二十集·6. 施罗长老偈颂注释
16. 二十集义注 · 294 段
6. 施罗长老偈颂注释
6. Selattheragāthāvaṇṇanā
“具足身相”等偈颂,是具寿塞拉长老的偈颂。它的起因是什么?据说,这位长老在莲华上佛的时代,出生在一个良家,长大后成为众人的首领,劝导三百人,和他们一起为导师建造香室。香室建成后,又为以正自觉者为首的比丘僧团举行大布施,并以三衣供养导师和比丘们。他因那福德业,在一个佛间隔期只住在天界,从那里死后,在天人、人间流转,在这个佛陀出世时,于鸯伽多罗婆的名为阿婆那的婆罗门村中,出生在一个婆罗门家庭,得名塞拉。他到了年龄后,在三吠陀和婆罗门技艺上达到精通,教导三百名青年学咒,住在阿婆那。那时,导师从舍卫城出发,与一千二百五十名比丘一起在鸯伽多罗婆游行,看到塞拉及其弟子们的智慧成熟,便住在某个林丛中。那时,有一位名叫凯尼耶的结发外道听说导师到来,便去那里,与比丘僧团一起邀请导师明天应供,在自己的修行处准备了许多硬食、软食。那时,塞拉婆罗门与三百名青年一起散步游历,进入凯尼耶的修行处,看见结发外道们正在准备劈柴、木板、炉灶等布施用具,便问:“凯尼耶,你们这是准备了什么大祭祀吗?”他听对方说“佛陀、世尊已被我邀请明天应供”,一听到“佛陀”这个词,就欢喜、踊跃,生起喜与悦意,立刻与青年们一起走近导师,作了问候,坐在一边,看见世尊身上的三十二大人相,心想:“具足这些相的人,或者是国王、转轮王,或者是世间开显者佛陀;但这位是出家人,我还不知道他‘是佛陀,或者不是’。然而我曾听年长、衰老的婆罗门老师们、老师之师们这样说:‘那些阿拉汉、正自觉者,在各自的功德被说及时,会显示自己。’因为不是正自觉者,站在面前被以佛德赞叹时,会慌乱,会变得羞愧,由于未达到无畏,不能忍受追问。不如我现在当面以适合的偈颂赞叹沙门乔达摩。”这样思惟后——
Paripuṇṇakāyotiādikā āyasmato selattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayaṃ kira padumuttarabhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto gaṇapāmokkho hutvā tīṇi purisasatāni samādapetvā tehi saddhiṃ satthu gandhakuṭiṃ kāretvā katapariyositāya gandhakuṭiyā sabhikkhusaṅghassa bhagavato mahādānaṃ pavattetvā satthāraṃ bhikkhū ca ticīvarena acchādesi. So tena puññakammena ekaṃ buddhantaraṃ devaloke eva vasitvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde aṅguttarāpesu āpaṇe nāma brāhmaṇagāme brāhmaṇakule nibbattitvā seloti laddhanāmo ahosi. So vayappatto tīsu vedesu, brāhmaṇasippesu ca nipphattiṃ gantvā tīṇi māṇavakasatāni mante vācento āpaṇe paṭivasati. Tena ca samayena satthā sāvatthito nikkhamitvā aḍḍhateḷasahi bhikkhusatehi saddhiṃ aṅguttarāpesu cārikaṃ caranto selassa, antevāsikānañca ñāṇaparipākaṃ disvā aññatarasmiṃ vanasaṇḍe viharati. Atha keṇiyo nāma jaṭilo satthu āgamanaṃ sutvā tattha gantvā saddhiṃ bhikkhusaṅghena satthāraṃ svātanāya nimantetvā sake assame pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādeti. Tasmiñca samaye selo brāhmaṇo saddhiṃ tīhi māṇavakasatehi jaṅghāvihāraṃ anuvicaranto keṇiyassa assamaṃ pavisitvā jaṭile kaṭṭhaphālanuddhanasampādanādinā dānūpakaraṇaṃ sajjente disvā, ‘‘kiṃ nu kho te, keṇiya, mahāyañño paccupaṭṭhito’’tiādiṃ pucchitvā tena ‘‘buddho bhagavā mayā svātanāya nimantito’’ti vutte ‘‘buddho’’ti vacanaṃ sutvāva haṭṭho udaggo pītisomanassajāto tāvadeva māṇavakehi saddhiṃ satthāraṃ upasaṅkamitvā katapaṭisanthāro ekamantaṃ nisinno bhagavato kāye bāttiṃsamahāpurisalakkhaṇāni disvā ‘‘imehi lakkhaṇehi samannāgato rājā vā hoti cakkavattī, buddho vā loke vivaṭṭacchado, ayaṃ pana pabbajito, no ca kho naṃ jānāmi ‘buddho vā, no vā’, sutaṃ kho pana metaṃ brāhmaṇānaṃ vuddhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ ‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā , te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī’ti asammāsambuddho hi sammukhe ṭhatvā buddhaguṇehi abhitthavīyamāno sārajjati maṅkubhāvaṃ āpajjati avesārajjappattatāya ananuyogakkhamattā, yaṃnūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti evaṃ pana cintetvā –
身体圆满,光辉美妙,生得端正,相貌悦目。
世尊,您身色如金,齿白明净,具足精进。
‘‘Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano; Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā.
‘‘Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañjanā; Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā.
眼睛清澈明亮,面容美好,身形高大挺拔,威光赫赫。
你在沙门僧团之中,如太阳般朗照。
‘‘Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā; Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi.
这位比丘相貌端严,肤色如同黄金一般。
你长得这么好看,为什么还要出家当沙门呢?
‘‘Kalyāṇadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco; Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino.
你堪为国王,堪为转轮王,车乘之尊。
你征服了四方,是阎浮提的主人。
‘‘Rājā arahasi bhavituṃ, cakkavattī rathesabho; Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro.
“刹帝利、富有者、国王们,都会跟随你。
王中之王、人中之主,请您治理王国吧,乔达摩!”
‘‘Khattiyā bhogī rājāno, anuyantā bhavanti te; Rājābhirājā manujindo, rajjaṃ kārehi gotamā’’ti. –
他用六首偈颂来赞颂世尊。
Chahi gāthāhi bhagavantaṃ abhitthavi.
