11如是我闻:一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园……于此,世尊对诸比丘说:“诸比丘,有四种食,能帮助已存在的众生维持生命,也能帮助将投生的众生得到滋养。哪四种呢?第一是段食,或粗或细;第二是触食;第三是意思食;第四是识食。诸比丘,这便是四种食,能帮助已存在的众生维持生命,也能帮助将投生的众生得到滋养。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme…pe… etadavoca – ‘‘cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya’’.
“诸比丘,此四种食以何为因缘、以何为集起、以何为出生、以何为来源?此四种食以渴爱为因缘、以渴爱为集起、以渴爱为出生、以渴爱为来源。诸比丘,而此渴爱又以何为因缘、以何为集起、以何为出生、以何为来源?渴爱以感受为因缘、以感受为集起、以感受为出生、以感受为来源。诸比丘,而此感受又以何为因缘、以何为集起、以何为出生、以何为来源?感受以触为因缘、以触为集起、以触为出生、以触为来源。诸比丘,而此触又以何为因缘、以何为集起、以何为出生、以何为来源?触以六处为因缘、以六处为集起、以六处为出生、以六处为来源。诸比丘,而此六处又以何为因缘、以何为集起、以何为出生、以何为来源?六处以名色为因缘、以名色为集起、以名色为出生、以名色为来源。诸比丘,而此名色又以何为因缘、以何为集起、以何为出生、以何为来源?名色以识为因缘、以识为集起、以识为出生、以识为来源。诸比丘,而此识又以何为因缘、以何为集起、以何为出生、以何为来源?识以诸行为因缘、以诸行为集起、以诸行为出生、以诸行为来源。诸比丘,而此诸行又以何为因缘、以何为集起、以何为出生、以何为来源?诸行以无明为因缘、以无明为集起、以无明为出生、以无明为来源。
‘‘Ime, bhikkhave, cattāro āhārā kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Ime cattāro āhārā taṇhānidānā taṇhāsamudayā taṇhājātikā taṇhāpabhavā. Taṇhā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Taṇhā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā. Vedanā cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā phassapabhavā. Phasso cāyaṃ, bhikkhave, kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? Phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanapabhavo. Saḷāyatanañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ nāmarūpasamudayaṃ nāmarūpajātikaṃ nāmarūpapabhavaṃ. Nāmarūpañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ viññāṇasamudayaṃ viññāṇajātikaṃ viññāṇapabhavaṃ. Viññāṇañcidaṃ, bhikkhave, kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ? Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ saṅkhārasamudayaṃ saṅkhārajātikaṃ saṅkhārapabhavaṃ. Saṅkhārā cime, bhikkhave, kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā? Saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā avijjāpabhavā.
“诸比丘,如此,以无明为缘而有诸行;以行为缘而有识……如是整个苦蕴集起。然而,当无明彻底无余、离欲灭尽时,则行灭;行灭故识灭……如是整个苦蕴灭尽。 ”第一经。
‘‘Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Paṭhamaṃ.
2. 牟利·颇求那经
2. Moḷiyaphaggunasuttaṃ
12住在舍卫城……“诸比丘,有此四种食,能令已生的众生得以维持,也资助那些将要出生的众生。哪四种呢?段食,或粗或细;触食为第二;意思食为第三;识食为第四。诸比丘,正是这四种食,能令已生的众生得以维持,也资助那些将要出生的众生。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘cattārome , bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro? Kabaḷīkāro āhāro – oḷāriko vā sukhumo vā, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāyā’’ti.
世尊这样说了之后,具寿牟利·颇求那问世尊:“尊者,究竟是谁在摄取识食呢?”世尊答言:“此问不适当。我不说‘有人在摄取’。若我说‘有人在摄取’,则可问‘尊者,究竟谁在摄取?’但我并不这样说。对我这样不说者,若有人问:‘尊者,识食以什么为缘?’这便是适当的问题。对此,适当的回答是:‘识食是未来再生、投生的条件;当那个存在时,便有六处;以六处为缘而有触。’”
Evaṃ vutte, āyasmā moḷiyaphagguno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, viññāṇāhāraṃ āhāretī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘āhāretī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Āhāretī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, āhāretī’ti ? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kissa nu kho, bhante, viññāṇāhāro’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā paccayo, tasmiṃ bhūte sati saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso’’’ti.
“尊者,究竟是谁在触呢?”世尊答言:“此问不适当。我不说‘有人在触’。若我说‘有人在触’,则可问‘尊者,究竟谁在触?’但我并不这样说。对我这样不说者,若有人问:‘尊者,触以什么为缘?’这便是适当的问题。对此,适当的回答是:‘以六处为缘而有触,以触为缘而有受。’”
‘‘Ko nu kho, bhante, phusatī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘phusatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Phusatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, phusatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, phasso’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā’’’ti.
