6. 利养恭敬相应义注
6. Lābhasakkārasaṃyuttaṃ
全篇 51 段
《可怖经》的注释
1. Dāruṇasuttavaṇṇanā
157157. 在《利得与恭敬相应》的第一经中,“粗恶”指僵硬。在“利得、恭敬、名声”这一句中,“利得”指四种资具的获得;“恭敬”指对那四种资具本身妥善做好、妥善备好的获得;“名声”指赞美和称扬的声音。“辛辣”指尖锐刺人。“粗硬”指粗暴猛烈。“构成障碍的”指能造成障难。第一。
157. Lābhasakkārasaṃyuttassa paṭhame dāruṇoti thaddho. Lābhasakkārasilokoti ettha lābho nāma catupaccayalābho. Sakkāroti tesaṃyeva sukatānaṃ susaṅkhatānaṃ lābho. Silokoti vaṇṇaghoso. Kaṭukoti tikhiṇo. Pharusoti kharo. Antarāyikoti antarāyakaro. Paṭhamaṃ.
2. 《鱼钩经》的注释
2. Baḷisasuttavaṇṇanā
158158. 第二经中,“渔夫”指拿着钓钩四处走动的杀鱼人。“带着饵的”指涂了饵料的。“有饵之眼”指为了看见饵而有的眼,所以叫有饵之眼。“吞了钓钩的”指已经吞下钓钩的。“陷入不幸”指遭遇了痛苦。“遭遇灾祸”指遭遇了毁灭。“可随所欲处置的”意思是,渔夫想怎么处置就怎么处置,完全随他的心意和喜好。“可被恶魔随所欲处置的”指烦恼魔想怎样就怎样摆布他,把他送进地狱、畜生道或饿鬼界。第二经。
158. Dutiye bāḷisikoti baḷisaṃ gahetvā caramāno macchaghātako. Āmisagatanti āmisamakkhitaṃ. Āmisacakkhūti āmise cakkhu dassanaṃ assāti āmisacakkhu. Gilabaḷisoti gilitabaḷiso. Anayaṃ āpannoti dukkhaṃ patto. Byasanaṃ āpannoti vināsaṃ patto. Yathākāmakaraṇīyoti yathākāmena yathāruciyā yatheva naṃ bāḷisiko icchati, tathevassa kattabboti attho. Yathākāmakaraṇīyo pāpimatoti yathā kilesamārassa kāmo, evaṃ kattabbo, nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā pāpetabbo. Dutiyaṃ.
3-4. 龟经等的注释
3-4. Kummasuttādivaṇṇanā
159-160159-160. 第三经里说的“大龟家族”,是指一大群硬壳龟。“它去了”,是说它心里想:“这地方肯定有东西能吃,那只龟舍不得,才拦住我。”带着这样的想法就过去了。“陷阱”呢,所谓papatā,就是把长绳绑在铁刺套上,把木棍插进铁刺套里握住,形状像耳标箭的铁刺。它猛地落下来,一钩住锅,木棍就弹出来,绳子还系着,跟着就走。“那只龟”,就是被刺中的那只龟。“到那只龟那里”,是说另一只龟听到水声,心想“那地方一定有危险”,就折返回来,往那只想帮它的龟那边去。“你现在已经不是我们这边的了”,意思是说,你现在落到敌人手里了,不再是我们一伙的了。正当它们这样说着话,站在船上的猎人把绳子一拉,抓住那只龟,想怎么处置就怎么处置。这里剩下的内容,还有紧接着的下一部经,都很容易明白。第三经和第四经的注释。
159-160. Tatiye mahākummakulanti mahantaṃ aṭṭhikacchapakulaṃ. Agamāsīti ‘‘ettha addhā kiñci khāditabbaṃ atthi, taṃ maccharāyanto maṃ esa nivāretī’’ti saññāya agamāsi. Papatāyāti papatā vuccati dīgharajjukabaddho ayakantakosake daṇḍakaṃ pavesetvā gahito kaṇṇikasallasaṇṭhāno, ayakaṇṭako, yasmiṃ vegena patitvā kaṭāhe laggamatte daṇḍako nikkhamati, rajjuko ekābaddho gacchateva. So kummoti so viddhakummo. Yena so kummoti udakasaddaṃ sutvā sāsaṅkaṭṭhānaṃ bhavissatīti nivattitvā yena so atthakāmo kummo. Na dāni tvaṃ amhākanti idāni tvaṃ amittahatthaṃ gato, na amhākaṃ santakoti attho. Evaṃ sallapantānaṃyeva ca nesaṃ nāvāya ṭhito luddo rajjukaṃ ākaḍḍhitvā kummaṃ gahetvā yathākāmaṃ akāsi. Sesamettha ito anantarasutte ca uttānameva. Tatiyacatutthāni.