其中,“身圆满”是指:因为明显显现的三十二大人相圆满,而且四肢、身体各部分都不缺,所以身体圆满。“妙色”是指:身体的光泽美妙。“善生”是指:因为身高、体宽都具足,形相也具足,所以生得端正。“美丽可观”是指:即使看很久也不会满足,不会觉得讨厌,令人愉悦可爱,他的容貌正是美丽可观。也有人说,“美丽可观”是指眼睛美丽。“金色”是指:肤色像黄金一样。这里的“你是”要和“身圆满”等所有词连起来理解。“善白牙”是指:牙齿非常洁白。因为世尊的牙齿会放出像月光线一样洁白的光明。“具精进”是指:由于精进波罗蜜圆满,具备四支的精进决意,以及四种正勤都成就,所以特别具足精进。
Tattha paripuṇṇakāyoti abhibyattarūpānaṃ dvattiṃsāya mahāpurisalakkhaṇānaṃ paripuṇṇatāya ahīnaṅgapaccaṅgatāya ca paripuṇṇasarīro. Surucīti sundarasarīrappabho. Sujātoti ārohapariṇāhasampattiyā, saṇṭhānasampattiyā ca sunibbatto. Cārudassanoti sucirampi passantānaṃ atittijanakaṃ appaṭikkūlaṃ ramaṇīyaṃ cāru eva dassanaṃ assāti cārudassano. Keci panāhu ‘‘cārudassanoti sundaranetto’’ti. Suvaṇṇavaṇṇoti suvaṇṇasadisavaṇṇo. Asīti bhavasi, idaṃ padaṃ ‘‘paripuṇṇakāyo asī’’tiādinā sabbapadehi yojetabbaṃ. Susukkadāṭhoti suṭṭhu sukkadāṭho. Bhagavato hi dāṭhāhi candakiraṇā viya dhavalarasmiyo niccharanti. Vīriyavāti vīriyapāramīpāripūriyā caturaṅgasamannāgatavīriyādhiṭṭhānato catubbidhassa sammappadhānassa sampattiyā ca atisayayutto.
“善生之人”是指:因为圆满具足了三十种波罗蜜,或者因为圆满具足了圣转轮王的行为,所以是真正善生的人,也就是大人。意思是这样。“所有那些”是指:那些在世间标示出大人之性、最上士之位的色身功德,也就是被称为三十二大人相的善安立足等相,以及被称为八十随形好的铜色指甲、圆润指甲等随形好,这一切色身功德,毫无遗漏,都存在于你的身体中——这是补充说明。
Narassa hi sujātassāti samatiṃsāya pāramīnaṃ, ariyassa vā cakkavattīvattassa paripūritattā suṭṭhu sammadeva jātassa narassa, mahāpurisassāti attho. Sabbe teti ye mahāpurisabhāvaṃ loke aggapuggalabhāvaṃ byañjayantīti byañjanāti laddhavohārasuppatiṭṭhitapādatādibāttiṃsamahāpurisalakkhaṇasaṅkhātā tambanakhatuṅganakhatādiasītianubyañjanasaṅkhātā ca rūpaguṇā, te anavasesā, tava kāyasmiṃ santīti vacanaseso.
所谓“大人相”,就是用另一种说法,把前面已经讲过的那些相重新总结一遍。
Mahāpurisalakkhaṇāti pubbe vuttabyañjanāneva vacanantarena nigamento āha.
现在,他用自己喜爱的那些相来赞叹世尊,于是说出“眼净”等话。世尊确实因为五种色净的圆满成就而眼净;因为面容像圆满的月轮一样而妙面;因为身高和体围的圆满成就而魁伟;因为身体像梵天一样端正而正直;因为具有光辉而显赫。
Idāni tesu lakkhaṇesu attanā abhirucitehi lakkhaṇehi bhagavantaṃ thomento ‘‘pasannanetto’’tiādimāha. Bhagavā hi pañca vaṇṇapasādasampattiyā pasannanetto. Paripuṇṇacandamaṇḍalasadisamukhatāya sumukho. Ārohapariṇāhasampattiyā brahā. Brahmujugattatāya uju. Jutimantatāya patāpavā.
现在,为了用太阳的比喻来说明他那种光辉,说出了“在沙门僧伽中间”等话。其中,“像太阳一样照耀”是说:就像太阳升起时,驱散一切黑暗,放出光明而照耀;同样,你也驱散内在和外在的一切无明黑暗,放出智慧的光明而照耀。
Idāni tameva patāpavantataṃ ādiccūpamāya vibhāvento ‘‘majjhe samaṇasaṅghassā’’tiādimāha. Tattha ādiccova virocasīti yathā ādicco uggacchanto sabbaṃ tamagataṃ vidhametvā ālokaṃ karonto virocati, evaṃ tvampi anto ceva bahi ca sabbaṃ avijjātamaṃ viddhaṃsetvā ñāṇālokaṃ karonto virocasi.
因为作为能被看到的形体,能带来身体各部分圆满相好,又具足五种美好的观见,所以称为美善可观。最胜色者,是指具足最殊胜容貌的人。
Dassanīyarūpatāya aṅgīgatānaṃ dassanasampattīnaṃ āvahanato, kalyāṇehi pañcahi dassanehi samannāgatattā ca kalyāṇadassano. Uttamavaṇṇinoti uttamavaṇṇasampannassa.
所谓“转轮王”,就是转动轮宝的人;他以四种成就之轮来运转,并让其他人也随之运转。因为他具有为了利益他人而行的威仪之轮,所以叫转轮王。或者说,由于他具足四种稀有法和四种摄事,拥有不被他人征服的权威之轮,所以也叫转轮王。“车乘之雄”是指在驾御者中最为卓越的雄杰,也就是大车乘之士。“四方之王”是指统治以四海为边界的整个大地者。“征服者”是指战胜一切而取得胜利者。“赡部洲的”是指赡部洲;这里是为了显示他的统治显赫而这样说。而实际上,转轮王是包括小洲在内的四大洲之主。
Cakkavattīti cakkaratanaṃ vatteti, catūhi sampatticakkehi vatteti, tehi ca pare vatteti. Parahitāya iriyāpathacakkānaṃ vatto etasmiṃ atthīti cakkavattī. Atha vā catūhi acchariyadhammehi ca saṅgahavatthūhi ca samannāgamena parehi anabhibhavanīyassa āṇācakkassa vatto etasmiṃ atthītipi cakkavattī. Rathesabhoti rathikesu ājānīyausabhapuriso, mahārathikoti attho. Cāturantoti catusamuddantāya pathaviyā issaro. Vijitāvīti vijitavijayo. Jambusaṇḍassāti jambudīpassa, pākaṭena hi issariyāni dassento evamāha. Cakkavattī pana saparittadīpānaṃ catunnampi mahādīpānaṃ issarova.
刹帝利,就是出身于刹帝利种姓的人。有财受用者,就是拥有财富受用的人。诸王,就是所有那些治理国家的人。随从,就是跟随侍奉的仆从。王中之王,就是成为受诸王敬奉的王,这里指的是转轮王。人主,就是人类的主宰,意思是人中最高主宰者。
Khattiyāti jātikhattiyā. Bhogīti bhogiyā. Rājānoti ye keci rajjaṃ kārentā. Anuyantāti anugāmino sevakā. Rājābhirājāti rājūnaṃ pūjanīyo rājā hutvā, cakkavattīti adhippāyo. Manujindoti manussādhipati, manussānaṃ paramissaroti attho.
