(16)4. 一法品第四品注释
16. Ekadhammapāḷi
14. 一法部复注 · 17 段
(16)4. 一法品第四品注释
(16) 4. Ekadhammapāḷi-catutthavaggavaṇṇanā
322322. 在第四品的第一经中,“成为特征”是指作为标识、标志。“十五由旬围聚的树干”是指树干周长有十五由旬。“以及”一词是用来一并概括迦昙婆树等能住一劫的情形,以及树高达百由旬等特征,但并不是像阎浮树作为赡部洲的标志那样,用这些树来作为西牛货洲等洲的标志。“喜乐”是指令人愉悦的性质。在其余的词句中,是指诸如“林园喜乐”等词句。“高岸”是指具有高高耸起的状态,所以叫高岸;“离岸”是指没有岸、岸已远离,因此称为离岸,又说是“高起的地方和低下的地方”。“就以喜旋鱼背”是指就像许多小弯刀鱼聚集在一起所形成的鱼背那样。
322. Catutthassa paṭhame saññāṇabhūtāti upalakkhaṇabhūtā. Pañcadasayojanāvaṭṭakkhandhāti pañcadasayojanakkhandhaparikkhepā. Yathā cāti ca-saddena kadambarukkhādīnaṃ kappaṭṭhāyibhāvaṃ viya yojanasatubbedhādibhāvaṃ samuccinoti, na pana jambuyā jambudīpassa viya tehi aparagoyānādīnaṃ saññāṇabhāvaṃ. Rāmaṇeyyakanti ramaṇīyabhāvaṃ. Sesapadesūti vanarāmaṇeyyakādipadesu. Uggataṃ kūlaṃ ussitabhāvo etassāti ukkūlaṃ, vigataṃ apagataṃ kūlaṃ etassāti vikūlanti āha – ‘‘unnataṭṭhānaṃ ninnaṭṭhāna’’nti ca. Nandiyāvaṭṭamacchapiṭṭhenevāti kujjakakulisakamacchasaṅghātapiṭṭheneva.
323在第二等(经)等中,所谓的“除了人以外”,是指四恶趣,而不是指除了人以外的天人,因为这里指的是低劣的出身。依靠种种条件,中部地区也可被找到——那里是比丘、比丘尼、近事男、近事女,以及其他持业论、持行为论的有智慧之人所趣向之处,这被称为适宜之地。因此说:“即使整个……”等等。
323. Dutiyādīsu cattāro apāyā aññatra manussehīti adhippetā, na devā aññatra manussehīti hīnāya jātiyā adhippetattā. Upādāyupādāyāpi majjhimadeso labbhati, yattha gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ aññesampi kammavādikiriyavādiviññujātikānaṃ, yo patirūpadesoti vuccati. Tenāha – ‘‘sakalopi hī’’tiādi.
324污点就是过失。所以这样说,意思是无过失之口。
324.Eḷāti doso. Tenāha – ‘‘niddosamukhāti attho’’ti.
326326. 了知如来的功德之后,用眼睛看才算是真正的“见”;如果不了知而只是看,那畜生道的众生也有这种看。所以经文说“那些了知如来功德之后……”等等。
326. Tathāgatassa guṇe jānitvā cakkhunāpi dassanaṃ dassanameva, ajānitvā pana dassanaṃ tiracchānagatānampi hotiyevāti āha – ‘‘ye tathāgatassa guṇe jānitvā’’tiādi.
327把诸谛阐明之后才说的。
327.Pakāsetvā kathitanti saccāni pakāsetvā kathitaṃ.
328对于已听闻的诸法不忘失,就是忆持。所以他说:持的意思就是不忘失。
328. Sutānaṃ dhammānaṃ asammoso dhāraṇanti āha – ‘‘dhārentīti na pammussantī’’ti.
329他们仔细审查什么是义、什么不是义,心里这样判断:这是这部巴利圣典的义,这不是义。因为舍弃非义才能把握义,就像避开非法才能依法修行一样。
329.Atthānatthaṃ upaparikkhantīti ‘‘ayaṃ imissā pāḷiyā attho, ayaṃ na attho’’ti atthānatthaṃ upaparikkhanti. Anatthaparihārena hi atthaggahaṇaṃ yathā adhammaparivajjanena dhammappaṭipatti.
