《萨曼德古德》注释(续3)
圣足山赞 · 462 段
听闻魔幢者此事:
渴爱、厌离与贪染,
魔罗于彼悲恼时,
诸女惊惶刹那至。
Pavattimetaṃ makaraddhajassa Sutvāna taṇhā aratī ragā ca, Yatthacchi māro parisocayanto Tatthāgamuṃ tā cakitā khaṇena;
见他在那里如此安坐,
屏住呼吸,发出言语
犹如霜珠凝结的精粹
那宽大的双眼,宛如莲瓣一般。
Disvāna taṃ tattha tathā nisinnaṃ Nissāsaruddhaṃ giramuggirantī, Tusāra bindunivahehi’sāra Paṅkeruhākāra visālanettā;
哀哉吾儿,哀哉吾儿,汝今何如?
岂已失之?汝且道来,汝复何求?
谁是你的仇敌?你被谁击败?
我们该带来什么?我们该杀谁?
Hā tāta hā tāta kimāsi tedaṃ Naṭṭhannu te kiṃ vada patthasī kiṃ, Ko te diso kena parājito’si Kimānayissāma hanāma kaṃ no;
此刻为何不见此?
净饭王子,声名迸发如流,
我口中之月已尽,
强力超越境域;
Kimhotiyodāni na passathetaṃ Suddhodanīyaṃ tatakittighosaṃ, Mukhamhi mayhaṃ masimakkhayantaṃ Aticca yantaṃ visayaṃ pasayha;
贤友,令人生起沉重感并非难事;
谁能令我屈服?
以贪欲之绳缚彼醉象,如缚狂象;
既缚已,牵之而来。
Na bhāriyā tāta manussabhūtaṃ Kattuṃ vasaṃ ko vasameti nāmhaṃ, Taṃ rāgapāsena gajaṃ’va mattaṃ Subandhakaṃ bandhiya ānayema;
不为贪欲罗网所牵,
已超越魔罗之境。
离贪染的阿拉汉,坚住不动;
我等是幸福之子,故得安眠。
Na rāgapāsena hi ānanīyo Mārassa dheyyaṃ samatikkamīva, Apetarāgo arahā akampo Sovāma tasmā subhagā tanujā;
其人既生而为人,自当有思有觉;
若我辈趋近无知觉之物,
我们令他随顺我们,于此何奇?
且观此心力,刹那便见。
Sacetano so hi manussabhuto Acetanañce samupāgamāma, Karoma taṃ no vasagaṃ kimettha Cittaṃ balaṃ passatha no khaṇena;
以殊妙悦意之色悦眼,
以香悦鼻,以声悦耳。
以触悦身,以味悦知味者,
心为欲生之索所缚。
Rūpena nettaṃ sumanoharena Gandhena ghāṇaṃ savaṇaṃ sarena, Phassena gattaṃ rasasā rasaññaṃ Manañca pāsena ca kāmajena
其颈为善臂之套索所系,
双臂佩戴花鬘链饰,
将他捆缚,我们即刻就把他带来;
孩子啊,如今且看我们的力量!
Subāhupāsena ca tassa gīvaṃ Bāhudvayaṃ dhāritamāladāmā, Bandhitvadāneva tamā’nayāma Balañhi no passatha tāta’dāni;
说完父亲这番话,
俯身恭敬捧起双足,
魔敌辉耀之处,
彼众欢欣疾速赴。
Vatvāna evaṃ vacanaṃ pitussa Paṇamma pādāni pagabbhitantā, Yatthacchi mārāri virocamāno Tatthā’gamuṃ khippamudaggacittā;
发髻庄严,聚以华鬘,以为顶严。
她丰满的胸脯佩戴藏红花环,引人注目,
红唇明艳,光彩照人,
令众人心神陶醉。
Sāmodamālākulakesabhāra Payodharā kuṅakkumahārihārā, Bimbādharā cārusabhā pabhāsā Ummādayantī janamānasāni;
调以酥油,深浸甘美;
润以脂膏,滋味彻透。
他们所说的话语,深入人心。
仅仅以目光,便夺人智慧。
Muddhena missaṃ madhure nimuggaṃ Snehena tintaṃ rasato’nuviddhaṃ, Bhāsiṃsu vācaṃ hadayaṅgamantā Vilokaneneva dhitiṃ harantī;
春意悦人,你正年少青春。
你色如真金,端庄悦心。
独坐榕树根下,
贤淑的夫人啊,夫君今在何方?
