第6品·动词品·今日过去时
6. 动词品解释 · 251 段
接下来解说今日过去时。巴利
Atha ajjattanī vuccate.
587 过去时词尾:ī、uṃ、o、ttha、iṃ、mhā、ā、ū、se、vhaṃ、aṃ、mhe。巴利
587.Bhūte ī uṃ o ttha iṃ mhā ā ū se vhaṃ aṃ mhe.
“abhavī”意为“已存在”,即“过去”之义。在过去时中,于表达过去行为的动词后接ī等词尾。巴利
Abhavīti bhūto, atītoti attho, bhūte kāle kriyatthā paraṃ īiccādayo honti.
588 当以a、ī结尾,或以ssā、ssati等结尾的词干后接辅音时,插入i作为连接元音。巴利
588.A ī ssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu.
对于以a、ī、ssā、ssati等开头的词尾,当其前接辅音时,在辅音开头插入i或u。通过“辅音”一词,排除了以a开头的五个、以ī开头的七个,共十二个纯元音词尾。巴利
Aādissa īādissa ssāādissa ssatiādissa ca byañjanassa ādimhi iu hoti. ‘Byañjanassā’ti etena aādimhi pañca, īādimhi sattāti dvādasa suddhasaravibhattiyo paṭikkhipati.
依“āīssādīsvau vā”这一经句,可于词根前加a,以为区别。巴利
‘Āīssādīsvau vā’iti suttena vikappena dhātvādimhi akāro.
他则为abhavī、bhavī;他们则为abhavuṃ、bhavuṃ;你则为abhavo、bhavo;你们则为abhavittha、bhavittha;我则为abhaviṃ、bhaviṃ;我们则为abhavimhā、bhavimhā;他又为abhavā、bhavā;他们又为abhavū、bhavū;你又为abhavise、bhavise;你们又为abhavivhaṃ、bhavivhaṃ;我又为abhavaṃ、bhavaṃ;我们又为abhavimhe、bhavimhe。巴利
So abhavī, bhavī, te abhavuṃ, bhavuṃ, tvaṃ abhavo, bhavo, tumhe abhavittha, bhavittha, ahaṃ abhaviṃ, bhaviṃ, mayaṃ abhavimhā, bhavimhā, so abhavā, bhavā, te abhavū, bhavū, tvaṃ abhavise, bhavise, tumhe abhavivhaṃ, bhavivhaṃ, ahaṃ abhavaṃ, bhavaṃ, mayaṃ abhavimhe, bhavimhe.
依“āīū”等规则,将ī、mhā、ā、ū转为短音时:他则作abhavi、bhavi;我们则作abhavimha、bhavimha;他则作abhava、bhava;他们则作abhavu、bhavu。巴利
‘Āīū’iccādinā ī, mhā, ā, ūnaṃ rassatte-so abhavi, bhavi, mayaṃ abhavimha, bhavimha, so abhava, bhava, te abhavu, bhavu.
589 条件式词尾 eyyātha 的 ea、ā、ī 等位,可替换为 o、a、aṃ、ttha、ttho、vho,亦可保留原形。巴利
589.Eyyāthasseaāīthānaṃ o a aṃ ttha ttho vho vā.
对于 eyyātha 等词尾,依其次第,可有 o 等替换形式。巴利
Eyyāthādīnaṃ yathākkamaṃ oādayo honti vā.
你们:gaccheyyātho 或 gaccheyyātha;你:agacchissa 或 agacchisse;我:agamaṃ、gamaṃ、agama 或 gama;他:agamittha、gamittha、agamā 或 gamā;他:agamittho、gamittho、agamī 或 gamī;你们:gacchavho 或 gacchatha。巴利
Tumhe gaccheyyātho, gaccheyyātha vā, tvaṃ agacchissa, agacchisse vā, ahaṃ agamaṃ, gamaṃ, agama, gama vā, so agamittha, gamittha, agamā, gamā vā, so agamittho, gamittho, agamī, gamī vā, tumhe gacchavho, gacchatha vāti.
由此,对于词尾 ī、ā、a,分别替换为 ttho、ttha、aṃ。例如:so abhavittho(他存在)、bhavittho;so abhavittha、bhavittha;ahaṃ abhavaṃ(我存在)、bhavaṃ。巴利
Iminā ī, ā, avacanānaṃ ttho, ttha, aṃādesā honti, so abhavittho, bhavittho, so abhavittha, bhavittha, ahaṃ abhavaṃ, bhavaṃ.
