第2品 伍巴利品·13. 《Ḍhubbarī饿鬼事》的注释
2. 伍跋利品义注 · 90 段
13. 《Ḍhubbarī饿鬼事》的注释巴利
13. Ḍhubbaripetavatthuvaṇṇanā
有一位国王名叫梵授——这则《乌巴里饿鬼事》是导师住在祇园时,因为一位近事女而说的。据说在舍卫城,有一位近事女的丈夫去世了。她因与丈夫分离的痛苦而忧伤,去到火葬场哭泣。世尊看到她已具备证得入流果的成熟条件,心中被悲悯所触动,便来到她家中,在已铺好的座位上坐下。近事女走近导师,礼敬之后坐在一边。于是导师对她说:“近事女,你为什么忧伤?”她回答:“是的,世尊,我因与所爱者分离而忧伤。”世尊为了除去她的忧伤,便讲起了过去的事。巴利
Ahu rājā brahmadattoti idaṃ ubbaripetavatthuṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ upāsikaṃ ārabbha kathesi . Sāvatthiyaṃ kira aññatarāya upāsikāya sāmiko kālamakāsi. Sā pativiyogadukkhāturā socantī āḷāhanaṃ gantvā rodati. Bhagavā tassā sotāpattiphalassa upanissayasampattiṃ disvā karuṇāya sañcoditamānaso hutvā tassā gehaṃ gantvā paññatte āsane nisīdi. Upāsikā satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Atha naṃ satthā ‘‘kiṃ, upāsike, socasī’’ti vatvā ‘‘āma, bhagavā, piyavippayogena socāmī’’ti vutte tassā sokaṃ apanetukāmo atītaṃ āhari.
过去,在般遮罗国的迦毗罗城里,有一位名叫小尼梵授的国王。他舍弃了偏私不正的行为,一心为自己领土内的民众谋福利,不违背十种王法,依法治理国家。有一天,他想听听“在自己的国土上,人们都在说些什么”,就换上织布工人的打扮,独自一人,没有同伴,离开城市,从一个村子走到另一个村子,从一个地区走到另一个地区。他看到整个王国太平无事,没有压迫,人们和睦相处,家家户户仿佛都敞着门过日子,心中生起欢喜,便转身往回走,朝城市方向回来。路上,他走进一个村子里一位寡妇、贫穷妇人的家。那妇人看见他,问道:“您是谁?从哪里来的?”他说:“我是个织布工,大姐,我靠给人织布挣工钱,四处走动。如果你们有织布的活儿,管饭又给工钱,我就替你们做。”妇人说:“我们家没有活儿,也没有饭和工钱,您去别人家做吧,尊者。”他在那里住了几天,看见她的女儿相貌端正、福相具足,就对母亲说:“这姑娘已经许了人家,还是没许人家?如果还没许人,就把她给我吧,我有能力让你们过上好日子。”母亲说:“好啊,尊者。”就把女儿给了他。巴利
Atīte pañcālaraṭṭhe kapilanagare cūḷanībrahmadatto nāma rājā ahosi. So agatigamanaṃ pahāya attano vijite pajāya hitakaraṇanirato dasa rājadhamme akopetvā rajjaṃ anusāsamāno kadāci ‘‘attano rajje kiṃ vadantī’’ti sotukāmo tunnavāyavesaṃ gahetvā eko adutiyo nagarato nikkhamitvā gāmato gāmaṃ janapadato janapadaṃ vicaritvā sabbarajjaṃ akaṇṭakaṃ anupapīḷaṃ manusse sammodamāne apārutaghare maññe viharante disvā somanassajāto nivattitvā nagarābhimukho āgacchanto aññatarasmiṃ gāme ekissā vidhavāya duggatitthiyā gehaṃ pāvisi. Sā taṃ disvā āha – ‘‘ko nu tvaṃ, ayyo, kuto vā āgatosī’’ti? ‘‘Ahaṃ tunnavāyo, bhadde, bhatiyā tunnavāyakammaṃ karonto vicarāmi. Yadi tumhākaṃ tunnavāyakammaṃ atthi, bhattañca vetanañca detha, tumhākampi kammaṃ karomī’’ti. ‘‘Natthamhākaṃ kammaṃ bhattavetanaṃ vā, aññesaṃ karohi, ayyā’’ti. So tattha katipāhaṃ vasanto dhaññapuññalakkhaṇasampannaṃ tassā dhītaraṃ disvā mātaraṃ āha – ‘‘ayaṃ dārikā kiṃ kenaci katapariggahā, udāhu akatapariggahā. Sace pana kenaci akatapariggahā, imaṃ mayhaṃ detha, ahaṃ tumhākaṃ sukhena jīvanūpāyaṃ kātuṃ samattho’’ti. ‘‘Sādhu, ayyā’’ti sā tassa taṃ adāsi.