施罗这样说了以后,世尊为了满足施罗的心愿,说道:“凡是那些阿拉汉、正自觉者,在别人称扬自己的功德时,都会显现自己。”
Evaṃ selena vutte bhagavā ‘‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī’’ti imaṃ selassa manorathaṃ pūrento –
“塞拉,我是国王,”世尊说,“是无上的法王;
我依法转动法轮,这个法轮不可退转。
‘‘Rājāhamasmi sela, (selāti bhagavā) dhammarājā anuttaro; Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiya’’nti. – imaṃ gāthamāha;
这里的用意是:塞拉,你向我请求“你堪当成为转轮王”,对此你不必操心。我是王,但就算我拥有王位,也不像别的国王那样——有的治理一百由旬,有的治理二百、三百、四百、五百由旬,或一千由旬,即使成了转轮王,也不过是以四大洲为边界——我的境界并不是这样有限的。因为我是无上的法王,从有顶天以下直到无间地狱,横向遍及无量世界,都在我的教导范围内。只要有无足等各类众生,我就是他们中最上的。因为在戒……乃至解脱智见方面,没有谁与我相等,更何谈有能超过我的。我如此是无上的法王,以无上的、被称为四念处等各类菩提分法的法,转动法轮,即“断除这个,具足这个而住”等威权之轮。又以“诸比丘,此是苦圣谛”等教法之轮,即法轮。不退转之轮,是指那轮不为沙门……乃至世间任何一人所能使之退转。
Tatrāyaṃ adhippāyo – yaṃ maṃ tvaṃ, sela, yācasi, ‘‘rājā arahasi bhavituṃ cakkavattī’’ti, ettha appossukko hohi, rājāhamasmi, sati ca rājatte yathā añño rājā samānopi yojanasataṃ vā anusāsati, dve tīṇi cattāri pañca yojanasatāni vā yojanasahassaṃ vā cakkavattī hutvāpi catudīpapariyantamattaṃ vā, nāhamevaṃ paricchinnavisayo. Ahañhi dhammarājā anuttaro bhavaggato avīcipariyantaṃ katvā tiriyaṃ aparimeyyalokadhātuyo anusāsāmi. Yāvatā hi apadādibhedā sattā, ahaṃ tesaṃ aggo. Na hi me koci sīlena vā…pe… vimuttiñāṇadassanena vā sadiso natthi, kuto bhiyyo. Svāhaṃ evaṃ dhammarājā anuttaro, anuttareneva catusatipaṭṭhānādibhedabodhipakkhiyasaṅkhātena dhammena cakkaṃ vattemi, ‘‘idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’’tiādinā āṇācakkaṃ. ‘‘Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasacca’’ntiādinā (mahāva. 14; saṃ. ni. 5.1081) pariyattidhammena dhammacakkameva vā. Cakkaṃ appaṭivattiyanti yaṃ cakkaṃ appaṭivattiyaṃ hoti samaṇena vā…pe… kenaci vā lokasminti.
塞拉看见世尊这样显示自己,心中生起喜悦,为了进一步确认,他又——
Evaṃ attānamāvikarontaṃ bhagavantaṃ disvā pītisomanassajāto selo puna daḷhīkaraṇatthaṃ –
“你自称是正自觉者,无上的法王,”塞拉婆罗门这样说道,
“我以正法转法轮”,乔达摩,你如是说。
‘‘Sambuddho paṭijānāsi, (iti selo brāhmaṇo) dhammarājā anuttaro; Dhammena cakkaṃ vattemi, iti bhāsatha gotama.
“谁是您的将军、那位追随导师的弟子?”
是谁在跟随您,继续转动您所转起的法轮?说了这两首偈颂。
‘‘Ko nu senāpati bhoto, sāvako satthuranvayo; Ko tetamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattita’’nti. – gāthādvayamāha;
在这里,有人问:“那位将军究竟是谁?”他所问的是:法王——如法转动法轮的世尊——所转动的法轮,有谁能作为随转者继续转动?谁才是那位将军?
Tattha ko nu senāpatīti dhammarañño bhoto dhammena pavattitassa cakkassa anupavattanako senāpati ko nūti pucchi.
那时,具寿舍利弗坐在世尊的右边,像一堆黄金一样,以光辉而闪耀。世尊为了指示他,便说:
Tena ca samayena bhagavato dakkhiṇapasse āyasmā sāriputto nisinno hoti, suvaṇṇapuñjo viya siriyā sobhamāno. Taṃ dassento bhagavā –
世尊说:“塞拉,我所转起的,是无上的法轮;”
舍利弗亦随之而转,为如来之随生者。
‘‘Mayā pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā) dhammacakkaṃ anuttaraṃ; Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgata’’nti. – gāthamāha;
在这里,“如来的随生者”意思是:他是如来的随生者,也就是以如来那样的因缘,通过圣洁的出生而诞生。
Tattha anujāto tathāgatanti, tathāgataṃ anujāto, tathā gatena hetunā ariyāya jātiyā jātoti attho.
佛陀这样回答了塞拉所问的“尊者的将军是谁”之后,为了让塞拉对“你自称是正自觉者”这句话不再有疑惑,想让他明白:“我不是只凭口头宣称就自称,而是以此因缘而为佛。”于是说道:
Evaṃ ‘‘ko nu senāpati bhoto’’ti selena vuttapañhaṃ byākaritvā yaṃ selo āha ‘‘sambuddho paṭijānāsī’’ti tattha naṃ nikkaṅkhaṃ kātukāmo ‘‘nāhaṃ paṭiññāmatteneva paṭijānāmi, api cāhaṃ iminā kāraṇena buddho’’ti ñāpetuṃ –
应当证知的,已经证知;应当修习的,也已经修习。
应当断除的,我已经断除了,所以我就是佛陀,婆罗门。他这样说了这首偈。
‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ; Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇā’’ti. – gāthamāha;
在这里,“应证知”指的是四谛,也就是四圣谛。因为“应证知”这个词,是四谛和四圣谛的总称。在圣谛当中,应当修习的是道谛,应当断除的是集谛;把这两者总摄起来,作为它们结果的灭谛和苦谛也就已经被包含在内了,因为提到了因,果自然就成立。因此,在这里,“应证得者已证得,应遍知者已遍知”这个意思也已经被说到了。或者,通过“应证知者已证知”这句话,先以总说的方式表明一切应知之法都已证知、自己已成为正自觉者,然后再以分说的方式指出其中的一部分,所以说了“应修习者已修习”等话。又或者,通过“应修习者已修习,应断除者已断除”这句话,以赞叹自己智慧和断除两种成就为切入点,因为一切佛陀功德都以这些为根本,所以一切佛陀功德也就都得到了赞叹,因此说“是故,婆罗门,我为佛陀”。这是因为:以“应证知者已证知”这一句,已经总摄了一切明与解脱,于是显示出四圣谛连同其因的成就以及果的圆满。他正是以这个道理、这个原因,阐明了自己的佛陀身份:觉悟了一切应当觉悟的,我成为佛陀。
Tattha abhiññeyyanti cattāri saccāni cattāri ariyasaccāni. Catunnañhi saccānaṃ ariyasaccānañca sāmaññaggahaṇametaṃ yadidaṃ abhiññeyyanti. Tattha ariyasaccesu yaṃ bhāvetabbaṃ maggasaccaṃ, yañca pahātabbaṃ samudayasaccaṃ, tadubhayaggahaṇena tesaṃ phalabhūtāni nirodhasaccadukkhasaccānipi gahitāneva honti hetuggahaṇeneva phalasiddhito. Tena tattha ‘‘sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, pariññeyyaṃ pariññāta’’nti idampi vuttameva hoti. ‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññāta’’nti vā iminā ca sabbassapi ñeyyassa abhiññātasambuddhabhāvaṃ uddesavasena pakāsetvā tadekadesaṃ niddesavasena dassento ‘‘bhāvetabbañca bhāvita’’ntiādimāha. Atha vā ‘‘bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, pahātabbaṃ pahīna’’nti iminā attano ñāṇapahānasampadākittanamukhena taṃmūlakattā sabbepi buddhaguṇā kittitā hontīti āha ‘‘tasmā buddhosmi, brāhmaṇā’’ti. Abhiññeyyaabhiññātaggahaṇena hi sabbaso vijjāvimuttīnaṃ gahitattā saphalaṃ catusaccabhāvaṃ saddhiṃ hetusampattiyā dassento bujjhitabbaṃ sabbaṃ bujjhitvā buddho jātosmīti ñāyena hetunā attano buddhabhāvaṃ vibhāveti.