“尊者,究竟是谁在感受呢?”世尊说:“这个问题并不恰当。我不说‘谁在感受’。如果我说‘谁在感受’,那么你问‘尊者,究竟是谁在感受’才算恰当的问题。但我不这样说。当我不这样说时,若有人问:‘尊者,感受是以什么为缘生起的呢?’这才是恰当的问题。对此,恰当的解答是:‘缘触而有受,缘受而有爱。’”
‘‘Ko nu kho, bhante, vedayatī’’ti ? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘vedayatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Vedayatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, vedayatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, vedanā’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā’’’ti.
“尊者,究竟是谁在渴爱呢?”世尊说:“这个问题并不恰当。我不说‘谁在渴爱’。如果我说‘谁在渴爱’,那么你问‘尊者,究竟是谁在渴爱’才算恰当的问题。但我不这样说。当我不这样说时,若有人问:‘尊者,渴爱是以什么为缘生起的呢?’这才是恰当的问题。对此,恰当的解答是:‘缘受而有爱,缘爱而有取。’”
‘‘Ko nu kho, bhante, tasatī’’ti ? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘tasatī’ti ahaṃ na vadāmi . ‘Tasatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, tasatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, taṇhā’ti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādāna’’’nti.
“尊者,究竟是谁在执取呢?”世尊说:“这个问题并不恰当。我不说‘谁在执取’。如果我说‘谁在执取’,那么你问‘尊者,究竟是谁在执取’才算恰当的问题。但我不这样说。当我不这样说时,若有人问:‘尊者,执取是以什么为缘生起的呢?’这才是恰当的问题。对此,恰当的解答是:‘缘爱而有取,缘取而有有’……这样,这整个苦蕴的集起便生起了。”
‘‘Ko nu kho, bhante, upādiyatī’’ti? ‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca – ‘‘‘upādiyatī’ti ahaṃ na vadāmi. ‘Upādiyatī’ti cāhaṃ vadeyyaṃ, tatrassa kallo pañho – ‘ko nu kho, bhante, upādiyatī’ti? Evaṃ cāhaṃ na vadāmi. Evaṃ maṃ avadantaṃ yo evaṃ puccheyya – ‘kiṃpaccayā nu kho, bhante, upādāna’nti, esa kallo pañho. Tatra kallaṃ veyyākaraṇaṃ – ‘taṇhāpaccayā upādānaṃ; upādānapaccayā bhavo’ti…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
““颇求那,正是由于六触处的无余离贪与灭尽,触才灭尽;触灭则受灭,受灭则爱灭,爱灭则取灭,取灭则有灭,有灭则生灭,生灭则老、死、愁、悲、苦、忧、恼灭尽。这就是整个苦蕴的灭尽。””第二经。
‘‘Channaṃ tveva, phagguna, phassāyatanānaṃ asesavirāganirodhā phassanirodho; phassanirodhā vedanānirodho; vedanānirodhā taṇhānirodho; taṇhānirodhā upādānanirodho; upādānanirodhā bhavanirodho; bhavanirodhā jātinirodho; jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. Dutiyaṃ.
3. 沙门婆罗门经
3. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ
13在舍卫城……“诸比丘,凡有任何沙门或婆罗门,若不了知老死,不了知老死的集起,不了知老死的灭尽,不了知通往老死灭尽之道;不了知生……不了知有……不了知取……不了知爱……不了知受……不了知触……不了知六处……不了知名色……不了知识……不了知行,不了知行的集起,不了知行的灭尽,不了知通往行灭尽之道——诸比丘,于我而言,这些沙门或婆罗门,于沙门中不被认可为沙门,于婆罗门中不被认可为婆罗门;这些尊者也没有在现法中亲自以证智证悟、作证、达成而安住于沙门的目标或婆罗门的目标。”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti , na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā; na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
“诸比丘,若任何沙门或婆罗门,真正了知老死,了知老死的集起,了知老死的灭尽,了知通往老死灭尽之道;了知生……了知有……了知取……了知爱……了知受……了知触……了知六处……了知名色……了知识……了知行,了知行的集起,了知行的灭尽,了知通往行灭尽之道——诸比丘,于我而言,这些沙门在沙门中堪称沙门,这些婆罗门在婆罗门中堪称婆罗门;而且这些尊者,在现法中亲证之后,便安住于沙门的目标与婆罗门的目标。”第三经。
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā; te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Tatiyaṃ.