他和她一起住了几天,给了她一千个金币,说:“我过几天就会回来。好姑娘,你别难过。”说完就回到自己的城里。他让人把城和那个村子之间的路修得平整,又装饰了一番,然后以盛大的国王排场去到那里,把那个女孩安置在金币堆上,用金瓶银瓶装水给她沐浴,给她取名叫“Ubbarī”,立她为王后,又把那个村子赐给了她的亲戚。之后,他以盛大的国王排场把她接回城里,和她一起享受快乐,一辈子享受王权的幸福,直到寿命终结时去世了。他去世后,丧事办完,Ubbarī因为和丈夫分离,心里像被忧箭刺穿一样,来到火葬场,好多天用香花等供养,赞叹国王的功德,像疯了一样哭喊悲叹,右绕火葬场。巴利
So tāya saddhiṃ katipāhaṃ vasitvā tassā kahāpaṇasahassaṃ datvā ‘‘ahaṃ katipāheneva nivattissāmi. Bhadde , tvaṃ mā ukkaṇṭhasī’’ti vatvā attano nagaraṃ gantvā, nagarassa ca tassa gāmassa ca antare maggaṃ samaṃ kārāpetvā alaṅkārāpetvā mahatā rājānubhāvena tattha gantvā taṃ dārikaṃ kahāpaṇarāsimhi ṭhapetvā suvaṇṇarajatakalasehi nhāpetvā ‘‘ubbarī’’ti nāmaṃ kārāpetvā aggamahesiṭṭhāne ṭhapetvā tañca gāmaṃ tassā ñātīnaṃ datvā mahatā rājānubhāvena taṃ nagaraṃ ānetvā tāya saddhiṃ abhiramamāno yāvajīvaṃ rajjasukhaṃ anubhavitvā āyupariyosāne kālamakāsi. Kālakate ca tasmiṃ, kate ca sarīrakicce ubbarī pativiyogena sokasallasamappitahadayā āḷāhanaṃ gantvā bahū divase gandhapupphādīhi pūjetvā rañño guṇe kittetvā ummādappattā viya kandantī paridevantī āḷāhanaṃ padakkhiṇaṃ karoti.
那时,我们的世尊还在菩萨位,出家修仙人道,已证得禅那和神通,住在雪山附近的一处林野中。他用天眼看见被忧箭刺伤的Ubbarī王后,就从空中飞来,在空中显现身形,站在那里问在场的人:“这是谁的坟场?这个女人为什么喊着‘梵授、梵授’这样哭泣悲叹?”众人听了回答说:“有位叫梵授的般遮罗国王,他寿命尽了就去世了,这是他的坟场。这位是他的王后,名叫Ubbarī,她念着‘梵授、梵授’这个名字,在这里哭泣悲叹。”结集者为了说明这件事,就说:巴利
Tena ca samayena amhākaṃ bhagavā bodhisattabhūto isipabbajjaṃ pabbajitvā adhigatajjhānābhiñño himavantassa sāmantā aññatarasmiṃ araññāyatane viharanto sokasallasamappitaṃ ubbariṃ dibbena cakkhunā disvā ākāsena āgantvā dissamānarūpo ākāse ṭhatvā tattha ṭhite manusse pucchi – ‘‘kassidaṃ āḷāhanaṃ, kassatthāya cāyaṃ itthī ‘brahmadatta, brahmadattā’ti kandantī paridevatī’’ti. Taṃ sutvā manussā ‘‘brahmadatto nāma pañcālānaṃ rājā, so āyupariyosāne kālamakāsi, tassidaṃ āḷāhanaṃ, tassa ayaṃ aggamahesī ubbarī nāma ‘brahmadatta, brahmadattā’ti tassa nāmaṃ gahetvā kandantī paridevatī’’ti āhaṃsu. Tamatthaṃ dīpentā saṅgītikārā –
从前有位国王叫梵授,是般遮罗族中最杰出的车乘之主。
日夜过去,国王将死去。巴利
‘‘Ahu rājā brahmadatto, pañcālānaṃ rathesabho; Ahorattānamaccayā, rājā kālamakrubbatha.
