《萨曼德古德》注释(续) §703
圣足山赞 · 444 段
如今,已达有的边际。
依止于那位牟尼王所安住之处,
谁能无余尽述她的功德?
她以雨季之喻而说。巴利
Idāni patvāna bhavassa antaṃ Nissāya yaṃ so vasate munindo, Tassā guṇaṃ ko hi asesayitvā Katheti sā vassū’pamāya tassā;
犹如无价之宝,与之相契。
悦意美妙,为最上众生所依止,
此精舍因众人所赞叹,
以祇园等林苑之名而著称。巴利
Tassopakaṭṭhe ratanaṃva’nagghaṃ Manoharo uttamasattasevi, Janānamākakhiṅatado vihāro Babhuva jetādi vanavhayena;
六足蜂群醉心繁花与花蜜之香,
嗡嗡声与丝弦之音相和而鸣。
沉醉无尽,飞鸟婉转啼唱;
树木如善舞的伶人般挺立。巴利
Samaphulla puppharasa modita chappadālī Jhaṅkāra nāda parivādita tantinādā, Sammatta’nanta dija kujita gītavantā Tiṭṭhanti yattha taravo naṭakāva chekā;
从乳海取来,以乳水洗净
晒于银山,皎洁如月光
在沙砾撒落堆积之处,
她的花环璎珞粲然辉耀,宛如乳海。巴利
Khīraṇṇavāhariya dhoviya khīranīrā Sosetva sajjhumalaye sasikanti massaṃ Yatthokiritva tanitā viya vālukāyo Sā mālakāvali babhāsa payodadhi’va;
宝颜赫奕耀明光,
阶梯作鬘;阶节相衔如踝齿,欢笑流布。
此时,我对天宫生起了厌离。
“ 香炉”者,指放置香料以供熏香之处也。巴利
Vijjotamāna ratanappamukhānanamhi Sopāna māla padagaṇṭhidujehi hāsaṃ, Katveva devabhavanānamahaṃ virāga Vantī’ti gandhakuṭi yattha pahāsayittha;
铁匠的熔炉口及其上方,满是炽热熔铁,
如同在炽燃密林中窜出的火焰之网,
佛身所出光鬘,
施胜处所出光束,于彼遍散。巴利
Kammāra gaggari mukho’pari sampapuṇṇā Aṅgāra kantara viniggata jālakāva, Sambuddhadeha pariniggata raṃsimālā Dāyagga niggata karā visaranti yasmiṃ;
纵被讥云“汝等因与世人交游故有贪染”,
我辈实为有福,因与无垢者相具足故。
摩竭欢欣笑语盈,天树葱茏掩映清;
苦行所依树王下,巍巍辉耀此中明。巴利
Tumhe sarāga janasaṅgamato’ti gītā Dhaññā mayantī vimalehī samaṅgitattā, Tuṭṭhāva hāsa makarā surapādapānaṃ Rājenti yattha yatinissita pādapindā;
蓬那伽树、尼波树、巴库拉树、阿周那王树
那伽树、阿伽树、芒果树、对叶树、黄玉兰
大地为繁花与种种珍宝所遍满
犹如隐匿的天宫,于此熠熠生辉;巴利
Punnāga nīpa vakula’jjuna rājarukkha Nāgā’ga cūta yugapattaka campakānaṃ, Pupphābhikiṇṇa dharaṇī ratanehi nānā Pacchanna dibbabhavanaṃ viya bhāti yattha;
梵天神、天神、阿修罗、人与龙,具相成就
及持明诸众,皆以恭敬礼敬,
凡以吉祥赞颂歌咏之声宣唱之处,
彼等心眼之众皆令欢喜。巴利
Brahmāsurāsura naroraga liṅgisiddha Vijjādharādi janatā katavandanehi, Teheva ghuṭṭha thutimaṅgala gītikāhi Yatthopagāna mananettagaṇā mudenti;
清澄无垢,极清凉的泉水涌流,
汇入湖沼;沉醉的种种鸟类鸣声回荡。
石坛之上,花蕊花瓣纷披散落;
行者之心,恒常于此欢喜欣悦。巴利
Nigghositāmala susītala nijjharehi Sammatta nekadija ghuṭṭha jalāsayehi, Kiñjakkha patta parikiṇṇa silātalehi Tussanti yattha satataṃ yatīnaṃ manāti;
若有于无数劫中,积集善根聚藏者,
亦能舍离迦毗罗卫城那般无量的荣华,
既至善逝大仙欣然安住之处,
此处言说者所称之舅父,究竟为谁?巴利
Yo neka kappa sata sañcita puññarāsi Hitvā’mitaṃ kapilavatthu mahāsirimpi, Āgamma yattha nīrato sugato mahesi Ko tattha bhuti matulaṃ kathiko katheti;
