第六 利得恭敬相应
6. Lābhasakkārasaṃyuttaṃ
1. 第一品
1. Paṭhamavaggo
一、粗恶经的注释
1. Dāruṇasuttavaṇṇanā
157157. 在《利得恭敬相应》的第一经中,“粗恶”指僵硬。“利养、恭敬、名声”这一句中,“利养”指四种资具的获得;“恭敬”指对那些妥善制作、妥善准备的物品的获得;“名声”指赞美和称扬的声音。“辛辣”指尖锐、刺痛。“粗硬”指粗野、猛烈。“障碍者”指能造成障难的东西。第一经注释。
157. Lābhasakkārasaṃyuttassa paṭhame dāruṇoti thaddho. Lābhasakkārasilokoti ettha lābho nāma catupaccayalābho. Sakkāroti tesaṃyeva sukatānaṃ susaṅkhatānaṃ lābho. Silokoti vaṇṇaghoso. Kaṭukoti tikhiṇo. Pharusoti kharo. Antarāyikoti antarāyakaro. Paṭhamaṃ.
二、钓钩经的注释
2. Baḷisasuttavaṇṇanā
158158. 第二经中,“渔夫”指拿着钓钩来回走动的杀鱼人。“有饵的”指涂了饵料。“有饵之眼”指为了看见饵食而有的眼,故称有饵之眼。“吞钓钩者”指已经吞下钓钩的鱼。“达到不幸”指遭遇了苦。“遭逢灾祸”指遭遇了毁灭。“随其所欲作为者”意思是如同渔夫所希望的那样,他便被那样对待,即渔夫可随心所欲地处置他。“被魔罗随意操控者”指如同烦恼魔所希望的那样被随意摆布,应被推入地狱、畜生道或饿鬼界。第二经注释。
158. Dutiye bāḷisikoti baḷisaṃ gahetvā caramāno macchaghātako. Āmisagatanti āmisamakkhitaṃ. Āmisacakkhūti āmise cakkhu dassanaṃ assāti āmisacakkhu. Gilabaḷisoti gilitabaḷiso. Anayaṃ āpannoti dukkhaṃ patto. Byasanaṃ āpannoti vināsaṃ patto. Yathākāmakaraṇīyoti yathākāmena yathāruciyā yatheva naṃ bāḷisiko icchati, tathevassa kattabboti attho. Yathākāmakaraṇīyo pāpimatoti yathā kilesamārassa kāmo, evaṃ kattabbo, nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā pāpetabbo. Dutiyaṃ.
三、四 龟经等的注释
3-4. Kummasuttādivaṇṇanā
159-160第三经中,“大龟家族”指大的陆龟家族。“它去了”:它心想:“这里一定有什么可吃的东西,那只龟吝惜不给,故意挡着我。”便带着这种想法凑上前去。“陷阱”:所谓“papatā”,是把长绳系在铁刺鞘上,将木杆插入鞘中并握持的一种工具,其形如同耳标箭的铁刺。它急速落下,钩住龟壳,木杆随即脱落,绳索便牢牢系着随行。“那只龟”指被钩住的龟。“到那只龟那里”:另一只龟听到水声,心想:“那里定有危险之处。”于是折返,去到那只贪图好处的龟那里。“你现在已非我辈”:意思是现在你已落入敌手,不再属于我们了。正当它们如此对话时,站在船上的猎人拉回绳索,捉住乌龟,随意处置。本经其余的内容,连同紧随其后的那部经的内容,皆易解了。第三、第四经的注释。
159-160. Tatiye mahākummakulanti mahantaṃ aṭṭhikacchapakulaṃ. Agamāsīti ‘‘ettha addhā kiñci khāditabbaṃ atthi, taṃ maccharāyanto maṃ esa nivāretī’’ti saññāya agamāsi. Papatāyāti papatā vuccati dīgharajjukabaddho ayakantakosake daṇḍakaṃ pavesetvā gahito kaṇṇikasallasaṇṭhāno, ayakaṇṭako, yasmiṃ vegena patitvā kaṭāhe laggamatte daṇḍako nikkhamati, rajjuko ekābaddho gacchateva. So kummoti so viddhakummo. Yena so kummoti udakasaddaṃ sutvā sāsaṅkaṭṭhānaṃ bhavissatīti nivattitvā yena so atthakāmo kummo. Na dāni tvaṃ amhākanti idāni tvaṃ amittahatthaṃ gato, na amhākaṃ santakoti attho. Evaṃ sallapantānaṃyeva ca nesaṃ nāvāya ṭhito luddo rajjukaṃ ākaḍḍhitvā kummaṃ gahetvā yathākāmaṃ akāsi. Sesamettha ito anantarasutte ca uttānameva. Tatiyacatutthāni.
