如是我闻:一时,世尊游化于昂古塔罗巴,与一千二百五十位比丘组成的大比丘僧团一起,来到昂古塔罗巴一个名叫阿巴那的聚落。结发苦行者给尼亚听说:“朋友,沙门乔达摩——释迦族子,从释迦族出家——正游化于昂古塔罗巴,与一千二百五十位比丘组成的大比丘僧团一起,已到达阿巴那。而且,关于那位乔达摩尊者,流传着这样的美誉:‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。’他亲证了包括天、魔、梵的世间,以及包括沙门、婆罗门、天、人的众生之后,宣说正法。他所宣说的法,初善、中善、后善,有义有文,完满清净的梵行他开显无遗。能够见到这样的阿拉汉,实在是善好。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi yena āpaṇaṃ nāma aṅguttarāpānaṃ nigamo tadavasari. Assosi kho keṇiyo jaṭilo ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti . So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ desati ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti.
于是,结发苦行者给尼亚来到世尊跟前,互相问候,欢叙已毕,便坐在一旁。世尊以法语为坐在一旁的结发苦行者给尼亚开示、劝导、激励、令其欢喜。那时,结发苦行者给尼亚因世尊的法语开示、劝导、激励而心生欢喜,便对世尊说:“愿乔达摩尊者与比丘僧团,明日接受我的饭食供养。”听了这话,世尊对结发苦行者给尼亚说:“给尼亚,比丘僧团很庞大,有一千二百五十位比丘,而你向来又对婆罗门们深具信心。”
Atha kho keṇiyo jaṭilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno’’ti.
结发苦行者给尼亚第二次对世尊这样说:“乔达摩尊者,纵然比丘僧团如此庞大,有一千二百五十位比丘,我也仍对婆罗门们抱有信心,但还是请您明日与比丘僧团一起,接受我的饮食供养。”世尊第二次对结发苦行者给尼亚说:“给尼亚,比丘僧团十分庞大,有一千二百五十位比丘,而且你对婆罗门们又深具信心。”
Dutiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno; adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno’’ti.
结发苦行者给尼亚第三次对世尊这样说:“乔达摩尊者,纵然比丘僧团如此庞大,有一千二百五十位比丘,我也仍对婆罗门们抱有信心,但还是请您明日与比丘僧团一起,接受我的饮食供养。”世尊默然应允。结发苦行者给尼亚知道世尊已经接受,便从座起身,回到自己的道场。回去后,他对朋友、同事、亲戚、族人吩咐道:“诸位朋友、同事、亲戚、族人,请听我说:我已邀请沙门乔达摩明日与比丘僧团一同前来接受饮食供养。因此,请你们为我做些体力劳作的帮助。”“好的,朋友。”结发苦行者给尼亚的朋友、同事、亲戚、族人如此答应。他们当中,有的挖灶,有的劈柴,有的清洗器皿,有的安放水罐,有的铺设座位。结发苦行者给尼亚则亲自搭建圆形帐棚。
Tatiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno, adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mittāmacce ñātisālohite āmantesi – ‘‘suṇantu me bhavanto mittāmaccā ñātisālohitā, samaṇo me gotamo nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghena, yena me kāyaveyyāvaṭikaṃ kareyyāthā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā ñātisālohitā keṇiyassa jaṭilassa paṭissutvā appekacce uddhanāni khaṇanti, appekacce kaṭṭhāni phālenti, appekacce bhājanāni dhovanti, appekacce udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpenti, appekacce āsanāni paññāpenti. Keṇiyo pana jaṭilo sāmaṃyeva maṇḍalamāḷaṃ paṭiyādeti.
那时,塞拉婆罗门住在阿巴纳。他通晓三部吠陀,连同词汇汇编、仪轨手册、音韵解析以及作为第五支的传说故事;他逐字通达,精通语法,对世间学和大人相方面也完全通达。他教导着三百位青年婆罗门学习咒语。
Tena kho pana samayena selo brāhmaṇo āpaṇe paṭivasati, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo, tīṇi ca māṇavakasatāni mante vāceti.
那时,结发苦行者给尼雅对塞拉婆罗门心怀净信。当时,塞拉婆罗门在三百位青年婆罗门的围绕下,为散步漫游而四处走动,来到了结发苦行者给尼雅的净修林。塞拉婆罗门看见给尼雅的净修林中,有些人正在挖掘灶坑……有些人在铺设座位,而结发苦行者给尼雅正亲自准备圆亭。见了之后,他对结发苦行者给尼雅这样说:“尊敬的给尼雅,是您要办娶媳的喜事,还是有嫁女的喜事?或是要举行一场大祭祀?又或者摩揭陀国色尼雅·频婆娑罗王与军队受邀明日来赴宴呢?”
Tena kho pana samayena keṇiyo jaṭilo sele brāhmaṇe abhippasanno hoti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi parivuto jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami. Addasā kho selo brāhmaṇo keṇiyassa jaṭilassa assame appekacce uddhanāni khaṇante…pe… appekacce āsanāni paññapente, keṇiyaṃ pana jaṭilaṃ sāmaṃyeva maṇḍalamāḷaṃ paṭiyādentaṃ. Disvāna keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho bhoto keṇiyassa āvāho vā bhavissati, vivāho vā bhavissati, mahāyañño vā paccupaṭṭhito, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyenā’’ti?
“塞拉贤者,我既无娶媳嫁女,也无摩揭陀国色尼雅·频婆娑罗王与军队受邀前来。而是我正筹备一场大供养。有位沙门乔达摩,释迦族子,从释迦族出家,正与一千二百五十位比丘组成的大比丘僧团一起,游行于安古塔拉巴境内,现已抵达阿巴纳。那位乔达摩大师拥有这样的善名:‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者……’他被称为佛陀、世尊。我已邀请他及比丘僧团,明日来此应供。”“给尼雅贤者,您是说‘佛陀’吗?”“塞拉贤者,我是说‘佛陀’。”“给尼雅贤者,您是说‘佛陀’吗?”“塞拉贤者,我是说‘佛陀’。”
‘‘Na me, bho sela, āvāho vā bhavissati vivāho vā, nāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyena; api ca kho me mahāyañño paccupaṭṭhito. Atthi samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ…pe… buddho bhagavāti. So me nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. ‘‘Buddhoti, bho keṇiya, vadesi’’? ‘‘Buddhoti, bho sela, vadāmi’’. ‘‘Buddhoti, bho keṇiya, vadesi’’? ‘‘Buddhoti, bho sela, vadāmī’’ti.
那时,塞拉婆罗门心中思惟:“‘佛陀’这个名号,在世间极为难得。在我们的咒语典籍中,确实传承着三十二种大人相。一个具足这些相的大人,只有两条道路,没有别的可能。如果他过在家的生活,就会成为一位转轮王,一位依正法而治的法王,征服四方,国土安稳,具足七种宝。他的这七种宝就是:轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、居士宝,以及第七的将军宝。他还有超过一千位儿子,勇猛英武,能摧破敌军。他不用棍棒,不用刀剑,依正法征服这片以海为边界的土地,并安稳地统治它。如果他离家过出家的生活,就会成为阿拉汉、正自觉者,在世上去除了遮蔽。”“给尼雅贤者,那位乔达摩大师、阿拉汉、正自觉者,现在住在哪里呢?”
Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘ghosopi kho eso dullabho lokasmiṃ yadidaṃ buddhoti. Āgatāni kho panamhākaṃ mantesu dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati rājā hoti cakkavatti dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado . Kahaṃ pana, bho keṇiya, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati arahaṃ sammāsambuddho’’ti?
听了这话,结发苦行者给尼雅伸出右臂,对塞拉婆罗门说:“塞拉贤者,就在那边,那片深蓝色的林线处。”于是,塞拉婆罗门便与三百位青年婆罗门一同朝世尊的所在走去。随后,塞拉婆罗门叮嘱那些青年婆罗门:“诸位,请安静地前来,步步安稳。那些世尊犹如独行的狮子王,难以轻易靠近。各位贤者,当我和沙门乔达摩交谈时,请勿在我话未说完时插话,请诸位等我把话说完。”
Evaṃ vutte, keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṃ bāhuṃ paggahetvā selaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘yenesā , bho sela, nīlavanarājī’’ti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi – ‘‘appasaddā bhonto āgacchantu, pade padaṃ nikkhipantā. Durāsadā hi te bhagavanto sīhāva ekacarā. Yadā cāhaṃ, bho, samaṇena gotamena saddhiṃ manteyyuṃ, mā me bhonto antarantarā kathaṃ opātetha; kathāpariyosānaṃ me bhavanto āgamentū’’ti.
