1. 有偈经
1. Sagāthakasuttaṃ
1047“诸比丘!圣弟子若具足四法,便为入流者,不堕恶趣,必定,以正觉为彼岸。
‘‘Catūhi , bhikkhave, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.
“何等为四?诸比丘!于此,圣弟子于佛具足不坏净——‘彼世尊是阿拉汉、正自觉者……天人师、佛、世尊。’于法……于僧……并具足圣者所爱之戒,无缺……导向定。诸比丘!圣弟子若具足此四法,便为入流者,不堕恶趣,必定,以正觉为彼岸。世尊宣说了此义。宣说已,善逝、导师复说偈曰——”
‘‘Katamehi catūhi? Idha , bhikkhave, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehi. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
“若人于如来,信心坚不动,善得安立者;
其戒行善妙,为圣者所喜爱、所称叹;
“若有人对僧团具足净信,且见地正直,”
“他们称此人不贫穷,他的生命不空过。”
“因此,信、戒、净信与法见,”
有智者当精勤修习,常念诸佛之教。第一经。
‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā; Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ. ‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ; Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ. ‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ; Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhānasāsana’’nti. paṭhamaṃ;
2. 雨安居经
2. Vassaṃvutthasuttaṃ
1048一时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。那时,有一位比丘在舍卫城度过雨安居后,因事来到迦毗罗卫。迦毗罗卫的释迦族人听闻:“据说有位比丘在舍卫城雨安居后来到了迦毗罗卫。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu sāvatthiyaṃ vassaṃvuttho kapilavatthuṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Assosuṃ kho kāpilavatthavā sakyā – ‘‘aññataro kira bhikkhu sāvatthiyaṃ vassaṃvuttho kapilavatthuṃ anuppatto’’ti.
于是,迦毗罗卫的释迦族人前往那位比丘处。到后,礼敬那位比丘,在一旁坐下。坐定后,迦毗罗卫的释迦族人对那位比丘说:“尊者,世尊是否无病、身体安健?”“贤友,世尊无病,身体安健。”“尊者,舍利弗与目犍连是否无病、安健?”“贤友,舍利弗与目犍连也无病、安健。”“尊者,比丘僧团是否无病、安健?”“贤友,比丘僧团也无病、安健。”“尊者,在这次雨安居中,您是否从世尊面前亲自听闻、领受了什么法?”“贤友,我从世尊面前亲自听闻、领受了这个:‘诸比丘,那些诸漏已尽,在现法中自己以证智作证,得无漏心解脱、慧解脱而住的比丘只是少数。而更多的比丘,是那些灭尽五下分结,成为化生者,在那里般涅槃,不再从那世间回来者。’”
Atha kho kāpilavatthavā sakyā yena so bhikkhu tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho kāpilavatthavā sakyā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ – ‘‘kacci, bhante, bhagavā arogo ceva balavā cā’’ti? ‘‘Arogo cāvuso, bhagavā balavā cā’’ti. ‘‘Kacci pana, bhante, sāriputtamoggallānā arogā ceva balavanto cā’’ti? ‘‘Sāriputtamoggallānāpi kho, āvuso, arogā ceva balavanto cā’’ti. ‘‘Kacci pana, bhante, bhikkhusaṅgho arogo ca balavā cā’’ti. ‘‘Bhikkhusaṅghopi kho, āvuso, arogo ca balavā cā’’ti. ‘‘Atthi pana te, bhante, kiñci iminā antaravassena bhagavato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahita’’nti? ‘‘Sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘appakā te, bhikkhave, bhikkhū ye āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Atha kho eteva bahutarā bhikkhū ye pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā’’’ti.
“贤友,我还从世尊面前亲自听闻、领受了这个:‘诸比丘,那些灭尽五下分结,成为化生者,在那里般涅槃,不再从那世间回来的比丘是少数。而更多的比丘,是那些灭尽三结,贪嗔痴减弱,成为一来者,只来此世间一次,便能作苦之终结者。’”
‘‘Aparampi kho me, āvuso, bhagavato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘appakā te, bhikkhave, bhikkhū ye pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Atha kho eteva bahutarā bhikkhū ye tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissantī’’’ti.
“贤友,我还从世尊面前听闻、领受了这个:‘诸比丘,以三结的灭尽、贪嗔痴的减弱而成为一来者,只来此世间一次便能作苦之终结的比丘,是少数。而更多的比丘,是以三结的灭尽,成为入流者,不退堕恶趣,决定趣向正觉。’”第二经。
‘‘Aparampi kho me, āvuso, bhagavato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘appakā te, bhikkhave, bhikkhū ye tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Atha kho eteva bahutarā bhikkhū ye tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti. Dutiyaṃ.