4. 第二沙门婆罗门经
4. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ
14在舍卫城……
“诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,若不了知这些法,不了知这些法的集起,不了知这些法的灭尽,不了知导向这些法灭尽的行道——那么,他们不了知哪些法?不了知哪些法的集起?不了知哪些法的灭尽?不了知导向哪些法灭尽的行道?”
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti, katame dhamme nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti’’?
“他们不了知老死,不了知老死的集起,不了知老死的灭尽,不了知导向老死灭尽的行道;他们不了知生……不了知有……不了知取……不了知爱……不了知受……不了知触……不了知六处……不了知名色……不了知识……不了知行,不了知行的集起,不了知行的灭尽,不了知导向行灭尽的行道。他们不了知这些法,不了知这些法的集起,不了知这些法的灭尽,不了知导向这些法灭尽的行道。诸比丘,对于这些沙门或婆罗门,我不认许他们为沙门中的沙门,亦不认许他们为婆罗门中的婆罗门;这些尊者于现世,也未能以证智亲自证悟、具足而住于沙门义或婆罗门义。”
‘‘Jarāmaraṇaṃ nappajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ nappajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre nappajānanti, saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Ime dhamme nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ nappajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti. Na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā, na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti.
“诸比丘,若有沙门或婆罗门,了知这些法,了知这些法的集起,了知这些法的灭尽,了知导向这些法灭尽的行道——他们了知哪些法?了知哪些法的集起?了知哪些法的灭尽?了知导向哪些法灭尽的行道?”
‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime dhamme pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti, katame dhamme pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, katamesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti?
“他们了知老死,了知老死的集起,了知老死的灭尽,了知导向老死灭尽的行道;了知生……了知有……了知取……了知爱……了知受……了知触……了知六处……了知名色……了知识……了知行,了知行的集起,了知行的灭尽,了知导向行灭尽的行道。他们了知这些法,了知这些法的集起,了知这些法的灭尽,了知导向这些法灭尽的行道。诸比丘,这些沙门或婆罗门,于我而言,于沙门中为沙门所认许,于婆罗门中为婆罗门所认许;而这些尊者于现世,以证智亲自证悟、具足而住于沙门义与婆罗门义。”第四。
‘‘Jarāmaraṇaṃ pajānanti, jarāmaraṇasamudayaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhaṃ pajānanti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti; jātiṃ…pe… bhavaṃ… upādānaṃ… taṇhaṃ… vedanaṃ… phassaṃ… saḷāyatanaṃ… nāmarūpaṃ… viññāṇaṃ… saṅkhāre pajānanti, saṅkhārasamudayaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhaṃ pajānanti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Ime dhamme pajānanti , imesaṃ dhammānaṃ samudayaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhaṃ pajānanti, imesaṃ dhammānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti. Te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā, brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā. Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti. Catutthaṃ.
5. 迦旃延族姓经
5. Kaccānagottasuttaṃ
15在舍卫城。那时,尊者迦旃延来到世尊处,到了之后,向世尊礼敬,退坐一面。退坐一面后,尊者迦旃延对世尊说:“尊者,‘正见、正见’常被这样称呼。尊者,正见要如何才算成立?”
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho āyasmā kaccānagotto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kaccānagotto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sammādiṭṭhi sammādiṭṭhī’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sammādiṭṭhi hotī’’ti?
“迦旃延,这个世间多数依止于二边——存在与不存在。迦旃延,若以正慧如实见世间之集起,则世间之‘不存在’见便不存。若以正慧如实见世间之灭尽,则世间之‘存在’见便不存。迦旃延,这个世间多数被执取、取着和固执见解所系缚。然而,对那执取、那取着、那心的固住处、那固执偏见和随眠,他不趋近、不执取,也不持有‘这是我的自我’。他不怀疑、不犹豫:‘生起的仅仅是苦的生起,灭去的仅仅是苦的灭去’。于此,他生起不依赖他人的智慧。迦旃延,如此便是正见。”
‘‘Dvayanissito khvāyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena – atthitañceva natthitañca. Lokasamudayaṃ kho, kaccāna, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke natthitā sā na hoti. Lokanirodhaṃ kho, kaccāna, yathābhūtaṃ sammappaññāya passato yā loke atthitā sā na hoti. Upayupādānābhinivesavinibandho khvāyaṃ, kaccāna, loko yebhuyyena. Tañcāyaṃ upayupādānaṃ cetaso adhiṭṭhānaṃ abhinivesānusayaṃ na upeti na upādiyati nādhiṭṭhāti – ‘attā me’ti. ‘Dukkhameva uppajjamānaṃ uppajjati, dukkhaṃ nirujjhamānaṃ nirujjhatī’ti na kaṅkhati na vicikicchati aparapaccayā ñāṇamevassa ettha hoti. Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hoti.
“迦旃延,‘一切存在’是一个极端,‘一切不存在’是第二个极端。迦旃延,如来避开这两个极端,依中道而说法:‘无明为缘,行生起;行为缘,识生起……如此,这整个苦蕴集起。无明无余、离贪、灭尽则行灭;行灭则识灭……如此,这整个苦蕴灭去。’”第五经。
‘‘‘Sabbaṃ atthī’ti kho, kaccāna, ayameko anto. ‘Sabbaṃ natthī’ti ayaṃ dutiyo anto. Ete te, kaccāna, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti. Pañcamaṃ.
6. 说法者经
6. Dhammakathikasuttaṃ
16在舍卫城……那时,有位比丘来到世尊跟前,向世尊礼敬后,退坐一面。退坐一面的那位比丘对世尊说:“尊者,人们常说‘说法者,说法者’。尊者,怎样才称得上是说法者呢?”
Sāvatthiyaṃ …pe… atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘dhammakathiko dhammakathiko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī’’ti?
“若比丘为了导向对老死的厌离、离欲、灭尽而说法,他堪称为‘说法比丘’。若比丘为了导向对老死的厌离、离欲、灭尽而修行,他堪称为‘法随法行比丘’。若比丘因对老死的厌离、离欲、灭尽而不执著解脱,他堪称为‘现世证得涅槃的比丘’。”
‘‘Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃ vacanāya.
“若比丘为了导向对生的厌离、离欲、灭尽……为了导向对有的厌离、离欲、灭尽……为了导向对取的厌离、离欲、灭尽……为了导向对爱的厌离、离欲、灭尽……为了导向对受的厌离、离欲、灭尽……为了导向对触的厌离、离欲、灭尽……为了导向对六处的厌离、离欲、灭尽……为了导向对名色的厌离、离欲、灭尽……为了导向对识的厌离、离欲、灭尽……为了导向对行的厌离、离欲、灭尽……若比丘为了导向对无明的厌离、离欲、灭尽而说法,他堪称为‘说法比丘’。若比丘为了导向对无明的厌离、离欲、灭尽而修行,他堪称为‘法随法行比丘’。若比丘因对无明的厌离、离欲、灭尽而不执著解脱,他堪称为‘现世证得涅槃的比丘’。”
‘‘Jātiyā ce bhikkhu…pe… bhavassa ce bhikkhu… upādānassa ce bhikkhu… taṇhāya ce bhikkhu… vedanāya ce bhikkhu… phassassa ce bhikkhu… saḷāyatanassa ce bhikkhu… nāmarūpassa ce bhikkhu… viññāṇassa ce bhikkhu… saṅkhārānaṃ ce bhikkhu… avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṃ vacanāya. Avijjāya ce bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.
7. 裸行迦叶经
7. Acelakassapasuttaṃ
17如是我闻:一时,世尊住在王舍城竹林中的松鼠饲养处。那时,世尊于午前着衣,持钵与衣,入王舍城托钵乞食。裸行者迦叶远远望见世尊正朝这边走来。见后,他便朝世尊走去;到已,与世尊亲切寒暄,在结束一番愉快而令人难忘的交谈后,便站在一旁。站在一旁的裸行者迦叶对世尊这样说:“我们想向乔达摩大师请教一些问题,不知乔达摩大师能否预留时间,为我们的提问作解答。”
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho acelo kassapo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva desaṃ, sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti.
“迦叶,现在不是提问的时候,我们已进入居民区了。”第二次,裸行者迦叶又对世尊这样说:“我们想向乔达摩大师请教一些问题,不知乔达摩大师可否预留时间,为我们的提问作解答。”“迦叶,现在不是提问的时候,我们已进入居民区了。”第三次,裸行者迦叶……(中略)……“我们已进入居民区了。”听闻此言后,裸行者迦叶对世尊这样说:“其实我们想向乔达摩大师请教的问题并不多。”“迦叶,你想问什么,就问吧。”
‘‘Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa; antaragharaṃ paviṭṭhamhā’’ti. Dutiyampi kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘puccheyyāma mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ kañcideva desaṃ, sace no bhavaṃ gotamo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā’’ti. ‘‘Akālo kho tāva, kassapa, pañhassa; antaragharaṃ paviṭṭhamhā’’ti. Tatiyampi kho acelo kassapo…pe… antaragharaṃ paviṭṭhamhāti. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho pana mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ bahudeva pucchitukāmā’’ti. ‘‘Puccha, kassapa, yadākaṅkhasī’’ti.