这时,塞拉婆罗门来到世尊面前,与世尊互相问候致意。彼此说过令心愉悦、值得忆念的话语后,他退坐一面。坐定后,塞拉婆罗门在世尊身上仔细观察三十二大人相。他看见了世尊身上大多数的大人相,唯独两种除外。对于这两种相,他心生疑惑,犹豫不定,无法确立信心——这便是马阴藏相与广长舌相。
Atha kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi . Addasā kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cāti.
那时,世尊心中思惟:“这位塞拉婆罗门大致见到了我身上三十二种大人相,只余两种未见。对于这两种相,他尚存疑惑,犹豫不定,无法确信——这便是马阴藏相与广长舌相。”于是,世尊施展那般神通变化,让塞拉婆罗门看见世尊隐藏的马阴藏相。接着,世尊伸出舌头,来回触碰、抚摸双耳孔,又来回触碰、抚摸双鼻孔,更用舌头覆盖了整个额头前部区域。
Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘passati kho me ayaṃ selo brāhmaṇo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe, pahūtajivhatāya cā’’ti. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi , yathā addasa selo brāhmaṇo bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ . Atha kho bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi.
这时,施罗婆罗门心中思忖:“沙门乔达摩确实完全具足三十二种大人相,一样不缺。但我尚不知他是否确是佛陀。我曾听闻往昔那些年长耆宿、师祖辈的婆罗门说:‘凡是成为阿拉汉、正自觉者的人,当有人如实称扬其功德时,便会显现自身。’那么,我何不就在沙门乔达摩面前,以相应的偈颂当面称扬他呢?”于是,施罗婆罗门便在世尊面前,以相应的偈颂称扬道:
Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no apuripuṇṇehi. No ca kho naṃ jānāmi buddho vā no vā. Sutaṃ kho pana metaṃ brāhmaṇānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ – ‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī’ti. Yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti. Atha kho selo brāhmaṇo bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –
553“身体圆满,容光焕发,出身高贵,相貌庄严,
世尊,您身色如金,齿白明净,具足精进。
554“一位出身高贵的人,所具足的一切特征,
这些大人相,在您身上悉皆具足。
555“您眼神明澈,容貌端严,身形伟岸、端直,威仪赫赫。
你在沙门僧团之中,如太阳般朗照。
556“这位比丘相貌端严,肤色如同黄金一般。
以你这样无上的容貌,沙门身份又有何用?
557“你堪为国王,堪为转轮王,车乘之尊。
征服四方的胜利者,赡部洲之主。
558“刹帝利与拥有财富的诸王,皆当追随于你。
请您作为王中之王、人中之主,统理这王国吧,乔达摩!”
559“世尊说:‘塞拉,我是国王,是无上的法王。’
我依正法转动法轮,此法轮无可逆转。”
560“你自称是正自觉者,无上的法王,”塞拉婆罗门这样说道,
“还说自己‘依正法转动法轮’,乔达摩。”
561“谁是您的将军、那位追随导师的弟子?”
谁来继续转动您所转起的法轮?
562世尊说:“塞拉,我所转起的,是无上的法轮;”
舍利弗随转(法轮),是如来的法子。
563“应了知者已了知,应修习者已修习;
应断除的,我已断除,因此,婆罗门,我是佛陀。
564“请消除你对我之疑惑,决意信解吧,婆罗门!
得见正自觉者,极为难得,不可常遇。
565“他们在这世间出现,实为稀有,不常值遇。
婆罗门,我是正自觉者,无上拔箭者。
566“我已成为梵,无与伦比,摧破魔军者;
降伏一切怨敌,我无有畏惧,怡然自乐。”
567“请诸位尊者细听,具眼者如此说道:
拔除箭刺的大雄,犹如狮子在林中吼叫。
568“这位已成梵者、无与伦比、摧破魔军者——
见到他,谁能不生起净信?纵使出身微贱之人。
569“愿随我者,尽管前来;不愿随者,自可离去。
我将于此,在最胜智慧者的面前出家。”
570“若您认同正自觉者的教法,
我们也将在那位具足最胜智慧者面前出家。”
571“这三百位婆罗门,合掌请求:
“世尊,我们愿在您的座下修习梵行。”
572“世尊说:‘塞拉,这梵行是善说的、现见的、即时的。’
于此,不放逸而修学者,出家不会徒劳。”
‘‘Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano; Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā. ‘‘Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañjanā; Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā. ‘‘Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā; Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi. ‘‘Kalyāṇadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco; Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino. ‘‘Rājā arahasi bhavituṃ, cakkavattī rathesabho; Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro. ‘‘Khattiyā bhogirājāno , anuyantā bhavantu te; Rājābhirājā manujindo, rajjaṃ kārehi gotama’’. ‘‘Rājāhamasmi selāti, (bhagavā) dhammarājā anuttaro; Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiyaṃ’’. ‘‘Sambuddho paṭijānāsi, (iti selo brāhmaṇo) dhammarājā anuttaro; ‘Dhammena cakkaṃ vattemi’, iti bhāsasi gotama. ‘‘Ko nu senāpati bhoto, sāvako satthuranvayo; Ko te tamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattitaṃ’’. ‘‘Mayā pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā) dhammacakkaṃ anuttaraṃ; Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgataṃ. ‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ; Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa. ‘‘Vinayassu mayi kaṅkhaṃ, adhimuccassu brāhmaṇa; Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso. ‘‘Yesaṃ ve dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso; Sohaṃ brāhmaṇa sambuddho, sallakatto anuttaro. ‘‘Brahmabhūto atitulo, mārasenappamaddano; Sabbāmitte vasīkatvā, modāmi akutobhayo’’. ‘‘Imaṃ bhavanto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā; Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane. ‘‘Brahmabhūtaṃ atitulaṃ, mārasenappamaddanaṃ; Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko. ‘‘Yo maṃ icchati anvetu, yo vā nicchati gacchatu; Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’. ‘‘Evañce ruccati bhoto, sammāsambuddhasāsane ; Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike’’. ‘‘Brāhmaṇā tisatā ime, yācanti pañjalīkatā; Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’. ‘‘Svākkhātaṃ brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā) sandiṭṭhikamakālikaṃ; Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’ti.
谢罗婆罗门和他的随从们,在世尊面前得受了出家与具足戒。那时,给尼亚结发者在那夜过后,在自己的隐居处让人准备了精致的硬食与软食,随后遣人向世尊禀告:“是时,乔达摩尊者,饭食已备。”世尊于午前时分,著下衣,持钵与衣,往给尼亚结发者的隐居处去;到达之后,便与比丘僧团一同在已铺设好的座位上坐下。
Alattha kho selo brāhmaṇo sapariso bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Atha kho keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena sake assame paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti . Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena.
那时,给尼亚结发者亲手以精美的硬食与软食,供养以佛陀为首的比丘僧团,令其满足。见世尊食毕,手已离钵,给尼亚结发者便取一低座,坐于一旁。世尊便以这些偈颂,随喜赞叹坐在一旁的给尼亚结发者:
Atha kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā imāhi gāthāhi anumodi –
573“火供为诸祭祀之首,萨维蒂是韵律之首;
国王是人众之首,大海是诸河之首。
574“月亮是星宿中的最上,太阳是发光体中的最上;
对于希求福德者,僧团实为祭供之最上。”
‘‘Aggihuttamukhā yaññā, sāvittī chandaso mukhaṃ; Rājā mukhaṃ manussānaṃ, nadīnaṃ sāgaro mukhaṃ. ‘‘Nakkhattānaṃ mukhaṃ cando, ādicco tapataṃ mukhaṃ; Puññaṃ ākaṅkhamānānaṃ, saṅgho ve yajataṃ mukha’’nti.
那时,世尊以这些偈颂为结发者给尼亚随喜后,从座起身离去。那时,尊者施罗与随众独自远离而住,不放逸、精进、热忱、坚定,不久……尊者施罗与随众便证得了阿拉汉。
Atha kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā selo sapariso eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasse …pe… aññataro kho panāpasmā selo sapariso arahataṃ ahosi.