他的妻子乌跋梨走到火葬场后,在那里哭泣。
见不到梵授王,她就哭喊着“梵授!”巴利
‘‘Tassa āḷāhanaṃ gantvā, bhariyā kandati ubbari; Brahmadattaṃ apassantī, brahmadattāti kandati.
有一位戒行圆满的牟尼仙人,也来到了那里。
他也向那里聚集的人们问了。巴利
‘‘Isi ca tattha āgacchi, sampannacaraṇo muni; So ca tattha apucchittha, ye tattha su samāgatā.
“ 这是谁的坟冢,弥漫着种种香气?
这是谁的妻子,在哭她已远去的丈夫?
见不到梵授,她就哭喊着“梵授”。“巴利
‘‘‘Kassa idaṃ āḷāhanaṃ, nānāgandhasameritaṃ; Kassāyaṃ kandati bhariyā, ito dūragataṃ patiṃ; Brahmadattaṃ apassantī, brahmadattāti kandati’.
那些在那里聚集的人们,也在那里回答了。
尊者,这是梵授的;贤友,这是梵授的。巴利
‘‘Te ca tattha viyākaṃsu, ye tattha su samāgatā; Brahmadattassa bhaddante, brahmadattassa mārisa.
这是他的火葬场,弥漫着各种香气。
他的这个妻子在这里哭泣,为从此处远去的丈夫。
因为看不到梵授,她哭喊着“梵授啊!”——就这样安立了六首偈颂。巴利
‘‘Tassa idaṃ āḷāhanaṃ, nānāgandhasameritaṃ; Tassāyaṃ kandati bhariyā, ito dūragataṃ patiṃ; Brahmadattaṃ apassantī, brahmadattāti kandatī’’ti. – cha gāthā ṭhapesuṃ;
368-9 在这里,“曾存在”就是“存在过”。“般遮罗人”指般遮罗国的居民,或者就是指般遮罗国本身。因为即使只是一个地区,由于有王子们居住在那里,依照习惯用法,也用复数来称作“般遮罗人”。“车中之牛王”指在车乘之中如同牛王一般,也就是大车乘者的意思。他的荼毗处,指那位国王遗体被火化的地方。巴利
368-9. Tattha ahūti ahosi. Pañcālānanti pañcālaraṭṭhavāsīnaṃ, pañcālaraṭṭhasseva vā. Ekopi hi janapado janapadikānaṃ rājakumārānaṃ vasena ruḷhiyā ‘‘pañcālāna’’nti bahuvacanena niddisīyati. Rathesabhoti rathesu usabhasadiso, mahārathoti attho. Tassa āḷāhananti tassa rañño sarīrassa daḍḍhaṭṭhānaṃ.
370 所谓“仙人”,是因为以寻求禅那等功德为义,所以叫仙人。那里,指那位王妃站的地方,也就是墓园。来,就是来到了。具足行道者,是指具备并拥有戒的圆满、守护诸根之门、饮食知量、勤修警寤、信等七种正法、四种色界禅那——这十五种称为行道的功德,具足行道者就是具备这些功德,意思是行道的圆满。牟尼,是因为能知自利和他利,所以叫牟尼。他在那里问了,就是他在那个地方向站着的人们询问。凡在那里集会的,指那些在墓园里集会的人。su只是虚词。也可读作“凡曾在那里集会的”,意思是“曾存在”。巴利
370.Isīti jhānādīnaṃ guṇānaṃ esanaṭṭhena isi. Tatthāti tasmiṃ ubbariyā ṭhitaṭṭhāne, susāneti attho. Āgacchīti agamāsi. Sampannacaraṇoti sīlasampadā, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā, jāgariyānuyogo, saddhādayo satta saddhammā, cattāri rūpāvacarajhānānīti imehi pannarasahi caraṇasaṅkhātehi guṇehi sampanno samannāgato, caraṇasampannoti attho. Munīti attahitañca parahitañca munāti jānātīti muni. So ca tattha apucchitthāti so tasmiṃ ṭhāne ṭhite jane paṭipucchi. Ye tattha su samāgatāti ye manussā tattha susāne samāgatā. Sūti nipātamattaṃ. ‘‘Ye tatthāsuṃ samāgatā’’ti vā pāṭho. Āsunti ahesunti attho.