“乔达摩尊者,苦是自作的吗?”“迦叶,不要这样说。”世尊说。“那么,乔达摩尊者,苦是他作的吗?”“迦叶,不要这样说。”世尊说。“那么,乔达摩尊者,苦既是自作也是他作的吗?”“迦叶,不要这样说。”世尊说。“那么,乔达摩尊者,苦非自作、非他作,是无因生的吗?”“迦叶,不要这样说。”世尊说。“那么,乔达摩尊者,没有苦吗?”“并非没有苦,迦叶。苦是存在的。” “那么,乔达摩尊者不知苦、不见苦吗?”“迦叶,我并非不知苦、不见苦。我知苦、见苦。”
‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, kassapā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi dukkha’nti? ‘Na kho, kassapa, natthi dukkhaṃ. Atthi kho, kassapa, dukkha’nti. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti. ‘Na khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkha’’’nti.
“乔达摩尊者,若问‘苦是自作的吗?’您说‘莫作是说,迦叶’。若问‘苦是他作的吗?’您说‘莫作是说,迦叶’。若问‘苦是自作也是他作的吗?’您说‘莫作是说,迦叶’。若问‘苦是非自作、非他作、无因生的吗?’您说‘莫作是说,迦叶’。若问‘莫非没有苦吗?’您说‘并非没有苦,迦叶;苦实有,迦叶’。若问‘那么乔达摩尊者不知苦、不见苦吗?’您说‘我非不知苦、不见苦,迦叶;我知苦,迦叶;我见苦,迦叶’。尊者,请您为我说苦,请您教我苦。”
‘‘Ki nu kho, bho gotama, ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, kassapā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi dukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘na kho, kassapa, natthi dukkhaṃ , atthi kho, kassapa, dukkha’nti vadesi. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo dukkhaṃ na jānāti na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ na jānāmi na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, kassapa, dukkha’nti vadesi. Ācikkhatu ca me, bhante, bhagavā dukkhaṃ. Desetu ca me, bhante, bhagavā dukkha’’nti.
“迦叶,‘造作者即是受报者’——如此执取‘苦由自作’的说法,从一开始便落入常见。‘造作者是一,受报者是另一’——被感受所逼恼者执取‘苦由他作’的说法,便落入断见。迦叶,如来不趋近此二边,依中道而说法:缘无明而有行,缘行而有识……如是而有此整个苦蕴的集起。然而,以无明的无余褪灭及尽,则有行灭;以行灭故,有识灭……如是而有此整个苦蕴的灭尽。”
‘‘‘So karoti so paṭisaṃvedayatī’ti kho, kassapa, ādito sato ‘sayaṃkataṃ dukkha’nti iti vadaṃ sassataṃ etaṃ pareti. ‘Añño karoti añño paṭisaṃvedayatī’ti kho, kassapa, vedanābhitunnassa sato ‘paraṃkataṃ dukkha’nti iti vadaṃ ucchedaṃ etaṃ pareti. Ete te, kassapa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
如是说已,裸行者迦叶对世尊说:“真是殊胜啊,尊者!真是殊胜啊,尊者!犹如扶起倾倒之物,揭开隐藏之物,为迷途者指明道路,于黑暗中擎灯,令有眼者得见诸色;同样地,世尊以种种方便阐明了法。尊者,我皈依世尊、皈依法、皈依比丘僧。愿我得以在世尊座下出家,受具足戒。”
Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya…pe… cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
“迦叶,先前于外道出家者,若想于此法与律中出家、受具足戒,须别住四月。四月期满,若比丘们心生欢喜,便可度其出家、授其具足戒,成为比丘。然而,我亦了知众生差别。”
‘‘Yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Api ca mayā puggalavemattatā viditā’’ti.
“尊者,若先前于外道出家者,欲于此法与律中出家、受具足戒,须别住四月。四月期满,比丘们心生欢喜,方度其出家、授其具足戒,成为比丘。我愿别住四年。四年期满,待比丘们心生欢喜后,再度我出家、授我具足戒,成为比丘。”
‘‘Sace , bhante, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, cattāro māse parivasati. Catunnaṃ māsānaṃ accayena (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti bhikkhubhāvāya. Ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi , catunnaṃ vassānaṃ accayena (parivutthaparivāsaṃ) āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti.
裸行者迦叶于世尊座前出家、受具足戒。受具足戒后不久,尊者迦叶独处远离,不放逸、精勤、意志坚定而住。未久,他便于现法中,以实证智亲自证知、作证、具足而住——那正是良家子弟正确地从在家生活出家、过无家生活所追求的无上梵行究竟。他确知:“生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。”尊者迦叶成为一位阿拉汉。第七经。
Alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno ca panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā kassapo arahataṃ ahosīti. Sattamaṃ.