第五 《粪蛆经》的注释
5. Mīḷhakasuttavaṇṇanā
161第五经中,“粪蛆”即食粪虫。“食粪者”指以粪为食的虫。“满腹粪者”指体内充满粪便的虫。“粪满的”是对前述意义的进一步阐明。“会轻蔑”:它把后脚踩在地上,前脚搭在粪上,称道“我是食粪者”,以此轻蔑其他食粪虫。“而他的团食是满的”:另一只虫的钵中则盛满了殊胜的团食。第五经。
161. Pañcame mīḷhakāti gūthapāṇakā. Gūthādīti gūthabhakkhā. Gūthapūrāti anto gūthena bharitā. Puṇṇā gūthassāti idaṃ purimasseva atthadīpanaṃ. Atimaññeyyāti pacchimapāde bhūmiyaṃ ṭhapetvā purimapāde gūthassa upari āropetvā ṭhitā ‘‘ahamhi gūthādī’’ti bhaṇantī atimaññeyya. Piṇḍapāto cassa pūroti aparopissa pattapūro paṇītapiṇḍapāto bhaveyya. Pañcamaṃ.
第六 《雷杵经》的注释
6. Asanisuttavaṇṇanā
162第六:比丘们!干雷杵轮应落在谁的头上,碾压他呢?比丘们!这干雷杵轮应降在怎样的人头上?‘未证得意者’,指尚未证得阿拉汉果的人。世尊如此说,并非愿众生受苦,而是为显示过患。雷杵轮落在头上,不过毁掉一期的五蕴身;然而心若被利养、恭敬和名声所征服,则将于地狱等处感受无边之苦。第六。
162. Chaṭṭhe kaṃ, bhikkhave, asanivicakkanti, bhikkhave, kaṃ puggalaṃ matthake patitvā maddamānaṃ sukkāsanicakkaṃ āgacchatu . Appattamānasanti anadhigatārahattaṃ. Iti bhagavā na sattānaṃ dukkhakāmatāya, ādīnavaṃ pana dassetuṃ evamāha. Asanicakkañhi matthake patitaṃ ekameva attabhāvaṃ nāseti, lābhasakkārasilokena pariyādiṇṇacitto nirayādīsu anantadukkhaṃ anubhoti. Chaṭṭhaṃ.
第七 《刺经》的注释
7. Diddhasuttavaṇṇanā
163第七句:“以涂毒而行者”,即依涂毒的方式而行。“无箭镞者”,指涂以毒药。“箭镞”,指矛。第七。
163. Sattame diddhagatenāti gatadiddhena. Visallenāti visamakkhitena. Sallenāti sattiyā. Sattamaṃ.
第八 《豺经》的注释
8. Siṅgālasuttavaṇṇanā
164第八:“豺”指老豺。正如即使身色金黄,也仍被称为“腐身”,当下流出的尿也称作“腐尿”一样,出生当日的豺便叫作“老豺”。“名为刺骨的”,是指以此为名的疾病。据说,此病在寒季生起。当它生起时,全身毛发脱落,周身无毛,遍体发痒,风吹疮口即痛。犹如被狂犬咬过的人无法安住,四处游荡;此病生起时,他也必须如此游荡,不知何处可得安宁。第八。
164. Aṭṭhame siṅgāloti jarasiṅgālo. Yathā hi suvaṇṇavaṇṇopi kāyo pūtikāyo tveva, taṃkhaṇaṃ gaḷitampi ca muttaṃ pūtimuttantveva vuccati, evaṃ tadahujātopi siṅgālo jarasiṅgālotveva vuccati. Ukkaṇṭakena nāmāti evaṃnāmakena rogena. So kira sītakāle uppajjati. Tasmiṃ uppanne sakalasarīrato lomāni patanti, sakalasarīraṃ nillomaṃ hutvā, samantato phuṭati, vātabbhāhatā vaṇā rujjanti. Yathā ummattakasunakhena daṭṭho puriso anavaṭṭhitova bhamati, evaṃ tasmiṃ uppanne bhamitabbo hoti, asukaṭṭhāne sotthi bhavissatīti na paññāyati. Aṭṭhamaṃ.