那时,尊者施罗携徒众一同来到世尊处。抵达后,他偏袒一肩上衣,向世尊合掌,并以偈颂说:
Atha kho āyasmā selo sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
575“具眼者,自我们前来皈依,至今已是第八天;
在这七日之内,世尊,我们于您的教法中已得调伏。
576“您是佛陀,您是导师,您是降伏魔罗的牟尼;
您已断尽随眠,既自得渡,亦度此众生。
577“您已超越诸所依,诸漏已彻底摧破;
你是狮子,无所执取,已舍弃恐惧与惊怖。
578“这三百位比丘,合掌而立;
大雄啊,请伸出您的双足,让龙象们礼敬导师的双足吧。”
‘‘Yaṃ taṃ saraṇamāgamha , ito aṭṭhami cakkhuma; Sattarattena bhagavā, dantamha tava sāsane. ‘‘Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni; Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ. ‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā; Sīhosi anupādāno, pahīnabhayabheravo. ‘‘Bhikkhavo tisatā ime, tiṭṭhanti pañjalīkatā; Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.
579凡夫于此间的生命,其相不定,难以测知;
它既困苦又短暂,且总是与痛苦相连。
580确实没有任何方法,能使已出生者不死。
即便到了老年,死亡亦然;众生正是如是法性。
581正如成熟的果实,清晨便有坠落的危险;
“如是已生的凡人,
常有死亡的恐怖。”
582正如陶师所制的泥器,
一切终归坏灭,凡人的生命也是如此。
583“无论年幼还是年长,无论愚人还是智者;
一切皆入死亡掌控,一切皆以死亡为归宿。
584“当他们被死亡带走,离开这个世界前往他世时,
父亲无法护佑儿子,亲族也无法护佑亲族。
585你且看,亲属们在一旁注视着,众人恸哭悲泣,
世人逐一被带走,犹如牛被牵往屠场。
586世间即为衰老与死亡所侵逼,
因此,智者了知世间之法则,便不忧愁。
587你不知道他来的路,也不知他去的路;
不见两端,徒自哀泣。
588哀泣若能得些许利,智者亦当为之;
然哀泣徒伤愚者己身。
589哭泣与忧伤,不能令心得安宁;
反而会增长更多的苦,身体也将受损。
590身形消瘦,面容憔悴,这只是在伤害自己;
亡者不会因此得到保护,悲泣毫无意义。
591若不舍断忧伤,便会陷入更深的痛苦。
哀叹逝者的人,便为忧伤所俘获。
592再看看其他那些众生,那些随业而去的众生;
他们落入死神的掌控,在此处挣扎颤抖。
593无论人们如何思量,它终究成为别的事物;
这便是别离的实相,且看这世间的流转吧。
594纵使人活到百岁,乃至更长,
终将与亲族分离,在此舍离生命。
595因此,听闻阿拉汉的教导,应当平息悲叹;
见到那逝去的人,便了知:‘我无法再得到他了。’
596犹如有人用水浇灭燃烧的房舍,
同样地,一位坚定而具足智慧的人,一位明辨、善巧的人,
如疾风吹散棉絮,速令已生之忧恼摧灭;
597自身之悲泣、哀号与心内忧戚,亦当如是荡尽。
若求自己的安乐,便应拔除自身的箭;
598箭已拔除,无有依著,心得寂静,
超越一切忧苦,无忧无恼,得证涅槃。
Animittamanaññātaṃ , maccānaṃ idha jīvitaṃ; Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ. Na hi so upakkamo atthi, yena jātā na miyyare; Jarampi patvā maraṇaṃ, evaṃdhammā hi pāṇino. Phalānamiva pakkānaṃ, pāto patanato bhayaṃ; Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇato bhayaṃ. Yathāpi kumbhakārassa, katā mattikabhājanā; Sabbe bhedanapariyantā , evaṃ maccāna jīvitaṃ. Daharā ca mahantā ca, ye bālā ye ca paṇḍitā; Sabbe maccuvasaṃ yanti, sabbe maccuparāyaṇā. Tesaṃ maccuparetānaṃ, gacchataṃ paralokato; Na pitā tāyate puttaṃ, ñātī vā pana ñātake. Pekkhataṃ yeva ñātīnaṃ, passa lālapataṃ puthu; Ekamekova maccānaṃ, govajjho viya nīyati . Evamabbhāhato loko, maccunā ca jarāya ca; Tasmā dhīrā na socanti, viditvā lokapariyāyaṃ. Yassa maggaṃ na jānāsi, āgatassa gatassa vā; Ubho ante asampassaṃ, niratthaṃ paridevasi. Paridevayamāno ce, kiñcidatthaṃ udabbahe; Sammūḷho hiṃsamattānaṃ, kayirā ce naṃ vicakkhaṇo. Na hi ruṇṇena sokena, santiṃ pappoti cetaso; Bhiyyassuppajjate dukkhaṃ, sarīraṃ cupahaññati. Kiso vivaṇṇo bhavati, hiṃsamattānamattanā; Na tena petā pālenti, niratthā paridevanā. Sokamappajahaṃ jantu, bhiyyo dukkhaṃ nigacchati; Anutthunanto kālaṅkataṃ , sokassa vasamanvagū. Aññepi passa gamine, yathākammūpage nare; Maccuno vasamāgamma, phandantevidha pāṇino. Yena yena hi maññanti, tato taṃ hoti aññathā; Etādiso vinābhāvo, passa lokassa pariyāyaṃ. Api vassasataṃ jīve, bhiyyo vā pana māṇavo; Ñātisaṅghā vinā hoti, jahāti idha jīvitaṃ. Tasmā arahato sutvā, vineyya paridevitaṃ; Petaṃ kālaṅkataṃ disvā, neso labbhā mayā iti. Yathā saraṇamādittaṃ, vārinā parinibbaye ; Evampi dhīro sapañño, paṇḍito kusalo naro; Khippamuppatitaṃ sokaṃ, vāto tūlaṃva dhaṃsaye. Paridevaṃ pajappañca, domanassañca attano; Attano sukhamesāno, abbahe sallamattano. Abbuḷhasallo asito, santiṃ pappuyya cetaso; Sabbasokaṃ atikkanto, asoko hoti nibbutoti.
9. 婆悉咤经
9. Vāseṭṭhasuttaṃ
如是我闻:一时,世尊住在伊车能伽罗的伊车能伽罗林中。那时,许多知名的婆罗门豪贵也住在伊车能伽罗,他们是:商吉婆罗门、达鲁迦婆罗门、沸伽罗娑罗婆罗门、吒奴苏尼婆罗门、兜提耶婆罗门,以及其他知名的婆罗门豪贵。此时,青年婆塞特与婆罗堕阇正漫步经行,生起这番议论:“贤友,如何才是婆罗门?”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā icchānaṅgale paṭivasanti, seyyathidaṃ – caṅkī brāhmaṇo, tārukkho brāhmaṇo, pokkharasāti brāhmaṇo, jāṇussoṇi brāhmaṇo, todeyyo brāhmaṇo, aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṃ māṇavānaṃ jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘kathaṃ, bho, brāhmaṇo hotī’’ti?
婆罗堕阇青年这样说:“贤友,若人从父母双方皆是纯正出身,血统清净,上溯七代祖父皆不被种姓之说所贬斥、所非议,到这种程度,贤友,他便堪称婆罗门。”
Bhāradvājo māṇavo evamāha – ‘‘yato kho, bho, ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ettāvatā kho bho brāhmaṇo hotī’’ti.
婆塞特青年这样说:“贤友,若人持戒且具足善行,到这种程度,贤友,便是婆罗门。”然而,婆罗堕阇青年无法说服婆塞特青年,婆塞特青年也无法说服婆罗堕阇青年。
Vāseṭṭho māṇavo evamāha – ‘‘yato kho, bho, sīlavā ca hoti vatasampanno ca, ettāvatā kho, bho, brāhmaṇo hotī’’ti. Neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ, na pana asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ.
那时,婆塞特青年便对婆罗堕阇青年说:“朋友婆罗堕阇,这位沙门乔达摩是释迦族之子,从释迦族出家,现在住在伊车能伽罗的伊车能伽罗密林。关于乔达摩尊者,有如此好名声传扬开来:‘他是……(中略)……佛陀、世尊。’来,朋友婆罗堕阇,我们去见沙门乔达摩吧。见了面,我们向沙门乔达摩请问这件事,他怎样回答,我们就怎样记取。”“是的,朋友。”婆罗堕阇青年回答婆塞特青年。
Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ayaṃ kho, bho bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe; taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi…pe… buddho bhagavā’ti. Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ etamatthaṃ pucchissāma. Yathā no samaṇo gotamo byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.