Vasantakanto navayobbano’si Suvaṇṇavaṇṇo hadayaṅgamo’si Eko nisinno’si vaṭassa mūle Simantinī sāmi kuhinnu tuyhaṃ;
纵无浪涛,大海犹披浪鬘;
纵无明月,此夜亦然,夫君啊——
天鹅已离去,莲池盛放;
不见娇艳,夫君亦已舍离。
Taraṅgahīno’pi taraṅgamālī Sasaṅkahīnā rajanī ca sāmī, Haṃsā’lihīnā sarasī suphullā Nābhāti kantā virato dhavo’pi;
正是春季,林间繁花盛开,
夜晚月色照耀,群蜂低吟轻唱,
甜香弥漫,微风徐徐吹拂。
你亦以青春焕发出光彩。
Vasantakālo ca vanaṃ suphullaṃ Nisākarābhā bhamarāligītaṃ, Sugandhamandopagatā samīrā Virocasi tvampi ca yobbanena;
如今我们已聚集于此,
顺合心意、形貌悦意,
今日心中为何燃起这般的欲火?
如今,欲焰已熊熊燃起,缠住了我们。
Mayampi cettheva samāgatamha Mano’nukūlā ca manuññarūpā, Karoti kiṃtva’jja sakāmadāho Kāmākaro’dāni samāgato no;
莫以袈裟,遮覆如是青春韶色、
端正妙好之身。
正以此故,主人啊,置我等于轻蔑之地——
莫让我陷入成为你奴仆的炽燃之苦;
Mā tedisaṃ yobbanarūpasāraṃ Suviggahaṃ chādaya cīvarena, Teneva no nettamanamhi sāmi Mā dehi dāhaṃ tava dāsibhute;
手足赤红指甲上,
如帝青宝贯丝线。
我主啊,你于莲花般的面容中,
那眼眸的蜂群为何不来?
Nakhaṃsu sutte’ruṇapānipāde Nettindanīlāni’va āvuṇanto, Tvamacchi no sāmi mukhambujesu Na enti kinte nayanālimālā;
石灰、石砾、砖瓦、铁木,
智者,汝非由此等所造。
汝容端正,汝性温良,我主啊,
何故心中犹将欲贪驱遣?
Sudhāsilāgīñjaka lohadāru Jātehi tvaṃ dhīra na nimmito’si, Rūpī’si sommo’si tathāpi sāmi Kiṃ kāmarāgaṃ manasā nudesi;
此女于诸欲乐中巧黠,却仍是愚者;
当舍心中疑——莫疑其为痴。
盛放的花簇为何摧折?