第九篇:毗岚风经注释
9. Verambhasuttavaṇṇanā
165第九:“毗岚风”就是叫此名的强风。那么,这些风在何处吹拂?在那样的地方,安立其中的人看四大部洲,就如同王莲的叶子一般大小。“有鸟飞去”这句话,是指新雨天鸣叫的风鸟飞到那里,是针对它而说的。“以不守护身”等:摆动四肢,或扭动肩骨,叫作不守护身;说种种粗恶语,叫作不守护语;思量欲寻等不善念,叫作不守护心。“未善住念”指未善修身至念。第九。
165. Navame verambhavātāti evaṃnāmakā mahāvātā. Kīdise pana ṭhāne te vātā vāyantīti? Yattha ṭhitassa cattāro dīpā uppalinipattamattā hutvā paññāyanti. Yo pakkhī gacchatīti navavuṭṭhe deve viravanto vātasakuṇo tattha gacchati, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Arakkhiteneva kāyenātiādīsu hatthapāde kīḷāpento khandhaṭṭhiṃ vā nāmento kāyaṃ na rakkhati nāma, nānāvidhaṃ duṭṭhullakathaṃ kathento vācaṃ na rakkhati nāma, kāmavitakkādayo vitakkento cittaṃ na rakkhati nāma. Anupaṭṭhitāya satiyāti kāyagatāsatiṃ anupaṭṭhapetvā. Navamaṃ.
第十篇:有偈经注释
10. Sagāthakasuttavaṇṇanā
166166. 第十篇中,“以不恭敬等”是指以不恭敬和两者兼具的方式。“定”指阿拉汉果定,因为他不会由此而动摇。“住于无量者”指以无量果定而住者。“持续实行者”指恒常修行者。“微细见观者”指为了证得阿拉汉道见的微细见果等至,而着手修观者,故称观者。“乐于取灭尽”是乐于那称为取灭尽的涅槃。“说为善士”是指他们称他为善士。第十篇。
166. Dasame asakkārena cūbhayanti asakkārena ca ubhayena. Samādhīti arahattaphalasamādhi. So hi tena na vikampati. Appamāṇavihārinoti appamāṇena phalasamādhinā viharantassa. Sātatikanti satatakāriṃ. Sukhumaṃdiṭṭhivipassakanti arahattamaggadiṭṭhiyā sukhumadiṭṭhiphalasamāpattiatthāya vipassanaṃ paṭṭhapetvā āgatattā vipassakaṃ. Upādānakkhayārāmanti upādānakkhayasaṅkhāte nibbāne rataṃ. Āhu sappuriso itīti sappurisoti kathentīti. Dasamaṃ.
2. 第二品
2. Dutiyavaggo
1-2. 《金钵经》等注释
1-2. Suvaṇṇapātisuttādivaṇṇanā
167-168167-168. 第二品的第一部经中,“故意虚妄地说”是指即使为了微不足道的原因,也明知故犯地妄语。一位发愿“我要圆满戒律”而自律的比丘,即使面对多如须弥山的利养之聚,也不会动摇。然而,一旦他舍弃戒律,变成攀缘利养的人,哪怕为了一小把碎米饭,他也会妄语,或做其他不该做的事。第二部经之义明了。第一、第二部经毕。
167-168. Dutiyavaggassa paṭhame sampajānamusā bhāsantanti appamattakenapi kāraṇena sampajānameva musā bhāsantaṃ. ‘‘Sīlaṃ pūressāmī’’ti saṃvihitabhikkhuṃ sinerumattopi paccayarāsi cāletuṃ na sakkoti. Yadā pana sīlaṃ pahāya sakkāranissito hoti, tadā kuṇḍakamuṭṭhihetupi musā bhāsati, aññaṃ vā akiccaṃ karoti. Dutiyaṃ uttānamevāti. Paṭhamadutiyāni.