3. 法乐经
3. Dhammadinnasuttaṃ
1049一时,世尊住在波罗奈仙人堕处鹿野苑。那时,法乐近事男与五百近事男一同来到世尊前,礼敬世尊,坐于一旁。坐于一旁的法乐近事男对世尊这样说:“尊者,愿世尊教诫我们;尊者,愿世尊教导我们。这将长夜利益我们,安乐我们。”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Atha kho dhammadinno upāsako pañcahi upāsakasatehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho dhammadinno upāsako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ovadatu no, bhante, bhagavā; anusāsatu no, bhante, bhagavā yaṃ amhākaṃ assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.
“因此,法乐,你们应当这样学:‘凡是如来所说的经典,那些甚深、义理甚深、出世间、与空相应者,我们将时时进入并安住其中。’法乐,你们应当这样学。” “尊者,这对我们来说并不容易:我们这些生活在儿女拥挤的卧处、享用迦尸旃檀、使用花、香、涂香、接受金银的人,要时时进入并安住于那些如来所说的、甚深、义理甚深、出世间、与空相应的经典。尊者,请世尊为我们这些安住于五学处的人,教导更上的法。”
‘‘Tasmātiha vo, dhammadinnaṃ, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘ye te suttantā tathāgatabhāsitā gambhīrā gambhīratthā lokuttarā suññatapaṭisaṃyuttā te kālena kālaṃ upasampajja viharissāmā’ti. Evañhi vo, dhammadinna, sikkhitabba’’nti. ‘‘Na kho netaṃ, bhante, sukaraṃ amhehi puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantehi kāsikacandanaṃ paccanubhontehi mālāgandhavilepanaṃ dhārayantehi jātarūparajataṃ sādiyantehi – ye te suttantā tathāgatabhāsitā gambhīrā gambhīratthā lokuttarā suññatapaṭisaṃyuttā te kālena kālaṃ upasampajja viharituṃ. Tesaṃ no, bhante, bhagavā amhākaṃ pañcasu sikkhāpadesu ṭhitānaṃ uttaridhammaṃ desetū’’ti.
“因此,法乐,你们应当这样学:‘我们将具足对佛陀的证净——彼世尊即是……天人师、佛、世尊。对法……对僧……我们将具足为圣者所喜爱的戒,无毁……导向定。’法乐,你们应当这样学。”
‘‘Tasmātiha vo, dhammadinna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘buddhe aveccappasādena samannāgatā bhavissāma – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgatā bhavissāma akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehī’ti. Evañhi vo, dhammadinna, sikkhitabba’’nti.
“尊者,凡是世尊所教导的这四入流支,这些法存在于我们身上,我们也体现在这些法中。尊者,我们具足对佛陀的证净:彼世尊即是……天人师、佛、世尊。对法……对僧……我们具足为圣者所喜爱的戒,无毁……导向定。” “法乐,你们获得了利得,法乐,你们善得成就!你们已记说入流果。”第三经。
‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā cattāri sotāpattiyaṅgāni desitāni, saṃvijjante te dhammā amhesu, mayañca tesu dhammesu sandissāma. Mayañhi bhante, buddhe aveccappasādena samannāgatā – itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti. Dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantehi sīlehi samannāgatā akhaṇḍehi…pe… samādhisaṃvattanikehī’’ti. ‘‘Lābhā vo , dhammadinna, suladdhaṃ vo, dhammadinna! Sotāpattiphalaṃ tumhehi byākata’’nti. Tatiyaṃ.
1050一时,世尊住在释迦族中,迦毗罗卫城的榕树园。那时,众多比丘正为世尊缝制法衣,心想:“世尊的法衣一完成,雨安居三个月的期限过后,便将出发游化。”释迦人摩诃男听到这个消息:“听说众多比丘在为世尊缝制法衣——‘世尊法衣完成后,三个月安居一过,就要出发游化。’”于是,释迦人摩诃男来到世尊那里,顶礼世尊后,在一旁坐下。坐在一旁的释迦人摩诃男对世尊说:“尊者,我听说众多比丘正为世尊缝制法衣,心想‘世尊法衣一经完成,雨安居结束,世尊就要出发游化’。尊者,我从未在世尊面前亲闻、亲受这样的教示:当一位有具慧的在家居士患病、痛苦、病重时,另一位有具慧的在家居士应当如何教诫他?”
Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’ti. Assosi kho mahānāmo sakko – ‘‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – ‘niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’’’ti . Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutametaṃ, bhante – ‘sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṃ karonti – niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṃ pakkamissatī’ti. Na kho netaṃ , bhante, bhagavato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ sappaññena upāsakena sappañño upāsako ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno ovaditabbo’’ti.