那时,婆塞特与婆罗堕阇两位青年一同前往世尊那里。到达之后,与世尊互相问候,共叙欢喜忆念之语,而后坐在一旁。坐在一旁的婆塞特青年以偈颂对世尊说:
Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
599“我俩是被认可、被承认的通达三明者;
我是沸伽罗娑罗的弟子,这位青年是达鲁迦的弟子。
600“三明婆罗门所宣说的一切,我们于此全然通达;
在文字章句与语法上,于念诵中,我俩与导师不相上下。
601“乔达摩啊,我们在种姓论上存有争议。
婆罗门是由出身决定的,跋勒德瓦哲这样说道;
而我则说由业而生。具眼者,你应如此了知。
602“我们两人彼此都无法说服对方;
我们前来向您请教,尊者,您乃众所共称的正自觉者。
603“就像人们合掌礼敬已越过亏损(渐盈至满)的月亮一样,
人们合掌恭敬,在这世间,如是尊敬乔达摩。
604“眼目出现于世间,我们请问乔达摩:
婆罗门是因出身而成,还是因业行而成?’”
请为我们这些不知者解说,如何才能辨认婆罗门。
605世尊言:婆私吒,我当为汝等次第如实宣说众生种类之分别,
以诸种类各各不同故。
606草木之属亦当知,彼不自称属何类;
其相皆由生而有,诸种彼此各相异。
607“其次是昆虫、飞蛾,乃至蝼蚁;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。
608“对于四足众生,也当知道,无论微小还是巨大;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。
609“你们也当了知那些以腹而行、脊背修长的蛇类;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。
610“接着,你们当知那些栖息水中、以水为境的鱼类;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。
611“接着,你们当知那些以翅为乘、翱翔空中的鸟类;
它们的特征依出生而有,因为种种物类彼此不同。
612“正如种种生灵,其外在特征皆由出生所定;
而在人类之中,外在特征却并非由出生所定。
613“并非凭头发,非凭头颅,非凭耳朵,非凭眼睛;
不以口,不以鼻,不以嘴唇或眉毛。
614“不以颈,不以肩,不以腹部,不以背部;
不以臀,不以胸,不以密处,不以交合。
615“不凭手,不凭脚,不凭手指与指甲;
不凭小腿,不凭大腿,不凭容貌与声音;
并非如其他生类那样,有由出生所决定的标志。
616“在具体的色身中,人类并无这些差别;
人类之中的差别,不过是依约定俗成的名称来言说。
617“世人之中,若有以牧牛为生者,
婆悉咤,你应当这样了知:他是农夫,并非婆罗门。
618“凡在人间,以种种技艺维生者——
婆悉咤,当如是知:彼乃工匠,非婆罗门。
619“凡于人间,以商贾谋生者,
婆悉咤,你当这样了知:他是商人,不是婆罗门。
620“若有人于人间,以服侍他人为生,
婆悉咤,你当如此了知:他是仆役,并非婆罗门。
621“世间之人,凡依不与取维生者,
婆悉咤,你当如此了知:他是盗贼,并非婆罗门。
622“世间人中,凡以射艺为生者;
婆悉咤,汝当知,此是操戈战斗之人,非婆罗门也。
623“世间人中,凡以司祭为生计者;
婆悉咤,你应如此了知:那是行祭祀者,并非婆罗门。
624“凡在人中,享用村落与国土者,
婆悉咤,你应如此了知:那是国王,并非婆罗门。
625“我也不因一个人从母胎出生,便称他为婆罗门。
若他仍有执著,便不过是徒有‘尊者’之称的人。
一无所持、无所执取者,我称他为婆罗门。
626“他断尽一切结缚,便再无恐惧战栗;
超越执著,远离系缚,我称这样的人为婆罗门。
627“已断皮带与缰绳,连同系带与辔头;
门闩已除、已觉悟者,我说他是婆罗门。
628“无嗔地忍受辱骂、杀戮与缚绑;
忍辱是他的力量与军阵,我说他是婆罗门。
629无嗔无怒,持戒具德,远离憍慢;
善自调伏,得最后身——我称之为婆罗门。
630“如水珠不沾莲叶,如芥子不沾锥尖;
于诸欲中不染着者,我称他为婆罗门。
631“他于现法,了知自身苦之灭尽;
放下重担、离诸系缚者,我称他为婆罗门。
632“智慧甚深、明敏通达,善辨正道与歧途之人,
证得无上义者,我称其为婆罗门。
633“既不与在家众杂处,亦不与出家众杂处,
无家游行、少欲知足者,我称他为婆罗门。
634“于颤动的与不动的众生之间,他放下了杖,
他不杀害,也不令他人杀害,我称他为婆罗门。
635“于敌对者中无有敌意,于持杖者中寂灭清凉,
在执取者中,他无有执取——我称这样的人为婆罗门。
636贪嗔与慢诳,于彼悉坠落,
如芥子离针锋,我称彼为婆罗门。
637“应宣说温和、明了、真实的言语;
不以任何方式触恼任何人,我称此人为婆罗门。
638“于此世间,不论长、短、细、粗、美、丑,
不取任何未予之物,我称他为婆罗门。
639“若人对此世与他世皆无任何希冀,
无有期盼,离诸系缚,我称这样的人为婆罗门。
640其心无有执著,了知而离疑惑;
已臻不死之境,我称他为婆罗门。
641“凡已超越福德与罪过,亦超越对二者的执著;
无忧、无垢、清净者,我称他为婆罗门。
642“犹如无垢、清净的月亮,明亮澄澈,无浊无扰;
灭尽了对有的喜贪,我说他是婆罗门。
643“他越过了这片泥沼、难行的险道、轮回和愚痴。
已渡、已到彼岸的禅修者,无渴爱、无疑惑。
无所执取,寂灭清凉——这样的人,我称他为婆罗门。
644“若人于此舍弃欲乐后,出家而过无家的游方生活;
已耗尽欲有的人,我称他为婆罗门。
645“若人于此断除渴爱,作为无家者而游方;
已耗尽渴爱与有的人,我称他为婆罗门。
646“舍弃人间系缚,更超越天界系缚,
断除一切结缚者,我称他为婆罗门。
647“舍离了喜爱与不喜爱,成为清凉、无所依著;
降伏一切世间的大雄,我称他为婆罗门。
648“他彻知众生的死与生,
无执著、善逝、觉者,我称他为婆罗门。
649“诸天神、乾达婆与人,皆不知其去处。
那灭尽诸漏的阿拉汉,我称他为婆罗门。
650“他于过去、未来,乃至现在,皆一无所有;
一无所持、无所执取者,我称他为婆罗门。
651“牛王、殊胜者、英雄、大仙、胜利者,
不动者、沐浴清净者、佛陀,我称他为婆罗门。
652“他了知宿住,观见天界与恶趣。
已证得再生灭尽者,我称他为婆罗门。
653“世间之中,名字与种姓,只是假立施设。
依共许而生,于各处假立。
654“此邪见长久随眠,无知者却不曾觉知。
愚昧之人宣称,婆罗门依出生而成。
655“非因出生而为婆罗门,非因出生而为非婆罗门。
由业而成婆罗门,由业而成非婆罗门。
656“由业而成农夫,由业而成工匠;
由业而成商人,由业而成仆从。
657“盗贼由业而成,勇士亦由业而成;
祭司由业而成,王者亦由业而成。
658“智者如是如实观见业。
他们明见缘起,善巧通达业与果报。
659世间依业而运转,众生依业而流转;
有情为业所系缚,犹如行进车之销。
660“以苦行、梵行,以自制与调伏;
由此而成为婆罗门,这便是无上的婆罗门。
661“具足三明,寂静,已尽后有;
婆悉咤,你当如此了知:于智者,即是梵天神、即是帝释。”
‘‘Anuññātapaṭiññātā, tevijjā mayamasmubho; Ahaṃ pokkharasātissa, tārukkhassāyaṃ māṇavo. ‘‘Tevijjānaṃ yadakkhātaṃ, tatra kevalinosmase; Padakasma veyyākaraṇā, jappe ācariyasādisā. ‘‘Tesaṃ no jātivādasmiṃ, vivādo atthi gotama; Jātiyā brāhmaṇo hoti, bhāradvājo iti bhāsati; Ahañca kammunā brūmi, evaṃ jānāhi cakkhuma. ‘‘Te na sakkoma saññāpetuṃ, aññamaññaṃ mayaṃ ubho; Bhavantaṃ puṭṭhumāgamhā, sambuddhaṃ iti vissutaṃ. ‘‘Candaṃ yathā khayātītaṃ, pecca pañjalikā janā; Vandamānā namassanti, evaṃ lokasmi gotamaṃ. ‘‘Cakkhuṃ loke samuppannaṃ, mayaṃ pucchāma gotamaṃ; Jātiyā brāhmaṇo hoti, udāhu bhavati kammunā; Ajānataṃ no pabrūhi, yathā jānesu brāhmaṇaṃ’’. ‘‘Tesaṃ vo ahaṃ byakkhissaṃ, (vāseṭṭhāti bhagavā) anupubbaṃ yathātathaṃ; Jātivibhaṅgaṃ pāṇānaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Tiṇarukkhepi jānātha, na cāpi paṭijānare; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Tato kīṭe paṭaṅge ca, yāva kunthakipillike; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Catuppadepi jānātha, khuddake ca mahallake; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Pādūdarepi jānātha, urage dīghapiṭṭhike; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Tato macchepi jānātha, odake vārigocare; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Tato pakkhīpi jānātha, pattayāne vihaṅgame; Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ, aññamaññā hi jātiyo. ‘‘Yathā etāsu jātīsu, liṅgaṃ jātimayaṃ puthu; Evaṃ natthi manussesu, liṅgaṃ jātimayaṃ puthu. ‘‘Na kesehi na sīsena, na kaṇṇehi na akkhibhi; Na mukhena na nāsāya, na oṭṭhehi bhamūhi vā. ‘‘Na gīvāya na aṃsehi, na udarena na piṭṭhiyā; Na soṇiyā na urasā, na sambādhe na methune . ‘‘Na hatthehi na pādehi, nāṅgulīhi nakhehi vā; Na jaṅghāhi na ūrūhi, na vaṇṇena sarena vā; Liṅgaṃ jātimayaṃ neva, yathā aññāsu jātisu. ‘‘Paccattañca sarīresu , manussesvetaṃ na vijjati; Vokārañca manussesu, samaññāya pavuccati. ‘‘Yo hi koci manussesu, gorakkhaṃ upajīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, kassako so na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, puthusippena jīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, sippiko so na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, vohāraṃ upajīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, vāṇijo so na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, parapessena jīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, pessiko so na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, adinnaṃ upajīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, coro eso na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, issatthaṃ upajīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, yodhājīvo na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, porohiccena jīvati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, yājako eso na brāhmaṇo. ‘‘Yo hi koci manussesu, gāmaṃ raṭṭhañca