330随顺行道,就是指随顺涅槃的修行之道。
330.Anulomapaṭipadanti nibbānassa anulomikaṃ paṭipadaṃ.
331在能让人生起悚惧的种种原因中,指的是生、老等能让人生起悚惧的原因。在应当感到悚惧的场合,与愧相应的智就是悚惧。
331.Saṃvegajanakesukāraṇesūti saṃvegajanakesu jātiādīsu kāraṇesu. Saṃvejanīyesu ṭhānesu sahottappañāṇaṃ saṃvego.
332通过这样的方法,就是指用能断除轮回的方法。他们努力精进,就是发起、生起被称为正勤的精进。
332.Upāyenāti yena upāyena vaṭṭūpacchedo, tena upāyena. Padhānavīriyaṃ karontīti sammappadhānasaṅkhātaṃ vīriyaṃ karonti uppādenti.
333在这里,诸行被舍弃、被放下,所以叫“舍离”;也就是无为界。因此说:“舍离称为涅槃。”
333. Vavassajīyanti vissajjīyanti ettha saṅkhārāti vavassaggo, asaṅkhatā dhātūti āha – ‘‘vavassaggo vuccati nibbāna’’nti.
334“最上食”是指五种最上等的食物。“最上味”是指各种最上等的味道。“以捡拾行”是指靠捡拾过活的方式,也就是不属于任何人所有的东西,不向任何人乞讨而拿来,这就是捡拾行。这里“在此……”等话是在说明:所谓食物等的“最上”,是以最令人满意为标准,也就是在想要的那一刹那就得到了,并不是仅仅得到那些东西本身。“获得”是指以殊胜的方式给予。“一钵食”是指装满一钵的食物。“这叫什么”是在问:“这算是叫作最上食、最上味,还是不算?”“以捡拾所得的破钵食”是指混杂凑合的食物。“他们维持”是以维持生命为核心,说作为维持生命之因的食物。“依此而名为最上味”是在说明:应当依照各个不同的层次来看待食物的最上味。因为从转轮王的食物开始,四天王天的食物就算是最上的,这样一直类推到化自在天。
334.Uttamannānanti uttamānaṃ pañcannaṃ bhojanānaṃ. Uttamarasānanti uttamānaṃ rasānaṃ. Uñchācārenāti uñchācariyāya kassaci apariggahabhūtassa kiñci ayācitvā gahaṇaṃ uñchācāro. Ettha cātiādinā annādīnaṃ aggabhāvo nāma manāpaparamo icchitakkhaṇalābho, na tesaṃ lābhitāmattanti dasseti. Paṭilabhantīti denti paṇītabhāvena. Bhattassa ekapātīti ekapātipūraṃ bhattaṃ. Idaṃ kiṃ nāmāti ‘‘idaṃ annaggarasaggaṃ nāma hoti, na hotī’’ti pucchati. Uñchena kapālābhatenāti missakabhattena. Yāpenteti yāpanasīsena yāpanahetuṃ bhattaṃ vadati. Upādāya aggarasaṃ nāmāti taṃ taṃ upādāyupādāya annaggarasaggaṃ daṭṭhabbanti dasseti. Cakkavattiāhārato hi cātumahārājikānaṃ āhāro aggoti evaṃ yāva paranimmitavasavattidevā netabbaṃ.
335所谓义味,是指四种沙门果,把它们看作“作为诸圣道之果的味”。所谓法味,是指四种道,把它们看作“作为沙门果之因的味”。所谓解脱味,是指不死的涅槃,把它看作“一切行寂止”。
335.Attharaso nāma cattāri sāmaññaphalāni ‘‘ariyamaggānaṃ phalabhūto raso’’ti katvā. Dhammaraso nāma cattāro maggā ‘‘sāmaññaphalassa hetubhūto raso’’ti katvā vimuttiraso nāma amataṃ nibbānaṃ ‘‘sabbasaṅkhārasamatho’’ti katvā.