他这样毫不含糊地把自己显示出来之后,为了帮那位婆罗门消除对自身的疑惑,就鼓励他说:
Evaṃ nippariyāyena attānaṃ pātukaritvā attani kaṅkhāvitaraṇatthaṃ brāhmaṇaṃ ussāhento –
婆罗门,请对我断除疑惑,请对我生起净信。
得见正自觉者,极为难得,不可常遇。
‘‘Vinayassu mayi kaṅkhaṃ, adhimuccassu brāhmaṇa; Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso.
他们的出现于世间确实难得,亦非频繁。
婆罗门,我就是那位佛陀,是无上的除刺者。
‘‘Yesaṃ ve dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso; Sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi, sallakatto anuttaro.
已成梵者无与伦比,摧破魔军;
调伏一切怨敌,我欢喜无所畏——说了三首偈颂。
‘‘Brahmabhūto atitulo, mārasenappamaddano; Sabbāmitte vase katvā, modāmi akutobhayo’’ti. – gāthattayamāha;
在这里,“应当调伏”意思是:你要调伏、断除。“疑”就是犹豫不决。“应当信解”意思是:你要生起确信,相信“这是正自觉者”。见到正自觉者是很难得的,因为即使经过无数劫,世间也可能没有佛陀出现。“拔刺者”是指拔除贪等烦恼之刺的人。“成为梵者”是指成为最殊胜的人。“超越衡量者”是指超越了衡量,也就是无可比拟。“击碎魔军者”是指击碎这样的魔军,即“欲是你的第一支军队……”。“一切怨敌”是指一切对立者,也就是蕴魔、烦恼魔、行魔、死魔、天子魔。“征服”,将其置于自己的掌控之下。“我欢喜,无所畏惧”:从一切处皆无恐惧,我以定的安乐以及果与涅槃的安乐而欢喜。
Tattha vinayassūti vinehi chinda. Kaṅkhanti vicikicchaṃ. Adhimuccassūti adhimokkhaṃ kara ‘‘sammāsambuddho’’ti saddaha. Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānanti yato kappānaṃ asaṅkhyeyyampi buddhasuñño loko hoti. Sallakattoti, rāgādisallakattano. Brahmabhūtoti seṭṭhabhūto. Atituloti tulaṃ atīto, nirupamoti attho. Mārasenappamaddanoti ‘‘kāmā te paṭhamā senā’’ti (su. ni. 438; mahāni. 28; cūḷani. nandamāṇavapucchāniddesa 47) evaṃ āgatāya mārasenāya pamaddano. Sabbāmitteti khandhakilesābhisaṅkhāramaccudevaputtamārasaṅkhāte sabbapaccatthike . Vase katvāti attano vase katvā. Modāmi akutobhayoti kutoci nibbhayo samādhisukhena, phalanibbānasukhena ca modāmi.
听到这话时,塞拉婆罗门当下就对世尊生起了清净的信心,想要出家,于是——
Evaṃ vutte selo brāhmaṇo tāvadeva bhagavati sañjātapasādo pabbajjāpekkho hutvā –
尊敬的诸位,请听具眼者是怎么说的;
拔除箭刺的大雄,犹如狮子在林中吼叫。
‘‘Idaṃ bhonto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā; Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane.
已成为梵天者,无可比拟,摧破魔军的人;
谁见了会不心生净信呢?哪怕是出身低贱的人。
‘‘Brahmabhūtaṃ atitulaṃ, mārasenappamaddanaṃ; Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko.
“谁想跟我走,就跟着来;谁不想跟,就走吧。
我要在这里出家,就在那位拥有最殊胜智慧的人面前。”
‘‘Yo maṃ icchati anvetu, yo vā nicchati gacchatu; Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’ti. –
他说了这三首偈颂。正如那被已经成熟的依止成就所催促的人那样。
Gāthattayamāha. Yathā taṃ paripākagatāya upanissayasampattiyā codiyamāno.
在这里,“黑生类者”就是指出身低贱的人,他处在从黑暗走向黑暗的状态中。
Tattha kaṇhābhijātikoti, nīcajātiko, tamotamaparāyaṇabhāve ṭhito.
从那以后,那些年轻人也因为因缘具足,就在那里生起了出家的念头——
Tato tepi māṇavakā hetusampannatāya tattheva pabbajjāpekkhā hutvā –
“如果尊者您喜欢此正自觉者的教法,
我们也想出家,到那位最胜慧者的跟前。”
‘‘Etaṃ ce ruccati bhoto, sammāsambuddhasāsanaṃ; Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike’’ti. –
他们说了这首偈,就像那些和他一起积过善根的善男子们那样。
Gāthamāhaṃsu, yathā taṃ tena saddhiṃ katādhikārā kulaputtā.
这时,塞拉对那群年轻人满心欢喜,为了给他们指示,同时乞求出家——
Atha selo tesu māṇavakesu tuṭṭhacitto te dassento pabbajjañca yācamāno –
这三百位婆罗门,合掌请求:
我们要在您面前修梵行,世尊。
‘‘Brāhmaṇā tisatā ime, yācanti pañjalīkatā; Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’ti. – gāthamāha;
那时,世尊因为:塞拉在过去莲华上佛的时代,按前面所说的方式,曾是那三百人的首领,种下了善根;如今在最后一生中,又出生为他们的导师;他自己的智慧和他们的智慧都已成熟,而且具备成为善来比丘的因缘——所以就用善来比丘的方式让他们全部出家——
Tato bhagavā yasmā selo heṭṭhā vuttanayena padumuttarassa bhagavato kāle tesaṃyeva tiṇṇaṃ purisasatānaṃ gaṇajeṭṭho hutvā ropitakusalamūlo, idāni pacchimabhavepi tesaṃyeva ācariyo hutvā nibbatto, ñāṇañcassa tesañca paripakkaṃ, ehibhikkhubhāvassa ca upanissayo atthi, tasmā te sabbeva ehibhikkhubhāvena pabbajjāya pabbājento –
世尊对塞拉说:“梵行已被善说,是现见、即时的;
在那种教法里,不放逸地修学的人,出家不会白费。
‘‘Svākhātaṃ brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā) sandiṭṭhikamakālikaṃ; Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’ti. – gāthamāha;
在这里,“现见的”是指直接亲眼所见。“非时的”是指紧接道之后果报就生起,不必等过一段时间才得到果报。“在那里”是指“以那个为因缘”。因为以道和梵行为目的的出家确实不会白费,不会没有果报;或者说,“在那里”是指在那种教法当中,一个不放逸、不丢失正念、修学三学的人。
Tattha sandiṭṭhikanti paccakkhaṃ. Akālikanti maggānantaraphaluppattito na kālantare pattabbaphalaṃ. Yatthāti yaṃnimittā . Maggabrahmacariyanimittā hi pabbajjā amoghā anipphalā, yatthāti vā yasmiṃ sāsane appamattassa sativippavāsarahitassa tīsu sikkhāsu sikkhato.
