusalaṃ iti; Ubhayeneva so tādī, rukkhaṃvupanivattati . ‘‘Sa pattapāṇi vicaranto, amūgo mūgasammato; Appaṃ dānaṃ na hīḷeyya, dātāraṃ nāvajāniyā. ‘‘Uccāvacā hi paṭipadā, samaṇena pakāsitā; Na pāraṃ diguṇaṃ yanti, nayidaṃ ekaguṇaṃ mutaṃ. ‘‘Yassa ca visatā natthi, chinnasotassa bhikkhuno; Kiccākiccappahīnassa, pariḷāho na vijjati. ‘‘Moneyyaṃ te upaññissaṃ, khuradhārūpamo bhave; Jivhāya tālumāhacca, udare saññato siyā. ‘‘Alīnacitto ca siyā, na cāpi bahu cintaye; Nirāmagandho asito, brahmacariyaparāyaṇo. ‘‘Ekāsanassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca; Ekattaṃ monamakkhātaṃ, eko ce abhiramissasi; Atha bhāhisi dasadisā. ‘‘Sutvā dhīrānaṃ nigghosaṃ, jhāyīnaṃ kāmacāginaṃ; Tato hiriñca saddhañca, bhiyyo kubbetha māmako. ‘‘Taṃ nadīhi vijānātha, sobbhesu padaresu ca; Saṇantā yanti kusobbhā , tuṇhīyanti mahodadhī. ‘‘Yadūnakaṃ taṃ saṇati, yaṃ pūraṃ santameva taṃ; Aḍḍhakumbhūpamo bālo, rahado pūrova paṇḍito. ‘‘Yaṃ samaṇo bahuṃ bhāsati, upetaṃ atthasañhitaṃ; Jānaṃ so dhammaṃ deseti, jānaṃ so bahu bhāsati. ‘‘Yo ca jānaṃ saṃyatatto, jānaṃ na bahu bhāsati; Sa munī monamarahati, sa munī monamajjhagā’’ti.
12. 双观经巴利
12. Dvayatānupassanāsuttaṃ
如是我闻:一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī) 东园(Pubbārāma) 鹿子母讲堂(Migāramātupāsāda) 。那时,正值十五伍波萨他日,月圆之夜,世尊由比丘僧团围绕,坐于露天。世尊环顾一片默然的比丘僧团,便对诸比丘说:巴利
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti . Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi –
“诸比丘,如果发问者这样问道:‘诸比丘,那些善法、圣法,导向解脱、趣向正觉的法,听闻这些法的因缘是什么?’诸比丘,你们应当这样回答:‘正是为了如实了知诸对法。’那么,你们所说的对法是什么呢?”巴利
‘‘‘Ye te, bhikkhave, kusalā dhammā ariyā niyyānikā sambodhagāmino, tesaṃ vo, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ ariyānaṃ niyyānikānaṃ sambodhagāmīnaṃ kā upanisā savanāyā’ti iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu, te evamassu vacanīyā – ‘yāvadeva dvayatānaṃ dhammānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇāyā’ti. Kiñca dvayataṃ vadetha?
“这是苦,这是苦的集起”——这是第一重随观。“这是苦的灭尽,这是趣向苦灭的道路”——这是第二重随观。诸比丘,比丘若能如此正确依双法而随观,不放逸、具精勤、坚定而住,便可预期两种果中的任何一种:或于现法得究竟智,或若有余执,证不来果。巴利
(1) ‘‘Idaṃ dukkhaṃ, ayaṃ dukkhasamudayoti ayamekānupassanā. Ayaṃ dukkhanirodho, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti.
世尊说了这番话。善逝如此说后,导师又接着说道:巴利
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
729 若人不知苦,亦不知苦之集起;
更不知苦于何处无余灭尽、全然止息。
他们不了知那条通往苦之止息的道路。注疏 1
730 “ 他们既无心解脱,也无慧解脱;
他们无力灭尽,确然经受着生与老。注疏 1
731 “ 而那些了知苦、了知苦的集起,
众苦于彼无余灭,
彼即了知趣苦灭道。注疏 1
732 “ 他们具足心解脱与慧解脱;
他们堪能作终结,不再经历生与老。”巴利 注疏 1
‘‘Ye dukkhaṃ nappajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ; Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati; Tañca maggaṃ na jānanti, dukkhūpasamagāminaṃ. ‘‘Cetovimuttihīnā te, atho paññāvimuttiyā; Abhabbā te antakiriyāya, te ve jātijarūpagā. ‘‘Ye ca dukkhaṃ pajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ; Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati; Tañca maggaṃ pajānanti, dukkhūpasamagāminaṃ. ‘‘Cetovimuttisampannā, atho paññāvimuttiyā; Bhabbā te antakiriyāya, na te jātijarūpagā’’ti.