371 “以种种香遍熏”:被种种香从四周遍洒、熏染。“从此处”:指从人界。“远行”:因为已经去了他世,所以这样说。“哭喊‘梵授’”:就是这样称名之后,以悲叹的方式呼唤。巴利
371.Nānāgandhasameritanti nānāvidhehi gandhehi samantato eritaṃ upavāsitaṃ. Itoti manussalokato. Dūragatanti paralokaṃ gatattā vadati. Brahmadattāti kandatīti brahmadattāti evaṃ nāmasaṃkittanaṃ katvā paridevanavasena avhāyati.
372-3 梵授的贤者啊,梵授的贤者啊——“贤者”是称呼语。身心无病的大牟尼啊,这里是梵授王的火葬场,这位就是梵授王的妻子。愿你安好,也愿那位梵授王安好。意思是:凭借对这样的王后们常怀利益之心,即使身处他世者也必定获得利益安乐。巴利
372-3.Brahmadattassa bhaddante, brahmadattassa mārisāti mārisa, nirāmayakāyacitta mahāmuni brahmadattassa rañño idaṃ āḷāhanaṃ, tasseva brahmadattassa rañño ayaṃ bhariyā, bhaddaṃ te tassa ca brahmadattassa bhaddaṃ hotu, tādisānaṃ mahesīnaṃ hitānucintanena paraloke ṭhitānampi hitasukhaṃ hotiyevāti adhippāyo.
这时,那位苦行者听了他们的话,出于悲悯,来到王妃面前,为了消除她的忧伤——巴利
Atha so tāpaso tesaṃ vacanaṃ sutvā anukampaṃ upādāya ubbariyā santikaṃ gantvā tassā sokavinodanatthaṃ –
“ 八万六千位,皆名梵授;
于此焚尸场中被烧,汝为谁而悲?”巴利
‘‘Chaḷāsītisahassāni, brahmadattassanāmakā; Imasmiṃ āḷāhane daḍḍhā, tesaṃ kamanusocasī’’ti. –
他说了这首偈。其中,“八万六千”就是八万六千这个数目,也就是比八万还多六千。“名叫梵授的”就是指名叫梵授的人。“你为谁悲伤”意思是:在这八万六千个名叫梵授的人当中,你为哪一个梵授悲伤?你是因为哪一个而生起忧愁?他这样问。巴利
Gāthamāha . Tattha chaḷāsītisahassānīti chasahassādhikaasītisahassasaṅkhā. Brahmadattassanāmakāti brahmadattoti evaṃnāmakā. Tesaṃ kamanusocasīti tesaṃ chaḷāsītisahassasaṅkhātānaṃ brahmadattānaṃ katamaṃ brahmadattaṃ tvaṃ anusocasi, katamaṃ paṭicca te soko uppannoti pucchi.
那位仙人这样一问,郁婆离就说出自己心里喜欢的那个梵授:巴利
Evaṃ pana tena isinā pucchitā ubbarī attanā adhippetaṃ brahmadattaṃ ācikkhantī –
“ 有一位叫小尼子(Cūḷanīputta)的国王,是般遮罗人中最杰出的战车之主。
尊者,我为他哀伤,他可是能满足我一切愿望的丈夫。”巴利
‘‘Yo rājā cūḷanīputto, pañcālānaṃ rathesabho; Taṃ bhante anusocāmi, bhattāraṃ sabbakāmada’’nti. –
他说了这首偈。其中,“朱罗尼之子”是指名叫朱罗尼的国王的儿子。“一切欲乐施者”是指对我而言,能给予我一切想要之物的施与者;或者对一切众生而言,能给予他们所想要之物的施与者。巴利
Gāthamāha. Tattha cūḷanīputtoti evaṃnāmassa rañño putto. Sabbakāmadanti mayhaṃ sabbassa icchiticchitassa dātāraṃ, sabbesaṃ vā sattānaṃ icchitadāyakaṃ.