彼时胜者住祇园精舍,
犹如帝释居难陀欢悦妙林。
如梵天住梵宫,与祖辈梵众共俱;
如明月临太虚,为星鬘周匝围绕。巴利
Tasmiṃ jino vasati jetavane vihāre Indo yathā rucira nandana kānanamhi, Brahmā’va brahmabhavane sapitāmahehi Tārāvalī parivuto gagane’va vando;
尔时,名为摩尼眼之大龙王,
从兰卡岛来至胜者足下,舒展蛇冠,如是白佛言。巴利
Tadāgamma mahānāgo maṇi akkhikanāmako, Laṅkāto jinapādasmiṃ phaṇiṃ pacceda’mabruvi;
正觉贤者出于世间,为令世间利益增长;
主啊,我等无贪,唯以慈悲怜念于汝。巴利
Sambuddhā dhīra lokasmiṃ lokassatthābhivuddhiyā, Jāyanti sāmi tumhākaṃ dayāyanto’gadhā mayaṃ;
是故我身为奴仆,久系轮回坚牢之狱;
你若愿我解脱,当受此请。巴利
Tena me dāsabhutassa saṃsārandugharā thirā, Muttiṃ yadicchase mayhaṃ gahaṇīyaṃ nimantaṇaṃ;
Sutvāna taṃ mahānāgo mahānāga nimantaṇaṃ, Paṭiggahesi taṃ tuṇhībhāvena karuṇāya so;
善心之龙闻知此事,随即来到锡兰,
于此令心愉悦的大地之上,贤善河畔一带;巴利
Ñatvā taṃ sumano nāgo lahumāgamma sīhalaṃ, Kaḷyāṇāpagapassamhi manonandana bhutale;
白银、黄金、摩尼、真珠、珊瑚、金刚所成,
于堪负重任之巨柱,安置瓶器等物。巴利
Sajjhu kambumaṇi mutta pavāla vajirāmaye, Vahārahe mahāthūne ghaṭakādiṃ nidhāpiya;
梁木等余物已施,殿堂诸处亦如是;
雕纹猛兽狮子等,行列亦复如是陈。巴利
Datvā tulādayo sesa mandiraṅge tatheva ca, Viṭaṅka vyāla sīhādi pantiyo’pi tathevahi;
黄金所成,种种彩绘善庄严;
造作椽木,于两翼及顶饰。巴利
Sātakumhamayā’neka cittehi sādhu cittitaṃ, Nimmāya gopānasiyo pakkhapāse ca kaṇṇikaṃ;
悬挂铜铃、铃铛以及种种装饰珠玉,
还制作了金铃串、项链及耳环等庄严。巴利
Siṅgi nikkhena siṅgañca chadanindamaṇīhi ca, Soṇṇa kiṅkiṇi mālāyo kaṇṇamālā ca māpiya;
织成绚丽华盖,悬垂珍珠璎珞处处
复以香鬘花鬘,周匝交络庄严巴利
Cittavitānaṃ bandhitvā muttolambe tahiṃ tahiṃ, Katvāna gandhadāmehi pupphadāmehi saṅkulaṃ;
于靛青宝地中央,设无价大座;
四周亦为其余诸比丘设妙座。巴利
Indanīlamayaṃ bhumi majjhe’naggha mahāsanaṃ, Māpesi parito sesa bhikkhūnañca subhāsane;
宝石栏楯,依止藤蔓;
珍珠细沙遍铺,园林悦意可爱。巴利
Ratanehe’vāpassaye vedikā eḷikāmaye, Muttā vāluka saṅkiṇṇaṃ mālakañca manoramaṃ;
Satta ratana sambhuta toraṇū’pari toraṇe, Santīra kusumā’kiṇṇa hāṭakādi ghaṭākulaṃ;
遍悬众多彩旗,华盖庄严,
灯烛与熏香辉映,芬芳与鲜花弥漫;巴利
Neka rāgaddhajākiṇṇa vitāna samalaṅkataṃ, Dīpa dhūpāli saṅkiṇṇa gandhapuppha samākulaṃ;
以如是种种色彩而为庄严,
建造起最胜殿堂,宛如天宫。巴利
Evamādihi nekehi vaṇṇehi samalaṅkataṃ, Māpetvā maṇḍapaṃ seṭṭhaṃ devamaṇḍapa santibhaṃ;
铺上清凉细沙,敷以柔软草叶,
如是建造了这宏伟庄严的大道,光明璀璨,端严妙好。巴利
Sīta vāluka sañchannaṃ mudu pādapaṭatthataṃ, Māpetvevaṃ mahāmaggaṃ surañjasa samañjasaṃ;
那些龙族聚集了各种嚼食、啖食与果物,
备办了丰盛的天食天饮,当时便前往迎接。巴利
Sañcinitvāna te nāgā khajja bhojja phalāphale, Dibbannapāne pacure paṭimaggaṃ gamuṃ tadā;