正当蜂王亲吻之时。
Ayañca bālā caturā ratīsu Bāleti kaṅkhaṃ jaha mānasamhi, Kiṃ mañjarī bhijjati sampaphullā Mattālirāje paricumbamāne;
又如这位妩媚动人的女子,
大腿丰腴,臀部圆润。
在繁花丛中,对那女子心生爱恋。
如天鹅深深迷恋莲蕊的花粉;
Ayañca rāmā ramaṇīyarūpā Pīṇorugaṇḍā kuvamaṇḍalā ca, Taṃ kāminiṃ kāmaya phullakañje Haṃso yathā kesara sampagiddho;
得如意宝珠、善瓶与如意树,
由是远离贫穷。
众生确实因不幸而不前行,
正如你侍奉双足于我。
Cintāmaṇiṃ bhaddaghaṭañca kappa Taruṃ samāpajja daḷiddabhāvā, Nāpenti sattā khalu dubbhagattā Tatheva no’sī tava pādasevā;
如是,她们
一千八百,言辞悦耳动人。
巧妙化作种种装扮,
以种种方式诱惑牟尼王。
Evañhi tā rañjanamañjubhāsā Sahassamekañca satāni aṭṭha, Vesāni sammā abhinimmiṇitvā Palobhayuntaṃ bahūdhā munindaṃ;
是夜叉,是迷醉者,是石心者。
是无意识者,或是铁制的无情之物
若亲近未离贪且有意识者,
我等以此方便亲近。
Yakkhosi mattosi silāmayosi Acetanosā’tha ayomayosi, Avītarāgañhi sacetanañce Anenupāyenu’pasaṅkamāma;
彼心当速迸裂,
热血自口中涌出。
他可能须臾之间即心狂乱,
达到癫狂状态;
Phaleyya khīppaṃ hadayañhi tassa Uṇhaṃva rattaṃ mukhatu’ggameyya, Siyāva khippaṃ api cittakhepaṃ Ummādabhāvaṃca sa pāpuṇeyya;
如被砍断的芦苇掷于青石上,
为日光所炙而干枯。
如此,他便解除了愁忧,得以安稳。
他得以解脱,超越迷惑,灭尽诸苦。
Yathā palutto haritopalamhi Khitto naḷo sussati ātapena, Evaṃ visusseti visādameti So mucchati muyhati dukkhameti;
你满怀忧伤,却在林中独自禅观?
是丧失财富,还是心存期盼?
是在村落中造了什么过失吗?
你为何不以人为证?
Sokāvakiṇṇe nu vanamhi jhāyasi Vittannu jito uda patthayāno, Āgunnū gāmasmiṃ akāsi kiñci Janena kasmā na karosi sakkhiṃ;
[为]得义利成就与心寂静
断除可爱可意之军
我独自禅修,体证了安乐,
因此我不与世人结交。
Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃ Chetvāna senaṃ piyasātarūpaṃ Eko’haṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃ Janena tasmā na karoma sakkhiṃ;
身被火焚的猕猴,
以及冢间可厌的女饿鬼,
此可厌之游动秽聚,
智者见已,谁复贪求?
Paluṭṭhagattaṃ dahanena makkaṭiṃ Susānapetiñca jigucchanīyaṃ, Jegucchiyaṃ jaṅgama mīḷharāsiṃ Disvāna ko taṃ varaye sapañño;
比丘应如何多修而住?
已渡五重暴流者,今更渡越第六(瀑流)。
禅修者如何多修?
欲想成为外在,未得彼者;
Kathaṃ vihārī bahulo ca bhikkhu Pañcoghatiṇṇe atarīdha chaṭṭhaṃ, Kathaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā Paribāhirā honti aladdha yo taṃ;
身已轻安,心善解脱。
无有造作,具念,无著。
了知法者,无寻禅修者。
不愤怒,不散乱,不昏沉
Passaddhakāyo suvimuttacitto Asaṅkharāno satimā anoko, Aññāya dhammaṃ avitakka jhāyī Na kuppatī nassaratī na thīno;
如是安住而精勤修习的比丘
已渡五重暴流,更渡第六重
如是多修禅定者,
欲想被摒除于外;其未得此者……
Evaṃ vihārī bahulo ca bhikkhu Pañcoghatiṇṇe atarīdha chaṭṭhaṃ, Evaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā Paribāhirā honti aladdha yo taṃ;
行于众中,已断渴爱。
确实,众多具足信根者将得超越。
此无执著者诚将断截众多人之(缚),
引领彼等渡死王彼岸。
Acchecchi taṇhaṃ gaṇasaṅghacārī Addhā tarissantī bahū ca saddhā, Bahuṃ vatāyaṃ janata’manoko Acchijja nessati maccurājassa pāraṃ;
大雄如来,以正法引导;
于依法受导之智者,何有嫉妒?