说完这番话,世尊又说:“来吧,比丘们。”就在那一瞬间,他们全都披着神通变化出来的衣钵,像六十戒腊的长老一样,顶礼世尊后围绕在他身边。他这样出家后修观业处,在第七天就和随从们一起证得阿拉汉果。因此,《譬喻经》(《长老譬喻》1.40.208-303)中说:
Evañca vatvā ‘‘etha, bhikkhavo’’ti bhagavā avoca. Tāvadeva te sabbe iddhimayapattacīvaradharā hutvā saṭṭhivassikattherā viya bhagavantaṃ abhivādetvā parivāresuṃ. So evaṃ pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto sattame divase sapariso arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.40.208-303) –
在天鹅城,我曾是街主。
我把亲属们召集起来,对他们说了这番话。
佛陀出现在世间,是无上的福田。
他曾经是世间一切供养的接受者。
刹帝利、市镇居民,还有大富婆罗门;
他们以清净的信心,满心欢喜,一起做了集体善业。
骑象的、列阵的、乘战车的、步兵。
他们怀着清净的信心,满心欢喜,一起做了集体善业。
郁伽、王子、吠舍与婆罗门,
他们怀着清净的信心,满心欢喜,一起做了集体的善业。
厨师、理发师、沐浴师和花环匠,
他们怀着清净的信心,满心欢喜,一起做了集体的善业。
染工、织工、皮匠和理发师,
他们怀着清净的心,满心欢喜,一起做了集体善行。
制箭的、车工、制革的,还有木匠;
他们怀着清净的信心,满心欢喜,一起做了这些集体善行。
铁匠、金匠,以及锡铁匠们;
他们怀着清净的信心,满心欢喜,一起做了集体的善业。
雇工与僮仆,及众多奴仆、作役之人;
各随己力,共修众集之法事。
运水的人、搬柴的人、农夫、割草的人;
他们各尽其力,共同举行了团体的法事。
卖花的人、做花环的人、卖菜的人、运水果的人,
她们各尽所能,共同完成了团体的法事。
妓女、汲水女奴,还有卖糕饼的女人和卖鱼的女人;
她们各尽所能,共同完成了团体的法事。
来吧,大家一起聚到一处,我们共同结成一个团体。
我们要在无与伦比的福田里,造作善业。
他们听了我的话,当下就结成了团体。
他们为比丘僧团建了一座建得很好的集会堂。
建好那座集会堂后,我满心欢喜,心情愉悦。
由他们所有人陪同,我来到正觉者面前。
我走近正自觉者、世间怙主、人中最胜者,
礼敬导师双足之后,我说了此语。
这三百位男子,大雄啊,聚成一群;
善加建造的集会堂,牟尼,他们奉献给您。
在比丘僧团面前,具眼者接受了之后,
在三百人面前,说了这些偈颂:
三百众与彼上座,一时俱共相随行;
汝等既已修福业,当来悉皆同受享。
当最后一生到来时,就能达到无上的清凉境界。
你们将会亲身体证到那不老、不死、寂静的涅槃。
佛陀如是作授记:全知无上沙门尊;
闻佛语已生欢喜,我心踊跃而宣说。
三万劫中,我于天界享乐;
我五百次成为诸天神之主,行使天王的统治。
我曾一千次成为国王,也当过转轮王。
当我做天王时,众大天神都来礼敬我。
在这里,人间王国里的众人都是亲属;
到了最后一生时,有一位名叫婆悉咤的婆罗门。
我四处散步经行时,弟子们簇拥在我前面。
那位名叫给尼亚的苦行者,浑身披着沉甸甸的发髻。
看到准备好的供养,我说了这番话:
是迎亲还是送嫁,还是你请来了国王?
我想向被尊为天神的婆罗门献上供品。
我不邀请国王,我也没有供养物。
我没有婚娶,也没有嫁出女儿。
他是释迦族欢喜的源头,在包括天界在内的世间中最为殊胜。
为了利益一切世间,给一切众生带来安乐;
我今天邀请了他,这顿供养就是为他准备的。
具添婆卢萨咖花般的色泽,不可测量,无可比拟,
佛陀的色身无与伦比,他已被邀请明日应供。
如从炉口取出的炽炭,似金合欢木烧成的炭火;
大雄如闪电,彼佛已受我邀请。
就像山顶上的火焰,又像满月时的月亮;
他的肤色像芦苇火,这位佛陀已被我邀请。
他无所畏惧,已经超越了一切恐惧,是终结轮回存在的牟尼。
像狮子一样的大英雄,那位佛陀已被我邀请。
善巧于佛法,余人莫能胜;
大雄如象王,彼佛已受我请。
善修正法行,无与伦比佛龙象;
如牛王般大雄,彼佛已为我所邀。
色相无边名无量,众相庄严悉具足;
大雄犹如帝释天神,彼佛已受我邀请。
得自在者、有徒众者、具威势者,有大光辉且难以接近;
像梵天一样的大雄,那位佛陀我已经邀请来了。
已证得正法的十力者,已经超越了诸力与殊胜之力。
那位大雄像大地一样,已被我邀请,他就是佛陀。
戒的波涛遍满周身,被法的识所激荡。
那位大雄像大海一样,已被我邀请,他就是佛陀。
难以被接近,难以被战胜,不动摇,高耸而广大;
那位如须弥山般的大雄,我已邀请他来,他就是佛陀。
他的智慧没有边际,无人能与他相比,也没有谁和他对等,他已经达到了最高的境界。
那位如虚空般的大雄——佛陀,我已经邀请了他。
为怖畏者作依止,为归投者作庇护;
施安慰之大雄,彼佛我已殷勤奉请。
是智者们的依靠,是寻求安乐者的福田;
这位大精进的宝库,那位佛陀已被我邀请。
他是安慰者,能让人生起欢喜,赐予沙门果。
那位大英雄像云一样,这位佛陀已经接受我的邀请。
他是众生的眼目,拥有强大的威力,能驱除一切黑暗。
像太阳一样的大雄,那位佛陀已经被我邀请来了。
在所缘解脱中,彻见自性的牟尼;
那位大英雄像月亮一样,我已邀请他来,他就是佛陀。
佛陀在世间受到敬奉,以种种相好庄严自身;
那位不可衡量的大英雄,这位佛陀已被我邀请。
他的智慧无法衡量,他的戒行无可比拟;
他的解脱无与伦比,那位佛陀已被我迎请。
他的坚定无与伦比,他的威力不可思议;
他的勇猛最为第一,这位佛陀已被我邀请。
贪、嗔、痴,一切毒都已连根拔除;
那位大雄就像解毒药一样,这位佛陀已经接受了我的邀请。
能驱除烦恼、疾病、种种痛苦和一切黑暗;
像医生一样的大英雄,那位佛陀已经被我邀请来了。
贤者,你所说的“佛陀”这个名号,是极其难得听到的。
听到“佛陀、佛陀”这个声音后,我心里生起了喜。
喜无法容纳于内,便从我向外满溢而出;
我满心喜悦、内心平静,说出了这句话。
那位世尊,世间最尊、人中之雄,如今到底在哪里呢?