此后,大悲导师于成道后第八年,
卫塞月圆之日,召集诸弟子;巴利
Tato kāruṇiko nātho bodhito aṭṭhame same, Vesākha puṇṇamāsimhi sannipātiya sāvake;
诸比丘,来此兰卡岛,为饶益诸龙;
马尼阿奇卡净信世尊教法,欢喜劝请。巴利
Ethajja bhikkhavo laṅkaṃ nāgānaṃ’nuggahāya bho, Maṇiakkhiko nimantesi pasanno buddhasāsane;
闻彼吉祥正觉尊之语已,
诸比丘柔顺和善,摄心同声应诺。巴利
Sutvāna vacanaṃ tassa sambuddhassa sirīmato, Assavā pesalā bhikkhū paccassosuṃ samāhitā;
那时,长老舍利弗以智慧第一、能负重担而卓越,
持衣钵,前往胜者的近前;巴利
Sāriputto tato thero paññāya’gga dhurandharo, Pattacīvaramā’dāya agamā jinu’pantikaṃ;
大长老目犍连是第二位上首弟子。
手持衣钵,来到胜者近前。巴利
Moggallāno mahāthero dutiyo aggasāvako, Pattacīvaramādāya sopāga jina santikaṃ;
弃除恶行,头陀支最胜,名为大迦叶。
持衣与钵,前往胜者之处。巴利
Dhūtapāpo dhutaṅgaggo mahākassapa nāmako, Pattacīvaramādāya āgamā jinasantikaṃ;
于教法中,精通律藏第一者,名为优波离,已自我调伏,
持衣与钵,来到了胜者跟前。巴利
Sāsane vinayañña namaggo’ pālivhayo yata, Pattacīvaramādāya jinantikamu’pāgami;
天眼众中称第一,调伏诸恶折骄慢;
长老阿那律、能施胜愿者,已来牟尼尊前。巴利
Dibbacakkhūnamaggo yo ruddhapāpāri dappako, Thero’nuruddho varado sopāga munisantikaṃ;
如摩尼宝能满所欲,名为优波婆那——诸欲已吹灭,如是著称;
具智慧、有徒众、应受供养的长老,趋近于胜者之侧。巴利
Maṇiva kāmado kāmamu’pavāno’ti vissuto, Ñāṇī gaṇī dakkhiṇeyyo theropāga jinantikaṃ;
巴库罗尊者,清净无垢,是戒、定等功德之宝藏,
当时,他携带资具,来到比丘众的集会中;巴利
Bakkulo vimalo sīla samādhādi guṇākaro, Āgato saparikkhāro bhikkhūnaṃ samitiṃ tadā;
荷担佛法传承的长老,正是央掘摩罗。
他整装与世尊同行,迅疾而去。巴利
Buddhasāsana dhorayho thero aṅgulimālako, Sahā’gantuṃ munindena sannaddho sahasā gato;
如日轮耀于教法兴隆之峰巅,
此罗睺罗长老亦迅疾往诣父所。巴利
Sāsanodaya selagge sūriyo viya bhāti yo, So’yaṃ rāhulathero’pi lahu’gā pitu santikaṃ;
那位名为跋提的长老,品行端正,如同满载吉祥之罐,
他在世间闻名遐迩,也已前往正自觉者座前。巴利
Bhaddācāro bhaddiyavho thero bhaddaghaṭo viya, Pākaṭo bhuvane so’pi gato sambuddha santikaṃ;
犹如天树于世间,随其所欲而施与;
胜者之子金诺罗,塞拉亦至正觉前。巴利
Devaddumo’va lokassa yo dadāti’cchiti’cchitaṃ, Jinorasopi selavho gato sambuddhasantikaṃ;
犹如夜晚的主宰者,照耀在教法的虚空中,
摩诃男大长老,来到圣者近前;巴利
Yāminī sāmiko’vāti bhāti yo sāsanambare, Mahānāma mahāthero sopāga munisantikaṃ;
如雄黄岩上奋威的狮子,
须菩提大长老今来至佛陀近前。巴利
Manosilātalaggamhi jumhamāno’va kesarī, Subhutivha mahāthero buddhupantika māgato;
佛法如六牙象池,名闻提萨长老亦如池中水鸟,
赴比丘集会。巴利
Buddhasāsana chaddanta sarasī sāraso viya, Vissuto tissathero’pi gato bhikkhusamāgamaṃ;
进入胜者教法这朵盛开的莲花之中;
如蜜蜂般的罗陀长老,亦迅速前往。巴利
Jinasāsana samphullasarasīruha majjhago, Madhubbata nibho rādhathero’pi sahasā gato;
跋古、达巴与优波先那、憍陈如、阿说示、希瓦利,
这些胜者之子——大长老们,已往诣牟尼面前。巴利
