第四品 具足八问·数的形式
杂论详释 · 175 段
而数词的形态,应当如此理解:数词有二十五种,如一、二、三、四、五、六、七、八、九、十、十一、十二、十三、十四、十六、十七、十八、十九、二十五、二十八、三十、六十六、一百五十等。正如佛是独一无二的,地是唯一的,海是唯一的,须弥山是唯一的,天界是唯一的,梵天界是唯一的——这些皆是单一只存之物。巴利
Saṅkhyāsarūpaṃ pana evaṃ veditabbaṃ. Eka-dvi-ti-catu-pañca-cha-satta-aṭṭha-nava-dasa-ekādasa-dvādasa- terasa-cuddasa-soḷasa-sattarasa-aṭṭhārasa-ekūnavīsati-pañcavīsati-aṭṭhavīsati-tiṃsā -chasaṭṭhi-diyaḍḍhasatanti pañcavīsatividhā saṅkhyā. Tatha buddho eko, pathavi ekā, samuddo eko, sineru eko, devaloko eko, brahmaloko eko’ti cha ekakā milidappakaraṇe āgatā.
世尊是观见两种利益后,方允准了精舍的布施。所谓精舍布施,乃为一切诸佛所称叹、认可、赞叹、嘉许。布施精舍,能令天、人从生、老、病、死中得以解脱。有了精舍,比丘、比丘尼等便有了住处,渴望见到他们的人即能容易得见。巴利
Dve athavase sampassamānā bhagavatā vihāradānaṃ anuññātaṃ? Vihāradānaṃ nāma sabbabuddhehi vaṇṇitaṃ anumataṃ thomitaṃ pasathaṃ vihāradānaṃ davā devamanussā jātijarābyādhimaraṇehi muccissanti. Vihāre sati bhikkhū bhikkhuniyo vā katokāsā dassanakāmānaṃ sulabhadassanaṃ bhavissantī’ti.
诸佛出于哪两种理由,不享用自己变化而成的四资具?(因为:)“导师是最上的应供者”,众多天、人施与四资具后,将从苦中解脱;同时也为了止息外界的讥嫌:“诸佛是靠示现神通来谋取生计吗?”巴利
Dve athavase paṭicca sabbabuddhā attanā nimmitaṃ catupaccayaṃ na paribhuñjanti? Aggadakkhiṇeyyo sathā’ti bahū devamanussā catupaccayaṃ datvā dukkhā muccissanti. Buddhā paṭihāriyaṃ kavā jīvitavuttiṃ pariyesantī’ti parūpavādalopanathañcāti.
哪两种法非业所生、非因所生、非时节所生?即虚空与涅槃。巴利
Dve akammajā ahetujā anutujā? Ākāso nibbānañcā’ti
须大拏王看见了哪两种理由,而布施自己的两个儿子?(看见:)“我的布施之道将不会退失,这两个孩子也将从食根饮水维生的苦难中解脱。”巴利
Dve athavase sampassamānena vessantarena raññā dve puttā dinnā? Dānapathova me na parihāyissati, ime kumārā mūlajalāhārabhuñjanadukkhato mucacissantī’ti.
水有两种功德渗入涅槃:清凉性,及饮后能除热恼性。巴利
Udakassa dve guṇā nibbānaṃ anuppaviṭṭhā? Sītalabhāvo, pītassa ghammavinayanabhāvo cā’ti.
因失念与不了知此二因而犯过失者,六种苦即来临。巴利
Asatiyā ajānanena cā’ti dvīhi kāraṇehi āpattiṃ āpajjantī’ti cha dukā āgatā.
因寒冷、炎热及过度饮食这三种情况,胆汁便会失调。巴利
Sītena uṇhena atibhojanenā’ti tīhi ākārehi pittaṃ kuppati.
因寒、热、饮食这三种,痰浊便由此而发作。巴利
Sītena uṇhena annāpānena cā’ti tahī ākārehi semhaṃ kuppati.
由于佛之世系、法之尊重、比丘地之广大这三种原因,巴帝摩卡便处于隐覆状态。巴利
Buddhavaṃsatāya dhammagarukatāya bhikkhubhumimahantatāyā’ti tīhi kāraṇehi pātimokkhaṃ paṭicchannaṃ kārāpeti.
药的三种功德是否进入了涅槃?即为病人作庇护、灭除疾病、成就不死。巴利
Agadassa tayo guṇā nibbānaṃ anuppaviṭṭhā? Gilānakānaṃ parisaraṇaṃ rogavināsanaṃ amatakaraṇanti.
摩尼宝珠的三种功德,如何是已证入涅槃的?即能满一切欲、不为所染、能做光明照耀。巴利
Maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṃ anuppaviṭṭhā? Sabbakāmadadaṃ nahāsakaraṃ ujjotathakaranti.
宝檀香的三种功德是什么?即色泽具足、香气具足、味道具足,如此说有三相。巴利
Ratanacadanassa tayo guṇā? Vaṇṇasampanno gadhasampanno rasasampanno’ti satta tikā vuttā.
酥油凝乳的三种功德是什么?即色泽具足、香气具足、味道具足,如是说有三相。为了现法乐住、无过失功德众多、一切圣道之究竟、一切诸佛之所称赞——见到这四种缘由,诸佛行独处宴坐。巴利
Sappimaṇḍassa tayo guṇā? Vaṇṇasamapanno, gadhasampanno, rasasampanno’ti sattatikā vuttā diṭṭhadhammaphāsuvihāratāya anavajjaguṇabahulatāyaasesaariyavīthibhāvato sabbabuddhapasathatāyāti ime cattāro athavase sampassamānā buddhā paṭisallānaṃ sevanti.
由低劣性、门性、习惯性、现行性这四种行相,意识不随双五识而转起。巴利
Ninnatāya dvāratāya ciṇṇatāya samudācaritattāti catuhi ākārehi manoviññāṇaṃ dvipañcaviññāṇe anupavattati.
由业力、母胎、种姓、祈请这四种和合而入胎。巴利
Kammavasena yonivasena kulavasena āyācanavasenā’ti catunnaṃ sannipātānaṃ vasena gabbhassāvakkanti hoti.
四种障碍分别是:投生障碍、意向障碍、邪近障碍、所有障碍。其中未见障碍于世尊是有的,余下三者则无,因为对指定供物、一寻光、一切知智与寿命这四者都不存在障碍。故四障中仅有投生障碍存在。巴利
Adiṭṭhantarāyo, uddissakatassa antarāyo, upakkhaṭantarāyo paribhogantarāyo’ti cattāro antarāyā tesu adiṭṭhantarāyo bhagavato athi, sesā tayo nathi, uddissakatassa byāmappabhāya sabbaññutañāṇassa jīvitassa cā’ti catunnaṃ antarāyābhāvā.