3-10. 《金尼迦经》等的注释
3-10. Suvaṇṇanikkhasuttādivaṇṇanā
169169. 第三等诸经中,「金尼迦的」:指一枚纯金制成的尼迦金币。「似金尼迦的」:指一枚似金的金尼迦金币。「大地的」:指一个轮围世界范围内的大地。「为了物质利养」:为了获得任何物质利益,哪怕只是一小撮碎米饭。「为了生命」:例如在森林中被强盗掳获,生命正遭剥夺时,也是为了保住生命。「国中第一美女」:指一国之中最美丽的女子。以上是第三等诸经。
169. Tatiyādīsu suvaṇṇanikkhassāti ekassa kañcananikkhassa. Siṅgīnikkhassāti siṅgīsuvaṇṇanikkhassa. Pathaviyāti cakkavāḷabbhantarāya mahāpathaviyā. Āmisakiñcikkhahetūti kassacideva āmisassa hetu antamaso kuṇḍakamuṭṭhinopi. Jīvitahetūti aṭaviyaṃ corehi gahetvā jīvite voropiyamāne tassapi hetu. Janapadakalyāṇiyāti janapade uttamitthiyā. Tatiyādīni.
3. 第三品
3. Tatiyavaggo
1-2. 《女人经》等的注释
1-2. Mātugāmasuttādivaṇṇanā
170-171170-171. 第三品第一经中:「诸比丘,那位比丘,女人不能征服」——意思是,对于那位独处隐蔽处的比丘,即使有对他有意的女人,也无法征服他的心;而利养、恭敬与名声却能征服那个人的心。第二经意义明显。以上是第一、第二经。
170-171. Tatiyavaggassa paṭhame na tassa, bhikkhave, mātugāmoti na tassa raho ekakassa nisinnassa tena dhammena atthikopi mātugāmo cittaṃ pariyādātuṃ sakkoti, yassa lābhasakkārasiloko cittaṃ pariyādātuṃ sakkotīti, attho. Dutiyaṃ uttānamevāti. Paṭhamadutiyāni.
3-6. 《独子经》等的注释
3-6. Ekaputtakasuttādivaṇṇanā
172-175172-175. 在第三部经中,“信”指入流者。其中剩余内容的意义也都很明确。同样,第四、第五、第六部经亦复如是。第三等诸经竟。
172-175. Tatiye saddhāti sotāpannā. Sesamettha uttānameva. Tathā catutthe pañcame chaṭṭhe ca. Tatiyādīni.
7. 第三《沙门婆罗门经》注释
7. Tatiyasamaṇabrāhmaṇasuttavaṇṇanā
176176. 第七段,“集”等:与宿业俱起的自身、出身家世、容貌端严、言辞优雅、头陀功德的彰显、持着袈裟、眷属圆满等,这些便是利养与恭敬的“集”(生起之因)。他并非依集谛而了知此集;同样,灭与道也仅应依灭谛与道谛而了知。第七段。
176. Sattame samudayantiādīsu saha pubbakammena attabhāvo kolaputtiyaṃ vaṇṇapokkharatā kalyāṇavākkaraṇatā dhutaguṇāvīkaraṇaṃ cīvaradhāraṇaṃ parivārasampattīti evamādi lābhasakkārassa samudayo nāma, taṃ samudayasaccavasena nappajānāti, nirodho ca paṭipadā ca nirodhasaccamaggasaccavaseneva veditabbā. Sattamaṃ.
8. 皮肉经注释
8. Chavisuttavaṇṇanā
177177. 第八段,因为利养、恭敬与名声能令人投生于地狱等处,毁坏整个现前的自身,即便在此生也会带来死亡乃至仅如死亡般的痛苦,所以佛陀才说“割截皮肤”等语。第八段。
177. Aṭṭhame yasmā lābhasakkārasiloko narakādīsu, nibbattento sakalampi imaṃ attabhāvaṃ nāseti, idhāpi maraṇampi maraṇamattampi dukkhaṃ āvahati, tasmā chaviṃ chindatītiādi vuttaṃ. Aṭṭhamaṃ.
9. 绳索经注释
9. Rajjusuttavaṇṇanā
178178. 第九段,「粗索」:以线等制成的绳索柔软,而粗索则粗糙坚硬,因此此处专取此义。第九。
178. Navame vāḷarajjuyāti suttādimayā rajju mudukā hoti vāḷarajju kharā pharusā, tasmā ayameva gahitā. Navamaṃ.
10. 比丘经注释
10. Bhikkhusuttavaṇṇanā
179179. 第十段,「现法乐住」:指果等至的乐住。「我即属此类」:意为“我属于这些乐住者之列”。因为漏尽者虽是利养获得者、福德圆满者,却常持粥食、硬食等,对前来的众人大行随喜、说法、解答问难,由此而无暇入于果等至安坐。这段话正是就此而说。第十。
179. Dasame diṭṭhadhammasukhavihārāti phalasamāpattisukhavihārā. Tesāhamassāti tesaṃ ahaṃ assa . Khīṇāsavo hi lābhī puññasampanno yāgukhajjakādīni gahetvā āgatāgatānaṃ anumodanaṃ karonto dhammaṃ desento pañhaṃ vissajjento phalasamāpattiṃ appetvā nisīdituṃ okāsaṃ na labhati, taṃ sandhāya vuttanti. Dasamaṃ.