Bhagu dabbopa’seno ca koṇḍañña’ssaji sīvali, Ete jinatrajā therā gatāsuṃ munisantikaṃ;
童子迦叶、富楼那、须那、输毗陀、离婆多,
此诸长老已证得神通,往诣世尊之所;巴利
Kumārakassapo puṇṇosoṇosobhita revatā, Therāpete abhiññātā gatāsuṃ satthusantikaṃ;
鹏耆舍、娑竭陀、难陀、婆罗堕阇、憍梵波提
持衣钵,往诣如来所巴利
Vaṅgīso sāgato nando bhāradvājo gavampati, Pattacīvaramādāya gatāsuṃ jinasantikaṃ;
如是五百大龙象,皆胜者之亲生子;
随同牟尼世间主,齐来集会共趋临。巴利
Evamādi mahānāgā pañcasata jinorasā, Samāgañchuṃ sahāgantuṃ muninā lokasāminaṃ;
于是,那位世间喜悦者,为悲心所充盈,
犹如闪电以种种光辉环绕须弥山;巴利
Tato so jagadānando karuṇāyābhirādhito, Meruṃ parikkhipantova anekajjuti vijjuyā;
穿上下衣,清净光洁,内裳舒展映辉,
胜者复于其上,系好红色腰带;巴利
Nivāsetvā suddharaṃsi visarantaravāsakaṃ, Tassūpari jino rattaṃ bandhitvā kāyabandhaṃ;
巍然挺拔如大宝塔,焕发柔和美妙金色光芒,
如同用红色毛毯覆盖着。巴利
Accuggataṃ mahāthūpaṃ cāru cāmīkarajjutiṃ, Paṭicchādayamānova rattakambala kañcunā;
色如榕树熟果般深红的粪扫衣,
裁作僧伽梨,成具褶之上衣。巴利
Vaṇṇa nigrodhapakkaṃva surattaṃ paṃsukulikaṃ, Saṅghāṭiyā karitvāna saguṇaṃ uttarīyakaṃ;
着衣覆体皆齐整,
为受钵故伸其手;网纹交错如染之色。巴利
Hutvāna supaṭicchanto pārupitvāna sādhukaṃ, Pattatthāya pasāresi jālākulakarañjino;
承世尊威光之力,从彼处得蜜已,
手入莲华之内,既至而取之。巴利
Lokanāthappabhāvena tato pattamadhubbato, Pāṇi saroruhassanto sampattosi tamaggahi;
尔时导师携弟子,腾空飞入苍穹间;
踏散种种彩云已,动身启程向前行。巴利
Tato sasissako nātho uggantvā gaganaṅganaṃ, Nānāvaṇṇambude tattha maddanto gantumārahabhi;
于是,从正自觉者的身体放射出六道光芒,
如同从金色花蕊放射,犹如宝石椽子一般;巴利
Tato sambuddha dehasmā nikkhantāsuṃ cha raṃsiyo, Hemakaṇṇikato yāta maṇigopānasī yathā;
牟尼身中流出蓝色光明,如蓝莲花与水晶,
众星仿佛掩覆(其光)。巴利
Bāṇindīvara pupphehi meva’kindamaṇihi ca, Chādenti viya nakkhattā nīlaṃ’su munidehato;
以瞻波花与乌达拉花编成的花环,以及洒有金粉的衣袍,
胜者身上放射的黄色光芒,似乎遍覆为衣。巴利
Campakuddālamālābhī hemacuṇṇambarehi ca, Pūrayanti viyāsaṅga pītaṃsū jinadehato;
以红色花簇与红宝石而为严饰,
从牟尼之身放出红光,遍满诸方。巴利
Bhaṇḍīpupphakadambehi lohitaṅkamaṇihi ca, Lohitābhā papūrenti disā’gā munidehato;
如璎珞、花鬘、水晶等饰,
洁白光明从牟尼身中流现,遍满虚空。巴利
Hāra mallika mālāhi somaṃsu phalikādihi, Pūrayanti viyāsaṅga odātā munidehato;
茜色花簇与莲色宝珠,
遍覆十方,从胜者之身涌出茜红光辉。巴利
Piñjumañjeṭṭharāsīhi padumābhamaṇīhi ca, Disaṃ chādayamānāgā mañjiṭṭhābhā jinaṅgato;
犹如鲜花美果在一日间盛放,
心壁崩摧,弃舍好善,行如战胜者;巴利
Nekindacāpa kiṇṇaṃva divasaṃ ratanutthataṃ, Cittapaṭaṃva muñcantaṃ missābhāgā jinaṅgato;
六色光芒,宛若山顶殿阁般恢弘。
相逐奔涌,彼此交相辉映。巴利
Girikūṭa kūṭāgāra mattā chabbaṇṇa raṃsiyo, Āvelavelā dhāvanti dippamānetaretarā;