bhuñjati; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, rājā eso na brāhmaṇo. ‘‘Na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi, yonijaṃ mattisambhavaṃ; Bhovādi nāma so hoti, sace hoti sakiñcano; Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Sabbasaṃyojanaṃ chetvā, so ve na paritassati; Saṅgātigaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, sandānaṃ sahanukkamaṃ; Ukkhittapalighaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Akkosaṃ vadhabandhañca, aduṭṭho yo titikkhati; Khantībalaṃ balānīkaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Akkodhanaṃ vatavantaṃ, sīlavantaṃ anussadaṃ; Dantaṃ antimasārīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Vāri pokkharapatteva, āraggeriva sāsapo; Yo na limpati kāmesu, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yo dukkhassa pajānāti, idheva khayamattano; Pannabhāraṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Gambhīrapaññaṃ medhāviṃ, maggāmaggassa kovidaṃ; Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ; Anokasārimappicchaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu, tasesu thāvaresu ca; Yo na hanti na ghāteti, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Aviruddhaṃ viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutaṃ; Sādānesu anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yassa rāgo ca doso ca, māno makkho ca pātito; Sāsaporiva āraggā, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Akakkasaṃ viññāpaniṃ, giraṃ saccamudīraye; Yāya nābhisaje kañci, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yodha dīghaṃ va rassaṃ vā, aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ; Loke adinnaṃ nādiyati, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Āsā yassa na vijjanti, asmiṃ loke paramhi ca; Nirāsāsaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yassālayā na vijjanti, aññāya akathaṃkathī; Amatogadhamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yodha puññañca pāpañca, ubho saṅgamupaccagā; Asokaṃ virajaṃ suddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Candaṃva vimalaṃ suddhaṃ, vippasannamanāvilaṃ; Nandībhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yomaṃ palipathaṃ duggaṃ, saṃsāraṃ mohamaccagā; Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī, anejo akathaṃkathī; Anupādāya nibbuto, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yodha kāme pahantvāna, anāgāro paribbaje; Kāmabhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yodha taṇhaṃ pahantvāna, anāgāro paribbaje; Taṇhābhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Hitvā mānusakaṃ yogaṃ, dibbaṃ yogaṃ upaccagā; Sabbayogavisaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Hitvā ratiñca aratiṃ, sītibhūtaṃ nirūpadhiṃ; Sabbalokābhibhuṃ vīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Cutiṃ yo vedi ttānaṃ, upapattiñca sabbaso; Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yassa gatiṃ na jānanti, devā gandhabbamānusā; Khīṇāsavaṃ arahantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Yassa pure ca pacchā ca, majjhe ca natthi kiñcanaṃ; Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, mahesiṃ vijitāvinaṃ; Anejaṃ nhātakaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedi , saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. ‘‘Samaññā hesā lokasmiṃ, nāmagottaṃ pakappitaṃ; Sammuccā samudāgataṃ, tattha tattha pakappitaṃ. ‘‘Dīgharattamanusayitaṃ, diṭṭhigatamajānataṃ; Ajānantā no pabruvanti, jātiyā hoti brāhmaṇo. ‘‘Na jaccā brāhmaṇo hoti, na jaccā hoti abrāhmaṇo; Kammunā brāhmaṇo hoti, kammunā hoti abrāhmaṇo. ‘‘Kassako kammunā hoti, sippiko hoti kammunā; Vāṇijo kammunā hoti, pessiko hoti kammunā. ‘‘Coropi kammunā hoti, yodhājīvopi kammunā; Yājako kammunā hoti, rājāpi hoti kammunā. ‘‘Evametaṃ yathābhūtaṃ, kammaṃ passanti paṇḍitā; Paṭiccasamuppādadassā, kammavipākakovidā. ‘‘Kammunā vattati loko, kammunā vattati pajā; Kammanibandhanā sattā, rathassāṇīva yāyato. ‘‘Tapena brahmacariyena, saṃyamena damena ca; Etena brāhmaṇo hoti, etaṃ brāhmaṇamuttamaṃ. ‘‘Tīhi vijjāhi sampanno, santo khīṇapunabbhavo; Evaṃ vāseṭṭha jānāhi, brahmā sakko vijānata’’nti.
如是说已,青年婆悉咤与婆罗堕阇对世尊这样说道:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……请乔达摩尊者摄受我等为近事男,从今日起,尽形寿皈依。”
Evaṃ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.
10. 拘迦利经
10. Kokālikasuttaṃ
如是我闻:一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,拘迦利比丘前往世尊之处。到了之后,他向世尊顶礼,在一旁坐下。坐于一旁后,拘迦利比丘对世尊这样说:“尊者,舍利弗与目犍连心怀恶欲,已被恶欲所支配。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti.
此语一出,世尊便对拘迦利比丘说道:“莫作此言,拘迦利!莫作此言,拘迦利!拘迦利,当对舍利弗与目犍连生清净信心。舍利弗与目犍连乃贤善之士。”
Evaṃ vutte, bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
第二次……第三次,拘迦利比丘又对世尊这样说:“尊者,尽管我对世尊怀有信心与信赖,我仍认为舍利弗与目犍连心怀恶欲,已为恶欲所支配。”第三次,世尊又对拘迦利比丘说:“拘迦利,切勿如此!拘迦利,切勿如此!拘迦利,应对舍利弗与目犍连生起净信。舍利弗与目犍连实为贤善。”
Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchāva sāriputtamoggallānā, pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika , mā hevaṃ, kokālika! Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.
于是,拘迦利比丘从座而起,顶礼世尊,右绕后便离开了。他离开后不久,全身便生出芥子般大小的疮;这些疮从芥子大小,长成绿豆大小;从绿豆大小,长成鹰嘴豆大小;从鹰嘴豆大小,长成枣核大小;从枣核大小,长成枣子大小;从枣子大小,长成余甘子大小;从余甘子大小,长成嫩贝鲁瓦果大小;从嫩贝鲁瓦果大小,长成毗罗果大小。长到毗罗果大小后,疮便破裂,流出脓血。于是,拘迦利比丘便因那场病而命终。由于对舍利弗与目犍连心怀瞋恨,他死后投生于红莲地狱。
Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirappakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi piḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi; sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ; muggamattiyo hutvā kaḷāyamattiyo ahesuṃ; kaḷāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ; kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ; kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ; āmalakamattiyo hutvā beḷuvasalāṭukamattiyo ahesuṃ; beḷuvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ; billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu; pubbañca lohitañca pagghariṃsu. Atha kho kokāliko bhikkhu tenevābādhena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā .
