第2品 王园品
2. Rājakārāmavaggo
11. 入流相应复注 · 15 段
《千比丘尼僧团经》的注释
1. Sahassabhikkhunisaṅghasuttavaṇṇanā
1007因行持正法而被当地居民慈悯护持的国王,称为“王”;这位国王的园林就是“王园”,此处说的就是在那园中。“地之冠首”是指最殊胜的地方——谁住在这里,就能达到利养和称誉的顶峰。这是注释家的意思。
1007. Dhammikattā desavāsīhi anukampito rājāti rājako, tassa ārāmo rājakārāmo, tasmiṃ. Bhūmisīsaṃ seṭṭhappadeso, yattha vasanto lābhaggayasaggappatto hotīti tesaṃ adhippāyo.
“请阻止”就是请加以制止。“让他们争斗”就是让人起争执。“再次来时”指第二年再来的时候。“卷起”就是把巨大的海浪卷起来。这样一来,他的整个国土全都变成了一片汪洋,完全化成了大海。因此经中说:“使其变成了大海”。
Vārāpehīti paṭisedhehi. Yujjhāpetunti kalahaṃ kārāpetuṃ. Puna āgacchantāti aparasmiṃ saṃvacchare āgacchantā. Ubbaṭṭetvāti mahatī vīciyo ubbaṭṭetvā. Yathā tassa sakalameva raṭṭhaṃ ekodakībhūtaṃ hoti, evaṃ katvā samuddameva jātaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘samuddameva akaṃsū’’ti.
把“在诸仙人之间”理解为:以仙人为原因而做,意思是仙人是其缘由;或者是指造成仙人内部的分裂。同样地,世尊虽然以现量亲知,但为了说明世间流言传播的情形,才说“我听闻”。“根绝”:是因家族被斩断而根绝。不只是他自己,而是连同整个国家一起。“消亡”:就是走向毁灭。
Isīnamantaraṃ katvāti isīnaṃ kāraṇaṃ katvā, isīnaṃ hetūti attho, isīnaṃ vā antarabhedaṃ katvā. Tathā loke kolāhalassa patthaṭataṃ vibhāvento bhagavā ‘‘me suta’’nti āha paccakkhato jānampi. Ucchinnoti kulacchedena ucchinno. Na kevalaṃ sayameva, atha kho saha raṭṭhehi. Vibhavanti vināsaṃ upagato.
这句话是针对前面所说的内容而讲的:所谓“王园”,指的就是前面提到的、由憍萨罗国波斯匿王下令建造的那座精舍。
Taṃ sandhāyetaṃ vuttanti taṃ yathāvuttaṃ pasenadinā kosalarājena kāritaṃ vihāraṃ sandhāya etaṃ ‘‘rājakārāme’’ti vuttaṃ.
《婆罗门经》等的注释
2-3. Brāhmaṇasuttādivaṇṇanā
1008-9“导向上升的”,意为从最初开始就带来成就。
1008-9.Udayagāmininti ārambhato paṭṭhāya sampattiāvahaṃ.
《恶趣怖畏经》的注释
4. Duggatibhayasuttavaṇṇanā
10101010. 被破坏的趣向之完成就是恶趣,恶趣的状态就是贫穷,那本身就是怖畏;或者这一切完全没有剩余地就是恶趣之怖、贫穷之怖。完全正当地超越,就是已经完全超越。
1010. Duṭṭhā gati nipphatti duggati, duggatabhāvo dāliddiyaṃ, tadeva bhayaṃ, taṃ sabbaṃ anavasesaṃ vā duggatibhayaṃ daliddabhayaṃ. Sammadeva atikkantoti samatikkanto.
6. 第一亲友经的注释
6. Paṭhamamittāmaccasuttavaṇṇanā
10121012.“惯称的朋友”:是指因为各种给予和接受的关系而成为朋友的人。在打招呼、回应、行住坐卧等威仪中也是如此——也就是在问候、交谈、前往、坐下等事务的安排上。一起做事的人:指共同履行应做之事的人。在家中一起生活的人,就是“僚属”。因为被认为“这些是我们的人”而称为“亲属”,即通过嫁娶而联结的亲缘。因此说“婆媳翁姑等”。由血缘相连的人则是“血亲”。因此说“兄弟、姊妹、舅父等”。
1012.Vohāramittāti taṃtaṃdānaggahaṇavasena vohārakā mittā. Āmantanapaṭimantanairiyāpathādīsupīti ālāpasallāpagamananisajjādiatthasaṃvidhānādīsu . Ekato pavattakiccāti saha pavattakattabbā. Amā saha bhavantīti amaccā. ‘‘Amhākaṃ ime’’ti ñāyantīti ñātī, āvāhavivāhasambaddhā. Tenāha ‘‘sassusasurapakkhikā’’ti. Yonisambandhā vā sālohitā. Tenāha ‘‘bhātibhaginimātulādayo’’ti.
《第二亲友经》注释
7. Dutiyamittāmaccasuttavaṇṇanā
1013某人某时这样那样生起的净信发生改变,就是净信变异。四大种所成之聚的坚硬等状态发生改变,就是状态变异。从地狱等趣转生到别的趣,就是趣变异。自性法的坚硬、触等特相发生改变,就是特相变异。像所说的“住立者的变异被了知”,这种变异就是变坏变异。特相变异是找不到的。因此说“然而特相不消失”,其余的变异则能找到。地界,是指有构成物的地界。水界,在这里也是同样的道理。前状态,是指坚硬、僵硬的状态。状态变异,就是味变的自性。趣变异,是指已生起的再生。因此说“那是圣弟子所没有的”。净信变异,圣弟子也同样没有。
1013. Kismiñci kassaci ca tathā tathā uppannassa pasādassa aññathābhāvo pasādaññathattaṃ. Bhūtasaṅghātassa ghanaādikassa aññathābhāvo bhāvaññathattaṃ. Nirayādigatiantaraupapatti gatiaññathattaṃ. Sabhāvadhammānaṃ kakkhaḷaphusanādilakkhaṇassa aññathābhāvo lakkhaṇaññathattaṃ. ‘‘Ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatī’’ti evaṃ vuttaṃ aññathattaṃ vipariṇāmaññathattaṃ. Lakkhaṇaññathattaṃ na labbhati. Tenāha ‘‘lakkhaṇaṃ pana na vigacchatī’’ti, sesaṃ labbhatīti. Pathavīdhātuyāti sasambhārapathavīdhātuyā. Āpodhātuyāti etthāpi eseva nayo. Purimabhāvoti ghanakaṭhinabhāvo. Bhāvaññathattaṃ rasaññathattasabhāvo. Gatiaññathattaṃ uggatūpapatti. Tenāha ‘‘tañhi ariyasāvakassa natthī’’ti. Pasādaññathattampi natthiyeva ariyasāvakassa.