“摩诃男,有具慧的在家居士,应对另一位患病、痛苦、病重的具慧在家居士,以四种令人安稳的法门来安慰:‘具寿,请您安心。您对佛陀拥有确然不动的净信:彼世尊就是阿拉汉、正自觉者……天人师、佛陀、世尊。具寿,请您安心。您对法拥有确然不动的净信……您对僧拥有确然不动的净信……您具足圣者所爱乐的戒行,无毁……导向定。’”
‘‘Sappaññena mahānāma, upāsakena sappañño upāsako ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno catūhi assāsanīyehi dhammehi assāsetabbo – ‘assāsatāyasmā – atthāyasmato buddhe aveccappasādo itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti . Assāsatāyasmā – atthāyasmato dhamme…pe… saṅghe…pe… ariyakantāni sīlāni akhaṇḍāni…pe… samādhisaṃvattanikānī’’’ti.
“摩诃男,有慧的近事男以此四种安慰法,安慰另一位有慧、患病、痛苦、病重的近事男后,应对他这样说:‘具寿对父母可还有牵挂?’如果他说:‘我对父母有牵挂。’便应对他说:‘贤者,具寿终是一死。无论对父母有牵挂,还是会死;无牵挂,也还是会死。贤者,请放下对父母的牵挂吧。’”
‘‘Sappaññena , mahānāma, upāsakena sappañño upāsako ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno imehi catūhi assāsanīyehi dhammehi assāsetvā evamassa vacanīyo – ‘atthāyasmato mātāpitūsu apekkhā’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘atthi me mātāpitūsu apekkhā’ti, so evamassa vacanīyo – ‘āyasmā kho māriso maraṇadhammo. Sace pāyasmā mātāpitūsu apekkhaṃ karissati, marissateva; no ce pāyasmā mātāpitūsu apekkhaṃ karissati, marissateva. Sādhāyasmā, yā te mātāpitūsu apekkhā taṃ pajahā’’’ti.
“如果他说:‘我对父母的牵挂已经放下。’便应这样问他:‘具寿对妻儿可还有牵挂?’如果他说:‘我对妻儿有牵挂。’便应对他说:‘贤者,具寿终是一死。无论对妻儿有牵挂,还是会死;无牵挂,也还是会死。贤者,请放下对妻儿的牵挂吧。’”
‘‘So ce evaṃ vadeyya – ‘yā me mātāpitūsu apekkhā sā pahīnā’ti, so evamassa vacanīyo – ‘atthi panāyasmato puttadāresu apekkhā’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘atthi me puttadāresu apekkhā’ti, so evamassa vacanīyo – ‘āyasmā kho māriso maraṇadhammo. Sace pāyasmā puttadāresu apekkhaṃ karissati, marissateva; no ce pāyasmā puttadāresu apekkhaṃ karissati, marissateva. Sādhāyasmā, yā te puttadāresu apekkhā taṃ pajahā’’’ti.
“如果他说:‘我对妻儿的牵挂已经放下。’便应这样问他:‘具寿对人间的五种欲乐可还有牵挂?’如果他说:‘我对人间的五种欲乐尚有牵挂。’便应对他说:‘贤者,天界的欲乐胜过人间的欲乐,更为殊胜,更为美妙。善哉,具寿,请将心从人间五种欲乐中收摄回来,令心转向四大王天吧。’”
‘‘So ce evaṃ vadeyya – ‘yā me puttadāresu apekkhā sā pahīnā’ti, so evamassa vacanīyo – ‘atthi panāyasmato mānusakesu pañcasu kāmaguṇesu apekkhā’ti? So ce evaṃ vadeyya – ‘atthi me mānusakesu pañcasu kāmaguṇesu apekkhā’ti, so evamassa vacanīyo – ‘mānusakehi kho, āvuso, kāmehi dibbā kāmā abhikkantatarā ca paṇītatarā ca. Sādhāyasmā, mānusakehi kāmehi cittaṃ vuṭṭhāpetvā cātumahārājikesu devesu cittaṃ adhimocehī’’’ti.
“如果他说:‘我的心已从人间欲乐中出离,已胜解于四大王天。’那么应这样对他说:‘贤友,三十三天的天人比四大王天更为殊胜、更为微妙。善哉,尊者,请您将心从四大王天出离,令心胜解于三十三天。’”
‘‘So ce evaṃ vadeyya – ‘mānusakehi me kāmehi cittaṃ vuṭṭhitaṃ, cātumahārājikesu devesu cittaṃ adhimocita’nti, so evamassa vacanīyo – ‘cātumahārājikehi kho, āvuso , devehi tāvatiṃsā devā abhikkantatarā ca paṇītatarā ca. Sādhāyasmā, cātumahārājikehi devehi cittaṃ vuṭṭhāpetvā tāvatiṃsesu devesu cittaṃ adhimocehī’’’ti.