Nayanti ve mahāvīrā saddhammena tathāgatā, Dhammena nayamānānaṃ kā usūyā vijānataṃ;
闻胜者殊胜妙法已,
彼耽乐贪等、放逸者之友。
它们根本无力诱惑他,
很快就回到了父亲身边。
Sutvāna taṃ dhammavaraṃ jinassa Pamattabandhussa ragādirāmā, Palobhituṃ ne’va samatthakā taṃ Agaṃsu khippaṃ pituno sakāsaṃ;
魔王当时唯从远处观望,
见她们到来,仅此而已。
莫将我语认作欲贪,
渴鹿欲饮阳焰之水。
Māro tadārā’va samekkhamāno Disvāgatā kevalameva tāyo, Mā kattha kāmaṃ mama bhāsitāni Kāmattha pātuṃ migataṇhikāpaṃ;
愚者以莲茎搅动山岳,
以指甲挖掘山岭,以牙齿咀嚼铁块。
Bālā kumudanāḷehi pabbataṃ abhimanthatha, Giriṃ nakhena khaṇatha ayo dantehi khādatha;
应自头顶将石头沉入地底深处,
应在胸前掘出深坑,令乔达摩陷入其中;
Selaṃva sirasi ūhacca pātāle gādhamesatha, Khānuṃva urasā’sajja nibbijjāpetha gotamā;
魔如是说已,心怀忧恼,
怏怏然前往其生处;
导师之心已从贪欲解脱,
你于彼处舍弃了七日。
Vatvāna evaṃ vimano sa māro Saṭītuko sambhavanaṃ payāsi, Satthātha rāgā parimuttacitto Jahāsi tasmiṃ divasāni satta;
现今以树枝作伞盖的你,
仅凭亲身所体验,便皆崇仰。
由此彼诸生天者,于天宫之中,
受无与伦比之欲乐而欢悦;
Ajjāpi taṃ sākhivarampitena ’Nubhutamattena mahenti sabbe, Teneva te saggagatā vimāne Modanti kāmehi anūpamehi;
随后,牟尼王来到目支邻陀树根下,
到达后,坐于殊胜之座。
如同朝日从持双山升起,放射光芒;
以光网遍满世间;
Tato munindo mucalindamūle Nisīdi gantvā pavarāsanamhi, Yugandhare bālaravī’va raṃsi Jālāhi lokaṃ paripūrayanto;
于时,百千雨云聚集,
满盈天空,雷鸣电闪,
与凉风俱,云泻雨注;
辉光闪耀,电芒如棘。
Athāna megho jaladā satehi Papūrayaṃ khaṃ thanayaṃ savijju, Sasītavāto kiramambudhāraṃ Virocamāno visakaṇṭhikāhi;
安然无畏,不喜不忧,于目支邻陀湖中自在饮食者
见牟尼王端坐于目支邻陀树下
以宽广盘绕之身周匝环绕
有冠之蛇以其头冠严加覆盖
Amandanaṇdo mucalindabhogī Disvā munindaṃ mucalindamūle, Parikkhipitvāna visālabhogā Chādetva sammā saphaṇo phaṇena;
他为摄益他而请他就座
他走到那里,坐于蛇座上
那时,导师正安住于银殿。
心意清净,得大自在,成就七种殊胜。
Ajjhesi so tassa anuggahāya Nisīdi gantvā bhujagā’sanamhi, Satthā tadā rūpiyamandireva Sattāmahattaṃ suvimuttacitto;
现今以树枝作伞盖的你,
他们仅凭亲身体证,便了知那广大境界,
由此彼诸生天者,于天宫之中,
受无与伦比之欲乐而欢悦;
Ajjāpi taṃ sākhivarampi tena ’Nubhutamattena mahenti sabbe, Teneva te saggagatā vimāne Modanti kāmehi anūpamehi;
尔时苦行之王既离彼处,
安坐于王树根下。