到了那里,我要顶礼那位赐予沙门果的圣者。
他举起右臂,满心欢喜,合掌致敬;
他为我宣说了法王,那位能拔除忧箭的人。
就像正在升起的青色大云,宛如眼膏一样;
它看起来就像大海,你看这片大森林。
那位调伏未调伏者的牟尼佛陀住于此;
他调御应调御者,令(他们)觉悟菩提分法。
就像口渴的人想喝水,饥饿的人想吃东西;
就像母牛一心惦记着自己的牛犊,我也这样四处寻找那位战胜一切的人。
熟悉行为举止与亲近侍奉,具备与法相应的自制。
我教导自己的弟子们,当他们前往胜者面前时。
世尊们难以接近,就像独行的狮子。
青年们,你们要一步一步地走过来。
就像凶猛的毒蛇,又像兽王雄狮;
就像发情期的醉象,诸佛同样难以接近。
青年们,要无视咳嗽和喷嚏;
一步一步地,走向佛陀跟前。
他们看重独处静修,不爱喧闹,很难接近。
佛陀难以接近,对包括天界在内的众生来说都极为尊贵。
当我向人提问,或者跟人互相问候交谈时;
那时你们要安静少声,像已成就牟尼那样安住。
那位正自觉者所宣说的,就是能让人证得涅槃的安稳之法;
就请你们仔细听这个道理,听闻正法本身就是一种快乐。
我趋近正觉者,与牟尼互相问候;
交谈寒暄过后,便于诸相审察。
我对两相有疑惑,看到三十相。
牟尼用神通展示了马阴藏相。
把舌头伸出来,又伸到耳孔和鼻孔。
他触到额头边缘,胜者完全盖住了那里。
我看到他那些圆满、具足随好的相之后,
认定他是佛陀之后,我就和弟子们一起出家了。
我和三百人一起出家,过上了无家的生活。
半个月还没到,我们就全都证得了涅槃。
大家共同造了业,在无与伦比的福田中;
一起流转轮回,又一起从中回转出来。
我布施了椽子之后,安住在团体的事务中。
凭这善做的业,我得到了八种因。
我在各方都受人供养,我的财富多得数不清;
我是众生的依靠,我心中没有恐惧。
我没有疾病,也守护着长寿。
我皮肤细滑,住在自己想要的住处。
布施八根屋椽,我曾住于众会之法;
无碍解与阿拉汉果,此为我其后第八。
一切应做的都已彻底完成,该办的事已经办好,他是一位没有烦恼漏染的人。
大牟尼,你的儿子名叫“八椽”。
我布施了五根柱子,住在团体会众之法度中。
凭那善作的业,我得到了五种因。
我以慈心而安稳不动,自身也圆满无缺。
我说的话让人愿意接受,我不会像以前那样把它毁掉。
我的心不散乱,我对任何人都不怀敌意。
靠着那件善行,我在教法中是清净无染的。
他心怀恭敬,顺从教导,该做的都已完成,不再有烦恼。
声闻弟子啊,大雄,这位比丘礼敬您这位牟尼。
我做好了一个善巧的盘腿坐垫,把它铺设在了大厅里。
靠着那善作的业,我获得了五种因。
我出生在尊贵的家族,拥有广大的财富。
我拥有一切圆满,心中没有半点吝啬。
当我想出门时,座位就出现在眼前。
我连同这最殊胜的宝座一起,前往我所愿求的地方。
靠着这次座具的布施,我消除了那一切黑暗。
这位证得一切神通与力的长老,禮敬那位牟尼。
应当做的都做了,一切该完成的事我都已经完成。
凭这个善做的业,我进入了无畏城。
在已经建好的殿堂里,我供养了受用的东西。
通过这件善业,我已达到最殊胜的状态。
世间凡是那些调伏者,在世上调伏象和马的人;
他们用种种方法,以粗暴严厉的方式调伏。
大雄啊,你并不是这样调伏男人女人的。
不用棍棒,不用刀剑,你以最上的调伏来调御。
牟尼善于说法,一边赞叹布施的功德;
牟尼只解答一个问题,就让三百人觉悟了。
我们已被调御者调伏,彻底解脱,漏尽。
已证得一切神通与力量,于诸缘灭尽处寂灭。
在十万劫之前,那时我所作的布施;
一切恐惧都已超越,这就是布施厅堂的果报。
“我的烦恼已烧尽……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Nagare haṃsavatiyā, vīthisāmī ahosahaṃ; Mama ñātī samānetvā, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘Buddho loke samuppanno, puññakkhetto anuttaro; Āsi so sabbalokassa, āhutīnaṃ paṭiggaho. ‘‘Khattiyā negamā ceva, mahāsālā ca brāhmaṇā; Pasannacittā sumanā, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Pasannacittā sumanā, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Pasannacittā sumanā, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Āḷārikā kappakā ca, nhāpakā mālakārakā; Pasannacittā sumanā, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Rajakā pesakārā ca, cammakārā ca nhāpitā; Pasannacittā sumanā, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Usukārā bhamakārā, cammakārā ca tacchakā; Pasannacittā sumanā, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Kammārā soṇṇakārā ca, tipulohakarā tathā; Pasannacittā sumanā, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Bhatakā ceṭakā ceva, dāsakammakarā bahū; Yathāsakena thāmena, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Udahārā kaṭṭhahārā, kassakā tiṇahārakā; Yathāsakena thāmena, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Pupphikā mālikā ceva, paṇṇikā phalahārakā; Yathāsakena thāmena, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Gaṇikā kumbhadāsī ca, pūvikā macchikāpi ca; Yathāsakena thāmena, pūgadhammaṃ akaṃsu te. ‘‘Etha sabbe samāgantvā, gaṇaṃ bandhāma ekato; Adhikāraṃ karissāma, puññakkhette anuttare. ‘‘Te me sutvāna vacanaṃ, gaṇaṃ bandhiṃsu tāvade; Upaṭṭhānasālaṃ sukataṃ, bhikkhusaṅghassa kārayuṃ. ‘‘Niṭṭhāpetvāna taṃ sālaṃ, udaggo tuṭṭhamānaso; Pareto tehi sabbehi, sambuddhamupasaṅkamiṃ. ‘‘Upasaṅkamma sambuddhaṃ, lokanāthaṃ narāsabhaṃ; Vanditvā satthuno pāde, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘Ime tīṇi satā vīra, purisā ekato gaṇā; Upaṭṭhānasālaṃ sukataṃ, niyyādenti tuvaṃ muni. ‘‘Bhikkhusaṅghassa purato, sampaṭicchatva cakkhumā; Tiṇṇaṃ satānaṃ purato, imā gāthā abhāsatha. ‘‘Tisatāpi ca jeṭṭho ca, anuvattiṃsu ekato; Sampattiñhi karitvāna, sabbe anubhavissatha. ‘‘Pacchime bhave sampatte, sītibhāvamanuttaraṃ; Ajaraṃ amataṃ santaṃ, nibbānaṃ phassayissatha. ‘‘Evaṃ buddho viyākāsi, sabbaññū samaṇuttaro; Buddhassa vacanaṃ sutvā, somanassaṃ pavedayiṃ. ‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramiṃ ahaṃ; Devādhipo pañcasataṃ, devarajjamakārayiṃ. ‘‘Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī ahosahaṃ; Devarajjaṃ karontassa, mahādevā avandisuṃ. ‘‘Idha mānusake rajjaṃ, parisā honti bandhavā; Pacchime bhave sampatte, vāseṭṭho nāma brāhmaṇo. ‘‘Asītikoṭi nicayo, tassa putto ahosahaṃ; Selo iti mamaṃ nāmaṃ, chaḷaṅge pāramiṃ gato. ‘‘Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ, sasissehi purakkhato; Jaṭābhārikabharitaṃ, keṇiyaṃ nāma tāpasaṃ. ‘‘Paṭiyattāhutiṃ disvā, idaṃ vacanamabraviṃ; Āvāho vā vivāho vā, rājā vā te nimantito. ‘‘Āhutiṃ yiṭṭhukāmohaṃ, brāhmaṇe devasammate; Na nimantemi rājānaṃ, āhutī me na vijjati. ‘‘Na catthi mayhamāvāho, vivāho me na vijjati; Sakyānaṃ nandijanano, seṭṭho loke sadevake. ‘‘Sabbalokahitatthāya , sabbasattasukhāvaho; So me nimantito ajja, tassetaṃ paṭiyādanaṃ. ‘‘Timbarūsakavaṇṇābho, appameyyo anūpamo; Rūpenāsadiso buddho, svātanāya nimantito. ‘‘Ukkāmukhapahaṭṭhova, khadiraṅgārasannibho; Vijjūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Pabbatagge yathā acci, puṇṇamāyeva candimā; Naḷaggivaṇṇasaṅkāso, so me buddho nimantito. ‘‘Asambhīto bhayātīto, bhavantakaraṇo muni; Sīhūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Kusalo buddhadhammehi, apasayho parehi so; Nāgūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Saddhammācārakusalo, buddhanāgo asādiso; Usabhūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Anantavaṇṇo amitayaso, vicittasabbalakkhaṇo; Sakkūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Vasī gaṇī patāpī ca, tejassī ca durāsado; Brahmūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Pattadhammo dasabalo, balātibalapārago; Dharaṇūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Sīlavīcisamākiṇṇo, dhammaviññāṇakhobhito; Udadhūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Durāsado duppasaho, acalo uggato brahā; Nerūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Anantañāṇo asamasamo, atulo aggataṃ gato; Gaganūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Patiṭṭhā bhayabhītānaṃ, tāṇo saraṇagāminaṃ; Assāsako mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Āsayo buddhimantānaṃ, puññakkhettaṃ sukhesinaṃ; Ratanākaro mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Assāsako vedakaro, sāmaññaphaladāyako; Meghūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Lokacakkhu mahātejo, sabbatamavinodano; Sūriyūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Ārammaṇavimuttīsu, sabhāvadassano muni; Candūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Buddho samussito loke, lakkhaṇehi alaṅkato; Appameyyo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Yassa ñāṇaṃ appameyyaṃ, sīlaṃ yassa anūpamaṃ; Vimutti asadisā yassa, so me buddho nimantito. ‘‘Yassa dhīti asadisā, thāmo yassa acintiyo; Yassa parakkamo jeṭṭho, so me buddho nimantito. ‘‘Rāgo doso ca moho ca, visā sabbe samūhatā; Agadūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Klesabyādhibahudukkha-sabbatamavinodano; Vejjūpamo mahāvīro, so me buddho nimantito. ‘‘Buddhoti bho yaṃ vadesi, ghosopeso sudullabho; Buddho buddhoti sutvāna, pīti me udapajjatha. ‘‘Abbhantaraṃ agaṇhantaṃ, pīti me bahi nicchare; Sohaṃ pītimano santo, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘Kahaṃ nu kho so bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Tattha gantvā namassissaṃ, sāmaññaphaladāyakaṃ. ‘‘Paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ, vedajāto katañjalī; Ācikkhi me dhammarājaṃ, sokasallavinodanaṃ. ‘‘Udentaṃva mahāmeghaṃ, nīlaṃ añjanasannibhaṃ; Sāgaraṃ viya dissantaṃ, passasetaṃ mahāvanaṃ. ‘‘Ettha so vasate buddho, adantadamako muni; Vinayanto ca veneyye, bodhento bodhipakkhiye. ‘‘Pipāsitova udakaṃ, bhojanaṃva jighacchito; Gāvī yathā vacchagiddhā, evāhaṃ viciniṃ jinaṃ. ‘‘Ācāraupacāraññū, dhammānucchavisaṃvaraṃ; Sikkhāpemi sake sisse, gacchante jinasantikaṃ. ‘‘Durāsadā bhagavanto, sīhāva ekacārino; Pade padaṃ nikkhipantā, āgaccheyyātha māṇavā. ‘‘Āsīviso yathā ghoro, migarājāva kesarī; Mattova kuñjaro dantī, evaṃ buddhā durāsadā. ‘‘Ukkāsitañca khipitaṃ, ajjhupekkhiya māṇavā; Pade padaṃ nikkhipantā, upetha buddhasantikaṃ. ‘‘Paṭisallānagarukā, appasaddā durāsadā; Durūpasaṅkamā buddhā, garū honti sadevake. ‘‘Yadāhaṃ pañhaṃ pucchāmi, paṭisammodayāmi vā; Appasaddā tadā hotha, munibhūtāva tiṭṭhatha. ‘‘Yaṃ so deseti sambuddho, khemaṃ nibbānapattiyā; Tamevatthaṃ nisāmetha, saddhammasavanaṃ sukhaṃ. ‘‘Upasaṅkamma sambuddhaṃ, sammodiṃ muninā ahaṃ; Taṃ kathaṃ vītisāretvā, lakkhaṇe upadhārayiṃ. ‘‘Lakkhaṇe