行进中激荡冲撞,直抵铁围山的峰峦。
水涌出后,流向远方,如同瀑布一般;巴利
Gacchamānā’hanitvāna cakkavāḷa siluccaye, Uggantvā parato yantī nīra nijjhara sannībhā;
树木、山峦等彼此迎面相对,
展现各自色彩,河流亦在奔流不息;巴利
Sammukhe sammukhe tāyo rukkhapabbata ādayo, Kārayantā sakaṃ vaṇṇaṃ dhāvantā’pi ca sindhavo;
那时,天空的云朵被向上涌起的光芒染成金黄,
新生的日轮再次穿上缤纷霞衣,辉耀天空;巴利
Uddhamuggataraṃsīhi rañjitā jaladā tadā, Nānāvaṇṇe punevāsi nūtano ravimaṇḍalo;
诸天神们已隐没于胜者所流布的清净光辉之中。
那时,他们以各自绚丽多彩的形相恭敬礼赞他。巴利
Jinappahā pavāhesu nimuggā devatā gatā, Pūjetuṃva nijattehi nānāvaṇṇā siyuṃ tadā;
天女们没入佛光之中,
一时迷乱,竟认不出自己的丈夫。巴利
Paviṭṭhā buddharaṃsīnamantaraṃ devadhītaro, Asañjānīya muyhiṃsu muhuttaṃ attano dhavaṃ;
天、阿修罗、龙、梵天、成就者与持明众等,
以拂尘、伞盖、幢幡供养,随逐胜者。巴利
Surā suroraga brahma siddha vijjādharādayo, Cāmaracchattaketuhi pūjayantā jinantvaguṃ;
有人将成串的花环悬于门楼之上、门楼之间;
有人于彼处四周布置陶罐灯盏。巴利
Agghikaṃ pantiyo keci toraṇūpari toraṇe, Ghaṭadīpāliyo tantha karonti abhito’bhito;
于足毯上铺展,于华盖间张开;
其上复散无数鲜花。巴利
Pādapaṭe pattharanti vitatvanti vitānake, Tatthūpari anekānī kusumāno’kiranti ca;
世间最上导师,今往何天界而去?
为往梵天界,抑或我等居处?巴利
Katamaṃ devalokannuyāti lokagganāyako, Yāti kiṃ buhmalokannu amhākaṃ bhavanannu kho;
诸天神之天,以摄受谁之智,欲往何处?
有者疑‘彼往何处’,遂从此处流转至彼处。巴利
Kattha nu kho devadevo kassanuggahabuddhīyā, Yātī’ti kaṅkhitā keci saṃsaranti itocito;
于道路两侧建造了宝石所成的亭阁,
敷设坐卧具后,有诸天女恭立其间;巴利
Māpetvā abhito magge maṇḍape ratanāmaye, Sayanāsanaṃ paññapetvā kāci tiṭṭhanti devatā;
处处敷设清净甘美之水,
有人侍立,有人礼赞胜者。巴利
Tahiṃ tahiṃ paṭṭhapentā sudhanta madhurodakaṃ, Yāvamānā jinaṃ keci tiṭṭhanti ca mahanti ca;
如是,当无可比拟的盛大庆典正在进行时,怙主
以正等觉之光辉(照耀),犹如新升的太阳。巴利
Evaṃ mahāmahe nātho vattamāne anūpame, Jalaṃ sambuddhasiriyā nūtano sūriyo viya;
梵天军队列于两侧,车乘护卫,娑婆主梵天神亦相伴而行,
天军两侧护卫,车乘如帝释之座般庄严华丽。巴利
Brahmasenābhito yāna brahmāvātha sahampati, Surasenābhito yāna sakkova samalaṅkato;
宝石四面簇拥,车乘如星宿珍宝般璀璨。
恰如持国天王的金翅鸟王,为天鹅大军作前导。巴利
Gagālimabhito yāna gahaṅgā maṇi sannibho, Dhataraṭṭhakhagindova haṃsasenāli pubbago;
贪嗔永离、痴惑尽除、
已证无碍解智的诸声闻弟子,悉皆随从而为围绕。巴利
Apeta rāgadosehi vītamohehi sabbaso, Paṭisambhidatta sampatta sāvakehi anuggato;
凡于心中所存种种疑惑者,
即为他们一一消释其疑,宣说甘露之法;巴利
Yesaṃ yesaṃ manasmiṃ yaṃ yamatthi kiñci saṃsayaṃ, Tesaṃ taṃ taṃ paṇudento desanāya sudhāsinaṃ;
处处应机示神变,
令世间众生眼目,悉没入欢喜泪中。巴利
Tattha tatthānurūpena pāṭihāriya kambunā, Lokassa nayanālī so tosassusu nimujjayaṃ;
是时,那广作庄严的龙,来到了兰卡岛,他的大威光遍布四方。