七日之久,受用解脱所生喜乐;
悲悯功德,最为第一。
Tato’pagantvā yatirāja rājā Nisīdi rājāyatanassa mūle, Vimuttijaṃ pītisukhaṃ’nubhonto Sattāhamattaṃ karuṇāguṇaggo;
现今以树枝作伞盖的你,
唯因曾亲蒙其惠故。
由此彼诸生天者,于天宫之中,
受无与伦比之欲乐而欢悦;
Ajjāpi taṃ sākhivarampi tena ’Nubhutamattena mahentī sabbe, Teneva te saggagatā vimāne Modanti kāmehi anūpamehi;
断除饮食诸务者,
安享解脱所生乐。
彼胜者,诸根悦豫
如是,度过七日七夜
Āhāra kiccādi vivajjitassa Sukhānubhontassa vimuttijāni, Sampīṇitaṅgassa jinassa tassa Iccaccaguṃ sattadināni satta;
天帝释从彼处奉上的
受用了漱口水等之后
苦行者之王啊,当国王们刚坐下时,
两位商人刹那间来到那里。
Devānamindena tato’panīta Mukhodakādimparibhuñjiyāna, Nisinnamatte yatirāja rāje Tatthā’gamuṃ dve vāṇijā khaṇena;
得到殊胜天神的善加策励,
他那如同血亲的兄弟——提谓与跋利迦,
手持甘美炒麦与蜜团,
趋前向怙主如是启白。
Ussāhitā devavarena sammā Sālohitā tassa tapussa-bhallikā, Manthañca sāduṃ madhupiṇḍikañca Ādāya nāthaṃ idamabruvunte;
贤者啊,此施实为摄受我等;
请纳受已,享用此布施。
带来利益与安乐,
此于未来无数劫中。
Idañhi no dhīra anuggahāya Paṭiggahetva paribhuñja dānaṃ, Hitāya taṃ hoti sukhāya ceva Anappakappesu anāgatesu;
牟尼受取天神所赐之钵,
其钵乃极珍贵之石所成,
受食既毕,为令彼等随喜,
乃宣说备受称赞、能赐殊胜之法。
Paṭiggahetvā muni devadinna Pattena paccagghasilāmayena, Bhutvāna tesaṃ anumodanatthaṃ Desesi dhammaṃ varadaṃ pasatthaṃ;
有两位商人兄弟,于佛陀处
听闻正法,心生欢喜,
二人既成二语皈依近事男,
遂乞求那应供者(赐)一可供奉之物。
Dve bhātikā vāṇījakā jinassa Dhammaṃ suṇitvāna pasannacittā, Dve vācikopāsakataṃ gatāsuṃ Yāciṃsu te taṃ puna pūjanīyaṃ;
胜者抚摩自己的头后,
便赐予一握髻发舍利。
他们因此喜悦满足,满心欢喜。
带领他们去往与财富相称之处;
Parāmasitvāna siraṃ tato so Adā jino kuntala dhātumuṭṭhiṃ, Te tena tuṭṭhā sumanā patītā Mahiṃsu netvā vibhavānurūpaṃ;
导师便前往阿阇波罗树根处,
犹如千道光耀于持双山间,
安坐之后,他观照着世间众生,
心意如是思惟;
Satthā’tha gantvā ajapālamūle Sahassa raṃsīva yugandharamhi, Nisajja lokaṃ anulokayanto Vitakki evaṃ manasā vitakkaṃ;
我已沉浸于殊胜法髓,
犹如兔临无岸之江海,彼岸难可跻及。
今日我将向谁宣说此法?
因世间确实愚暗。
Mayajjhapanno varadhammasāro Sasassa sindhū’va agādhapāro, Abuddhasattehi tamajja kassa Pakāsayissañhi jaḷo hi loko;
若我说示此殊胜微妙之法,
犹如那燃尽之焰,于我心中——
在此般苦难中,竟仍有人思虑此事?