云翳、雾、黑云、罗睺,此四者为日病。大海有四种功德:不与死尸共住、不为河流所满、堪为诸大种居处、遍布种种鲜花。如是已说七组四法。巴利
Abbhā, mahikā, megho, rāhu cā’ti cattāro sūriyarogā samuddasasa cattāro guṇā? Kuṇapehi asaṃvāsiyabhāvo, nadīhi apūraṇatā, mahābhutāvāsatā, vicittapupphasamākiṇṇatā’ti.Satta catukkā vuttā.
5 教法具足此五种无比的功德:广大如地、清净无垢、不与诸恶共住、甚深难通达、具足种种防护守护。巴利
5. Bhumimahantatā, parisuddhavimalatā, pāpehiasaṃvāsiyatā, duppaṭivijjhatā, bahuvidhasaṃvararakkhiyatā’ti sāsanassa ime atulyā pañca guṇā vattanti pakāsanti.
食物有五种功德,涅槃亦悉具备。即:极高胜、不动摇、难可攀登、无有种子生发、远离忿怒与偏爱。巴利
Bhojanassa pañca guṇā nibbānaṃ anuppaviṭṭhā? Accuggatatā, acalatā duradhirohaṇatā bījārūhaṇatā kopānunayavivajjanatā’ti.
以亲传之言说、以法味之感受、以师承之传统、以意趣之行相、以智慧之最上——以此五功德,应当受持。以上四种五法已说。巴利
Āhaccapadena rasena ācariyavaṃsatāya adhippāyākāratāya ñāṇuttaratāyā’ti imehi pañcaguṇehi atho paṭiggahetabbo cā’ti cattāro pañcakā vuttā.
6 将军、国师、赌戏裁判官、库藏官、持伞者、持剑者——这六种被称为大臣。‘毗富罗山是王舍城人之最,而佛陀被称为最上者。’这是六种最上。摩那婆迦弥迦天子所说的偈颂,被那先尊者引用而说。巴利
6. Senāpati, purohito, akkhadasso, bhaṇḍāgāriko, chattagāho, khaggagāho amacco’ti cha amaccā gaṇīyanti. Vepullo rājagahiyānaṃ buddho aggo pavuccatī’ti cha aggā. Māṇavagāmikadevaputtena vuttagāthā nāgasenena āharivā vuttā.
风性者、胆汁性者、痰性者、由天神触动者、由常所习者、由前兆者——此六种人得见梦境。以上三类六法已说。巴利
Vātiko, pittiko, semhiko, devatūpasaṃhārato, samudāciṇṇato, pubbanimittato’ti cha janā supinaṃpassantī’ti tayo chakkā vuttā.
7 凡夫心、初果心、一来心、不还心、阿拉汉心、独觉佛心、正自觉者心,这七种心解脱。巴利
7. Puthujjanacittaṃ, sotāpannacittaṃ, sakadāgāmicittaṃ, anāgāmicittaṃ, arahantacittaṃ, paccekabuddhacittaṃ, sammāsambuddhacittanti satta cittavimuttiyo.
那罗陀、昙摩达利、盎耆罗、迦毗罗、迦难耶耆萨摩、阿图罗、布跋迦旃延是七位教诫师。巴利
Nārado, dhammantarī, aṃgīraso, kapilo, kaṇḍaraggisāmo, atulo, pubbakaccāyano’ti satta ācariyā ovādakārakā.
“ 因饥饿、因口渴、被蛇咬、被毒害,
因火、水、刀兵,非时死于彼处。”巴利
‘‘Jighacchāya, pipāsāya, ahinā daṭṭho, visena ca, Aggī-udaka-sattīhi akāle tattha miyyatī’’ti;
这七种人名为“非时死者”,即三种七人众。巴利
Ime satta janā akālamaraṇikā nāmā’ti tayo sattakā vuttā.
8 “于险难、有怖畏处……等,此八处应当回避。”这是贤者所应回避的八处,名为《应避处八》。巴利
8. Visamaṃ sabhayaṃ …pe… aṭṭhete parivajjiyā’ti imāni aṭṭhaṭṭhānāni paṇḍitehi parivajjanīyānīti parivajjanīyaṭṭhānaṭṭhakaṃ nāma.
“夜间狂暴者……等……这些称为破坏者”,此段即名为破坏者集解。巴利
Rattoduṭṭho …pe… ete athavināsakā’ti idaṃ athavināsakaṭṭhakaṃ nāma.
“随顺论辩者……等……由此产生智慧”,此段即名为智慧净化集解。巴利
Vasena yasapucchāhi …pe… tesaṃ buddhi pabhijjatī’ti idaṃ buddhivisadakaraṇaṭṭhakaṃ nāma.
“观察时节、地域、洲岛、族姓、生母、寿命、月份、出家”,此即名为菩萨观察集解。巴利
Kālaṃ desaṃ dīpaṃ kulaṃ janettimāyuṃ māsaṃ nekkhammaṃ viloketī’ti idaṃ bodhisattena vilokiyaṭṭhakaṃ nāma.
“ 未来之增长、教众、地域、边岸、寿命坚固。
‘ 未来善法’等,即称为观察八处。”巴利
‘‘Vikkayānāgatamaggo tithaṃ tīraṃ āyuthiraṃ; Anāgataṃ kusalaṃvā’ti aṭṭhaṭṭhānā vilokiyā’’ti;
此即名为未来观察八处。巴利
Idaṃ anāgatavilokiyaṭṭhakaṃ nāma.
“ 商人、龙象、车夫、舵手,
医师、渡越之桥、比丘、胜者之芽。
这八位观察了未来的八人。”巴利
‘‘Vāṇijo hathināgo ca sākaṭiko niyāmako Bhisakko uttarasetu bhikkhu ceva jinaṅkuro, Ete aṭṭha anāgate aṭṭha janā vilokiyā’’ti;
此为“观察八人”品。巴利
Idaṃ vilokiyaṭṭhakaṃ nāma.
染着、瞋恚、愚痴、骄慢、贪求、懈怠、国王、杀者,此人由那先尊者所宣说,此为“杀者八”品。巴利
Ratto duṭṭho’ca mūḷho ca mānī luddho tathā’laso rājā ca ghātakā aṭṭha nāgasenena desitā’tiidaṃ ghātakaṭṭhakaṃ nāma.
风、胆汁、痰……于非时等致死,此为“非时死因八”品。巴利
Vāta pittena semhena …pe… akāle tatha viyyatī’ti idaṃ akālamaraṇakāraṇaṭṭhakaṃ nāma.