他们于各处开辟道路,极为宏大而辉煌;巴利
Sampatto’laṅkataṃ laṅkamathāgu phaṇino tadā, Paṭimaggaṃ karontā te tattha tattha mahāmahaṃ;
龙众之间有诸天神,彼诸天神间有梵天神;
如是杂处遍世间,梵界之众咸充盈。巴利
Uragānamantare devā brahmāsuṃ tesamantare, Evaṃ sammissako loke brahmalokā papūrayi;
凡见胜者与弟子众、光辉赫奕者,
彼等善得眼目,彼乃真眼。巴利
Ye passanti jinaṃ tattha sasissaṃ siriyā jalaṃ, Suladdhā tehi nettāni tesamakkhīni locanā;
尔时闻此法,法主所开演;
是人善得耳,斯耳为真耳。巴利
Ye suṇanti tadā dhammaṃ dhammissara pabhāvitaṃ, Suladdhā tehi sotāni tesaṃ sotāni sotakā;
赞佛功德者,以德自庄严;
彼等舌善得,其舌实知味。巴利
Ye lapanti tadā buddhaguṇañhi guṇabhūsaṇā, Suladdhā tehi ve jivhā tesaṃ jivhā rasaññakā
凡于虚空界中礼敬胜者、如来及僧团者,
彼等善得手,彼等之臂亦善得。巴利
Ye vandanti jinaṃ yantaṃ sasaṅghaṃ gaganaṅgane, Suladdhā tehi hatthāni tesaṃyeva bhujā bhujā;
尔时得见如来者,于佛欢喜心满足;
愿此欢喜常无尽,恒归一切诸如来。巴利
Tadā tathāgataṃ disvā ye santuṭṭhā tathāgataṃ, Tathāgatānaṃ sabbesaṃ yo toso hotu sabbadā;
世尊已往善处,如同在天界中那般尊大。
谁又能凭一张口,说尽对他们的供养仪式?巴利
Gato kalyāṇīyaṃ nātho mahentevaṃ sadevake, Tesaṃ pūjāvidhānaṃ ko mukhenekena bhāsati;
尔时恒河,
以柔软之波为臂,执取彼携子已至者之莲足。巴利
Tato gaṅgā manuññañhi sampattaṃ taṃ saputtakaṃ, Taraṅga mudu bāhāhi gahetvā caraṇambuje;
以泡沫与花瓣,善洗濯其双足;
随后从彼处取水,作身体之护养。巴利
Pāde pakkhālayi sammā pheṇa pupphupahārikā, Tato tatotuṃ gaṇhitvā akā dehassanuggahaṃ;
于是,受恳请的导师在诸龙礼敬中,
来到那座令人心旷神怡的华丽殿阁。巴利
Tato so yācito satthā nāgasaṅghehi vandiya, Agamā maṇḍapaṃ rammaṃ manonandanamāvahaṃ;
步入堂阁正中,登上堪配佛陀的大座;
安坐后,如旭日初升,光照诸方。巴利
Gantvā maṇḍapa majjhamhi buddhāraha mahāsane, Nisīdobhāsayaṃ āsā ravīva udayāvale;
于是比丘众各就己座,次第安坐;
彼时棚阁辉耀,宛如莲花盛开的池沼。巴利
Tato bhikkhu nisīdiṃsu patta pattāsane tadā, Babhāsa maṇḍapaṃ’tīva saraṃva padumākulaṃ;
众人眼目如蜂,飞赴和悦面容之莲;
吮取善法之味,饱足欢喜而去。巴利
Jananettālino’gamma vasī sommamukhambuje, Patantā kusalāmode gaṇhantā tittino gatā;
牟尼色身大海中,诸龙象比丘,
非以眼根摩尼宝舟,不能渡抵彼岸。巴利
Tathā sabhikkhukā nāgā munino rūpasāgare, Nettinda maṇināvāhi pāraṃ gantuṃ na te pabhu;
于是,众人以如宝石般的净信之眼,
恭敬地亲手以饮食供养善逝及僧众,令得饱足;巴利
Tato sasaṅghaṃ sugataṃ sajano maṇi akkhiko, Sakkaccaṃ sakahatthehi annapānena tappayī;
如来饭讫,手离钵已;施主虔敬趋前,
为请说法随喜,恭请世尊。巴利
Athonīta pattapāṇima’ccayitvā tathāgataṃ, Bhattininno nimantesi desanatthānumodanaṃ;
尔时导师出梵音,宣梵声教;
以自音声说法,普令众生皆得了知。巴利
Tato brahmassaro satthā niccharaṃ brahmaghosanaṃ, Viññāpento jane sabbe sakasaddena desanaṃ;
世尊于此教法中,示现灭烦恼等诸法,
能生起喜与悦乐,带来涅槃甘露;巴利