“诸比丘,若有人这样问:‘是否有另一种方式,能正确地观察二法呢?’你们应当回答:‘有的。’怎样才算是有的呢?‘任何生起的苦,都以依着为缘’——这是第一种观察。‘当依着彻底无余离欲灭尽,便无苦的生起’——这是第二种观察。这样正确地……接着,导师如是说:巴利
(2) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ upadhipaccayāti, ayamekānupassanā. Upadhīnaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
733 “ 世间无论何种形态的苦,都以依着为因而生起;
无明之人造作依着,愚者便一再地遭受苦迫;
因此,了达之人不应造作依着,而是观察苦以生为根源的随观者。”巴利 注疏 1
‘‘Upadhinidānā pabhavanti dukkhā, ye keci lokasmimanekarūpā; Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando; Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, dukkhassa jātippabhavānupassī’’ti.
诸比丘,若有问者言:“是否另有方法能正确观察二法呢?”你们应回答:“有。”如何有呢?“凡一切苦的生起,皆以无明为缘”——此是一观。“由于无明彻底无余的离欲灭尽,苦便无从生起”——此是二观。如此正确……那时,导师又说此偈:巴利
(3) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ avijjāpaccayāti, ayamekānupassanā. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
734 “ 于生死轮回中,一再流转者,
从此种状态流转至另一种状态,那去处的唯一原因只是无明。注疏 1
735 “ 无明正是那大痴惑,因此众生长久以来在轮回中流转。
而那些具足明的众生,则不再转生于后有。”巴利 注疏 1
‘‘Jātimaraṇasaṃsāraṃ , ye vajanti punappunaṃ; Itthabhāvaññathābhāvaṃ, avijjāyeva sā gati. ‘‘Avijjā hāyaṃ mahāmoho, yenidaṃ saṃsitaṃ ciraṃ; Vijjāgatā ca ye sattā, na te gacchanti punabbhava’’nti.
(4)“还会有其他方式吗……如何会有呢?一切苦的生起,皆以诸行为缘——这是第一种观察。当诸行无余离贪、灭尽时,苦便无从生起——这是第二种观察。如此正确地……而后,导师又说了以下这番话:巴利
(4) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ saṅkhārapaccayāti, ayamekānupassanā. Saṅkhārānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
736 “ 凡任何苦的生起,悉以诸行为缘;
以诸行的灭尽,则无有苦生。注疏 1
737 了知此过患:苦以诸行为缘,
由一切行之寂止,由诸想之息灭。
如实知此已,如是苦灭尽。
738 “ 具正见者、通达明者、智者,正知正解;
已超越魔罗的系缚,不再受后有。”巴利 注疏 1
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ saṅkhārapaccayā; Saṅkhārānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ saṅkhārapaccayā; Sabbasaṅkhārasamathā, saññānaṃ uparodhanā; Evaṃ dukkhakkhayo hoti, etaṃ ñatvā yathātathaṃ. ‘‘Sammaddasā vedaguno, sammadaññāya paṇḍitā; Abhibhuyya mārasaṃyogaṃ, na gacchanti punabbhava’’nti.
或许还有其他方式?……如何可能呢?凡是任何苦的生起,一切皆以识为缘——此为一种观察。对于识,由无余的离欲与灭尽,则无有苦的生起——此为第二种观察。这样正确地……接着,导师又说:巴利
(5) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ viññāṇapaccayāti, ayamekānupassanā. Viññāṇassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
739 “ 凡有苦生,皆以识为缘;
由识的灭尽,苦便不再生起。注疏 1
740 “ 了知这一过患——苦以识为缘,
比丘因识的止息,离渴爱,而般涅槃。”巴利
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ viññāṇapaccayā; Viññāṇassa nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ viññāṇapaccayā; Viññāṇūpasamā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
“也可能有别的方式……怎样可能呢?任何苦的生起,全都是以触为缘——这是第一种观察。而对触无余离贪、灭尽,则无苦生起——这是第二种观察。如此正确地……接着,导师又宣说了此义:巴利
(6) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ phassapaccayāti, ayamekānupassanā. Phassassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
741 “ 那些陷溺于触、随有流漂转的人,
那些走上邪道的人,离结缚的灭尽还很远。注疏 1
742 “ 而那些遍知触的人,了知之后,乐住于寂静;
他们通过现观触而离诸渴爱,已般涅槃。”巴利 注疏 1
‘‘Tesaṃ phassaparetānaṃ, bhavasotānusārinaṃ; Kummaggapaṭipannānaṃ, ārā saṃyojanakkhayo. ‘‘Ye ca phassaṃ pariññāya, aññāyupasame ratā; Te ve phassābhisamayā, nicchātā parinibbutā’’ti.