不应对心加以摄持或教授:不应令心生起与贪相应之心、与嗔相应之心、与痴相应之心;对待奴仆与劳役之人,应持卑下之态度;身行、语行应善加守护;六根门应善加防护;以慈心修习令心安住。这便是由弥兰陀王所制定的教法,名为“治理八法”。巴利
Na vā atho anusāsitabbo, na rāgupasaṃhitaṃ cittaṃ na dosūpasaṃhitaṃ cittaṃ na mohūpasaṃhitaṃ cittaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ, dāsakammakaraporisesu nīcavuttinā bhavitabbaṃ, kāyikavācasikaṃ suṭṭhu rakkhitabbaṃ, chaḷidriyāni suṭṭhū rakkhitabbāni, mettābhāvanāya mānasaṃ upaṭṭhāpetabbanti idaṃ raññā milidena samādinnaṃ vattaṭṭhakaṃ nāma.
“花市、香市、果市、药市、杂货市、甘露市、宝市、一切市”,此即名为“八市”。以上便是十种八法。巴利
Pupphāpaṇaṃ gadhāpanaṃ phalāpaṇaṃ agadāpaṇaṃ osadhāpaṇaṃ amatāpaṇaṃ ratanāpaṇaṃ sabbāpaṇanti idaṃ āpaṇaṭṭhakaṃ nāmā’ti. Dasa aṭṭhakā vuttā.
9 “贪染者、嗔怒者、愚痴者……迅速便为人所知”,此即名为“短暂九法”。巴利
9.’Ratto duṭṭho ca mūḷho ca …pe… khippaṃ bhavati pākaṭanti’ idaṃ ittaranavakaṃ nāma.
此处所说的“九种次第住”与“法随念”等,合为两种九法,称为“九新法”。巴利
Navānupubbavihārasaṅkhātadhammānumajjajanavakanti dve navakā vuttā.
僧团同乐者亦有忧,法之增上者亦然。巴利
’Saṅghasamusukho dukkhi dhammādhipatikopi ca
Saṃvibhāgī yathāthāmaṃ jinacakkābhivaḍḍhako
以正见为先导、不依余师者,亦然。巴利
Sammadiṭṭhipurakkhāro anaññasathuko tathā
Surakkho kāyakammādi samaggābhiratopi ca
无有诳惑、不行轮回,以佛等为皈依处者,亦复如是。巴利
Akubho na care cakke buddhādisaraṇaṅgato
此为那先尊者所开示的十种近事男功德。巴利
Dasa upāsakaguṇā nāgasenena desitā’ti
此名为十种近事男功德。巴利
Idaṃ upāsakaguṇadasakaṃ nāma.
恒河、耶牟那河、阿致罗筏底河、萨罗逾河、摩醯河、信度河、萨罗私婆底河、毗陀罗婆底河、毗多他河、旃荼跋伽河,此名为十河。巴利
Gaṅgā yamunā aciravatī sarabhu mahī sidhu sarassatī vetravatī vitathā cadabhāgā’tī idaṃnadidasakaṃ nāma.
寒冷、炎热、饥饿、口渴、大便、小便、昏沉睡眠、衰老、疾病、死亡——此十者,名为随身之苦。巴利
Sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo thinamiddhaṃ jarā byādhi maraṇanti idaṃ kāyānuvattakadasakaṃ nāma.
于佛有敬重,于法有敬重,于僧有敬重,于同梵行者有敬重;于教授与问询中精勤;多闻;即使戒有亏缺,亦能保持威仪;因畏讥嫌而善护身语业;心向精进;纵作恶行,亦行于隐秘。这是在家破戒者的十种额外功德。巴利
Buddhe sagāravo, dhamme sagāravo, saṅghe sagāravo, sabrahmacārisu sagāravo, uddesaparipucchāsu vāyamati, savaṇabahulo hoti, bhinnasīlo’pi ākappaṃ upaṭṭhāpeti, garahabhayā kāyikavācasikañcassa surakkhitaṃ hoti, padhānābhimukhaṃ cittaṃ hoti, karontopi pāpaṃ paṭicchannaṃ ācaratī’ti idaṃ gihidussīlādhikaguṇadasakaṃ nāma.
披无过失之铠甲,持沙门标帜与资具;参与僧团集会;依止佛法僧三宝;住于精勤修行之处;于胜者教法中寻得法财;开示无上妙法;以法灯为究竟归趣;坚定“佛陀最上”之正见;受持布萨——以此十事,令供养清净。这便是右供养的十种功德。巴利
Avajjhakavacadhāraṇako, isisāmaññabhaṇḍaliṅgadhāraṇako, saṅghasamayamanupaviṭṭhatāya buddhadhammasaṅgharatanagatatāya padhānālayaniketavāsatāya jinasāsane dhanapariyesanato varadhammadesanato dhammadīpagatiparāyaṇatāya’ aggo buddho’ti ekantojudiṭṭhitāya uposathasamādānato dakkhiṇaṃ visodhetī’ti ekantojudiṭṭhitāya uposathasamādānato dakkhiṇaṃ visodhetī’ti ekantojudiṭṭhitāya uposathasamādānato dakkhiṇaṃ visodhetī’ti idaṃ dakkhiṇāvasena dasakaṃ nāma.
心无执著,舍离依止,言语质直,断而不还,行相微妙,体性广大,义趣难悟,难得值遇,无与伦比,此即菩萨十种品德。巴利
Alagganatā, nirālayatā, vāgo, pahāṇaṃ, apunarāvattitā, sukhumatā, mahantatā, duranubodhatā, dullabhatā asadisatā, buddhadhammassā’ti idaṃ bodhisattaguṇadasakaṃ nāma.
中间施、偏中施、女色施、不净施、心业施、欺诳施、锁链施、斗鸡野猪施、短斤缺两施,这些便是世间共许的非施之施。巴利
Majjajadānaṃ, samajjadānaṃ, ithidāṃ, asabhadānaṃ, cittakammadānaṃ, visadānaṃ, sathadānaṃ, saṅkhalikadānaṃ, kukkuṭasūkaradānaṃ, tulākūṭa mānanakūṭadānananti idaṃ loke adānasammatadānaṃ nāma.
母之系缚、父之系缚、妻之系缚、子之系缚、亲属之系缚、朋友之系缚、财富之系缚、利养恭敬之系缚、权位之系缚、五欲功德之系缚,这便是十种系缚。巴利
Mātā badhanaṃ, pitā badhanaṃ, bhariyā badhanaṃ, puttā badhanaṃ, ñātī badhanaṃ, mittābadhanaṃ, dhanaṃ badhanaṃ, lābhasakkārobadhanaṃ, issariyaṃ badhanaṃ, pañcakāmaguṇā badhananti idaṃ badhanadasakaṃ nāma.