Desesvevaṃ jino dhamma’manilāsanakādinaṃ, Pītipāmojja jananaṃ nibbāṇāmata’māvahaṃ;
咄咄!诸龙谛听:此轮回大海,
恶敌、鳄鱼、摩竭鱼充满,险难难渡。
人们若舍离了佛陀那坚固、深广的巨舟,
何时才能于正道中得立身?巴利
Bho bho suṇātha bhujagā bhavasāgaramhi Pāpārinakkamakarākula duggamamhi, Maggā janā khalu labhanti kadā patiṭṭhaṃ, Ohāya buddhathirasāratariṃ visālaṃ;
久劫方逢难得之牟尼出世时,
龙族众等,慎勿放逸。
生、老、死、苦与忧悲,
于流转轮回、未至彼世者,皆悉难免。巴利
Laddhāna dullabhataraṃ munipātubhūta Kālaṃ cirena bhujagā na pamādayittha, Jātī jarā maraṇa dukkha pariddavā ca Saṃsārikassa na tatopa’gatassa hoti;
青春如水莲之盛美,须臾暂住;
众生生命,如霜露一滴,虚脆无实。
视诸受用如海中浪花之碎灭,
心恒常为种种忧悲之焰所烧灼。巴利
Tāruññamambujasiriṃva parittakālaṃ Pāṇaṃ tusāralava’sārataraṃ janānaṃ, Bhogaṃ dadhāti jaladhimhi taraṅgabhaṅgiṃ Niccaṃ mano dahati sokasikhībhi nānā;
即使已断除贪欲之箭,猿鸟之类仍是愚钝无慧。
哪怕是贪著色相的妇女,对花朵也心生染著。
往昔退失禅那者,实已遭此殃;
是故善慧者,勿贪于色。巴利
Katvāna rāgamisayo’pi khagā dupaññā Thirūpi nārikusumesupi rūpagiddhā, Pattā’nayaṃ khalu pure parihīna jhānā Rūpe na rajjatha tato khalu sādhupaññā;
昔有孔雀,耽于声爱;
闻彼雌孔雀甘美之音,身乃绚然严饰。
彼陷猎人手中缚,是故
众生诸苦中,无有更苦于音声。巴利
Saddānurāgamanugopi pure sikhaṇḍī Sutvāna mori madhuraṃ giramañjitaṅgo, Vyādhassa hatthamagamāsi bhavesu tasmā Nattheva saddasamadukkhakaraṃ janānaṃ;
于种种香花般的外道欲望中,舍弃了对他方的爱染,
那贪恋醉象颞颥所散香气的蜜蜂,
蜜蜂被象耳棕叶击碎,纤小之躯支离;
三界之中,实无如香气之罗网。巴利
Ohāya nekakusumesu parāgarāgaṃ Mattebhakumbha magamā madagandhaluddho, Bhiṅgo pabhagga tanuko karikaṇṇatālā Nattheva gandhasadisaṃ tibhavesu pāsaṃ;
深水为宅、广居自适的鱼,
为贪滋味,竟吞鱼钩。
得难量之苦,而非于诸味中得乐。
心生骄慢,自以为有所恃,便沉溺于感官欲乐的滋味。巴利
Gambhīra nīradhibhavo pavurāsano’pi Miccho gilitva balisaṃ rasagedhahetu, Pappoti dukkhamatulaṃ na rasesu sāta Matthiti mantva pajabhātha rasesu gedhaṃ;
嗟!从梵天界而来的清净有情,
菩萨亦决定成佛。
因与女人交会,纵有染者亦退失;
是故实无灾祸,堪与触患相比拟。巴利
Bho buhmalokā’gata suddhasatto Buddhattameva niyato api bodhisatto, Thisaṅgamāya parihāyi sarajjato’pi Tasmā hi phassasadiso anayo navatthi;
以恐吓、搅扰、愚弄之因而无实际利益,
众生虽喜布施,却如施与摩尼宝光辉之假象,
蛇已达解脱胜城,
谁为富者、求寂静而不施?巴利
Bheraṇḍa pelaka kapu’ddaka hetuhīna Sattāpi dānaruci dānamaṇippabhāvā, Pattā’pavagga varasārapuraṃ bhujaṅgā Ko nappadāti dhaniko siva’mesamāno;
守持无垢戒律,纵是毗沙甘提迦,
亦为因陀罗欢喜园中亲爱之正妃。
是故,若你等希求殊胜之福,
当护持清净无垢之戒,如护己命。巴利
Pāletva sīlama’malaṃ visakaṇṭhikāpi Indassa nandanavane’si piyā mahesī, Tasmā pasatthavibhavaṃ yadi patthayavho Pāletha sīlama’malaṃ khalu jivitaṃ’va;
天界广博众宝遍盈,
天女婵娟彼处庄严。
莲池盛开,林木等境,于彼处悦意;
彼处不死之众,如不死天,无间欢娱。巴利