乌跋莉这样说后,那位苦行者又说道:巴利
Evaṃ ubbariyā vutte puna tāpaso –
所有的国王都名为梵授。
所有那些朱罗尼之子,都是般遮罗人的车乘之主。巴利
‘‘Sabbevāhesuṃ rājāno, brahmadattassanāmakā; Sabbeva cūḷanīputtā, pañcālānaṃ rathesabhā.
你按顺序做了他们所有人的王后。
为什么舍弃了前面的,却为后面的忧愁呢?——说了这两首偈颂。巴利
‘‘Sabbesaṃ anupubbena, mahesittamakārayi; Kasmā purimake hitvā, pacchimaṃ anusocasī’’ti. – gāthādvayamāha;
376 在这里,“全都曾存在”说的是:那总数八万六千的国王,全都曾存在,都叫梵授,都是朱罗尼之子,是般遮罗的车主。而国王身份等这些殊胜之处,在他们之中任何一人身上都不曾有。巴利
376. Tattha sabbevāhesunti sabbeva te chaḷāsītisahassasaṅkhā rājāno brahmadattassa nāmakā cūḷanīputtā pañcālānaṃ rathesabhāva ahesuṃ. Ime rājabhāvādayo visesā tesu ekassāpi nāhesuṃ.
377 “你依次做了他们所有人的大王后”:你也一个接一个当上了他们所有人的首席王后,意思是这个地位你已经得到了。他问“为什么”:这么多人当中,论功德、论做丈夫的资格,彼此都没有差别,你为什么舍弃前面的那些国王,偏偏只为后面这一个忧愁?究竟是什么原因?——他这样问。巴利
377.Mahesittamakārayīti tvañca tesaṃ sabbesampi anupubbena aggamahesibhāvaṃ akāsi, anuppattāti attho. Kasmāti guṇato ca sāmikabhāvato ca avisiṭṭhesu ettakesu janesu purimake rājāno pahāya pacchimaṃ ekaṃmeva kasmā kena kāraṇena anusocasīti pucchi.
乌跋利听了这话,生起悚惧,又对那位苦行者说:巴利
Taṃ sutvā ubbarī saṃvegajātā puna tāpasaṃ –
“ 贤友啊,我身为女人已历长久;
对我这女人身,你在轮回中说了许多。”巴利
‘‘Ātume itthibhūtāya, dīgharattāya mārisa; Yassā me itthibhūtāya, saṃsāre bahubhāsasī’’ti. –
他说了这首偈颂。其中,“ātume”是指在自身之中;“itthibhūtāya”是指已经投生为女性的人;“dīgharattāya”是指长时间。这里的意思是:在身为女性的自身中,是一直都只是女性,还是也会投生为男性?“Yassā me itthibhūtāya”的意思是:对于我这个身为女性的人,大牟尼您竟然这样讲述了在漫长轮回中当王后的事,这就是它的含义。也有文本写作“Āhu me itthibhūtāya”。其中,“ā”是个不变词,表示回忆。“Āhu me”的意思是:我自己回忆、了知了这件事——对于投生为女性的我,就这样在那么长的时间里一次又一次地受生。为什么呢?因为对于我这个身为女性的人,您曾让我依次成为他们所有人的王后,大牟尼,您为什么在轮回中反复说这些呢?这就是文句的连接。巴利
Gāthamāha. Tattha ātumeti attani. Itthibhūtāyāti itthibhāvaṃ upagatāya. Dīgharattāyāti dīgharattaṃ. Ayañhettha adhippāyo – itthibhūtāya attani sabbakālaṃ itthīyeva hoti, udāhu purisabhāvampi upagacchatīti. Yassā me itthibhūtāyāti yassā mayhaṃ itthibhūtāya evaṃ tāva bahusaṃsāre mahesibhāvaṃ mahāmuni tvaṃ bhāsasi kathesīti attho. ‘‘Āhu me itthibhūtāyā’’ti vā pāṭho. Tattha āti anussaraṇatthe nipāto. Āhu meti sayaṃ anussaritaṃ aññātamidaṃ mayā, itthibhūtāya itthibhāvaṃ upagatāya evaṃ mayhaṃ ettakaṃ kālaṃ aparāparuppatti ahosi. Kasmā? Yasmā yassā me itthibhūtāya sabbesaṃ anupubbena mahesittamakārayi, kiṃ tvaṃ, mahāmuni, saṃsāre bahuṃ bhāsasīti yojanā.