寡妇者,指羸弱之人、失去亲属之人、饕餮之人、住于无师之族者、恶友、无财之人、无师之人、业行有缺之人、缺乏精进之人。此为应了知之十类人。巴利
Vidhavā ithi, dubbalo puggalo, amittañātipuggalo, mahagghaso, anācāriyakulavāsī, pāpamitto, dhanahīno, ācariyahīno, kammahīno, payogahīno puggalo’ti idaṃ oñātabbapuggaladasakaṃ nāma.
于调伏、寂静、忍辱、防护、自制、自律、无嗔、不害、真实、清净此十事上,心恒常流转不息。此名为须大拏十种功德。巴利
Dame same khantisaṃvare yame niyame akkodhe vihiṃsāya sacce soceyye’ti dasaṭṭhānesu satataṃ cittaṃ pavattatī’ti idaṃ vessantaraguṇadasakaṃ nāmā’ti.
以上十一组十法,已说竟。巴利
Ekādasa dasakā vuttā.
11 空之十一德,即涅槃所入:无生、无老、无死、无没、无起、难制伏、不为贼夺、无所依、如鸟飞行、无障碍、无边际。是名空德十一事。巴利
11. Ākāsassa ekādasa guṇā nibbānaṃ anuppaviṭṭhā? Na jāyati, najiyyati, na miyyati, na cavati, na uppajjati, duppasayho, acoraharaṇo, anissito, vihaṅgagamano, nirāvaraṇo, ananto’ti idaṃ ākāsaguṇakādasakaṃ nāma.
戒墙……(中略)……念处道路——此即法城环绕十一事。如是二种十一事已说。巴利
Sīlapākāraṃ …pe… satipaṭṭhānavīthikanti idaṃ dhammanagaraparivārekādasakaṃ nāmā’ti dve ekādasakā vuttā.
12 染著者因贪而不恭敬,嗔怒者因嗔,愚痴者因痴,骄慢者因慢,无德者因不辨差别,刚愎者因过度排斥,卑劣者因自性卑劣,唯命是从者因无自主,邪恶者因悭吝,受苦者因受逼迫,贪求者因贪,积聚者因图利——此十二种人不作恭敬。巴利
12. Ratto rāgavasena apacitiṃ na karoti, duṭṭho dosavasena, mūḷho mohavasena, unnaḷomānavasena, nigguṇo avisesatāya, atithaddho atisedhatāya, hīno hīnabhāvatāya,vacanakaro anissaratāya, pāpo kadariyatāya, dukkhāpito dukkhāpitatāya, luddho lobhavasena, āyūhito athasādhanavasena apacitiṃ na karotīti idaṃ apacitiakārakapuggaladvādasakaṃ nāma ekameva āgataṃ.
13 十三头陀支,即:粪扫衣支、三衣支、常乞食支、次第乞食支、一座食支、一钵食支、时后不食支、阿兰若住支、树下住支、露地住支、冢间住支、随处住支、常坐不卧支。这十三支合称“头陀支十三”。巴利
13. Paṃsukūlikaṅgaṃ tecīvarikaṅgaṃ piṇḍapātikaṅgaṃ sapadānacārikaṅgaṃ ekāsanikaṅgaṃ pattapiṇḍikaṅgaṃ khalupacachābhattikaṅgaṃ āraññikaṅgaṃ rukkhamūlikaṅgaṃ abbhokāsikaṅgaṃ sosānikaṅgaṃ yathāsathatikaṅgaṃ nesajajikaṅganti idaṃ dhutaṅgaterasakaṃ nāma ekameva.
14 应以十四种佛智了知十四法。巴利
14. Cuddasabuddhañāṇavasena cuddasakaṃ veditabbaṃ.
16 装饰障碍、严饰障碍、涂油障碍、颜色障碍、花鬘障碍、香气障碍、住所障碍、诃子障碍、余甘子障碍、染料障碍、系缚障碍、容器障碍、理发师障碍、梳理障碍、虱子障碍、头发被剪时忧愁、疲倦、悲泣、捶胸、陷入迷乱,此即头发障碍之十六。巴利
16. Alaṅkārapaḷibodho, maṇḍanapaḷibodho, telamakkhanapaḷibodho, vaṇṇapaḷibodho, mālāpaḷibodho, gadhapaḷibodho, vāsapaḷibodho, harīṭakipaḷibodho, āmalakapaḷibodho, raṅgapaḷibodho, badhanapaḷibodho, kocchapaḷibodho, kappakapaḷibodho, vijaṭanapaḷibodho, ūkāpaḷibodho, kesesu lūyantesu socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṃ kadanti sammohaṃ āpajjantīti idaṃ kesapaḷibodhasoḷakaṃ.
畜类饿鬼、邪见者、诈伪者、杀母者、杀父者、杀阿拉汉者、出佛身血者、破僧者、投外道者、贼住者、污比丘尼者、犯十三重罪之一而未出罪者、黄门、两性人、未满七岁者——此即非法共住者的十六种。巴利
Tiracchanagato peto micchādiṭṭhito kuhako mātughātako pitughātako arahantaghātako lohituppādako saṅghabhedako tithiyapakkantako theyyasaṃvāsako bhikkhunīdūsako terasannaṃ garukāpattīnaṃ aññataraṃ āpajjivā avuṭṭhito paṇḍako, ubhatobyañjanako, ūnasattavassako’ti idaṃ adhammābhisamayapuggalasoḷasakantī dve soḷasakā vuttā.
17 对于证知者,念可从这些因生起:由追念、由粗显识、由有益识、由无益识、由同类相、由异类相、由言说通智、由相状、由忆念、由印记、由计算、由持守、由修习、由书本系缚、由安立、由经验——这是念生起的十七种方式之一。巴利
17. Abhijānato sati uppajjati kaṭumikāya, oḷārikaviññāṇato hitaviññāṇato ahitaviññāṇato sabhāganimittato vīsabhāganimittato kathābhiñañāṇato lakkhaṇato saraṇato muddato gaṇanāto dhāraṇato bhāvanato potthakanibadhanato upanikkhepato anubhutato sati uppajjatīti idaṃ satiuppajjanākārasattarasakaṃ ekameva.
18 应依十八佛陀不共法而了知此十八种。巴利
18. Aṭṭhārasabuddhadhammavasena aṭṭhārasakaṃ veditabbaṃ.
19 听慧、思慧、数论、瑜伽、正理、胜论、算术、歌舞伎乐、医术、四吠陀、古传说、历史、星象、幻术、因论、咒术、战斗、诗律——这十九种世间学问,皆摄于佛陀的言教之中。这是国王所学的十九种技艺。巴利
19. Suti sumuti saṃkhyayogā ñāyavesesikā gaṇitā gadhabbā tikicchā catubbedā purāṇā itihāsajotisā māyā hetu mantanā yuddhā chadasā buddhavacanena ekūnavīsatīti idaṃ rañño sikkhitasathekūnavisatikaṃ.
