十六种智的详细解释的注释
2. Soḷasañāṇaniddesavaṇṇanā
3. 入出息念论义注 · 4 段
153“以十六种行相”:这是指从两个方面所说的十六种智的类别。“心已向上修习、已善向上修习”:在近行地,心已向上修习,已正确地向上修习。意思是:心已经反复练习其上方,并且已经正确地反复练习其上方。也有写成“心已向上调伏、已善向上调伏”的读法。所谓“向上调伏”,是指为了达到更上的状态而被调伏,或者被能带来更上状态的智所调伏。所谓“善向上调伏”,是指正确地为了更上的状态而被调伏,或者被能带来更上状态的智所善巧地调伏。这里的“善”,是排除不平等状态的意思。在这个读法中,“u”和“du”是两个前缀。还有写成“心已向上调伏、已正确向上调伏”的文本,这里的意思同样是已被调伏。至于“urū aru”,他们说这只是不变词而已。《琵琶譬喻注》中虽解释过“tajjitaṃ sutajjitaṃ”的含义,但在这里不适用。“住立于单一性”:在近行地,由于没有种种所缘的散乱,心便安住于单一性。“由于障碍出离的义理故称为盖”:在这里,包括“不愿”在内的一切不善法,都因为障碍的义理而被称为盖。“由于障碍出离的义理”:这是指阻挡出离者前来的道路的义理。也有写成“由于障碍出离的防护义理”的读法,意思是拒绝出离的义理。“出离是圣者的出离”:由于它是被称为出离的圣道的因,所以按照果的方便说法,它是圣者的出离。并且,在作为因的道心刹那,圣者们出离、趣向。然而有些人说“出离就是道”。那种说法在这里不成立:因为所指的是近行,而且在道心刹那没有光明想和一切善法。“已被覆盖”:即已被遮蔽。“他不了解”:这是就个人而说的。
153.Soḷasahiākārehīti ubhayapakkhavasena vuttehi soḷasahi ñāṇakoṭṭhāsehi. Uducitaṃ cittaṃ samuducitanti upacārabhūmiyaṃ cittaṃ uddhaṃ ucitaṃ, sammā uddhaṃ ucitaṃ, uparūpari kataparicayaṃ sammā uparūpari kataparicayanti attho. Udujitaṃ cittaṃ samudujitantipi pāṭho. Uparibhāvāya jitaṃ, uparibhāvakarehi vā ñāṇehi jitaṃ udujitaṃ. Samudujitanti samā uparibhāvāya, uparibhāvakarehi vā ñāṇehi jitaṃ. Samāti cettha visamabhāvapaṭikkhepo. Imasmiṃ pāṭhe u, du-iti dve dve upasaggā honti. Urūjitaṃ cittaṃ sammārūjitantipi pāṭho. Etthāpi jitatthoyeva. Urū arūti idaṃ pana nipātamattamevāti vadanti. Vīṇopamaṭṭhakathāya tajjitaṃ sutajjitanti ca attho vutto, so idha na yujjati. Ekatte santiṭṭhatīti upacārabhūmiyaṃ tāva nānārammaṇavikkhepābhāvena ekatte patiṭṭhāti. Niyyānāvaraṇaṭṭhena nīvaraṇāti ettha aratipi sabbepi akusalā āvaraṇaṭṭhena nīvaraṇāti vuttā. Niyyānāvaraṇaṭṭhenāti niyyānānaṃ āgamanamaggapidahanaṭṭhena. Niyyānavāraṇaṭṭhenātipi pāṭho, niyyānānaṃ paṭikkhepanaṭṭhenāti attho. Nekkhammaṃ ariyānaṃ niyyānanti maggaṭṭhānaṃ ariyānaṃ niyyānasaṅkhātassa ariyamaggassa hetuttā phalūpacārena ariyānaṃ niyyānaṃ. Tena ca hetubhūtena maggakkhaṇe ariyā niyyanti nigacchanti. Keci pana ‘‘niyyānanti maggo’’ti vadanti. Idha upacārassa adhippetattā maggakkhaṇe ca ālokasaññāya sabbakusaladhammānañca abhāvā taṃ na yujjati. Nivutattāti paṭicchannattā. Nappajānātīti puggalavasena vuttaṃ.
“心清净者”:这是仅就接近禅定的阶段来说的。“刹那结合”:这些杂染在每一个心刹那中生起,所以它们具有刹那性,称为“刹那性”;刹那性的结合、会合、连结,就叫作“刹那结合”。因此,“刹那结合”的意思是:那些正在生起的杂染,是依照刹那的连结、依照刹那的相续而生起的,并不是仅依单一的心刹那而生起。
Visuddhacittassāti upacārabhūmiyaṃyeva. Khaṇikasamodhānāti cittakkhaṇe cittakkhaṇe uppajjanato khaṇo etesaṃ atthīti khaṇikā, upakkilesā, khaṇikānaṃ samodhāno samāgamo pabandho khaṇikasamodhāno. Tasmā khaṇikasamodhānā, uppajjamānā upakkilesā khaṇikappabandhavasena khaṇikaparamparāvasena uppajjanti, na ekacittakkhaṇavasenāti vuttaṃ hoti.