牟尼在教说中,开示了这条由受具足戒者所宣说、戒师所阐明的法。
Desemi ce dhammavaraṃ paṇītaṃ Kilantabhāvova mamassa asmā, Kimattadukkhe niti cintayanto Nuyyāmamākā muni desanamhi;
娑婆主,号为造化,
以自心了知彼心。
此一切世间实当归于毁灭,
若未宣说;如是战栗着。
Sahampatī nāma tato vidhātā Sacetasā tassa manaṃ viditvā, Vinassatīdaṃ khalu sabbalokaṃ Adesite teni’ti kampamāno;
怀敬偕同梵天众,
往诣彼胜者近前。
屈膝至地,
恭敬顶礼,而作如是言:
Sakāsamāgamma jinassa tassa Sagāravo brahmagaṇena tattha, Nihacca jānuṃ pathavītalamhi Namassamāno idamabrūvī so;
您乃天中天,善慧之时,
凝望此坏败之世间。
舍弃了燃灯佛足下已证得的无死涅槃,
以悲悯之德故。
Tvaṃ devadevo sa sumedhakāle Palokitaṃ lokamudikkhamāno, Vihāya dīpaṅkarapādamūle Laddhā’mataṃ taṃ karuṇāguṇena;
步入轮回之险难丛林,
施舍肉、眼、头等为布施,
你宣说无量难忍之苦,
那于你实为利他,非为己故。
Pavissa saṃsāravanaṃ viduggaṃ Maṃsakkhisīsādima’dāsi dānaṃ, Vedesi dukkhaṃ amitaṃ asayhaṃ Taṃ te paratthaṃ’va na attahetuṃ;
此间实有贪欲微薄之众生
堪能了知善逝所宣之法
悲悯功德最胜者,已为我所劝请,
恳请您以哀愍之心,开示正法;
Santīdha sattā khalu mandarāgā Ñātuṃ samatthā sugatassa dhammaṃ, Ārādhito me karuṇāguṇaggo Desehi dhammaṃ anukampamāno;
时节既至,
陆生水生种种花竞放;
如是被法光所触,
众多之人皆得绽放。
Kāle vikāsanti kharaṃsu missā Thalambujātā kusumāni nānā, Tathe’va te dhammakarābhiphuṭṭhā Vikāsamāyantī janā anekā
明行具足,正念具足
持最后身,光辉具足
接受了他的邀请
于心中,对众生生起慈悲。
Sampanna vijjācaraṇo satīmā Jutindharo antimadehadhārī, Paṭiggahetvāssa nimantaṇaṃ so Janesi satte karuṇā manasmiṃ;
不死之门已为他们敞开。
让诸具闻者,生起信心。
我因顾虑徒增劳苦,
梵天神啊,未在人间宣说这娴熟殊胜之法。
Apārutā tesaṃ amatassa dvārā Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ, Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme;
心生欢喜,因彼已纳受,
四面者应允了我的请求,
偕同眷属礼拜怙主后
刹那之间便离去了那处居所;
Paṭiggahesīti udaggacitto Ajjhesanaṃ me caturāṇano so, Natvāna nāthaṃ sahapārisajjo Pakkāmi tamhā bhavanaṃ khaṇena;
尔时胜者既允其请,
遍观而宣说:我为谁宣说?
