36未明示之处,依所说之方法即可了知。
36.Anupadiṭṭhānaṃ vuttayogato.
此处未明示的连声,应依前文所述之理了知。例如:若为‘yadi evaṃ’,则‘bodhi aṅgā’——依此‘yā’替换的规则,‘d’与‘y’结合处成‘j’,‘dh’与‘y’结合处成‘jh’,再经重叠后成‘yajjevaṃ’、‘bojjhaṅgā’。
Idhāniddiṭṭhā sandhayo vuttānusārena ñe yyā, yathā – yadi evaṃ, bodhi aṅgātīha – yādese iminā suttena dayakārasaṃyogassa jo, dhayakārasaṃyogassa jho, dvitte – yajjevaṃ, bojjhaṅgā.
37不相似之结合,亦有同化。
37. Asadisasaṃyoge ekasarūpatā ca.
此处‘Pari esanā’——依‘yā’替换规则,‘r’变为‘y’,便成为‘payyesanā’。
Pari esanātīha – yādese rakārassa yo, payyesa nā.
38音素之增多与颠倒。
38. Vaṇṇānaṃ bahuttaṃ, viparītatā ca.
此处‘sarati’、‘iti eva’、‘sā itthī’、‘busaṃ eva’、‘bahu ābādho’、‘adhi abhavi’、‘sukhaṃ’、‘dukkhaṃ’、‘jīvoti’——
Sarati, iti eva, sā itthī, busaṃ eva, bahu ābādho, adhi abhavi, sukhaṃ, dukkhaṃ, jīvotīha –
在‘s’音前增入‘m’,并将‘a’变为‘u’,即成‘sumarati’。
Māgamo sakāre akārassa u ca, sumarati.
‘issa’转为‘vo’,便得‘itveva’。
Issa vo, itveva.
后词省略时,前词末的‘ā’变为‘o’,如‘sotthī’。
Paralope ākārassa o, sotthī.
当位于 mā 等词处且上一音节发生长音化时,e 会变为 i。例如:“busāmiva”(犹如糠秕)。
Mādese , pubbadīghe ca ekārassa i. Busāmiva.
在 vā 发生替换的情形中,h 与 v 会发生字母换位。例如:“bahvābādho”(多病的)。
Vādese havakāravipariyayo. Bahvābādho.
adhi 在某些情况下会变为 addha,并伴随长音化,例如:“addhābhavi”(成为……之上)。
Adhissa kvaci addho, dīghe-addhābhavi.
鼻音(ṃ)与元音 o 均可变为 e。例如:‘sukhe’(于乐)、‘dukkhe’(于苦)、‘jīve’(于生命)。
Binduno, okārassa ca e. Sukhe, dukkhe, jīve.
39三十九、r 和 d 等变为 ḷ。例如:‘paṭibodho’(觉悟)、‘pariḷāho’(热恼)。
39. Radānaṃ ḷo, paṭibodho, pariḷāho.
40当后续有元音或辅音时,鼻音(ṃ)有时变为 m。例如:‘mama abhāsi’(对我说)、‘buddhama saraṇaṃ’(以佛陀为皈依),前面的 m 不应带向后方,因为不适宜。
40. Sare, byañjane vā pare binduno kvaci mo. Mama abhāsi, buddhama saraṇaṃ, pubbe mo paraṃ na netabbo ayuttattā.
41鼻点之后的元音,有时也会变为另一个元音。
41. Binduto parasarāna maññassaratāpi.
“taṃ iminā”变为“tadaminā”,其中 i 变为 a;“evaṃ imaṃ”变为“evumaṃ”;“kiṃ ahaṃ”变为“kehaṃ”。例如:“tadaminā”。
Taṃ iminā, evaṃ imaṃ, kiṃ ahaṃ tīha-issa a. Tadaminā.
其中 i 变为 u,a 变为 e,并伴随鼻点的消失等。例如:“evumaṃ”、“kehaṃ”。
Issa u, akārassa ca e, bindulopādo. Evumaṃ, kehaṃ.
42为使语句发音顺畅,并避免韵律缺失,也会出现音素的省略。
42. Vākyasukhuccāraṇatthaṃ, chandahānitthañca vaṇṇalopopi.
“paṭisaṅkhāya yoniso”在此处——省略了前面的 y,而成为“paṭisaṅkhāyoniso”。
Paṭisaṅkhāya yonisotīha – pubbayalopo, paṭisaṅkhāyoniso.
43如“alābūni”等,皆有 a 音的省略。例如:“lābūni sīdanti”(葫芦沉没)、“silā plavanti”(石头漂浮)。
43. Alābūnityādo akāralopo. Lābūni sīdanti, silā plavanti.
44第四十四条 再者,为了区分音类,也有音变。
44. Vutyabhedāya vikāropi.
例如“akaramhase”等词,对于重音节中的e音,依此规则变为轻音节;又如“akaramhasa te kiccaṃ”。
Akaramhase tetyādo sakāre garuno ekārassa iminā lahuakāro, akaramhasa te kiccaṃ.
45第四十五条 字母的规则即是韵律,重轻音节的规则在于音步。
45. Akkharaniyamo chandaṃ, garulahuniyamo bhave vutti,
长音,以及有复辅音等在前面的短音为重音,单纯的短音则为轻音。例如:ā, assa, aṃ, a。
Dīgho, saṃyogādipubbo rasso ca garu, lahu tu rasso. Yathā- ā, assa, aṃ, a.
诸如此类,其余亦应了知,连音是为利益经典而设。
所谓“连音”,即诸音之邻近与间隔。
Evamaññāpi viññeyyā, saṃhitā tantiyā hitā; Saṃhitāti ca vaṇṇānaṃ, sannidhabyavadhānato.