第5.《粪虫经》注释
5. Mīḷhakasuttavaṇṇanā
161161. 第五经中,“粪蛆”就是食粪虫。“食粪者”就是以粪为食的。“满腹粪者”就是体内被粪便填满的。“粪满的”这一句是对前面那个意思的进一步说明。“会轻蔑”:它把后脚踩在地上,把前脚搭在粪便上面站着,说“我是食粪者”,以此来轻蔑别的粪蛆。“而它的团食是满的”:另一只粪蛆的钵里将是装满上好的团食。第五经。
161. Pañcame mīḷhakāti gūthapāṇakā. Gūthādīti gūthabhakkhā. Gūthapūrāti anto gūthena bharitā. Puṇṇā gūthassāti idaṃ purimasseva atthadīpanaṃ. Atimaññeyyāti pacchimapāde bhūmiyaṃ ṭhapetvā purimapāde gūthassa upari āropetvā ṭhitā ‘‘ahamhi gūthādī’’ti bhaṇantī atimaññeyya. Piṇḍapāto cassa pūroti aparopissa pattapūro paṇītapiṇḍapāto bhaveyya. Pañcamaṃ.
6. 雷电经的注释
6. Asanisuttavaṇṇanā
162第六:比丘们,雷电轮该落在谁的头上、把他碾碎呢?比丘们,雷电轮该落到怎样的人头上呢?“未证得意者”,就是指还没有证得阿拉汉果的人。世尊这样说,并不是希望众生受苦,而是为了显示过患。雷电轮落在头上,毁掉的只是这一期的生命体;可是心一旦被利养、恭敬和名声所吞没,就会在地狱等处感受无边的痛苦。第六。
162. Chaṭṭhe kaṃ, bhikkhave, asanivicakkanti, bhikkhave, kaṃ puggalaṃ matthake patitvā maddamānaṃ sukkāsanicakkaṃ āgacchatu . Appattamānasanti anadhigatārahattaṃ. Iti bhagavā na sattānaṃ dukkhakāmatāya, ādīnavaṃ pana dassetuṃ evamāha. Asanicakkañhi matthake patitaṃ ekameva attabhāvaṃ nāseti, lābhasakkārasilokena pariyādiṇṇacitto nirayādīsu anantadukkhaṃ anubhoti. Chaṭṭhaṃ.