“或许另有方式?……又如何可能呢?‘凡是苦的生起,一切皆以受为缘’——这是第一项观察。‘而由受的彻底无余離欲、灭尽,苦便无从生起’——这是第二项观察。这样正确地……随后,导师又说了下面的话:巴利
(7) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ vedanāpaccayāti, ayamekānupassanā. Vedanānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
743 或乐、或苦,并不苦不乐;
若内若外,凡有所受。注疏 1
744 “ 了知‘此是苦’,彼为虚妄、坏灭之法;
触之又触,即见其灭——他便如此了知于此。
比丘由受的灭尽,无渴爱,般涅槃。”巴利 注疏 1
‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, adukkhamasukhaṃ saha; Ajjhattañca bahiddhā ca, yaṃ kiñci atthi veditaṃ. ‘‘Etaṃ dukkhanti ñatvāna, mosadhammaṃ palokinaṃ ; Phussa phussa vayaṃ passaṃ, evaṃ tattha vijānati ; Vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
可还有另一种方式?……如何是另一种方式呢?凡任何苦的生起,一切皆以渴爱为缘——这是第一种观察。而当渴爱彻底无余退去、灭尽时,便没有苦的生起——这是第二种观察。当比丘如此正确地……随后,导师又宣说了此语:巴利
(8) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ taṇhāpaccayāti, ayamekānupassanā. Taṇhāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
745 “ 以渴爱为伴侣的人,在漫长的旅途中流转轮回;
从此种状态转为彼种状态,却无法超越轮回。注疏 1
746 “ 了知此一过患——渴爱乃苦之集起;
比丘灭尽渴爱、无所取著,具念而游行人间。”巴利
‘‘Taṇhādutiyo puriso, dīghamaddhāna saṃsaraṃ; Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, taṇhaṃ dukkhassa sambhavaṃ; Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
还有另一种方式……那是怎样的呢?“以取为缘而有任何苦的生起”——这是第一项观察。“由取的彻底无余离贪、息灭,苦便无从生起”——这是第二项观察。比丘如此正确地……接着,导师又说了如下偈颂:巴利
(9) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ upādānapaccayāti, ayamekānupassanā. Upādānānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
747 “ 以取为缘而有有,有者则陷于苦;
已出生者必有死,这便是苦的集起。注疏 1
748 “ 因此,由取的灭尽,如实了知的智者,
彻知生之灭尽,不再趣向再生。”巴利 注疏 1
‘‘Upādānapaccayā bhavo, bhūto dukkhaṃ nigacchati; Jātassa maraṇaṃ hoti, eso dukkhassa sambhavo. ‘‘Tasmā upādānakkhayā, sammadaññāya paṇḍitā; Jātikkhayaṃ abhiññāya, na gacchanti punabbhava’’nti.
“或有其他方法……为何还会有呢?凡任何苦的生起,一切皆以造作为缘——这是第一种随观。而造作无余离欲、灭尽故,苦即不生——这是第二种随观。如此正确地……随后,导师又说了此语:巴利
(10) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ ārambhapaccayāti, ayamekānupassanā. Ārambhānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
749 “ 凡所生苦,一切皆以造作为缘;
因造作的灭尽,苦便不再生起。注疏 1
750 “ 了知此中以造作为缘的苦为过患,
舍断一切造作,于无造作中得以解脱。
751 “ 那位断除有渴爱、心得寂静的比丘,
他已灭尽生死流转,更无后有。”巴利 注疏 1
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ ārambhapaccayā; Ārambhānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ ārambhapaccayā; Sabbārambhaṃ paṭinissajja, anārambhe vimuttino. ‘‘Ucchinnabhavataṇhassa, santacittassa bhikkhuno; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi tassa punabbhavo’’ti.
(11)“可还有另一种方式?……那会是怎样呢?‘凡有苦生起,一切皆以食为缘’——这是第一种随观。‘而对诸食无余离染、灭尽,则无有苦生’——这是第二种随观。如此正确地……随后,导师又说道:”巴利
(11) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ āhārapaccayāti, ayamekānupassanā. Āhārānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
752 “ 一切所生之苦,皆以食为缘;
诸食灭尽,则苦不生。
753 “ 了知此过患:苦以食为缘,
遍知一切食,不依一切食。
754 “ 正知健康,由诸漏灭尽;
依思择而受用、安住于法,这样的证知者不堕计数。”巴利
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ āhārapaccayā; Āhārānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ āhārapaccayā; Sabbāhāraṃ pariññāya, sabbāhāramanissito. ‘‘Ārogyaṃ sammadaññāya, āsavānaṃ parikkhayā; Saṅkhāya sevī dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū’’ti.