22 最上的自制,最胜的律仪,适宜的行持,住处,收摄,防护,忍辱,柔顺,专一修行,乐住一处,宴坐,惭,愧,精进,不放逸,诵习学处,请益,于戒等生爱乐,无著,圆满学处——这二十二种是成就沙门的法。着袈裟、剃除须发,则是沙门的两种表相。巴利
22. Aggo yamo seṭṭho niyamo hāro vihāro saṃyamo saṃvaro khanti soraccaṃ ekantacariyā ekattābhirati paṭisallānaṃ hiri ottappaṃ vīriyaṃ appamādo sikkhāpadānaṃ uddeso paripucchā sīlādiabhirati nirālayatā sikkhāpadapāripūritāti bāvīsatisamaṇakaraṇā dhammā kāsāvadhāraṇaṃ bhaṇḍubhāvo cā’ti dve liṅgāni pakkhipivā vadanakāraṇaguṇabāvīsatikaṃ.
25 守护、亲近、于放逸与不放逸的了知、适宜的卧具住处、疾病时所得的特殊饮食、应得与否的分别、如法获得的食物分施、慰勉、往返的承事照料、村落与住处、行处、两种应作的交谈、见他人缺失时应安忍、审慎持戒无犯、对两位阿拉汉作所应作、对两位导师作所应作、令心生起与增长长养——以上为比丘所修的二十五种功德。巴利
25. Ārakkhā sevanā ceva pamattappamattā tathā seyyāvakāso gelaññaṃ bhojanaṃ labbhakañceva viseso ca vijāniyā pattabhattaṃ saṃvibhaje assāso ca paṭicāro gāmaviharaṃ cārā be sallāpo pana kātabbo chiddaṃ disvā khameyya ca sakkaccākhaṇḍakārī dve arahassāsesakāri dve janeyya janakaṃ cittaṃ vaḍḍhicitataṃ janeyya ca sikkhābale ṭhapeyya naṃ mettaṃ cittañca bhāvaye. Na jahe apadāya ca karaṇīye ca ussukaṃ paggahe khalikaṃ dhamme. Iti paṃcavīsa guṇāmilidena pakāsitā’ti idaṃ antevāsikamhi ācariyena kataguṇapaṃcavīsatikaṃ
忿、恨、覆、恼、嫉、悭、谄、诳、骄、傲、慢、过慢、憍、放逸、惛沉睡眠、喜、懈怠、恶友、色、声、香、味、触、法、渴爱、不乐——这些称为损害心性的二十五法,如此说为两种二十五法。巴利
Kodho upanāho makkho palāso issā macchariyaṃ māyā sāṭheyyaṃ thamho sāramho māno atimāno mado pamādo thinamiddhaṃ nadi ālasyaṃ pāpamittatā rūpā saddā gadhā rasā phoṭṭhabbā budhā pipāsā aratīti idaṃ cittadubbalīkaraṇadhammapañcavīsatikanti dve pañcavīsatikā vuttā.
28 第二十八。独处(paṭisallāna)守护那安住于独处的人:增长寿命,增长力量,遮盖过失,除去恶名,增长名誉,除去不乐,增长喜乐,除去恐惧,成就无畏,除去懈怠,生起精进,除去贪,除去嗔,除去痴,摧破我慢,粉碎〔散乱的〕寻思,令心一境,滋润心意,生起欢喜,令〔人〕受敬重,生起〔他人的〕敬意,使〔人〕值得礼敬,令得喜,令生悦,显示诸行的自性,开启〔破除〕有的结生,赋予一切沙门〔法〕——这便是独处的二十八种功德。巴利
28. Paṭisallānaṃ paṭisalliyamānaṃ puggalaṃ rakkhati. Āyuṃ vaḍḍheti, balaṃ vaḍḍheti, vajjaṃ pidahati, ayasaṃ apaneti, yasaṃ upadahati, aratiṃ apaneti, ratiṃ upadahati, bhayaṃ apaneti, vesārajjaṃ karoti, kosajjaṃ apaneti, vīriyaṃ abhijaneti, rāgaṃ apaneti, dosaṃ apaneti, mohaṃ apaneti, mānaṃ nihanti, vitakkaṃ bhañjati, cittamekaggaṃ karoti, mānasaṃ sinehayati, hāsaṃabhijaneti, garukaṃkaroti, mānaṃ uppādayati, namassiyaṃ karoti, pītiṃ pāpeti, pāmojjaṃ karoti, saṅkhārānaṃ sabhāvaṃ dassayati, bhavapaṭisadhiṃ ugghāṭeti, sabbasāmaññaṃ detīti idaṃpaṭisallāne guṇaṭṭhavīsatikaṃ.
大药大王:英勇,具惭,具愧,有拥护者,善友具足,堪忍,持戒,说真实语,清净具足,无忿,不慢,无嫉妒,精进具足,能积集,善于摄受,乐于分享,言语柔和,谦卑而住,无诡诈,无谄曲,智慧具足,有名望,明具足,为所依者谋利益,容貌端正,见者欢喜。如此,经中以二十八种功德讲述了此事。巴利
Mahosadho mahārāja sūro, hirimā, ottāpī, sapakkho, mittasampanno, khamo, sīlavā, saccavādī, soceyyasampanno, akodhano, anatimānī, anusūyako, vīriyavā, āyūhako, saṅgāhako, saṃvibhāgī, sakhilo, nivātavutti, asaṭho, amāyāvī, buddhisampanno, kittimā, vijjāsampanno, hitesī upanissitānaṃ, abhirūpo dassanīyo, pathito sabbajanassa, dhanavā yasavā’ti idaṃ mahosadhaguṇaṭṭhavīsatikaṃ iti dve aṭṭhavīsatikā vuttā.