那时,深夜时分,梵天娑婆主以殊胜容光遍照整个祇园,来到世尊所在之处。他上前顶礼世尊,立于一旁。立于一旁的梵天娑婆主对世尊说:“尊者,拘迦利比丘已命终。尊者,拘迦利比丘命终后,因对舍利弗与目犍连心生瞋恨,投生于红莲地狱。”梵天娑婆主说完这番话,顶礼世尊,右绕后,即消失于该处。
Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . Ekamantaṃ, ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato; kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati; idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.
那夜过后,世尊对比丘们说:“比丘们,昨夜夜深时分,梵天娑婆主……比丘们,梵天娑婆主说了这番话,说罢,右绕我后,便即消失。”
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā…pe… idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati, idaṃ vatvā maṃ padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.
世尊这样说时,有一位比丘问道:“尊者,莲花地狱的寿命有多长呢?”“比丘,莲花地狱的寿命极为漫长,难以用‘这么多年’‘几百年’‘几千年’‘几十万年’来计量。”“那么,尊者,可以用譬喻来说明吗?”“可以的,比丘。”世尊这样说——
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīvadīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ; taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ ettakāni vassāni iti vā ettakāni vassasatāni iti vā ettakāni vassasahassāni iti vā ettakāni vassasatasahassāni iti vā’’ti. ‘‘Sakkā pana, bhante, upamā kātu’’nti? ‘‘Sakkā, bhikkhū’’ti bhagavā avoca –
“比丘,譬如装载二十迦利的憍萨罗芝麻车,有人每隔一百年从中取出一粒芝麻。比丘,用这种办法,那装载二十迦利的憍萨罗芝麻车也会更快地被取尽,而一个阿勃勃地狱的寿命却还未穷尽。比丘,二十个阿勃勃地狱的寿命等于一个尼罗勃勃地狱的寿命。比丘,二十个尼罗勃勃地狱的寿命等于一个阿婆婆地狱的寿命。比丘,二十个阿婆婆地狱的寿命等于一个阿哈哈地狱的寿命。比丘,二十个阿哈哈地狱的寿命等于一个阿吒吒地狱的寿命。比丘,二十个阿吒吒地狱的寿命等于一个古木陀地狱的寿命。比丘,二十个古木陀地狱的寿命等于一个索甘地咖地狱的寿命。比丘,二十个索甘地咖地狱的寿命等于一个优波罗咖地狱的寿命。比丘,二十个优波罗咖地狱的寿命等于一个芬达利咖地狱的寿命。比丘,二十个芬达利咖地狱的寿命等于一个莲花地狱的寿命。比丘,正是由于对舍利弗与目犍连心怀瞋恨,拘迦利比丘投生到了这莲花地狱。”世尊宣说了这番话,善逝如此说后,导师又接着说出如下偈颂:
‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho; tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya. Khippataraṃ kho so bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, natveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā evameko nirabbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā evameko aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā evameko uppalako nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalakā nirayā evameko puṇḍarīko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarīkā nirayā evameko padumo nirayo. Padumaṃ kho pana bhikkhu nirayaṃ kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
662“人一出生,口中便生起一把斧头;
愚者口出恶语时,正是用这把斧头砍伤自己。
663“赞扬该受谴责者,或谴责该受赞扬者,
他以口自取不善,因此不善,他寻不到快乐。
664骰局输财,失之尚小;
连自身与一切所有一并输尽,也只是小失;
唯有对善逝者心怀嗔恨,才是至大之失。
665必经十万尼罗部陀,复历三十六与五阿部陀之劫。
诋毁圣者之人,因以恶语、恶心加向他们,将堕入地狱。
666“说不实语者堕地狱,造作后却说‘我未造作’者,亦是如此。
此两者死后并无不同,来世同为造作卑劣业之人。
667“若人于无害者、清净者、无瑕秽者而起瞋恨,
那恶行返归愚者自身,恰如逆风扬撒的微尘。
668“耽著于贪欲的人,以言语辱骂他人;
无信、悭吝、不施、嫉护,乐习离间语。
669“言词粗恶、离间、非圣者,残害胎婴、邪恶、行恶多端;
人中最卑劣者、灾星、下贱种——莫再多言,你必将堕入地狱!
670“你扬起尘土,害人损德,你这造罪者,竟诽谤贤善;
造下众多恶行后,你将长时堕入深坑。
671“任何人的业都不会消亡,必将回到造作者自身。
那愚昧的造恶者,来世必将亲见自身痛苦。
672“他们趋近那布满铁钉、利刃与铁矛的穿刺之处;
尔时彼食如炽热铁丸,如是相应正合其报;
673说者言不柔善,既不奔赴,亦不施人庇护。
他们躺在炭火铺就之处,走入炽燃的烈焰之中。
674“又用网将他们罩住,在那里以铁锤捶打。
他们进入一片致盲的黑暗,那黑暗犹如浓雾,四处弥漫。
675“然后,他们进入炽燃的铜釜,
久煎长煮烈焰中,浮沉翻涌无暂息;
676脓血交融彼处所,所煮何者是恶人?
他无论依止何方,所触之处即受染污;
677“蛆虫聚居的水中,造恶者于彼受何等烹煮?”
想到岸边却无岸可寻,四周尽是同样的铜锅。
678“他们进入那片锋利的剑叶林,肢体断裂,身体被割得四分五裂。
用铁钩钩住舌头,来回刺戳、拉锯,施以折磨。
679“接着,他们来到难以渡越的韦塔拉尼河,河中遍布利刃与剃刀般的锋刃。
那些造作恶业的愚人,便坠落其中。
680“在那里,棕褐斑驳的狗群与乌鸦,确然吞食着号泣的他们。
狗与豺狼贪婪地撕咬,鹰隼和乌鸦也纷纷啄食。
681“唉,在此世间,造恶者所经历的生活何其艰难。
是故,余生未尽之时,人当勤行所应行,慎勿放逸。
682智者所计芝麻担数,乃为红莲地狱寿量之喻。
五那由他俱胝之数,复加千二百俱胝。
683“此处所说诸苦地狱,须于其中长时滞留。
是故,于清净、善行、具足善德者之中,应当恒常守护言语与心意。”
‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe; Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ. ‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati, taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo; Vicināti mukhena so kaliṃ, kalinā tena sukhaṃ na vindati. ‘‘Appamatto ayaṃ kali, yo akkhesu dhanaparājayo; Sabbassāpi sahāpi attanā, ayameva mahattaro kali; Yo sugatesu manaṃ padosaye. ‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ, chattiṃsati pañca ca abbudāni ; Yamariyagarahī nirayaṃ upeti, vācaṃ manañca paṇidhāya pāpakaṃ. ‘‘Abhūtavādī nirayaṃ upeti, yo vāpi katvā na karomicāha; Ubhopi te pecca samā bhavanti, nihīnakammā manujā parattha. ‘‘Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa; Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto. ‘‘Yo lobhaguṇe anuyutto, so vacasā paribhāsati aññe; Asaddho kadariyo avadaññū, macchari pesuṇiyaṃ anuyutto. ‘‘Mukhadugga vibhūta anariya, bhūnahu pāpaka dukkaṭakāri; Purisanta kalī avajāta, mā bahubhāṇidha nerayikosi. ‘‘Rajamākirasī ahitāya, sante garahasi kibbisakārī; Bahūni duccaritāni caritvā, gacchasi kho papataṃ cirarattaṃ. ‘‘Na hi nassati kassaci kammaṃ, eti hataṃ labhateva suvāmi; Dukkhaṃ mando paraloke, attani passati kibbisakārī. ‘‘Ayosaṅkusamāhataṭṭhānaṃ , tiṇhadhāramayasūlamupeti; Atha tattaayoguḷasannibhaṃ, bhojanamatthi tathā patirūpaṃ. ‘‘Na hi vaggu vadanti vadantā, nābhijavanti na tāṇamupenti; Aṅgāre santhate sayanti , ginisampajjalitaṃ pavisanti. ‘‘Jālena ca onahiyāna, tattha hananti ayomayakuṭebhi ; Andhaṃva timisamāyanti, taṃ vitatañhi yathā mahikāyo. ‘‘Atha lohamayaṃ pana kumbhiṃ, ginisampajjalitaṃ pavisanti; Paccanti hi tāsu cirarattaṃ, agginisamāsu samuppilavāte. ‘‘Atha pubbalohitamisse, tattha kiṃ paccati kibbisakārī; Yaṃ yaṃ disakaṃ adhiseti, tattha kilissati samphusamāno. ‘‘Puḷavāvasathe salilasmiṃ, tattha kiṃ paccati kibbisakārī; Gantuṃ na hi tīramapatthi, sabbasamā hi samantakapallā. ‘‘Asipattavanaṃ pana tiṇhaṃ, taṃ pavisanti samucchidagattā; Jivhaṃ balisena gahetvā, ārajayārajayā vihananti. ‘‘Atha vetaraṇiṃ pana duggaṃ, tiṇhadhārakhuradhāramupenti; Tattha mandā papatanti, pāpakarā pāpāni karitvā. ‘‘Khādanti hi tattha rudante, sāmā sabalā kākolagaṇā ca; Soṇā siṅgālā paṭigiddhā , kulalā vāyasā ca vitudanti. ‘‘Kicchā vatayaṃ idha vutti, yaṃ jano phusati kibbisakārī; Tasmā idha jīvitasese, kiccakaro siyā naro na cappamajje. ‘‘Te gaṇitā vidūhi tilavāhā, ye padume niraye upanītā; Nahutāni hi koṭiyo pañca bhavanti, dvādasa koṭisatāni punaññā . ‘‘Yāva dukhā nirayā idha vuttā, tatthapi tāva ciraṃ vasitabbaṃ; Tasmā sucipesalasādhuguṇesu, vācaṃ manaṃ satataṃ parirakkhe’’ti.