“或许还有其他方式……如何还有呢?‘任何生起的苦,皆以扰动为缘’,这是一种随观;‘由诸扰动无余离贪、灭尽,便无有苦的生起’,这是第二种随观。若比丘如是正确……随后,导师又宣说——”巴利
(12) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ iñjitapaccayāti, ayamekānupassanā. Iñjitānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
755 “ 任何生起的苦,皆以扰动为缘;
扰动灭尽,则无有苦的生起。注疏 1
756 “ 了知此过患——苦以扰动为缘;
因此,舍离扰动,制止诸行;
无扰动、无取著,比丘具念而游行。”巴利
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ iñjitapaccayā; Iñjitānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ iñjitapaccayā; Tasmā hi ejaṃ vossajja, saṅkhāre uparundhiya; Anejo anupādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
“或许还有其他方式……那又会如何呢?‘依赖者便有动摇’——这是第一种随观。‘不依赖者则无动摇’——这是第二种随观。如此正确地……随后,导师又说此语:”巴利
(13) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Nissitassa calitaṃ hotīti, ayamekānupassanā. Anissito na calatīti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
757 “ 不依赖者无动摇,依赖者则有执取;
由此存在至彼存在,于轮回中不得超越。注疏 1
758 “ 了知此过患——于诸依止中有大恐怖;
无所依止,无有执取,具念比丘当游行。”巴利
‘‘Anissito na calati, nissito ca upādiyaṃ; Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, nissayesu mahabbhayaṃ; Anissito anupādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
或有他途?……云何有他途?“诸比丘,无色比色更为寂静”,此为第一随观。“灭尽比无色更为寂静”,此为第二随观。比丘如是正观……随后,导师又说:巴利
(14) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Rūpehi, bhikkhave, arūpā santatarāti, ayamekānupassanā. Arūpehi nirodho santataroti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
759 “ 那些生于色界的众生,与那些安住无色界者,
他们不了知灭尽,便会再受后有。
760 “ 而那些遍知色法,于无色界亦不住著的人,
那些于灭尽中得解脱的人,便是战胜死魔者。”巴利
‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino ; Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhavaṃ. ‘‘Ye ca rūpe pariññāya, arūpesu asaṇṭhitā ; Nirodhe ye vimuccanti, te janā maccuhāyino’’ti.
或许还有其他方式……如何可能呢?诸比丘,于有天神、魔罗、梵天的世间,包含沙门、婆罗门、天神、人类在内的一切众生,凡被普遍认定‘这是真实’的事物,圣者们却以正智如实照见:‘那是虚假的’。这是第一种观察。诸比丘,于有天神……(中略)……天神、人类的一切众生中,凡被普遍认定‘这是虚假’的事物,圣者们却以正智如实照见:‘那是真实的’。这是第二种观察。如此正确地……随后,导师又宣说以下偈颂:巴利
(15) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṃ saccanti upanijjhāyitaṃ tadamariyānaṃ etaṃ musāti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayamekānupassanā. Yaṃ , bhikkhave, sadevakassa…pe… sadevamanussāya idaṃ musāti upanijjhāyitaṃ, tadamariyānaṃ etaṃ saccanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
761 “ 请看,这有诸天神的世间,于无我中执取有我;
耽著于名色,便认定这就是真实。注疏 1
762 “ 人们不论怎样设想,那事物总是变成另外的模样,
对他而言,那便是虚妄,因为无常之物本性即是欺诳。注疏 1
763 “ 涅槃是不虚妄之法,圣者们如实了知它是真理。
他们确由现证真理,断尽渴爱,圆满寂灭。”巴利 注疏 1
‘‘Anattani attamāniṃ , passa lokaṃ sadevakaṃ; Niviṭṭhaṃ nāmarūpasmiṃ, idaṃ saccanti maññati. ‘‘Yena yena hi maññanti, tato taṃ hoti aññathā; Tañhi tassa musā hoti, mosadhammañhi ittaraṃ. ‘‘Amosadhammaṃ nibbānaṃ, tadariyā saccato vidū; Te ve saccābhisamayā, nicchātā parinibbutā’’ti.