智者谛观阿罗罗与郁陀迦,
了知彼等舍寿未久、逝去不久。
Tato jino tena gahitanuñño Desemi kasseti udikkhamāno, Āḷāra-udde samudikkha dhīro, Mantvāna tesaṃ aciraccutittaṃ;
我何时宣说此无上法轮
非由他人所能转动者
思惟世间如意宝已被摧碎,
当转妙法。
Kahannukho’haṃ varadhammacakkaṃ Aññena kenāpi avattanīyaṃ, Lokassa cintāmaṇisantibhaggaṃ Pavattayissantī vicintayanto;
牟尼见五比丘众已,
持钵及三衣
导师行向波罗奈城鹿野苑,
踏上迢迢长途大道。
Disvāna bhikkhū muni pañcavagge Ādāya pattañca ticīvarañca, Bārāṇasīyaṃ migadāyamento Addhānamaggaṃ paṭipajji satthā;
在那里,由天众与梵众所清净。
道上有蛇、鸟,以及种种四足走兽,
林间诸天神,树神与山神,
以种种奇妙,众多共敬奉。
Tatthāmarabrahmagaṇehi pūta Pathe phaṇī pakkhi catuppadā ca, Āraññadevā tarupabbatā ca Mahiṃsu nekehi suvimhayehi;
于是,他顺着鹿野苑之路而去;
见到多位修行者,修行者们来到近前后,
以践行为要义者履行义务,
他于彼处转起法轮。
Tatopagā so migadāyamagge Disvā yatīsaṃ yatayo’pagantvā, Akaṃsu vattaṃ paṭipattisārā Pavattayī tattha sa dhammacakkaṃ;
以阿若憍陈如等为上首,
十八俱胝迦尼迦花化生之众
八亿僧众亦皆清净,
彼时彼等依次证悟圣道。
Aññādikoṇḍaññavasippadhānā Koṭīnamaṭṭhārasa kañjayonī, Asītikoṭī’pi sudhāsi saṅghā Aññāsumaggaṃ kamato tadā te;
正值酷暑时节
当雨季来临时,
智者便在此入雨安居,
具足调御者安住了整整三个月。
Aticcayātamhi nidāghakāle Vassānakāle samupāgatasmiṃ, Tattheva vassaṃ upagamma dhīro Temāsamattaṃ avasī vasīso;
其后,将耶舍及其同伴一并
安立于阿拉汉道中。
使众生获得增长与成熟。
他在那里结束了雨季。
Tato yasaṃ tassa sahāyakepi Patiṭṭhapetvā arahattamagge, Bhutiṃ janānaṃ anubrūhayanto Vassassa antaṃ akarī tahiṃ so;
雨季安居既尽,牟尼之王、世间明者,
唤彼诸行者,并其子嗣。
他们离欲网、合掌而来,
无量慧者对他们说此言。
Vassaccaye lokavidū munindo Āmantayī te yatayo saputte, Te’thāgamuṃ nibbaṇathā katañjalī ’Damabruvi tesama’nanta pañño;
你们宣说我的法音
你们擂响我的法鼓
善妙地吹奏我之法螺,
你们当游行于人天之中;
Ugghosayantā mama dhammaghosaṃ Samāhanantā mama dhammabheriṃ, Sādhuṃ dhamentā mama dhammasaṅkhaṃ Carātha tumhe sanarāmarānaṃ;
高举我胜利幢于世间者。
高扬我法幢者,
汝等高举我法幢,
游化于诸天世间。
Jayaddhajaṃ me bhuvanukkhipantā Ussāpayantā mama dhammaketuṃ, Athukkhipantā mama dhammakuntaṃ Carātha lokesu sadevakesu;
不死之道,善加庄严;
地狱之途,荆棘丛生。
魔罗之面被炭黑涂抹,
应向包含诸天神的世间宣说;
Susajjitattaṃ amatassa maggaṃ Sakaṇṭakattaṃ narakāyanassa, Mārānanasmiṃ masimakkhitattaṃ Kathetha lokassa sadevakassa;
无佛出世之际,解脱之门紧紧封闭,不得通行;
昔为众生敞开的解脱广门,如今闭塞难入。
世尊如今已为我等开启,
诸位请如今日这般,宣说一切。
Buddhantaraṃ suppihitaṃ acāraṃ Purassa mokkhassa visāladvāraṃ, Avāpurī no bhagavā’dhunā bho Yathajja sabbetī nivedayavho;
今日,我于此世间生起的存在,
佛法之显现也是如此,
已生起之事物,与如幻般的虚妄状态
昭然示现于世间,游行于其间