8. 丁跋路迦经
8. Timbarukasuttaṃ
18一时,世尊住在舍卫城。那时,游方者丁跋路迦来到世尊处,与世尊互相问候。亲切友善的寒暄过后,他在一旁坐下。坐定后,游方者丁跋路迦对世尊说:
Sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho timbaruko paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –
“乔达摩尊者,苦与乐是自作的吗?”世尊说:“并非如此,丁跋路迦。”“那么,乔达摩尊者,苦与乐是他作的吗?”世尊说:“并非如此,丁跋路迦。”“乔达摩尊者,那么苦与乐是自作且他作的吗?”世尊说:“并非如此,丁跋路迦。”“那么,乔达摩尊者,苦与乐既非自作也非他作,是偶然生起的吗?”世尊说:“并非如此,丁跋路迦。”“乔达摩尊者,那么,苦与乐不存在吗?”“丁跋路迦,苦乐并非不存在;丁跋路迦,苦乐是存在的。”“既然如此,乔达摩尊者,您是否不知苦乐、不见苦乐呢?”“丁跋路迦,我并非不知、不见苦乐。丁跋路迦,我确实了知苦乐;丁跋路迦,我确实见到苦乐。”
‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’nti? ‘Mā hevaṃ, timbarukā’ti bhagavā avoca . ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkha’nti? ‘Na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṃ; atthi kho, timbaruka, sukhadukkha’nti. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti? ‘Na khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkha’’’nti.
“当被问到‘乔达摩尊者,苦与乐是自己所造吗?’时,您答道:‘并非如此,丁跋路迦。’当被问到‘那么,乔达摩尊者,苦与乐是他人所造吗?’时,您答道:‘并非如此,丁跋路迦。’当被问到‘乔达摩尊者,苦与乐是亦自作亦他作吗?’时,您答道:‘并非如此,丁跋路迦。’当被问到‘那么,乔达摩尊者,苦与乐是非自作非他作,无因、偶然生起吗?’时,您答道:‘并非如此,丁跋路迦。’当被问到‘乔达摩尊者,苦与乐不存在吗?’时,您说:‘丁跋路迦,并非没有苦乐;丁跋路迦,确实有苦乐。’当被问到‘既然这样,乔达摩尊者您对苦乐既不了知也不见吗?’时,您说:‘丁跋路迦,我并非不了知、不见苦乐。丁跋路迦,我实了知苦乐;丁跋路迦,我实见苦乐。’请乔达摩尊者为我开示苦乐,请乔达摩尊者为我解说苦乐。”
‘‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, paraṃkataṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ pana, bho gotama, asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘mā hevaṃ, timbarukā’ti vadesi. ‘Kiṃ nu kho, bho gotama, natthi sukhadukkha’nti iti puṭṭho samāno ‘na kho, timbaruka, natthi sukhadukkhaṃ; atthi kho, timbaruka, sukhadukkha’nti vadesi. ‘Tena hi bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ na jānāti, na passatī’ti iti puṭṭho samāno ‘na khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ na jānāmi, na passāmi. Jānāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkhaṃ; passāmi khvāhaṃ, timbaruka, sukhadukkha’nti vadesi. Ācikkhatu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkhaṃ. Desetu ca me bhavaṃ gotamo sukhadukkha’’nti.
“丁跋路迦,若有人执持“那个感受就是那个觉知者”的见解,从一开始便认定“苦与乐是自己所造”,我不作此说。丁跋路迦,若有人被感受所逼迫,持“感受是一者,觉知者是另一者”之见,以为“苦与乐是他人所造”,我亦不作此说。丁跋路迦,如来不落此二边,而以中道说法:依无明而有诸行;依诸行而有识……(中略)……如是,整个苦蕴便集起。由无明的无余消退与灭尽,则诸行灭尽;由诸行灭尽,则识灭尽……(中略)……如是,整个苦蕴便灭尽。”
‘‘‘Sā vedanā, so vedayatī’ti kho, timbaruka, ādito sato ‘sayaṃkataṃ sukhadukkha’nti evampāhaṃ na vadāmi. ‘Aññā vedanā, añño vedayatī’ti kho, timbaruka, vedanābhitunnassa sato ‘paraṃkataṃ sukhadukkha’nti evampāhaṃ na vadāmi. Ete te, timbaruka, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti – ‘avijjāpaccayā saṅkhārā; saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho; saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho…pe… evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’’ti.
听了这番话,游方者丁跋路迦对世尊说:“真是殊胜啊,乔达摩尊者!……(中略)……我从今日起,终生皈依乔达摩尊者、皈依法、皈依比丘僧团。请乔达摩尊者忆持我为近事男。”第八经。
Evaṃ vutte, timbaruko paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Aṭṭhamaṃ.
