《集经》的注释
2. Samudayasuttavaṇṇanā
408408. 第五品第二经里说的“由食的集起而有身的集起”,意思就是:由于食的集起,才有身的集起。其余各处也是同样的道理。至于“由作意的集起”这一句,这里指的是:由如理作意的集起,而有觉支诸法的集起;由非如理作意的集起,而有盖诸法的集起。这样一来,这部经里就宣说了有所缘的念处。
408. Pañcamavaggassa dutiye āhārasamudayā kāyassa samudayoti āhārasamudayena kāyasamudayo. Eseva nayo sesesu. Manasikārasamudayāti ettha pana yonisomanasikārasamudayā bojjhaṅgadhammānaṃ samudayo, ayonisomanasikārasamudayā nīvaraṇadhammānaṃ. Iti imasmiṃ sutte sārammaṇasatipaṭṭhānā kathitā.
《念经》的注释
4. Satisuttavaṇṇanā
410第四清净作成之后,在集起被说时,依能觉悟者的意乐而说。
410. Catutthaṃ suddhikaṃ katvā samudaye kathite bujjhanakānaṃ ajjhāsayena vuttaṃ.
《巴帝摩卡防护经》的注释
6. Pātimokkhasaṃvarasuttavaṇṇanā
412在第六经的注释中,“巴帝摩卡防护所防护”这句话,是为了显示四种戒中最首要的戒才这样说的。不过,《三藏小那伽长老》说:“巴帝摩卡防护本身就是戒,其余三种并没有被称为戒的说法。”这样说之后,他为了认可这一点而说道:“所谓根律仪,仅仅是守护六门而已;活命遍净,仅仅是依法公平地获得资具而已;资具依止,仅仅是对已获得的资具省察‘这是为了什么’之后才受用而已。严格来说,只有巴帝摩卡防护才是戒。如果这个戒被破坏了,这个人就像被砍掉头颅的人一样,虽然手脚还在,却说不上还能守护其余的戒。但如果这个戒完好无损,这个人就像头颅没被砍断的人还能保住性命一样,也能够把其余的部分重新恢复并守护好。”因此,只有巴帝摩卡防护才是戒。以那个巴帝摩卡防护而防护,就是“巴帝摩卡防护所防护”,意思是具足、成就。
412. Chaṭṭhe pātimokkhasaṃvarasaṃvutoti catunnaṃ sīlānaṃ jeṭṭhakasīlaṃ dassento evamāha. Tipiṭakacūḷanāgatthero panāha – ‘‘pātimokkhasaṃvarova sīlaṃ, itarāni tīṇi sīlanti vuttaṭṭhānaṃ nāma natthī’’ti. Vatvā taṃ anujānanto āha – ‘‘indriyasaṃvaro nāma chadvārarakkhaṇamattameva, ājīvapārisuddhi dhammeneva samena paccayuppattimattakaṃ, paccayasannissitaṃ paṭiladdhapaccaye idamatthanti paccavekkhitvā paribhuñjanamattakaṃ. Nippariyāyena pātimokkhasaṃvarova sīlaṃ. Yassa so bhinno, ayaṃ chinnasīso viya puriso hatthapāde, sesāni rakkhissatīti na vattabbo. Yassa pana so arogo, ayaṃ acchinnasīso viya puriso jīvitaṃ, sesāni puna pākatikāni katvā rakkhitumpi sakkotī’’ti. Tasmā pātimokkhasaṃvarova sīlaṃ, tena pātimokkhasaṃvarena saṃvutoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto, upeto samannāgatoti attho.
具足行与行境,就是以身行和行境两方面都具足。于微细,是指于微小的事情上。于罪过,是指于不善法。见怖畏者,就是见到怖畏。正受持后,就是正确地领受之后。于学处中学习,是指在诸学处中,逐条受持那一条条学处而修学;也就是说,凡是属于学处范围、应当修学的任何身业或语业,全都正确地领受之后而修学。这是这里的简要含义。详细的解释则在《清净道论》中说过。如此,在这部经里,只说了巴帝摩卡防护戒。
Ācāragocarasampannoti ācārena ca gocarena ca sampanno. Aṇumattesūti appamattakesu. Vajjesūti akusaladhammesu. Bhayadassāvīti bhayadassī. Samādāyāti sammā ādiyitvā. Sikkhassu sikkhāpadesūti sikkhāpadesu taṃ taṃ sikkhāpadaṃ samādiyitvā sikkha, yaṃ yaṃ pana kiñci sikkhāpadesu sikkhākoṭṭhāsesu sikkhitabbaṃ kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā, taṃ taṃ sabbaṃ sammā ādāya sikkhassūti ayamettha saṅkhepattho. Vitthāro pana visuddhimagge (visuddhi. 1.14) vutto. Iti imasmiṃ sutte pātimokkhasaṃvarasīlameva kathitaṃ.
《恶行经》的注释
7. Duccaritasuttavaṇṇanā
413在第七经中,身善行和语善行属于巴帝摩卡防护戒,意善行属于其余三种戒,这样就说明了四遍清净戒。按照这个道理,应当知道在五、七、九、十善业道中,最后三项也是戒。其余内容浅显易懂。第六经和第七经的义理,按照前面所说的方式就能理解。
413. Sattame kāyasucaritavacīsucaritāni pātimokkhasaṃvarasīlaṃ, manosucaritaṃ itarāni tīṇi sīlānīti catupārisuddhisīlaṃ kathitaṃ hoti. Iminā nayena pañcasattanavadasasu kusalakammapathesu pacchimāpi tayo sīlaṃ hotīti veditabbā. Sesaṃ uttānamevāti. Chaṭṭhasattamesu heṭṭhā vuttanayeneva attho veditabbo.