Uppannabhāvaṃ bhuvane mamajja Tatheva dhammassa ca pātubhāvaṃ, Uppannabhāvañca mamorasānaṃ Pakāsayantā jagatiṃ carātha;
在幽林之中,在深山岩窟深处
或于树下,或于空屋,
已调御自身者,
当于世间,为诸天与人众,宣说我之法道。
Vanamhi pante girigabbharāyaṃ Rukkhassa mūle’pi ca suññā’gāre, Vasaṃ yatattā mama dhammamaggaṃ Desetha loke sanarāmarānaṃ;
世尊如是说已,遣诸行者散往诸方,
遂往优楼频螺村。
随后启程就道,行至中途,
遂入卡帕西卡林中。
Vatvāna evaṃ yatayo disāsu Pesetva nātho uruvelagāmī, Paṭipajji maggaṃ atha antarāle Kappāsikavhaṃ vipinaṃ pavissa;
当他在约三十位王子中嬉戏时,
那位殊胜者调伏后,
施不死法,宣示已,
如象王行,往优楼频螺;
Tasmiṃ ramante samatiṃsamatte Rājorase so pavaro vinetvā, Datvā’mataṃ dhammamathuddisitvā Agoruvelaṃ gajarājagāmī;
其中,有一位优楼频螺·迦叶长老。
他声名远扬,携弟子众,
他使最上之果圆满成熟,
安居时节,于诸自在者中,最为尊上;
Tatthoruvelādhikakassapoti Pasiddhanāmassa sasissakassa, Aggaṃ phalaṃ so paripāvayanto Vasī vasante vasīnaṃ variṭṭho;
那时,市镇与都城居民带来祭祀供物,
献给苦行者大迦叶。
胜者以心知彼心,
自在者各为净信之因。
Tadāharuṃ negama nāgarā ca Yaññaṃ mahākassapa tāpasassa, Jino viditvāssa manaṃ manena Vasī visuṃ tassa pasāda hetu;
那时,世尊前往北拘卢洲
托钵乞食后,游历于秀丽的雪山
圣者来至阿耨达池,其水甘美充盈、悦意可人,
受用已毕。
Gantvāna uttarakuruṃ bhagavā tadāni Piṇḍañcaritva ramaṇīya himālayaddiṃ, Āgamma sādurasa nīra bharābhirāme ’Notattake munivaro paribhuñjiyāna;
我如是思惟:我将安住于教法中极短之时;
我之所证,尚属未来。
于兰卡岛境内,现有一处非人所在;
我的教法存于此处,因此我当往彼处;
Cintesi evamahamappataraṃva kālaṃ Ṭhassāmi sāsana mamañhi anāgatesu, Laṅkātale bhavati tattha idāni yakkha Sambādhamatthi mama tattha gatesu’dāni;
一切由非人生起之恐惧,皆当灭尽。
如此思惟后,那位最胜牟尼出于悲悯,对诸众生,
暮云裹红日
熟榕果般粪扫衣。
Sabbā’manussaja bhayaṃ pavinassatī’ti Mantvā tato yativaro karuṇāya satte, Sañjhāghanehi parinaddha ravīva ratta Nigrodhapakka sadisaṃ carapaṃsukūlaṃ;
手持美丽的石钵
放射六色光辉,遍满十方
成道后第九个月,弗沙月满月之夜,
为降伏兰卡岛,他自虚空降临。
Dhāretva selamaya sundara pattahattho Chabbaṇṇaraṃsi nivahaṃ disi pūrayanto, Sambodhito navama phussaja puṇṇamāyaṃ Laṅkātalaṃ vijayituṃ nabhasā’gamāsi;
梵天神、阿修罗、天人、龙、金翅鸟,以及诸成就者,
持明者等众,并其眷属,
彼等以伞盖、宝瓶、灯炬及彩门,
于天衢之上,广作盛大供养。
Brahmāsurāmara phaṇi garuḷā ca siddha Vijjādharādi janatā sahapārisajjā, Ketā’tapatta ghaṭa dīpuru toraṇehi Pūjaṃ akaṃsu mahatiṃ gaganāyanamhi;
宛如兰卡女胸前璀璨的星珠璎珞,
清凉悦意,盈满之水。
在那大洲中,有一条名为瓦卢卡的大河,
流经大地中央,夺人眼目,极为可爱。
Laṅkaṅganā urasi bhāsura tāra hāra Saṅkāsa sītala manohara nīra pūrā, Tasmiṃ mahādipada vāluka nāma gaṅgā Bhumajjhagāsi jana netta harābhirāmā;