30 由这十三种断德头陀功德——过去已修习、已奉行、已惯行、已习熟、已遍行、已圆满、以之为相的圣弟子,于此世间具足三十种殊胜功德。何等为三十种殊胜功德?即:心柔软、温和、具慈爱;已摧破、已断除、已降伏烦恼;慢与骄慢已断尽、已破损;不动摇、坚固而安住;无有犹豫;具足信心;圆具成就;离贪、离瞋、离痴;获得安乐;具足无比、清净的戒;为天与人所喜爱、所悦服;入于已断烦恼的圣者之流;被天与人所称赞、所恭敬,誉为勇士;无论在此或在彼世间,不为人轻蔑,远离恶趣之怖畏;期望广大善法之圆满,善能成就道果;无贪求之意、无瞋害之心;心无散乱,安住禅定;清净无染,无任何积攒、离散、分别、缠缚;内心安稳,无有迷乱;生活简朴,无有违越、不事邪行;所作自在,心得解脱;断尽一切疑惑,具足解脱知见与定;内心灭烦恼,清净不动,勇猛无畏;断除一切所依,与渴爱决绝;已证涅槃,安住无为,行住坐卧,咸得大乐;成就诸出家者之行。基于头陀功德,此三十种被称为具断德之功德。巴利
30. Imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi paripūritehi nimittabhūtehi ariyasāvako idha bhave tiṃsaguṇavarehi samupeto hoti katamehi tiṃsaguṇavarehi? Siniddhamudumaddavamettacitto hoti, ghātitahatavihatakileso hoti, hatanihatamānadappo hoti, acaladaḷhaniviṭṭhanibbematikasaddho hoti, paripuṇṇa-pīṇita. Pahaṭṭhalobhaniya-santa-sukha-samāpattilābhī hoti, sīla-vara-pavara-asama-sucigadhaparibhāvito hoti, devamanussānaṃ piyo hoti manāpo, khīṇāsava-ariyapuggala-pathito hoti, devamanussānaṃ vaditapūjito thutathavitathomitapasatho, idha vā huraṃ vā lokena anupalitto, appathokavajje’pi bhayadassāvī, vipula-vara-sampattikāmānaṃ maggaphalavarathasādhano, ayācitavipulapaṇītapaccayabhāgī, aniketasano, dhānajjhāyitapavaravihārī, vijaṭitakilesajālavathuko, bhinna-bhagga-saṅkuṭita-samhina-gatinivāraṇo, akuppadhammo, ahīnītavāso, anavajjabhogī, gativimutto, uttiṇṇasabbavicikiccho, vimuttijjhāyitatto, diṭṭhadhammo, acaladaḷhabhīruttāṇamupagato, samucchinnānusayo, sabbāsavakkhayampatto, santasukhasamāpattivihārabahulo, sabbasamaṇaṇaguṇasamupeto, imehi tiṃsaguṇavarehi samupeto hoti. Iti dhutaṅgaguṇānisaṃsaguṇavaratiṃsakaṃ.
生死苦、老苦、病苦、死苦,忧伤哀痛皆苦,苦难及不合意者亲近与所爱分离,父母兄弟姊妹及亲戚死去,亲属互相争吵,堕谤、恶行、戒律退失、见解退失、王权退失、盗贼、敌对、饥饿火灾,恐惧水患、旱灾、暴风、蛇蝎、自己身亡怨恨、他人毁谤、邪恶境界、刑罚、恶道、流放、谋害、疾病、生计困难、死亡巨大恐惧;各种凶器如叉、刀、斧、砍手砍脚砍鼻砍耳砍眼、瘢痕、剃发、秃顶、面部伤疤、身上烧烙、穿刺、剖开等皆苦。此乃苦的六十种类型。巴利
Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, sokopi paridevopi dukkho,upāyāsopi appiyehi sampayogopi piyehi vippayogopi, mātumaraṇampi pitumaraṇampi bhātumaraṇampi bhaginimaraṇampi ñātimaraṇampi ñātibyasanampi bhogavyasanampi sīlabyasanampi diṭṭhibyasanampi rājabyasanampi corabyasanampi veribhayampi dubbhikkhabhayampi aggibhayampi dukkhaṃ, udakabhayampi dukkhaṃ, ūmibhayampi āvaṭṭabhayampi kumbhīlabhayampi suṃsumārabhayampi attānuvādabhayampi parānuvādabhayampi asilokabhayampi daṇḍabhayampi duggatibhayampi parisasārajjabhayampi ājīvikabhayampi maraṇabhayampi mahābhayampi vettehi tāḷanampi kasāhi tāḷanampi aḍḍhadaṇḍakehi tāḷanampi hathacchedampi pādacchedampi nāsacchedampi kaṇṇacchedampi kaṇṇanāsacchedampi biḷaṅgathālikampi saṅkhamuṇḍikampi rāhumukhampi jotimalikampi hathapajjotikampi erakavattikampi cīrakavāsikampi eneyyakampi balisamaṃsikampi kahāpaṇikampi khārāpatacchikampi paḷighaparivattikampi palālapīṭhikampi tattenapi telena osiñcanampi sunakhehi khādāpanampi jīvasūlāropaṇampi asināsīsacchedanampīti idaṃ dukkhasaṭṭhikaṃ.
螺壳酷刑,指螺壳酷刑之操作:行刑者从受刑者上唇两侧、耳尖及喉部为界割开皮肤,将全部头发束成一结,用木棍绞紧后拔起,皮肤便连同头发一起被撕下;然后用粗砂石磨擦头骨并清洗,使其呈现如螺壳般光滑发亮的颜色。巴利
Saṅkhamuṇḍakanti saṅkhamuṇḍakammakaraṇaṃ taṃ karontā uttaroṭṭhassa ubhayato kaṇṇacūḷikagalavāṭakaparicchedena cammaṃ chidivā sabbakese ekato gaṇṭhiṃ kavā daṇḍakena veḍhavā uppāṭenti saha kesehi cammaṃ uṭṭhahati tato sīsakaṭāhaṃthūlasakkharāhi ghaṃsivā dhovantā saṅkhavaṇṇaṃ karonti.
碎颅铁丸,指以尖凿施作之刑。行刑时,先掀去颅骨,用钳夹取烧红的铁丸投入其中。于是脑髓被炙烤沸腾,向上涌出。巴利
Tatha biḷaṅgathālikanti kañjiyokkhalikakammakaraṇaṃ. Taṃ karontā sisakaṭāhaṃ uppāṭevā tattaṃ ayoguḷaṃ saṇḍāsena gahevā tatha pakkhipanti. Tena mathaluṅgaṃ pakkaṭhivā upari uttarati.
罗睺口,即罗睺口之刑罚。行刑者以尖杵撑开其口,在口中点燃灯焰;或从耳际皮肤开始,用钳撕裂面部,令鲜血淌流,充满口中。巴利
Rāhumukhanti rāhumukhakammakaraṇaṃ. Taṃ karontā saṅkunā vivarivā antomukhe dīpaṃ jālenti. Kaṇṇacūḷikāhi vā paṭṭhāya mukhaṃ nikhādanena khaṇanti lohitaṃpaggharivā mukhaṃ pūreti.