9. 愚者智者经
9. Bālapaṇḍitasuttaṃ
19在舍卫城……“诸比丘,为无明所覆、与贪爱相应的愚者,此身如是而生。于是,有此身与外在的名色,这即是二法。依此二法而有触,及六处。愚者由这六处中的某处所触,便领受乐与苦。
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘avijjānīvaraṇassa, bhikkhave, bālassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato. Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ, itthetaṃ dvayaṃ , dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni , yehi phuṭṭho bālo sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena’’.
“诸比丘,为无明所覆、与贪爱相应的智者,此身如是而生。于是,有此身与外在的名色,这即是二法。依此二法而有触,及六处。智者由这六处中的某处所触,便领受乐与苦。”
‘‘Avijjānīvaraṇassa, bhikkhave, paṇḍitassa taṇhāya sampayuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato. Iti ayañceva kāyo bahiddhā ca nāmarūpaṃ, itthetaṃ dvayaṃ, dvayaṃ paṭicca phasso saḷevāyatanāni, yehi phuṭṭho paṇḍito sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedayati etesaṃ vā aññatarena’’.
“那么,诸比丘,在这里,智者与愚者的差别、不同、差异何在呢?”“尊者,我们所持的法以世尊为根源,以世尊为导引,以世尊为依止。尊者,恳请世尊亲自阐明此句的义理。诸比丘闻世尊教授后,将会谨记受持。”
‘‘Tatra , bhikkhave, ko viseso ko adhippayāso kiṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālenā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā, bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.
“既然这样,诸比丘,谛听,善加作意,我将宣说。”“是,尊者。”那些比丘回应世尊。世尊这样说道:
‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,愚者为无明所覆蔽,与贪爱相系着,此身由此而生起。然而,愚者的那无明尚未断除,那贪爱尚未灭尽。何以故?诸比丘,愚者未曾为彻底灭苦而圆满地修习梵行。因此,愚者于身坏命终后,仍会归于身。既归于身,便不能从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中获得解脱。我说,他不能从苦解脱。
‘‘Yāya ca, bhikkhave, avijjāya nivutassa bālassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato, sā ceva avijjā bālassa appahīnā sā ca taṇhā aparikkhīṇā. Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, bālo acari brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya. Tasmā bālo kāyassa bhedā kāyūpago hoti, so kāyūpago samāno na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. Na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.
“诸比丘,智者曾被无明笼罩、与贪爱相伴,此身由此而生。然而,智者已断除那无明,灭尽那贪爱。这是什么缘故?诸比丘,因为智者为了彻底灭苦而正确地修习了梵行。因此,智者身坏命终后,不再入胎受身。既然不再受身,他便从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱。我说,他已解脱于苦。诸比丘,这就是愚者与智者的分别、差异与不同,也就是住于梵行与否的殊异。”第九经。
‘‘Yāya ca, bhikkhave, avijjāya nivutassa paṇḍitassa yāya ca taṇhāya sampayuttassa ayaṃ kāyo samudāgato, sā ceva avijjā paṇḍitassa pahīnā, sā ca taṇhā parikkhīṇā. Taṃ kissa hetu? Acari, bhikkhave, paṇḍito brahmacariyaṃ sammā dukkhakkhayāya. Tasmā paṇḍito kāyassa bhedā na kāyūpago hoti. So akāyūpago samāno parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. Parimuccati dukkhasmāti vadāmi. Ayaṃ kho , bhikkhave, viseso , ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ paṇḍitassa bālena yadidaṃ brahmacariyavāso’’ti. Navamaṃ.
10. 缘经
10. Paccayasuttaṃ
20一时,世尊住在舍卫城……“诸比丘,我将为你们讲说缘起与缘生之法。你们要谛听,善思作意,我这就说。”“好的,尊者。”诸比丘回应世尊。世尊这样说道:
Sāvatthiyaṃ viharati…pe… ‘‘paṭiccasamuppādañca vo, bhikkhave, desessāmi paṭiccasamuppanne ca dhamme. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –
“诸比丘,什么是缘起呢?诸比丘,以生为缘,有老死。无论如来出现与否,那界、那法住性、那法定性、那此缘性,始终如是安住。如来觉悟它、通达它。觉悟、通达之后,便为解说、宣说、施设、安立、开显、分析、阐明,并说:‘你们来看——诸比丘,以生为缘,有老死。’”
‘‘Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo? Jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ. Uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. ‘Passathā’ti cāha – ‘jātipaccayā, bhikkhave, jarāmaraṇaṃ’’’.