11. 那罗迦经
11. Nālakasuttaṃ
684那时,三十三天众满心欢喜,帝释天神与身着洁净衣袍的天神也在其中。
阿私陀仙人于日间静修处,看见他们手执衣袍,正极尽称叹。
685见天人们满心欢喜、兴高采烈,他致敬行礼后,便在那里这样说:
“天神大众为何这般光彩照人,手持衣袍欢悦旋舞,是什么缘故?”
686“往昔与阿修罗交战,天众得胜,阿修罗败北。”
纵使在那时,也未曾有这般令人毛发竖立之事;天神们看见了何等奇事,竟如此欢喜?
687“他们高呼、歌唱、弹奏乐器,击掌而舞。
须弥山顶的贤者们,我请问你们,请迅速消除我的疑惑。”
688彼菩萨者,无上宝珠,无可比伦,为利乐人间而降生;
于释迦族蓝毗尼村落,我等由是欢喜,心神极为欢畅。
689“他是一切众生中的无上者,最上士,人中之雄,一切有情中的至尊。
他将在名为仙人堕处的林中转起法轮,犹如威猛的狮子、百兽之王发出吼声。”
690听到这声音,他急速降下,即刻进入净饭王的宫殿。
坐定之后,他对释迦族人说:“王子在何处?我也想见一见他。”
691那时,王子犹如炽燃的黄金,又如从锻炉口被巧匠精心锤炼的黄金。
释迦族人向名为阿私陀的仙人展示了这位儿子:他光辉闪耀,容貌无与伦比。
692望见那王子,犹如燃烧的火焰,犹如星宿之主巡行于空,清净明亮。
他如同秋日雨后摆脱了阴云的太阳,光芒四射;见此情景,他心生欢喜,获得了广大的喜悦。
693天众们在空中持着一柄多枝而具千辐的华盖。
金柄拂尘挥扬,却不见持拂尘与伞盖之人。
694名为“黑吉祥”的发髻仙人看见,在淡黄毯子上,有如金块般的孩童;
且白色伞盖撑于头顶,他满心欢喜,欣然接纳。
695通晓相术咒语者,迎纳那希求胜利的释迦牛王,
净心扬声唱言:“此无上士,两足中之至尊。”
696而后,忆念自己将要离世,他神色黯然,潸然泪下;
释迦族人见仙人正在哭泣,便问道:
“这童子确定不会遭遇任何障难吗?”
697仙人见释迦族人面色沮丧,便说:“我并非在这童子身上预见不祥的事;
此子必无障难危厄,汝等莫怀劣想。
698此童子将证无上正觉,具足极清净之见,当转法轮;
他出于对众多众生的悲悯与利益,将转动法轮;他的梵行将广行流布。
699“而我在世间的寿命已所剩无几,不久便将面临死亡;
我再也无缘听闻那位荷负无比重担者的法了。想到此,我便忧愁苦恼,失魂落魄——这真是我的大不幸啊!”
700他为释迦族带来无上喜悦后,这位修行者便走出后宫;
出于悲悯,他亲自导引外甥,修学那无等者的教法。
701“当你从他处听到‘佛陀’的名号——他已证得正觉,开示法道;
你去到那里,向他请教他所证得的法,并在彼世尊座下修学梵行。”
702那罗迦蒙受那位心怀饶益、如是的阿私陀教导——此人对未来有极清净的预见;
那罗迦积集了广大功德,他期待并等候胜利者,守护根门而住。
703他听闻胜者已转起殊胜法轮,便前往拜见仙人中的至高者,一见即心生净信;
阿私陀嘱告的时机已至,他向最胜牟尼请问无上的寂静之道。
Ānandajāte tidasagaṇe patīte, sakkañca indaṃ sucivasane ca deve; Dussaṃ gahetvā atiriva thomayante, asito isi addasa divāvihāre. Disvāna deve muditamane udagge, cittiṃ karitvāna idamavoca tattha; ‘‘Kiṃ devasaṅgho atiriva kalyarūpo, dussaṃ gahetvā ramayatha kiṃ paṭicca. ‘‘Yadāpi āsī asurehi saṅgamo, jayo surānaṃ asurā parājitā. Tadāpi netādiso lomahaṃsano, kimabbhutaṃ daṭṭhu marū pamoditā. ‘‘Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca, bhujāni phoṭenti ca naccayanti ca; Pucchāmi vohaṃ merumuddhavāsine, dhunātha me saṃsayaṃ khippa mārisā’’. ‘‘So bodhisatto ratanavaro atulyo, manussaloke hitasukhatthāya jāto; Sakyāna gāme janapade lumbineyye, tenamha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā. ‘‘So sabbasattuttamo aggapuggalo, narāsabho sabbapajānamuttamo; Vattessati cakkamisivhaye vane, nadaṃva sīho balavā migābhibhū’’. Taṃ saddaṃ sutvā turitamavasarī so, suddhodanassa tada bhavanaṃ upāvisi ; Nisajja tattha idamavocāsi sakye, ‘‘kuhiṃ kumāro ahamapi daṭṭhukāmo’’. Tato kumāraṃ jalitamiva suvaṇṇaṃ, ukkāmukheva sukusalasampahaṭṭhaṃ ; Daddallamānaṃ siriyā anomavaṇṇaṃ, dassesu puttaṃ asitavhayassa sakyā. Disvā kumāraṃ sikhimiva pajjalantaṃ, tārāsabhaṃva nabhasigamaṃ visuddhaṃ; Sūriyaṃ tapantaṃ saradarivabbhamuttaṃ, ānandajāto vipulamalattha pītiṃ. Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṃ, chattaṃ marū dhārayumantalikkhe; Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā, na dissare cāmarachattagāhakā. Disvā jaṭī kaṇhasirivhayo isi, suvaṇṇanikkhaṃ viya paṇḍukambale; Setañca chattaṃ dhariyanta muddhani, udaggacitto sumano paṭiggahe. Paṭiggahetvā pana sakyapuṅgavaṃ, jigīsato lakkhaṇamantapāragū; Pasannacitto giramabbhudīrayi, ‘‘anuttarāyaṃ dvipadānamuttamo’’ . Athattano gamanamanussaranto, akalyarūpo gaḷayati assukāni; Disvāna sakyā isimavocuṃ rudantaṃ, ‘‘No ce kumāre bhavissati antarāyo’’. Disvāna sakye isimavoca akalye, ‘‘nāhaṃ kumāre ahitamanussarāmi; Na cāpimassa bhavissati antarāyo, na orakāyaṃ adhimānasā bhavātha. ‘‘Sambodhiyaggaṃ phusissatāyaṃ kumāro, so dhammacakkaṃ paramavisuddhadassī; Vattessatāyaṃ bahujanahitānukampī, vitthārikassa bhavissati brahmacariyaṃ. ‘‘Mamañca āyu na ciramidhāvaseso, athantarā me bhavissati kālakiriyā; Sohaṃ na sossaṃ asamadhurassa dhammaṃ, tenamhi aṭṭo byasanaṃgato aghāvī’’. So sākiyānaṃ vipulaṃ janetvā pītiṃ, antepuramhā niggamā brahmacārī; So bhāgineyyaṃ sayaṃ anukampamāno, samādapesi asamadhurassa dhamme. ‘‘Buddhoti ghosaṃ yada parato suṇāsi, sambodhipatto vivarati dhammamaggaṃ; Gantvāna tattha samayaṃ paripucchamāno , carassu tasmiṃ bhagavati brahmacariyaṃ’’. Tenānusiṭṭho hitamanena tādinā, anāgate paramavisuddhadassinā; So nālako upacitapuññasañcayo, jinaṃ patikkhaṃ parivasi rakkhitindriyo. Sutvāna ghosaṃ jinavaracakkavattane, gantvāna disvā isinisabhaṃ pasanno; Moneyyaseṭṭhaṃ munipavaraṃ apucchi, samāgate asitāvhayassa sāsaneti.