“如果他说:‘我的心已从四大王天的天人出离,已胜解于三十三天的天人。’应这样对他说:‘贤友,夜摩天的天人比三十三天更……兜率天的天人……化乐天的天人……他化自在天的天人……贤友,梵天界比他化自在天的天人更殊胜、更微妙。善哉,尊者,请您将心从他化自在天出离,令心胜解于梵天界。’如果他说:‘我的心已从他化自在天的天人出离,已胜解于梵天界。’应这样对他说:‘贤友,梵天界亦是无常、非恒常的,为有身所摄。善哉,尊者,请您将心从梵天界出离,令心导向有身灭。’”
‘‘So ce evaṃ vadeyya – ‘cātumahārājikehi me devehi cittaṃ vuṭṭhitaṃ, tāvatiṃsesu devesu cittaṃ adhimocita’nti, so evamassa vacanīyo – ‘tāvatiṃsehi kho, āvuso, devehi yāmā devā…pe… tusitā devā…pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā…pe… paranimmitavasavattīhi kho, āvuso, devehi brahmaloko abhikkantataro ca paṇītataro ca. Sādhāyasmā, paranimmitavasavattīhi devehi cittaṃ vuṭṭhāpetvā brahmaloke cittaṃ adhimocehī’ti. So ce evaṃ vadeyya – ‘paranimmitavasavattīhi me devehi cittaṃ vuṭṭhitaṃ, brahmaloke cittaṃ adhimocita’nti, so evamassa vacanīyo – ‘brahmalokopi kho, āvuso, anicco addhuvo sakkāyapariyāpanno. Sādhāyasmā, brahmalokā cittaṃ vuṭṭhāpetvā sakkāyanirodhe cittaṃ upasaṃharāhī’’’ti.
“如果他说:‘我的心已从梵天界出离,我令心导向有身灭。’摩诃男,对于这样的近事男——其心已如此解脱,与从诸漏心解脱的比丘,我说在解脱上没有任何差别,即:以解脱而获解脱。”第四经。
‘‘So ce evaṃ vadeyya – ‘brahmalokā me cittaṃ vuṭṭhitaṃ, sakkāyanirodhe cittaṃ upasaṃharāmī’ti; evaṃ vimuttacittassa kho, mahānāma, upāsakassa āsavā vimuttacittena bhikkhunā na kiñci nānākaraṇaṃ vadāmi, yadidaṃ – vimuttiyā vimutta’’nti. Catutthaṃ.
5. 入流果经
5. Sotāpattiphalasuttaṃ
1051“诸比丘,有此四法,修习、多修习后,能导向作证入流果。哪四种呢?亲近善士、听闻正法、如理作意、法随法行。诸比丘,这四法,修习、多修习后,能导向作证入流果。”第五经。
‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā sotāpattiphalasacchikiriyāya saṃvattanti. Katame cattāro? Sappurisasaṃsevo , saddhammassavanaṃ , yonisomanasikāro, dhammānudhammappaṭipatti – ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā sotāpattiphalasacchikiriyāya saṃvattantī’’ti. Pañcamaṃ.
6. 一来果经
6. Sakadāgāmiphalasuttaṃ
1052“比丘们,有四法,修习、多修习后,能导向作证一来果。哪四法呢?……能导向……。”第六经。
‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā sakadāgāmiphalasacchikiriyāya saṃvattanti. Katame cattāro? …Pe… saṃvattantī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
7. 不来果经
7. Anāgāmiphalasuttaṃ
1053……能导向作证不来果……能导向……。第七经。
…Pe… anāgāmiphalasacchikiriyāya…pe… saṃvattantī’’ti. Sattamaṃ.
8. 阿拉汉果经
8. Arahattaphalasuttaṃ
1054……能导向作证阿拉汉果……能导向……。第八经。
…Pe… arahattaphalasacchikiriyāya…pe… saṃvattantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
9. 慧获得经
9. Paññāpaṭilābhasuttaṃ
1055……能导向慧的获得……能导向……。第九经。
…Pe… paññāpaṭilābhāya…pe… saṃvattantī’’ti. Navamaṃ.
10. 慧增长经
10. Paññāvuddhisuttaṃ
1056……能导向慧的增长……能导向……。第十经。
…Pe… paññāvuddhiyā …pe… saṃvattantī’’ti. Dasamaṃ.
11. 慧广大经
11. Paññāvepullasuttaṃ
1057……(中略)……导向慧的广大……(中略)……。第十一经。
…Pe…. Paññāvepullāya…pe… saṃvattantī’’ti. Ekādasamaṃ.
有偈、雨安居、法乐与病者;
四果、获得、增长与广大。
Sagāthakaṃ vassaṃvutthaṃ, dhammadinnañca gilānaṃ; Caturo phalā paṭilābho, vuddhi vepullatāya cāti.