“诸比丘,以有为缘而有生……以取为缘而有有……以渴爱为缘而有取……以受为缘而有渴爱……以触为缘而有受……以六处为缘而有触……以名色为缘而有六处……以识为缘而有名色……以行为缘而有识……诸比丘,以无明为缘而有行。无论如来出现或不出现,那一界性、那种法的安住性、那种法的决定性、那种此缘性,始终存立。如来证觉它、通达它;证觉、通达之后,解释它、讲说它、宣示它、确立它、开显它、分析它、阐明它,而后说道:‘你们来看——诸比丘,以无明为缘而有行。’诸比丘,如此,那如实、不虚妄、无错谬的此缘性,即称为缘起。”
‘‘Bhavapaccayā, bhikkhave, jāti…pe… upādānapaccayā, bhikkhave, bhavo… taṇhāpaccayā, bhikkhave, upādānaṃ… vedanāpaccayā, bhikkhave, taṇhā… phassapaccayā, bhikkhave, vedanā… saḷāyatanapaccayā, bhikkhave, phasso… nāmarūpapaccayā, bhikkhave, saḷāyatanaṃ… viññāṇapaccayā, bhikkhave, nāmarūpaṃ… saṅkhārapaccayā, bhikkhave, viññāṇaṃ… avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā uppādā vā tathāgatānaṃ anuppādā vā tathāgatānaṃ, ṭhitāva sā dhātu dhammaṭṭhitatā dhammaniyāmatā idappaccayatā. Taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti . Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññāpeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. ‘Passathā’ti cāha ‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā’. Iti kho, bhikkhave, yā tatra tathatā avitathatā anaññathatā idappaccayatā – ayaṃ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo.
“诸比丘,什么是缘生法呢?诸比丘,老死是无常、有为、缘生、坏灭之法、衰灭之法、离欲之法、灭尽之法。生是无常、有为、缘生、坏灭之法、衰灭之法、离欲之法、灭尽之法。有是无常、有为、缘生、坏灭之法、衰灭之法、离欲之法、灭尽之法。取……渴爱……受……触……六处……名色……识……行……诸比丘,无明是无常、有为、缘生、坏灭之法、衰灭之法、离欲之法、灭尽之法。诸比丘,这些便称为缘生法。”
‘‘Katame ca, bhikkhave, paṭiccasamuppannā dhammā? Jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ. Jāti, bhikkhave, aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Bhavo, bhikkhave, anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo. Upādānaṃ bhikkhave…pe… taṇhā, bhikkhave… vedanā, bhikkhave… phasso, bhikkhave… saḷāyatanaṃ, bhikkhave… nāmarūpaṃ, bhikkhave… viññāṇaṃ , bhikkhave… saṅkhārā, bhikkhave… avijjā, bhikkhave, aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Ime vuccanti, bhikkhave, paṭiccasamuppannā dhammā.
“诸比丘,当圣弟子以正慧如实善见‘此是缘起,此是缘生法’时,他绝不可能再去追逐过去:‘我于过去世存在吗?我不曾存在吗?曾是何者?曾为何状?曾变成什么,又曾是什么?’也绝不可能奔向未来:‘我于未来世将会存在吗?我将不存在吗?将会是何者?将会何状?将变成什么,又将会是什么?’更不可能于现在、于当下对自身心生疑惑:‘我存在吗?我不存在吗?我是什么?我是何状?此众生从何处来?将往何处去?’那是不可能的。原因何在?诸比丘,因为圣弟子已以正慧如实善见了这缘起与这些缘生法。”第十经。
‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa ‘ayañca paṭiccasamuppādo, ime ca paṭiccasamuppannā dhammā’ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, so vata pubbantaṃ vā paṭidhāvissati – ‘ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhānaṃ, nanu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhāna’nti; aparantaṃ vā upadhāvissati – ‘bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānaṃ, nanu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ , kiṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kathaṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ, kiṃ hutvā kiṃ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhāna’nti; etarahi vā paccuppannaṃ addhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī bhavissati – ‘ahaṃ nu khosmi, no nu khosmi, kiṃ nu khosmi, kathaṃ nu khosmi, ayaṃ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṃ gamissatī’ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Tathāhi, bhikkhave, ariyasāvakassa ayañca paṭiccasamuppādo ime ca paṭiccasamuppannā dhammā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā’’ti. Dasamaṃ.
食经、颇求那,以及两位沙门婆罗门;
迦旃延族姓、说法者,裸形者及丁跋路迦;
愚者与智者,以及第十缘经。
Āhāraṃ phagguno ceva, dve ca samaṇabrāhmaṇā; Kaccānagotto dhammakathikaṃ, acelaṃ timbarukena ca; Bālapaṇḍitato ceva, dasamo paccayena cāti.