1-2. 第一《玛哈那玛经》等的注释
1-2. Paṭhamamahānāmasuttādivaṇṇanā
1017-18萨米提的意思是圆满、完备。善开花的意思是,因为庄严美丽,所以像盛开的花一样。所谓巷道,是指从哪里进就从哪里出。因此说“巷道就是未贯通的死胡同”。掉举而行者,是指在棍杖之间者。
1017-18.Samiddhanti sampuṇṇaṃ. Supupphitanti upasobhitatāya supupphitasadisattā. Byūhā nāma yehi eva pavisanti, tehi eva nikkhamanti. Tenāha ‘‘byūhā vuccanti avinibbiddharacchāyo’’ti. Uddhatacārināti yaṭṭhantarā.
3. 《释迦族果达经》注释
3. Godhasakkasuttavaṇṇanā
1019以三种是指对三宝生起净信而有的三种净信。以四种是指在上述三种之外再加持戒。若有任何人……等语,是依假设而说,目的是表明自己对世尊的信心是最为殊胜的。因此说“依于世尊的一切知智”等。法之生起是指争论之法生起的因由。正是针对这一点才说某些因由。因由是指种种原因。在善、善巧的解脱中,不善就是不善,这里是为了显示被前述不净信所去除之义。他的是指玛哈那玛族人的。无过咎之失此者,于四法中具足其一者即为入流者,认可此义后,应以具足四者而说,如实无过咎之失,此为其义。
1019.Tīhīti ratanattaye uppannehi tīhi pasādadhammehi. Catūhīti tehi eva saddhiṃ sīlena. Kocidevātiādi parikappavasena vuttaṃ bhagavati attano saddhāya uḷāratamabhāvadassanatthaṃ. Tenāha ‘‘bhagavato sabbaññutāyā’’tiādi. Dhammo samuppādoti vivādadhammauppattihetu. Tadeva hi sandhāyāha ‘‘kiñcideva kāraṇa’’nti. Kāraṇanti nānākāraṇaṃ. Kalyāṇakusalavimuttanti akalyāṇaṃ akusalaṃ, tadidaṃ yathāvuttaappasādanena apanītaatthadassanatthaṃ. Assāti mahānāmasakkassa. Anavajjanadoso esoti catūsu dhammesu ekenapi samannāgato sotāpanno hotīti anujānitvā catūhipi samannāgatena ācikkhitabbanti yāthāvato anavajjanadosoti attho.
4. 第一经 萨罗那释迦人经的注释
4. Paṭhamasaraṇānisakkasuttavaṇṇanā
1020“以量”是指以某一种标准,而不是指一切方面。“值得观察”的意思是:通过见道,四圣谛法应当被各自亲见、各自通达。因为在初见道的那一刹那,四圣谛法只能说是被部分地见到。不过,由于通达的作用正在现前,说“他解脱”是合适的。因为他不再前往恶趣,不再投生到恶趣。所以经文说“他不去”,意思就是不再在恶趣中生起。为了指出那棵大坚实树,世尊这样说:“任何有识众生,只要进入我的行境,哪怕只有一个人前来,也不会空手而回,不会徒劳无获。”就是为了表明这个道理。
1020.Pamāṇenāti ekena pamāṇena, na sabbaso. Olokanaṃ khamantīti dassanamaggena catusaccadhammā paccattaṃ passitabbā paṭivijjhitabbā. Paṭhamamaggakkhaṇe hi catusaccadhammā ekadesatova diṭṭhā nāma honti. ‘‘Parimuccatī’’ti pana vattuṃ vaṭṭati paṭivijjhanakiriyāya vattamānattā. Agantvā apāyesu anuppattirahattā. Tenāha ‘‘na gacchatī’’ti, na uppajjatīti attho. Mahāsārarukkhe dassento āha – ‘‘yo koci viññujātiko mama ce gocaraṃ gacchati, ekassa āgamanaṃ avañjhaṃ amogha’’nti dassetuṃ.
5. 第二萨拉那尼释氏经的注释
5. Dutiyasaraṇānisakkasuttavaṇṇanā
1021贫瘠的田地就是没有收成,正因为这种贫瘠,它才是不平坦的,所以说“不平坦的田地”。被盐碱侵害的:被自然生成的盐分和盐碱所侵害。残缺的:就是破损的。浸泡:指被浸湿的状态。被风与阳光侵害的:指长时间被风和阳光侵害、损坏。
1021.Dukkhettaṃ nirojakaṃ, tāya eva dukkhettatāya visamaṃ hotīti āha ‘‘visamakhetta’’nti. Loṇūpahatanti jātasabhāvena loṇena ūsarena upahataṃ. Khaṇḍānīti khaṇḍitāni. Temetvāti temitattā. Vātātapahatānīti cirakālaṃ vātena ceva ātapena ca upahatāni ābādhitāni.
第6篇 第一给孤独经第一的注释
6. Paṭhamaanāthapiṇḍikasuttavaṇṇanā
10221022.“处”就是指从处所来说。因此说“以刹那”。“导出”:指生起的、看起来像智的邪智,比如凡夫对他人内心的认知等。而这种其实并不能导出的东西,却以邪省察的方式被当成“导出”,所以说“以邪省察”。对于脱离了功德的人,在自身之上所安立的所谓解脱,就是“邪解脱”。
1022.Ṭhānanti ṭhānaso. Tenāha ‘‘khaṇenā’’ti. Niyyānikanti pavattaṃ ñāṇapaṭirūpakaṃ pakatipurisantarajānanādimicchāñāṇaṃ. Taṃ pana aniyyānikaṃ ‘‘niyyānika’’nti paccavekkhaṇavasena pavatteyyāti āha ‘‘micchāpaccavekkhaṇenā’’ti. Guṇaviyuttassa attano sakattani avaṭṭhānasaṅkhātā vimutti micchāvimutti.
7. 《第二给孤独经》注释
7. Dutiyaanāthapiṇḍikasuttavaṇṇanā
1023来世:因为必须随各自的业而去,所以叫来世,也就是死后再生。与来世相关的:以死后再生为因的死亡恐惧。
1023. Yathākammaṃ samparetabbato samparāyo, peccabhavo, samparāyahetukaṃ samparāyikaṃ, maraṇabhayaṃ.