dve ca kaṅkhāmi, passāmi tiṃsalakkhaṇe; Kosohitavatthaguyhaṃ, iddhiyā dassayī muni. ‘‘Jivhaṃ ninnāmayitvāna, kaṇṇasote ca nāsike; Paṭimasi nalāṭantaṃ, kevalaṃ chādayī jino. ‘‘Tassāhaṃ lakkhaṇe disvā, paripuṇṇe sabyañjane; Buddhoti niṭṭhaṃ gantvāna, saha sissehi pabbajiṃ. ‘‘Satehi tīhi sahito, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Aḍḍhamāse asampatte, sabbe pattāmha nibbutiṃ. ‘‘Ekato kammaṃ katvāna, puññakkhette anuttare; Ekato saṃsaritvāna, ekato vinivattayuṃ. ‘‘Gopānasiyo datvāna, pūgadhamme vasiṃ ahaṃ Tena kammena sukatena, aṭṭha hetū labhāmahaṃ. ‘‘Disāsu pūjito homi, bhogā ca amitā mama; Patiṭṭhā homi sabbesaṃ, tāso mama na vijjati. ‘‘Byādhayo me na vijjanti, dīghāyuṃ pālayāmi ca; Sukhumacchaviko homi, āvāse patthite vase. ‘‘Aṭṭha gopānasī datvā, pūgadhamme vasiṃ ahaṃ; Paṭisambhidārahattañca, etaṃ me aparaṭṭhamaṃ. ‘‘Sabbavositavosāno, katakicco anāsavo; Aṭṭha gopānasī nāma, tava putto mahāmuni. ‘‘Pañca thambhāni datvāna, pūgadhamme vasiṃ ahaṃ; Tena kammena sukatena, pañca hetū labhāmahaṃ. ‘‘Acalo homi mettāya, anūnaṅgo bhavāmahaṃ; Ādeyyavacano homi, na dhaṃsemi yathā ahaṃ. ‘‘Abhantaṃ hoti me cittaṃ, akhilo homi kassaci; Tena kammena sukatena, vimalo homi sāsane. ‘‘Sagāravo sappatisso, katakicco anāsavo; Sāvako te mahāvīra, bhikkhu taṃ vandate muni. ‘‘Katvā sukatapallaṅkaṃ, sālāyaṃ paññapesahaṃ; Tena kammena sukatena, pañca hetū labhāmahaṃ. ‘‘Ucce kule pajāyitvā, mahābhogo bhavāmahaṃ; Sabbasampattiko homi, maccheraṃ me na vijjati. ‘‘Gamane patthite mayhaṃ, pallaṅko upatiṭṭhati; Saha pallaṅkaseṭṭhena, gacchāmi mama patthitaṃ. ‘‘Tena pallaṅkadānena, tamaṃ sabbaṃ vinodayiṃ; Sabbābhiññābalappatto, thero vandati taṃ muni. ‘‘Parikiccattakiccāni, sabbakiccāni sādhayiṃ; Tena kammena sukatena, pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ. ‘‘Pariniṭṭhitasālamhi , paribhogamadāsahaṃ; Tena kammena sukatena, seṭṭhattaṃ ajjhupāgato. ‘‘Ye keci damakā loke, hatthiasse damenti ye; Karitvā kāraṇā nānā, dāruṇena damenti te. ‘‘Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra, damesi naranāriyo; Adaṇḍena asatthena, damesi uttame dame. ‘‘Dānassa vaṇṇe kittento, desanākusalo muni; Ekapañhaṃ kathentova, bodhesi tisate muni. ‘‘Dantā mayaṃ sārathinā, suvimuttā anāsavā; Sabbābhiññābalapattā, nibbutā upadhikkhaye. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā; Atikkantā bhayā sabbe, sālādānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
证得阿拉汉果之后,他来到导师面前,宣说自己已经证得的境界——
Arahattaṃ pana patvā satthāraṃ upasaṅkamitvā aññaṃ byākaronto –
“具眼者!我们在八天前已皈依了您;
世尊,仅仅七天,我们就在您的教法中被调伏了。”
‘‘Yaṃ taṃ saraṇamāgamha, ito aṭṭhame cakkhuma; Sattarattena bhagavā, dantāmha tava sāsane’’ti. –
他说了这首偈颂。它的意思是:世尊啊,具足五眼的具眼者!因为我们从今天算起,在过去第八天皈依了您。所以,七夜之中,我们就在您的教法中被调御者调伏了。啊!这就是皈依您的威力!此后——
Gāthamāha . Tassattho – pañcahi cakkhūhi cakkhuma bhagavā yasmā mayaṃ ito atīte aṭṭhame divase taṃ saraṇaṃ agamimha. Tasmā sattarattena tava sāsane damakena dantā amha, aho te saraṇagamanassa ānubhāvoti. Tato paraṃ –
您是佛陀,您是导师,您是降伏魔罗的牟尼;
你已经断除了随眠,自己已经度脱,又能度脱这些众生。
‘‘Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni; Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ.
“您已超越诸所依,诸漏已彻底摧破;
就像狮子一样,没有执取,已经断除了一切恐惧与害怕。”
‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā; Sīhova anupādāno, pahīnabhayabheravo’’ti. –
用这两首偈颂赞叹之后,他又以最后一首偈颂请求向导师顶礼——
Imāhi dvīhi gāthāhi abhitthavitvā osānagāthāya satthāraṃ vandanaṃ yācati –
“这三百位比丘,合掌而立;
英雄啊,请伸出双脚,让龙众来顶礼导师。”
‘‘Bhikkhavo tisatā ime, tiṭṭhanti pañjalīkatā; Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.
在这里,你就是佛陀,因为你就是这世间的一切知佛陀。因为你以现世利益等方式教导众生,所以你就是导师。因为你战胜了一切魔,所以是胜魔者。因为具有牟尼的特质,所以是牟尼。断除随眠,就是用圣道之剑斩断欲贪等随眠。已度脱,就是自己已经度脱了轮回的大瀑流,又以说法之手度脱了这群众生。所依,就是蕴所依等一切所依。无取著,就是彻底舍弃了欲取著等一切取著。这样说完之后,长老和他的随从大众一起顶礼导师。
Tattha tuvaṃ buddhoti tvameva imasmiṃ loke sabbaññubuddho. Diṭṭhadhammikādiatthena sattānaṃ anusāsanato tvameva satthā. Sabbesaṃ mārānaṃ abhibhavanato mārābhibhū. Munibhāvato muni. Anusayechetvāti kāmarāgādike anusaye ariyamaggasatthena chinditvā. Tiṇṇoti sayaṃ saṃsāramahoghaṃ tiṇṇo, desanāhatthena imaṃ pajaṃ sattakāyaṃ tāresi. Upadhīti khandhūpadhiādayo sabbe upadhī. Adupādānoti sabbaso pahīnakāmupādānādiko. Evaṃ vatvā thero sapariso satthāraṃ abhivandatīti.