火鬘,即用油布缠裹全身,然后点燃。巴利
Jotimālikanti sakalasarīraṃ telapilotikāya veṭhevā ālimpenti.
称为“手灯”,即手持油布,缠绕手中,将其点燃。巴利
Hathapajjotikanti hathe telapilotikāya veṭhevā pajjālenti.
称为“埃拉卡瓦蒂”,即施行埃拉卡瓦蒂之行。行此者从颈以下割切皮环,使之落至脚踝,再用绳索绑缚牵拉。他踩在自己皮环上,扑倒在地。称为“基拉卡瓦西卡”(穿树皮衣者),即行穿树皮衣之行。行此者同样割切皮环,安放于腰间。从腰间起……巴利
Erakavattikanti erakavattakammakaraṇaṃ. Taṃ karontā heṭṭhāgivato paṭṭhāya cammavaṭṭe kantantā gopphake pātentī atha naṃ yottehi badhivā kaḍḍhanti. So attano’vacammavaṭṭe akkamivā patati cīrakavāsikanti cirakavāsikakammakaraṇaṃ. Taṃ karontā tatheva cammavaṭṭe kantivā kaṭiyaṃ ṭhapenti. Kaṭito paṭṭhāya kantivāgopphakesu ṭhapenti. Uparimehi heṭṭhimasarīraṃ cīrakanivāsananivathaṃ viya hoti.
称为“艾尼亚鹿”,即作鹿之行。行此者将铁钉、铁柱钉入肩、肘、膝之处。他以四根铁柱撑立于地上。接着,众人围绕他燃火。火灭之后,移除铁柱,他便仅以四肢的骨端支撑而立。巴利
Eṇeyyakanti eṇeyyakakammakaraṇaṃ. Taṃ karontā uhosu kapparesu ca jaṇṇukesu ca ayasalākayo davā ayasūlāni koṭṭenti. So catuhi ayayulehi bhumiyaṃ patiṭṭhahati. Atha naṃ parivārevā aggiṃ karonti. Taṃ sadhisadhito sūlāni apanovā catuhi aṭṭhikoṭīhiyeva ṭhapenti.
称作“拔离萨曼斯”,即用双头钩击打之后,将皮、肉、筋一条条撕裂开来。巴利
Baḷisamaṃsikantiubhatomukhehi baḷisehi paharivā cammamaṃsanahārūni uppāṭenti.
称作“迦哈帕纳”,即以锋利的斧子将全身从头开始,剁成一块块铜钱大小的碎肉。巴利
Kahāpaṇakanti sakala sarīraṃ tiṇhāhi vāsīhi koṭito paṭṭhāya kahāpaṇa mattaṃ kahāpaṇa mattaṃ pātentā koṭṭenti.
称作“卡拉帕塔赤基”,即以种种武器击打身体,再用刷子浇淋碱水,令皮肉筋销融流下,仅剩骨架如八环锁链般而立。巴利
Khārāpatacchikanti sarīraṃ tatha tatha āvudhehi paharivā kocchehi khāraṃ saṃsenti cammamaṃsanahārūni paggharivā aṭṭhakasaṅkhalikā’va tiṭṭhati.
“Paḷigha”者,令其侧身而卧,将铁桩从耳孔钉入,紧缚于地,随即抓起双脚抛甩。巴利
Paḷighaparivattakatī ekena passena nipajjāpevā kaṇṇaṇacchidde ayasūlaṃ koṭṭevā pathaviyā ekabaddhaṃ karonti atha naṃ pāde gahevā āvijjhanti.
“Palālapīṭhika”者,巧于行刑者切开皮肉,以小石砧砸碎其骨,抓住发髻提起,彼时唯剩一堆血肉。然后又用其头发将其周身缠绕,如同捆扎稻草把一般紧紧束缚。此出自《律藏注疏》。巴利
Palālapīṭhikanti cheko kāraṇiko chavicammaṃ acchidivā nisadapotakehi aṭṭhini bhidivākesakalāpe gahevā ukkhipanti. Maṃsarāsiyeva hoti. Atha naṃ keseheva pariyonadhivā gaṇhanti palālavaṭṭiṃ viya kavā paḷiveṭhentī’ti vinayaṭīkā.
当如此辨识这六十种苦后,于诸有中厌患、离染,断除有爱,便应以苦随观智观察苦相。巴利
Imañca saṭṭhividhaṃ dukkhaṃ sallakkhevā bhavesu nibbidivā virajjivā bhavataṇhaṃ pahāvā dukkhalakkhaṇaṃ dukkhānupassanā ñāṇena passitabbanti.
“Diyaḍḍhasikkhāpada”者,即一百五十学处;除去七十五众学法,依其余者,当知为一百五十学处。巴利
Diyaḍḍhasikkhāpadasatanti pañcasattati sekhiye apanevā sesānaṃ vasena diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ veditabbanti.
于一百零四应持守者中,有三十四种为单处所,三十四种为二处所,十六种为三处所,五种为四处所,十三种为五处所,二种为七处所。巴利
Caturādhikasatesu gahetabbathesu pana catuttiṃsa ekathānī, catuttiṃsa dveyathāni soḷasa tyathāni, paṃca caturathāni, terasa pañcathāni, dve sattathānī’ti.
依善安住者,是善。
善巧者证得寂静之道,
此是牟尼所阐明的清净法,
已证入胜义自性之趣;
依种种意趣之力而转起的教法义理,
善巧者以智明了。
宣说殊胜义者,
当如狮王擒象,执取其义。
舍弃无实益与有害者,而取有益者,
如欲健康者避离疾病。
智者当摄取相应之义,
如鹅王取乳(而舍水)。巴利
Kusalena ṭhitā kusalā Kusalo adhigacchati santipadaṃ, Kathitaṃ muninā sucitaṃ Paramatha sabhāvagatīsu gataṃ; Nānāadhippāyavasā pavatte Pāṭhānamathe kusalo vidivā, Ārocamāno varayuttamathaṃ Gaṇheyya sīho viya nāgarājaṃ; Hivā asāraṃ suhitañca gaṇhe Ārogyakāmo ahitaṃ’va rogaṃ, Viññu paveseyya ca yuttamathaṃ Haṃsādhipo vā udakaṃ’va khīrā’ti;
这位尊者具足极清净的信心、智慧与精进,汇聚了戒行、正直、柔和等众善功德,善于领会、深入自他宗派及适时的义理,具足智慧明达,于三藏教法及其注释中,以无碍智光之力,能饶益众生、引生安乐,发出甜美、崇高之音声……此偈乃名为“大三藏小护法长老”、拥有广大清净智慧的大诗人所作,出自著名的《弥兰陀注疏》。巴利
Paramavisuddhasaddhābuddhivīriyapatimaṇḍitena sīlācārajjavamaddavādi-guṇasamudayasamuditenasakasamayasamayantaragahaṇajjhogāhasamathena- paññāveyyattiyasamannāgatena tipiṭakapariyattippabhede sāṭṭha-kathe sathusāsane appaṭihatañāṇappabhāvena ānanubhāvakaraṇa- sampattijanitasukhaviniggatamadhuroḷāravacanalāvañañayuttena yutta-mathavādinā vādīvarena mahākavinā suvipulavimalabuddhinā mahātipiṭaka- cūḷābhayathero’ti garūhi gahitanāmadheyyenatherena kato milidaṭīkāgatho samatto.
