4此处略说导论。
Tattha saṅkhepato netti kittitā.
1味、过患、出离,以及果与方法;
及世尊之教诫,对诸瑜伽者,是教说理趣。
2所问与所答,及经之结颂;
对经的审察,即名之为“抉择理趣”。
3一切诸理趣,其地及其行境;
对合理与不合理的审察,名为合理理趣。
4胜者宣说法,以及那法的立足处。
如此,对于一切法,这就是“足处理趣”。
5当说到一法时,凡具有相同特征的法,
它们便全都被说到了,这就名为“特相理趣”。
6词源、意图、文句以及教说之因缘,
这便是“四阵列理趣”。
7在一处立足处,遍寻其余诸立足处。
转向对立面,此名为转回理趣。
8此理趣区分法、足处与地;
无论是共通或不共通之处,都应予以了知。
9对于已指出的善法与不善法,已修习的和已断除的,
它于对立面中辗转,名为“反转理趣”。
10然而对于同一个法,经中宣说了众多同义词。
通晓经教者所了知的,它名为“同义语理趣”。
11世尊以一种法,以种种施设而教导。
那应被了知的方式,即名为施设理趣。
12以及缘起、诸根、诸蕴、诸界与诸处。
以此诸义而契入的方法,便名为契入理趣。
13当问题得到解答后,便针对这所问及的偈颂。
对于清净与不清净的审察,即名为净化理趣。
14以同一性开示的诸法,以及以差异性开示的那些法,
应以此而分别法义,此即“确立理趣”。
15诸法以缘、从相续,令某法生起……
将因导出之后,这便是“资具理趣”。
16“那些以何为根的法,以及牟尼宣说为同一义的法;”
它们应被贯穿起来,这名为安立理趣。
Assādādīnavatā , nissaraṇampi ca phalaṃ upāyo ca; Āṇattī ca bhagavato, yogīnaṃ desanāhāro. Yaṃ pucchitañca vissajjitañca, suttassa yā ca anugīti; Suttassa yo pavicayo, hāro vicayoti niddiṭṭho. Sabbesaṃ hārānaṃ, yā bhūmī yo ca gocaro tesaṃ; Yuttāyuttaparikkhā, hāro yuttīti niddiṭṭho. Dhammaṃ deseti jino, tassa ca dhammassa yaṃ padaṭṭhānaṃ; Iti yāva sabbadhammā, eso hāro padaṭṭhāno. Vuttamhi ekadhamme, ye dhammā ekalakkhaṇā keci; Vuttā bhavanti sabbe, so hāro lakkhaṇo nāma. Neruttamadhippāyo, byañjanamatha desanānidānañca; Pubbāparānusandhī, eso hāro catubyūho. Ekamhi padaṭṭhāne, pariyesati sesakaṃ padaṭṭhānaṃ; Āvaṭṭati paṭipakkhe, āvaṭṭo nāma so hāro. Dhammañca padaṭṭhānaṃ, bhūmiñca vibhajjate ayaṃ hāro; Sādhāraṇe asādhāraṇe ca neyyo vibhattīti. Kusalākusale dhamme, niddiṭṭhe bhāvite pahīne ca; Parivattati paṭipakkhe, hāro parivattano nāma. Vevacanāni bahūni tu, sutte vuttāni ekadhammassa; Yo jānāti suttavidū, vevacano nāma so hāro. Ekaṃ bhagavā dhammaṃ, paññattīhi vividhāhi deseti; So ākāro ñeyyo, paññattī nāma hāroti. Yo ca paṭiccuppādo, indriyakhandhā ca dhātu āyatanā; Etehi otarati yo, otaraṇo nāma so hāro. Vissajjitamhi pañhe, gāthāyaṃ pucchitāyamārabbha; Suddhāsuddhaparikkhā, hāro so sodhano nāma. Ekattatāya dhammā, yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā; Tena vikappayitabbā, eso hāro adhiṭṭhāno. Ye dhammā yaṃ dhammaṃ, janayantippaccayā paramparato; Hetumavakaḍḍhayitvā, eso hāro parikkhāro. Ye dhammā yaṃ mūlā, ye cekatthā pakāsitā muninā; Te samaropayitabbā, esa samāropano hāro.
17那个通过止与观,导向灭除渴爱及无明的方法
与诸谛相连结,此即名为“喜旋”方法。
18那引导人远离不善与不善根,而趣向善与善根者。
它是真实、如实、无颠倒的——此即“三钻方法”,智者如是称说。
19将正法从颠倒、烦恼与根门中导引出来——
了知方法者,称此为“狮子频申方法”。
20因为在种种记说之中,善与不善法,处处皆有宣说——
他以心意观照,那确实被称为“观察”。
21他以“遍观诸方”的眼光审视之后,将应提持的法义提取出来,并加以统摄、引导——
于一切善与不善,此方法名为“钩”。
22先以十六种理趣,以方位之眼观察诸方之后;
再用钩子加以浓缩,依三种导法来阐明经典。
Taṇhañca avijjampi ca, samathena vipassanā yo neti; Saccehi yojayitvā, ayaṃ nayo nandiyāvaṭṭo. Yo akusale samūlehi, neti kusale ca kusalamūlehi; Bhūtaṃ tathaṃ avitathaṃ, tipukkhalaṃ taṃ nayaṃ āhu. Yo neti vipallāsehi, kilese indriyehi saddhamme; Etaṃ nayaṃ nayavidū, sīhavikkīḷitaṃ āhu. Veyyākaraṇesu hi ye, kusalākusalā tahiṃ tahiṃ vuttā; Manasā volokayate, taṃ khu disālocanaṃ āhu. Oloketvā disalocanena, ukkhipiya yaṃ samāneti; Sabbe kusalākusale, ayaṃ nayo aṅkuso nāma. Soḷasa hārā paṭhamaṃ, disalocanato disā viloketvā; Saṅkhipiya aṅkusena hi, nayehi tīhi niddise suttaṃ.
23字、词、语句、释义,以及同样地,词源的解说——
再加上第六项:表达方式。语言文句的全部,即此而已。
24宣说、阐明、开解、分析、解释——这些便是教法的施设。
以此六句,义理与业得以阐明。
25三种方法无有缺减,义的六种情形已作分别;
依于九句,世尊教法的义理得以贯通。
26义有九种展现,依言辞探求则有二十四种;
将两者合计,总为三十三种。这便是《导论》的范畴。
Akkharaṃ padaṃ byañjanaṃ, nirutti tatheva niddeso; Ākārachaṭṭhavacanaṃ, ettāva byañjanaṃ sabbaṃ. Saṅkāsanā pakāsanā, vivaraṇā vibhajanuttānīkammapaññatti; Etehi chahi padehi, attho kammañca niddiṭṭhaṃ. Tīṇi ca nayā anūnā, atthassa ca chappadāni gaṇitāni; Navahi padehi bhagavato, vacanassattho samāyutto. Atthassa navappadāni, byañjanapariyeṭṭhiyā catubbīsa; Ubhayaṃ saṅkalayitvā , tettiṃsā ettikā nettīti.