第四品
4. Catutthavaggo
1-4. 对《破灭经》等的注释
1-4. Bhindisuttādivaṇṇanā
180-183第四品的第一部经,文义浅显。从第二部经开始,“善根”指无贪等三种善法;“白法”是善根的同义说法。此处略义如下:提婆达多由于尚未断除名为善根等的无过失法,他本可依此生于天界,或证得道果;然而,这些无过失法却已被他通过断除之道彻底断灭。第一。
180-183. Catutthavaggassa paṭhamaṃ uttānameva. Dutiyādīsu kusalamūlanti alobhāditividhakusaladhammo. Sukko dhammoti tasseva pariyāyadesanā . Ayaṃ panettha saṅkhepattho – yassa kusalamūlādisaṅkhātassa anavajjadhammassa asamucchinnattā devadatto sagge vā nibbatteyya, maggaphalāni vā adhigaccheyya, svāssa samucchedamagamā sabbaso samucchinno vinaṭṭho. Paṭhamādīni.
5. 《离去不久经》的注释
5. Acirapakkantasuttavaṇṇanā
184第五经中,“为了败亡”是指为了不增长、为了毁灭。“驴马”是母马与驴所生的后代。“为了自我毁灭而怀胎”的意思是:让它与马交配,怀胎后,到分娩时无法顺利生产,只能以蹄跺地。于是人们把它的四条腿分别绑在四根桩上,剖开肚子取出幼崽,它当场便死。因此这样说。第五经。
184. Pañcame parābhavāyāti avaḍḍhiyā vināsāya. Assatarīti vaḷavāya kucchismiṃ gadrabhassa jātā. Attavadhāya gabbhaṃ gaṇhātīti taṃ assena saddhiṃ sampayojenti, sā gabbhaṃ gaṇhitvā kāle sampatte vijāyituṃ na sakkoti, pādehi bhūmiyaṃ paharantī tiṭṭhati, athassā cattāro pāde catūsu khāṇukesu bandhitvā kucchiṃ phāletvā potaṃ nīharanti, sā tattheva marati. Tenetaṃ vuttaṃ. Pañcamaṃ.
6. 《五百辆车经》的注释
6. Pañcarathasatasuttavaṇṇanā
185第六经中,“饮食供养”是指应供养的饭食。为了显示它的量,说为“五百锅饭”。其中,一锅饭是十个人的份量。“破坏鼻中的胆汁”的意思是,可将清澈的胆汁或鱼胆汁灌入他的鼻孔。第六经。
185. Chaṭṭhe bhattābhihāroti abhiharitabbaṃ bhattaṃ. Tassa pana pamāṇaṃ dassetuṃ pañca ca thālipākasatānīti vuttaṃ. Tattha eko thālipāko dasannaṃ purisānaṃ bhattaṃ gaṇhāti. Nāsāya pittaṃ bhindeyyunti acchapittaṃ vā macchapittaṃ vāssa nāsapuṭe pakkhipeyyaṃ. Chaṭṭhaṃ.
7-13. 「母亲经」等的注疏
7-13. Mātusuttādivaṇṇanā
186-187第七经中,“即使因为母亲”的意思是:在森林中,盗贼这样问他:“你若说妄语,我们便放了你母亲;若不说,则不放。”即使是为了落在盗贼手中的母亲,也不应故意说妄语。以下诸经同理。此指第七等偈颂。
186-187. Sattame mātupi hetūti ‘‘sace musā bhaṇasi, mātaraṃ te vissajjessāma. No ce bhaṇasi, na vissajjessāmā’’ti evaṃ corehi aṭaviyaṃ pucchamāno tassā corahatthagatāya mātuyāpi hetu sampajānamusā na bhāseyyāti attho. Ito paresupi eseva nayoti. Sattamādīni.