苦行者听了这话,为了说明在轮回中并不存在“女人永远只是女人、男人永远只是男人”这种固定规则,就说道:巴利
Taṃ sutvā tāpaso ayaṃ niyamo saṃsāre natthi ‘‘itthī itthīyeva hoti, puriso puriso evā’’ti dassento –
“ 曾是女人,曾是男人,也曾投生到畜生胎中;
过去那些生命状态,确实看不到尽头。”巴利
‘‘Ahu itthī ahu puriso, pasuyonimpi āgamā; Evametaṃ atītānaṃ, pariyanto na dissatī’’ti. –
他说了这首偈。其中,“曾为女人,曾为男人”的意思是:你有时候也做过女人,有时候也做过男人。不只是做过女人和男人而已,你还投生到过畜生的胎里,有时候也做过畜生,也曾投生到畜生道中。所谓“如此,这些过去的有身,看不到尽头”,意思是:就像前面说的那样,那些投生为女人身、男人身、畜生身等等的过去有身,即使有人用智慧之眼、以极大的努力去观察,也看不到它们的尽头。不只是你一个人如此,实际上,一切在轮回中流转的众生,其有身的尽头都确实看不到、不可知。因此,世尊说:巴利
Gāthamāha. Tattha ahu itthī ahu purisoti tvaṃ kadāci itthīpi ahosi, kadāci purisopi ahosi. Na kevalaṃ itthipurisabhāvameva, atha kho pasu yonimpi agamāsi, kadāci pasubhāvampi agamāsi, tiracchānayonimpi upagatā ahosi. Evametaṃ atītānaṃ, pariyanto na dissatīti evaṃ yathāvuttaṃ etaṃ itthibhāvaṃ purisabhāvaṃ tiracchānādibhāvañca upagatānaṃ atītānaṃ attabhāvānaṃ pariyanto ñāṇacakkhunā mahatā ussāhena passantānampi na dissati. Na kevalaṃ taveva, atha kho sabbesampi saṃsāre paribbhamantānaṃ sattānaṃ attabhāvassa pariyanto na dissateva na paññāyateva. Tenāha bhagavā –
比丘们,这个轮回没有起点,对于被无明挡住、被渴爱绑住而流转、轮回的众生,找不到它最初的起点。巴利
‘‘Anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarata’’nti (saṃ. ni. 2.124).
那位苦行者这样开示了轮回没有边际以及业属于自己的道理。听了他说法之后,那些对轮回心生警醒、对法生起净信的人,已经拔除了忧愁之箭,为了表达自己的净信和忧愁的消除——巴利
Evaṃ tena tāpasena saṃsārassa apariyantataṃ kammassakatañca vibhāventena desitaṃ dhammaṃ sutvā saṃsāre saṃviggahadayā dhamme ca pasannamānasā vigatasokasallā hutvā attano pasādaṃ sokavigamanañca pakāsentī –
我实正炽燃,如酥油沃火;
愿以水浇洒,令一切热恼清凉。巴利
‘‘Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.
他确实为我拔掉了那根刺,那扎根在心里的忧愁。
那个在我被忧愁淹没时,替我驱除哀伤的人。巴利
‘‘Abbahī vata me sallaṃ, sokaṃ hadayanissitaṃ; Yo me sokaparetāya, patisokaṃ apānudi.
“ 我已经拔掉了那根箭,身心清凉,已经寂灭。
大牟尼啊,听了您的话,我不再忧愁,也不再哭泣。”巴利
‘‘Sāhaṃ abbūḷhasallāsmi, sītibhūtāsmi nibbutā; Na socāmi na rodāmi, tava sutvā mahāmunī’’ti. –
她说了三首偈颂。这些偈颂的含义,前面已经讲过了。巴利
Tisso gāthā abhāsi. Tāsaṃ attho heṭṭhā vuttoyeva.
