凡其义与他义相违者,此即义之相违;
譬如明净之云,令众喜悦。
Viruddhatthantaraṃ tañhi, yassa’ññattho virujjhati; Adhippete yathā megho, visado sukhaye janaṃ.
以何增胜之因,于此有中如是而成;
此萤遍照无余诸方,皎然辉耀。
Visesya madhikaṃ yenā, jhattha metaṃ bhave yathā; Obhāsitā’sesadiso, khajjoto’yaṃ virājate.
凡义之悟入艰难,因语基词根等分别故,是名晦涩之失;
譬如“彼与此者,为所爱所拥”,其句难晓,即其例也。
Yassa’tthā’vagamo dukkho, pakatyā’divibhāgato; Kiliṭṭhaṃ taṃ yathā tāya, so’ya māliṅgyate piyā.
凡染污句,其义迟钝、如双关等类者;
彼亦摄于染污句之过失中。
Yaṃ kiliṭṭhapadaṃ mandā, bhidheyyaṃ yamakādikaṃ; Kiliṭṭhapadadose’va, tampi anto karīyati.
缀以悦耳之声,连以流畅之辞;
具足明晰之德,此双关句我思量。
Patītasaddaracitaṃ, siliṭṭhapadasandhikaṃ; Pasādaguṇasaṃyuttaṃ, yamakaṃ mata medisaṃ.
未离者、已离者及其他,非由多音节重复所生;
此双关语,以诸句之初、中、末为行境。
Abyapetaṃ byapeta’ñña, māvuttā’nekavaṇṇajaṃ; Yamakaṃ tañca pādāna, mādi, majjha, nta, gocaraṃ.
善与不善诸人,纵有德亦能甄别;
然于无甄别之众前,彼等不得甄别。
Sujanā’sujanā sabbe, guṇenāpi vivekino; Vivekaṃ na samāyanti, avivekijanantike.
善、不善,一切;强、不强,复次。
他们未曾到达,直到心被灭尽,才会成为苦乐的施与者。
无间隔的双关,以第一、第二、第三句等句首为始。
Kusalā’kusalā sabbe, pabalā’pabalā thavā; No yātā yāva’hosittaṃ, sukhadukkhappadā siyuṃ; Abyapeta paṭhama dutiya tatiyapādādi yamakaṃ.
她恭敬地灭除怖畏,被我反复安置;
礼敬、尊崇于三宝之器中。
Sādaraṃ sā daraṃ hantu, vihitā vihitā mayā; Vandanā vandanāmāna, bhājane ratanattaye.
莲花或净或染污,虚空或阴或澄明;
善逝善行于世间,彼作利益与安乐。
Kamalaṃ ka’malaṃ kattuṃ, vanado vanado’mbaraṃ; Sugato sugato lokaṃ, sahitaṃ sa hitaṃ karaṃ.
不侵害等诸对之中,此提示已示出;
应知唯此诸门径,其余诸对亦当了知。
Abyapetādiyamaka , sseso leso nidassito; Ñeyyāni’māyeva disā, ya’ññāni yamakānipi.
他们种类极为繁多,皆由相混而生。
然而,有些事容易,有些事则极为困难。
Accantabahavo tesaṃ, bhedā sambhedayoniyo; Tathāpi keci sukarā, keci accantadukkarā.
重颂与谜语,皆非尽甘美;
恐弟子疲厌,一切我悉舍。
Yamakaṃ taṃ pahelī ca, nekantamadhurāni’ti; Upekkhiyanti sabbāni, sissakhedabhayā mayā.
凡与处、时、技艺、世间相违,与正理、传承相违者,
此相违之句,由例证而分明。
Desakālakalāloka, ñāyāgamavirodhi yaṃ; Taṃ virodhipadaṃ ce’ta, mudāharaṇato phuṭaṃ.
凡为骄慢所醉者,应说者被称为可引申者;
犹如夜中,一切方所皆皎白。
Ya dappatīta mānīya, vattabbaṃ neyya māhu taṃ; Yathā sabbāpi dhavalā, disā rocanti rattiyaṃ.
智者不认为此有多可思议,于一切处皆然;
难得者,是超越言说能力之趣向。
Nedisaṃ bahu maññanti, sabbe sabbattha viññuno; Dullabhā’vagatī sadda, sāmatthiyavilaṅghinī.
若有待简别者,得彼具义之简别;
如是彼以眼,见之更明了。
Siyā visesanāpekkhaṃ, yaṃ taṃ patvā visesanaṃ; Sātthakaṃ taṃ yathā taṃ so, bhiyyo passati cakkhunā.
若一词令所简别者转劣,其义亦随之成劣;此理如是。
萤火虫的光芒已然隐没,太阳冉冉升起。
Hīnaṃ kare visesyaṃ yaṃ, taṃ hīnatthaṃ bhave yathā; Nippabhī kata khajjoto, samudeti divākaro.
仅为补足音节者,此被视为无义;
譬如“我礼敬佛之莲足”中之虚字,亦复如是。
Pādapūraṇamattaṃ yaṃ, anatthamiti taṃ mataṃ; Yathā hi vande buddhassa, pādapaṅkeruhaṃ pi ca.