704“我今了知,阿私陀所言真实不虚。
乔达摩,已到一切法彼岸者,我向您请问此事。
705“对于已出家、以托钵乞食为生者,
牟尼啊,既被问及,请为我宣说那最上的牟尼行。”
706“世尊说:我将为你开示牟尼行——这难行、难成之道。
好,我这就为你宣说。你当振奋精神,安住坚固。
707“在村落中,无论是受人辱骂还是受人礼敬,都应心怀平等。
应守护自心,不令嗔害生起;寂静谦逊而行。
708“种种高下不一的言语纷纷涌出,犹如林中窜起的火焰一般;
诸女子会来诱惑牟尼,切莫让她们将你诱惑。
709“远离淫欲法,舍离高下诸欲;
不敌对、不染着,于诸有情,不论动与不动。
710“如此看待:‘我如何,他们便如何;他们如何,我便如何。’
以自己为譬喻而省察,便不应杀害,也不应教令杀害。
711“舍离凡夫所执著的欲求与贪染;
具眼者当如是修行,方能越渡此地狱。
712“腹常虚空,饮食知量,少欲而不贪婪;
恒于诸欲无渴求,无欲者清凉寂灭。
713“他托钵乞食后,便前往林间。
来到树下,牟尼便坐了下来。
714“这位专精禅那的坚毅者,会在林中得享喜悦。
应在树下修习禅那,令自身充满喜悦。
715“然后,夜尽时分,他应前往村庄附近。
不应欣受召唤,也不应欢喜于从村庄送来的供养。
716牟尼入村来,诸家勿遽行;
乞食断语者,不发矫饰言。
717所得固为善,不得亦复善;
于二心不动,是人还归树下。
718“他手持钵而游,并非喑哑,却被认作喑哑之人。
不应轻视微少的布施,不应轻蔑施者。
719行道高下种种,沙门悉已宣说;
不以二重抵彼岸,亦非一重得证悟。
720“那已断流的比丘,再无蔓延的爱著;”
他已舍弃一切应做与不应做,便不再有热恼。
721“我将为你开示牟尼行:你当如剃刀锋刃般行持。”
舌抵上颚,于饮食应知量节制。
722“心不消沉,亦不过度思虑。
无秽无着,笃志梵行。
723当修独坐之行,亲近沙门;
若乐于独处,独一即是牟尼之道。
那时,你便光照十方。
724“听闻了坚定者、禅修者与舍离欲乐者的音声;
因此,我的弟子应更增进惭与信。
725“你们当从河川、沟壑与裂隙中了知这道理。
小河流淌,发出声响;大海却寂然无声。
726“不充盈者才会发出声响,充盈者则寂静安然。
愚人如同半满的水瓶,晃荡作响;智者则像盈满的湖泊,湛然寂静。
727“沙门即便多有言说,所说也都与义利相应、富含深意。
他因了知而宣说正法,因了知而广为言说。
728“而那觉知且善自调伏之人,虽了知,却并不多言;
这样的牟尼堪配默然,这样的牟尼已证得默然。”
‘‘Aññātametaṃ vacanaṃ, asitassa yathātathaṃ; Taṃ taṃ gotama pucchāmi, sabbadhammāna pāraguṃ. ‘‘Anagāriyupetassa, bhikkhācariyaṃ jigīsato; Muni pabrūhi me puṭṭho, moneyyaṃ uttamaṃ padaṃ’’. ‘‘Moneyyaṃ te upaññissaṃ, (iti bhagavā) dukkaraṃ durabhisambhavaṃ; Handa te naṃ pavakkhāmi, santhambhassu daḷho bhava. ‘‘Samānabhāgaṃ kubbetha, gāme akkuṭṭhavanditaṃ; Manopadosaṃ rakkheyya, santo anuṇṇato care. ‘‘Uccāvacā niccharanti, dāye aggisikhūpamā; Nāriyo muniṃ palobhenti, tāsu taṃ mā palobhayuṃ. ‘‘Virato methunā dhammā, hitvā kāme paropare ; Aviruddho asāratto, pāṇesu tasathāvare. ‘‘Yathā ahaṃ tathā ete, yathā ete tathā ahaṃ; Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye. ‘‘Hitvā icchañca lobhañca, yattha satto puthujjano; Cakkhumā paṭipajjeyya, tareyya narakaṃ imaṃ. ‘‘Ūnūdaro mitāhāro, appicchassa alolupo; Sadā icchāya nicchāto, aniccho hoti nibbuto. ‘‘Sa piṇḍacāraṃ caritvā, vanantamabhihāraye; Upaṭṭhito rukkhamūlasmiṃ, āsanūpagato muni. ‘‘Sa jhānapasuto dhīro, vanante ramito siyā; Jhāyetha rukkhamūlasmiṃ, attānamabhitosayaṃ. ‘‘Tato ratyā vivasāne , gāmantamabhihāraye; Avhānaṃ nābhinandeyya, abhihārañca gāmato. ‘‘Na munī gāmamāgamma, kulesu sahasā care; Ghāsesanaṃ chinnakatho, na vācaṃ payutaṃ bhaṇe. ‘‘Alatthaṃ yadidaṃ sādhu, nālatthaṃ kusalaṃ iti; Ubhayeneva so tādī, rukkhaṃvupanivattati . ‘‘Sa pattapāṇi vicaranto, amūgo mūgasammato; Appaṃ dānaṃ na hīḷeyya, dātāraṃ nāvajāniyā. ‘‘Uccāvacā hi paṭipadā, samaṇena pakāsitā; Na pāraṃ diguṇaṃ yanti, nayidaṃ ekaguṇaṃ mutaṃ. ‘‘Yassa ca visatā natthi, chinnasotassa bhikkhuno; Kiccākiccappahīnassa, pariḷāho na vijjati. ‘‘Moneyyaṃ te upaññissaṃ, khuradhārūpamo bhave; Jivhāya tālumāhacca, udare saññato siyā. ‘‘Alīnacitto ca siyā, na cāpi bahu cintaye; Nirāmagandho asito, brahmacariyaparāyaṇo. ‘‘Ekāsanassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca; Ekattaṃ monamakkhātaṃ, eko ce abhiramissasi; Atha bhāhisi dasadisā. ‘‘Sutvā dhīrānaṃ nigghosaṃ, jhāyīnaṃ kāmacāginaṃ; Tato hiriñca saddhañca, bhiyyo kubbetha māmako. ‘‘Taṃ nadīhi vijānātha, sobbhesu padaresu ca; Saṇantā yanti kusobbhā , tuṇhīyanti mahodadhī. ‘‘Yadūnakaṃ taṃ saṇati, yaṃ pūraṃ santameva taṃ; Aḍḍhakumbhūpamo bālo, rahado pūrova paṇḍito. ‘‘Yaṃ samaṇo bahuṃ bhāsati, upetaṃ atthasañhitaṃ; Jānaṃ so dhammaṃ deseti, jānaṃ so bahu bhāsati. ‘‘Yo ca jānaṃ saṃyatatto, jānaṃ na bahu bhāsati; Sa munī monamarahati, sa munī monamajjhagā’’ti.