7. 毒箭经的注释
7. Diddhasuttavaṇṇanā
163163. 在第七个(偈颂)中,“以已去之涂毒者”,意思是已去之涂毒。“以毒箭者”,意思是以涂了毒的(箭)。“以箭镞”,意思是以矛。第七。
163. Sattame diddhagatenāti gatadiddhena. Visallenāti visamakkhitena. Sallenāti sattiyā. Sattamaṃ.
8. 豺经的注释
8. Siṅgālasuttavaṇṇanā
164164. 第八,“豺”是指老豺。就像身体即使肤色金黄,也还是叫腐臭的身体;那一刻流出的尿,也还是叫腐臭的尿一样,当天出生的豺也还是叫老豺。“名为刺痒的”,是指名叫这个的病。据说这种病在寒冷时节发作。它一发作,全身的毛就脱落,全身变得没有毛,到处绽裂,被风吹到的疮口会疼痛。就像被疯狗咬过的人无法安住、四处乱走一样,这种病发作时,他也只能到处乱走,不知道“到某个地方就会平安”。第八。
164. Aṭṭhame siṅgāloti jarasiṅgālo. Yathā hi suvaṇṇavaṇṇopi kāyo pūtikāyo tveva, taṃkhaṇaṃ gaḷitampi ca muttaṃ pūtimuttantveva vuccati, evaṃ tadahujātopi siṅgālo jarasiṅgālotveva vuccati. Ukkaṇṭakena nāmāti evaṃnāmakena rogena. So kira sītakāle uppajjati. Tasmiṃ uppanne sakalasarīrato lomāni patanti, sakalasarīraṃ nillomaṃ hutvā, samantato phuṭati, vātabbhāhatā vaṇā rujjanti. Yathā ummattakasunakhena daṭṭho puriso anavaṭṭhitova bhamati, evaṃ tasmiṃ uppanne bhamitabbo hoti, asukaṭṭhāne sotthi bhavissatīti na paññāyati. Aṭṭhamaṃ.
9. 《毗蓝婆经》的注释
9. Verambhasuttavaṇṇanā
165165. 第九,“毗岚风”就是名叫这个的强风。那么,这些风在什么地方吹呢?站在那里的人看四大部洲,就像青莲的叶子那么小。所谓“有鸟飞去”,是说新雨天的风鸟鸣叫着飞到那里,这句话就是针对它说的。“以不守护身”等句中:摆弄手脚,或者扭动肩骨,就叫不守护身;说各种粗恶的话,就叫不守护语;思量欲寻等念头,就叫不守护心。“未住念”是指没有修起身至念。第九。
165. Navame verambhavātāti evaṃnāmakā mahāvātā. Kīdise pana ṭhāne te vātā vāyantīti? Yattha ṭhitassa cattāro dīpā uppalinipattamattā hutvā paññāyanti. Yo pakkhī gacchatīti navavuṭṭhe deve viravanto vātasakuṇo tattha gacchati, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Arakkhiteneva kāyenātiādīsu hatthapāde kīḷāpento khandhaṭṭhiṃ vā nāmento kāyaṃ na rakkhati nāma, nānāvidhaṃ duṭṭhullakathaṃ kathento vācaṃ na rakkhati nāma, kāmavitakkādayo vitakkento cittaṃ na rakkhati nāma. Anupaṭṭhitāya satiyāti kāyagatāsatiṃ anupaṭṭhapetvā. Navamaṃ.
有偈经的注释
10. Sagāthakasuttavaṇṇanā
166第十篇中,“以不恭敬等”是指以不恭敬和两者兼具的方式。“定”指阿拉汉果定,因为他不会因此动摇。“住于无量者”指以无量果定而住的人。“持续实行者”指恒常修行的人。“微细见观者”指为了证得阿拉汉道见的微细见果等至而着手修观,因此称为观者。“乐于取灭尽”指乐于那称为取灭尽的涅槃。“说为善士”是指他们称他为善士。第十。
166. Dasame asakkārena cūbhayanti asakkārena ca ubhayena. Samādhīti arahattaphalasamādhi. So hi tena na vikampati. Appamāṇavihārinoti appamāṇena phalasamādhinā viharantassa. Sātatikanti satatakāriṃ. Sukhumaṃdiṭṭhivipassakanti arahattamaggadiṭṭhiyā sukhumadiṭṭhiphalasamāpattiatthāya vipassanaṃ paṭṭhapetvā āgatattā vipassakaṃ. Upādānakkhayārāmanti upādānakkhayasaṅkhāte nibbāne rataṃ. Āhu sappuriso itīti sappurisoti kathentīti. Dasamaṃ.