Saggo visāla ratanālaya sampakiṇṇo Sānanda’manda surasundari sundaro so, Phullambujākara vanādihi nandanīyo Tatthāmarā viya’marā’virataṃ ramanti;
由此,善妙者,梵天众之庄严,及彼可爱之境,皆所不及;
不死涅槃最为第一,受尊崇更逾于彼。
是故,乐求己利、具慧之众,
为令渴爱灭尽,应恒常精进。巴利
Tamhāpi bho rucira brahmanikāya bhuti Rammā tatopi mahitaṃ amataṃ variṭṭhaṃ, Tasmāttakāma niratā janatā sapaññā Taṇhakkhayāya satataṃ vīriyaṃ karotha;
如是,善逝为诸龙众宣说了这最胜的正法之道;
龙众闻已,欢喜踊跃,与无老(诸天)等共作盛大欢庆。
他们的教说犹如天树,具足义利,在那里生起。
愿依怙主世尊、那法、以及世尊的弟子们,护佑你们。巴利
Evaṃ saddhammamaggaṃ varamati sugato desayi pannagānaṃ Sutvā te sampahaṭṭhā mahamahamakaruṃ nijjarādīhi saddhiṃ, Tesaṃ ve desanāyaṃ suraviṭapi samā sātthikā tattha jātā So nātho tañca dhammaṃ bhagavati tanayā te ca vo pālayantu
名为善心的山王之中,
善慧亦名善心者,安住。
尔时天神偕众眷属,降临迦罗尼耶;
于彼与诸龙族俱。巴利
Nagādhirāje sumanābhidhāne Vasaṃ sumedho sumanābhidhāno, Devo tadā’gamma sapārisajjo Kalyāṇiyaṃ tattha phaṇīhi saddhiṃ;
施予解脱之因的布施,
听闻清凉之法后,
心怀欢喜,前往礼敬世尊。
合掌恭敬,如是礼拜。巴利
Datvā’pavaggassa nidānadānaṃ Sutvāna dhammaṃ sutisītibhutaṃ, Pahaṭṭhacitto upagamma buddhaṃ Natvāha evaṃ katapañjalīko;
非蛇类之(所敬),亦非人之(所敬),
非诸天之(所敬),亦非诸祖之(所敬)。
世间怙主悲德最胜,
为利群生降生于世。巴利
Na ve phaṇīnaṃ napi mānusānaṃ Nānimmisānaṃ na pitāmahānaṃ, Hitattha mevākhila lokanāthā Jāyantī loke karuṇāguṇaggā;
我等如今确实也含摄于您的慈悲之中,
因此(得)脱免诸蛇之患。
贤者啊,请将您那极为清净的双足,
踏入我的居所。巴利
Antogadhā nūna mayampi tuyhaṃ Dayāya tasmā phaṇīnaṃ vimesaṃ, Karohi mayhaṃ bhavanamhi dhīra Pādaṃ’sunā’tīva pavittarūpaṃ;
此去东方,见彼山巍然显现,
承载着大地女神顶髻的辉光。
遍眼者啊,
世人知此遍峰是我的居所。巴利
Yo’yaṃ nago dissati’to purattha Bhumaṅganā molisiriṃ vahanto, Samantakūṭoti samantacakkhu Jānāti loko vasatiṃ mametaṃ;
那以种种青色林丛而绚丽者
瀑流充盈满溢的山峦
披覆着黄、蓝、红诸色嫩芽的枝丛
宛如升起的云峰般显现巴利
Yo nīla nānā vanarāji rājito Āsāra dhārā giri nijjharākulo, Āpīta nīlāruṇa pallavāvalī Jimūtakūṭo viya bhāti uggato;
若能以胸膛劈开信度河水,
来此唯为顶礼您双足之故。
犹如手持轮宝者光辉赫奕,
巍然高耸,为持地之王。巴利
Yo sindhuvāriṃ urasā pabhejja Āgamma te pādapaṇāma hetu, Vijjotamāno viyacakkapāṇi Mahāti tuṅgagga dharādharindo;
恒河之新娘,头戴峰冠威仪者,
边塞铁骑军团的统领者,
正是这位持地之主、伟大的国君。
他统治着兰卡的都城与乡野。巴利
Gaṅgāvadhū kuṭakirīṭadhārī Sāmanta selinda camūpatīko, Yo’yaṃ dharādhāra mahāmahīpo Ra rāja laṅkā nagaraṅgaṇamhi;
象牙如芽,彩峰为额,
长鼻流注,多刺之象。
如天帝之象王,
情液如瀑奔流。巴利
Pāroha danto citakūṭa kumbho Aneka soṇḍikkha savanti hattho, Yo nijjharāsāra madappavāho Gajorivā’bhāti surādhipassa;
1 2 3 4 5 6 7