这时,导师为了开示心怀悚惧的乌跋利的修行——巴利
Idāni saṃviggahadayāya ubbariyā paṭipattiṃ dassento satthā –
他听了那位沙门这句善说之后,
拿起衣钵,就出家过起了没有家的生活。巴利
‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, samaṇassa subhāsitaṃ; Pattacīvaramādāya, pabbaji anagāriyaṃ.
她出家后,寂静安住,从在家趣向无家;
为往生梵天界,修习慈心。巴利
‘‘Sā ca pabbajitā santā, agārasmā anagāriyaṃ; Mettacittaṃ ābhāvesi, brahmalokūpapattiyā.
她从村子到村子游走,在市镇和王都;
那个叫优楼频螺的村子,她就是在那里去世的。巴利
‘‘Gāmā gāmaṃ vicarantī, nigame rājadhāniyo; Uruveḷā nāma so gāmo, yattha kālamakrubbatha.
修习慈心,为了往生梵天界;
她们舍弃了女心,成为往生梵天界者——他诵出这四首偈颂。巴利
‘‘Mettacittaṃ ābhāvetvā, brahmalokūpapattiyā; Itthicittaṃ virājetvā, brahmalokūpagā ahū’’ti. – catasso gāthā abhāsi;
383-4 其中,“他的”指那位苦行者。“善说”就是说得善妙,意思是法。“出家后寂静”:指已经进入出家生活而寂静,或者出家之后身语都寂静。“慈心”:与慈俱行的心。这里用“心”这个词来指慈禅那。“为了往生梵天界”:她修习这个慈心,是为了往生梵天界,不是为了作为观的基础等目的。因为在佛陀还没有出世的时代,修习梵住等法的苦行者和出家修行人,他们修习这些,完全只是为了获得殊胜的存在。巴利
383-4. Tattha tassāti tassa tāpasassa. Subhāsitanti suṭṭhu bhāsitaṃ, dhammanti attho. Pabbajitā santāti pabbajjaṃ upagatā samānā, pabbajitvā vā hutvā santakāyavācā. Mettacittanti mettāsahagataṃ cittaṃ. Cittasīsena mettajjhānaṃ vadati. Brahmalokūpapattiyāti tañca sā mettacittaṃ bhāventī brahmalokūpapattiyā abhāvesi, na vipassanāpādakādiatthaṃ. Anuppanne hi buddhe brahmavihārādike bhāventā tāpasaparibbājakā yāvadeva bhavasampattiatthameva bhāvesuṃ.
385-6 从一个村到另一个村,就是从自己所在的村到别的村。培育,就是让它增长、让它壮大。有些人读成abhāvetvā,那个a只是语气词,不改变意思。舍离女性心,就是舍掉对女性身份的心念、意向和喜好,变成对女性身份不再贪着的心。往生梵天界者,按结生的取法来说,就是投生到梵天界的人。剩下的部分,因为前面已经按同样的方式解释过了,所以这里很容易明白。巴利
385-6.Gāmāgāmanti gāmato aññaṃ gāmaṃ. Ābhāvetvāti vaḍḍhetvā brūhetvā. ‘‘Abhāvetvā’’ti keci paṭhanti, tesaṃ a-kāro nipātamattaṃ. Itthicittaṃ virājetvāti itthibhāve cittaṃ ajjhāsayaṃ abhiruciṃ virājetvā itthibhāve virattacittā hutvā. Brahmalokūpagāti paṭisandhiggahaṇavasena brahmalokaṃ upagamanakā ahosi. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānameva.
导师带来这段法教后,消除了那位近事女的忧伤,接着又开示了四圣谛。四圣谛讲完时,那位近事女就证得了入流果。在场的大众也因此从这次开示中得到了真实的利益。巴利
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā tassā upāsikāya sokaṃ vinodetvā upari catusaccadesanaṃ akāsi. Saccapariyosāne sā upāsikā sotāpattiphale patiṭṭhahi. Sampattaparisāya ca desanā sātthikā ahosīti.
以十三事庄严的巴利
Terasavatthupaṭimaṇḍitassa
1 2 3 4 5 6