诸比丘,若有人问:“是否还有其他方式,能够正确地观察这二重性呢?”应回答:“有的。”那是怎样的呢?诸比丘,在此天神、魔罗、梵天共处的世间,于沙门、婆罗门、人天大众中,凡是将什么审察为“乐”的,圣者们依如实正慧,已清晰地洞见那乃是“苦”,此为一种观察。诸比丘,在天神……(中略)……人天大众中,凡是将什么审察为“苦”的,圣者们依如实正慧,已清晰地洞见那乃是“乐”,这是第二种观察。诸比丘,能够如是正确观察二重性的比丘,若不放逸、精勤努力、坚定自持而安住,便可期许两种果报之一:或于当生彻底了知,或于尚有残余执取时证得不来果。这是世尊所说。善逝如此说后,导师又接着说道:巴利
(16) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṃ sukhanti upanijjhāyitaṃ, tadamariyānaṃ etaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayamekānupassanā . Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa…pe… sadevamanussāya idaṃ dukkhanti upanijjhāyitaṃ tadamariyānaṃ etaṃ sukhanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitāti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
764 色声香味触与法,可爱可喜可意者,
凡此一切名为有,斯即所谓一切也。
765 “ 于诸天神在内的世间,这些便被你们视为乐。
而这些事物息灭之处,他们却将之视为苦。注疏 1
766 “ 圣者们将有身的灭尽视为乐。
这在一切世人看来,全然相违。注疏 1
767 “ 世人说是乐者,圣者说是苦;
普通人说它是苦的,圣者们却了知它为乐。注疏 1
768 观此法甚难了知,无智者于此迷乱;
覆蔽者唯有黑暗,不见者唯余幽冥。注疏 1
769 于善士前它豁然开显,如光明之于明眼之人;
虽近在咫尺而不了知,唯于法道善巧者得见。注疏 1
770 “ 那些被有贪所制伏、随逐于有流的人,
陷入了魔罗的领域,对他们而言,此法不易证悟。注疏 1
771 “ 除了圣者,又有谁能彻证此境?
正确了知此法,无漏者便彻底寂灭。”巴利 注疏 1
‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā; Iṭṭhā kantā manāpā ca, yāvatatthīti vuccati. ‘‘Sadevakassa lokassa, ete vo sukhasammatā; Yattha cete nirujjhanti, taṃ nesaṃ dukkhasammataṃ. ‘‘Sukhanti diṭṭhamariyehi, sakkāyassuparodhanaṃ; Paccanīkamidaṃ hoti, sabbalokena passataṃ. ‘‘Yaṃ pare sukhato āhu, tadariyā āhu dukkhato; Yaṃ pare dukkhato āhu, tadariyā sukhato vidū. ‘‘Passa dhammaṃ durājānaṃ, sampamūḷhetthaviddasu ; Nivutānaṃ tamo hoti, andhakāro apassataṃ. ‘‘Satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmiva; Santike na vijānanti, maggā dhammassa kovidā. ‘‘Bhavarāgaparetehi , bhavasotānusāribhi; Māradheyyānupannehi, nāyaṃ dhammo susambudho. ‘‘Ko nu aññatramariyehi, padaṃ sambuddhumarahati; Yaṃ padaṃ sammadaññāya, parinibbanti anāsavā’’ti.
世尊这样说了这番话。那些比丘心满意足,对世尊的言说随喜赞叹。而当此记说正被宣说之时,大约六十位比丘的心无执取,从诸漏中解脱。巴利
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiṃ ca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne saṭṭhimattānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti.
谛、依着与无明,诸行与识为第五;
触、所感、渴爱,取、造作与食;
扰动、动摇、色、谛、苦,如是十六。巴利
Saccaṃ upadhi avijjā ca, saṅkhāre viññāṇapañcamaṃ; Phassavedaniyā taṇhā, upādānārambhaāhārā; Iñjitaṃ calitaṃ rūpaṃ, saccaṃ dukkhena soḷasāti.
出家与精进,善说与孙达利(Sundarī) 经;
摩伽经、萨比亚(Sabhiya) 经、塞拉(Sela) 经与箭经,此为所说。
以及瓦塞塔(Vāseṭṭha) 经、果咖离咖经、那拉咖(Nālaka) 经、二种随观经;
这十二部经,称为大品。巴利
Pabbajjā ca padhānañca, subhāsitañca sundari; Māghasuttaṃ sabhiyo ca, selo sallañca vuccati. Vāseṭṭho cāpi kokāli, nālako dvayatānupassanā; Dvādasetāni suttāni, mahāvaggoti vuccatīti.
1 2 3 4 5