暂且如此:在那世间,为度脱世间而作追寻,
为令善男子们得清净,开显以正理与智慧,
只要那清净心、如如者、
世间至尊大仙的“佛陀”之名,仍在这世间流传。
他享用了不死甘露,灭除十二种恶;
消弭极度的饥渴。
忿、恨、争论与离间语,
冷热及触所生上妙味;
犹如牙痛与肿烂所生的果报,
善说的法能调伏愤怒,
更能灭尽无余恶,
为施者带来预流等果。
如是,三百五十五相,一时
具足甘美悦意之一味。
柔软适体,质地精良,调制得当,
无有怖畏,如洲如岛,安住平等;
于兰卡胜岛,善安住之
大寺,亦即胜者子之住处。
长老众传承完备,
于胜者教法中彰明教化;
于三藏教法中,彼等以庄严性而为庄严。
以彼清净无垢之慧
令与王侯共处之人喜悦,
于无上众会中令众欢喜。
注疏,意为汇集释义之光明;即以此详尽义理,彰显经义,故名为“注疏光明揭示”。
此为依循次第,逐句展开,于语义之道上,依次而成就。
依善逝之所作,令我心中萌发胜者之苗芽,故称为“善育营造者”。
一切所成就的种种殊胜功德财富,皆由善法而来,因善行所集成故。
以彼善法而愿求者,
于三种中随其所愿,愿证殊胜菩提之智。
愿我无畏,为彼速得胜愿,
证得无上一切知智。
从此处命终,我以善业,
先住于兜率天宫。
长久以来,反复行持善法。
如同殊胜弥勒菩萨,恒时无间。
那里,人犹如胜者的尊贵苗芽,
正如英雄佛陀,是世间唯一的引导者,
其后渡越彼岸,我成为殊胜功德之作者,
恒受人及非人敬奉。
妙音殊胜、善心、施与最上者,
安住于圣典;当贤善者宣说时,
开显最胜义之智者
求胜法安乐之具戒者
若我生于三十三天,或生于悦意的兜率喜足天中,
所愿随心皆得圆满。
常生于殊胜合宜之地
智者积福行善业
我亦如是,处于无上之位,
为妇女与男子所尊敬,
以财富、智慧与声名而辉耀。
再度清净世尊教法。
以此功德,于生命终结之际
直至证得无上一切知智。
恒常为饶益世间之行者。
于生生世世中,清净修习波罗蜜。
以此广大功德,于诸有中,
功德增上,安住清净胜德。
诚然,人中最胜,一切中至上。
我当成佛,为最上救护主,众生之依怙。
我以所积之善业、所行恭敬,
愿彼诸众生无怨敌、住于乐。
愿诸天神与人王,
以法以正,平等守护此整个大地。巴利
Tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ lokanitharaṇesitaṃ Dassento kulaputtānaṃ nayapaññā visuddhiyā, Yāva buddho’ti nāmampi suddhacittassa tādino Lokamhi lokajeṭṭhassa pavattati mahesino; Bhuttā sudhādvādasa hanti pāpake Khudhaṃ pipāsaṃ atidaraṃtrimaṃ (?) Kodhupanāhañcavivādapesuniṃ Situṇhatadiñca rasaggamāvahā; Dentassa pākādisakapphalāvahā Dhammo suvutto pana kopadhāpake, Taduttariṃ hanti asesapāpake Dentassa sotādisakapphalāvaho; Iti pañca tiyaḍḍhasate sakide (?) Madhurābhiramekarasenana yuto, Milidā suṭikā suguṇā sukatā Nibhayena dvīpasena (?) Yatā samato; Laṅkavhaye dipavare susaṇaṇṭhitā Mahāvihāre ca jinorasālaye, Paramparā theragaṇā susaṇṭhitā Pakāsakā ye varasathusāsane; Tesaṃ alaṅkārabhavena sāsane Tipeṭake suddhavisuddhabuddhinā, Sahāsayantena nare sarājike Pahāsayantena gaṇe gaṇuttame; Ṭīkā’ti nāmena milidadīpikā Varathato gathappakarena sambhavaṃ (?) Sugathakārenajinaṅkurena me Katañca yaṃ yaṃ varapuñña sampadaṃ (?) Kusalena tenevahipathayantā Varabodhiñāṇaṃ tividhesu ye yaṃ, Nibhayena tesaṃ turasijjhataṃ taṃ (?) Paramañca sabbaññutaṃ pāpuṇeyyaṃ; Ito cuto’haṃsuhitena kammunā Bhavāmi deve tusitavhaye pure, Ciraṃ caranto kusalaṃ punappunaṃ Tatheva metteyyavare nirantaraṃ; Tato naranto’va jinaṅkuro varo Yathā vīrabuddho’ti bhavekanāyako, Tato taranto varapuññakārako Bhavāmi narānarapūjito sadā; Susuro pavaro sumano varado Piṭakena vase sajane kathite, Pavaratha pakāsakañāṇavaro Varadhammasukhesanako sīlavā (?) Sace tidive tusite manorame Bhavāmi jāto manorathappati, Varappadese patirūpake sadā Dhīrā pajāyanti supuñña kammino; Ahampi tatheva padesamuttame Bhavāmi nārīhi narehi pūjito, Dhanena ñāṇena yasena dīpito Visodhayanto puna sathusāsananaṃ; Anena puññena bhavāvasānake Sabbaññutaṃyāva ca pāpūṇevaraṃ, Nirantaraṃ lokahitassa kārako Bhave bhaveyyaṃ sucito ca pāramī; Puññenanena vipulena bhavābhavesu Puññābhivūḍḍha parisuddhaguṇādhivāso, Huvā narādhikataro (vata) sabbaseṭṭho; Buddho bhaveyyamahamuttamanāthanātho; Puññena ciṇṇena piye mayā’daraṃ (?) Sattā averā sukhitā bhavantu te, Devā naridā sakalaṃ imaṃ mahiṃ Rakkhantu dhammena samena dhammino’ti;
1 2 3 4 5