相关的经文如下:词尾为 ī 的例子——mā visiyittho(不要被解开),sañjagghittho mayā saha(与我一起笑)。词尾为 ā 的例子——anumodittha vāsavo(帝释随喜),nimantayittha vāsavo(帝释邀请),khubbhittha nagaraṃ tadā(那时城市震动),subhūtitthero gāthaṃ abhāsittha(须菩提长老说偈)。词尾为 a 的例子——idhāhaṃ mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ(在此我对末利夫人王后这样说),ajānamevaṃ āvuso avacaṃ jānāmīti(贤友,我不知而说‘我知道’),ahaṃ kāmānaṃ vasamanvagaṃ(我随逐欲乐),ajjhagaṃ amataṃ santiṃ(我证得不死寂静)等。巴利
Atrimā pāḷī – īmhi-paṅko ca mā visiyittho , sañjagghittho mayā saha . Āmhi-anumodittha vāsavo , nimantayittha vāsavo , khubbhittha nagaraṃ tadā , subhūtitthero gāthaṃ abhāsittha . Amhi-idhāhaṃ mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ , ajānamevaṃ āvuso avacaṃ jānāmīti , ahaṃ kāmānaṃ vasamanvagaṃ , ajjhagaṃ amataṃ santiṃ iccādi.
590 【规则590】对于词尾 uṃ、ssi、ṃsu,分别替换为 uṃ、ssi、ṃsu。巴利
590.Uṃssiṃsvaṃsu.
词尾uṃ此处可变为iṃsu、aṃsu。巴利
Umiccassa iṃsu, aṃsu honti.
如agamiṃsu、agamaṃsu、agamuṃ所示。由此,词尾uṃ可替换为iṃsu,例如abhaviṃsu、bhaviṃsu。巴利
Agamiṃsu, agamaṃsu, agamuṃ. Iminā uṃssa iṃsu, abhaviṃsu, bhaviṃsu.
591 对于词尾o,可替换为a、i、ttha、ttho。巴利
591.Ossa a i ttha ttho.
以-o结尾者,转为-a等。巴利
Ossa aiccādayo honti.
tvaṃ abhava, tvaṃ abhavi, tvaṃ abhavittha, tvaṃ abhavittho(意为‘你是/曾是’)。巴利
Tvaṃ abhava, tvaṃ abhavi, tvaṃ abhavittha, tvaṃ abhavittho.
以下是相关经文——以-a结尾的:‘mā hevaṃ ānanda avaca(阿难,不要这样说)’,‘tvameva dāni’makara(如今你正是造作者)’,‘yaṃ kāmo byagamā tayi(那欲望已从你消失)’。以-i结尾的:‘mā tvaṃ bhāyi mahārāja(大王,不要害怕)’,‘mā tvaṃ bhāyi rathesabha(车乘之主,不要害怕)’,‘mā cintesi(不要思虑)’,‘mā tvaṃ soci(不要忧伤)’,‘yācāmi luddakaṃ ahaṃ(我向猎人乞求)’。以-ttha结尾的:‘assu tiṇṇo amaññittha(他自以为已渡越)’,‘mā kilittha mayā vinā(不要离开我而染污)’,‘māssu kujjhittha nāvika(船夫切莫生气)’。以-ttho结尾的:‘purāṇe amaññittho(你曾思惟古旧之事)’,‘mā dayhittho punappunaṃ(不要一再燃烧)’,‘tiṇamatte asajjittho(你曾执著于草芥)’,‘mā’。巴利
Atrimā pāḷī-ossa atte-mā hevaṃ ānanda avaca , tvameva dāni’makara, yaṃ kāmo byagamā tayi . Itte-mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha , mā cintesi mā tvaṃ soci, yācāmi luddakaṃ ahaṃ . Tthattemāssu tiṇṇo amaññittha , mā kilittha mayā vinā , māssu kujjhittha nāvika . Tthotte-mā purāṇe amaññittho , mā dayhittho punappunaṃ , tiṇamatte asajjittho , mā tvaṃ brahmuno vacanaṃ upātivattittho , mā tvaṃ maññittho na maṃ jānātī ti.
其中,‘mā dayhittho’等词,亦可依重述过去式(parokkhāvacana)而成立。巴利
Tattha ‘mā dayhittho’iccādīni parokkhāvacanenapi sijjhanti.
依经辨析,ttha 转为 ttho。如云:‘taṃ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā’——诸位贤者,我告诉你们,所有在此聚集者;‘massu mittānaṃ dubbhittho’——切勿伤害朋友;‘mittadubbho hi pāpako’——因为伤害朋友者是恶人。巴利
Suttavibhattena tthassa ttho hoti, taṃ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā , massu mittānaṃ dubbhittho. Mittadubbho hi pāpakoti .
依《大语法书》,词尾 o 有时会脱落。例如:‘puna dānaṃ adā tuvaṃ’——你又行布施;‘mā no tvaṃ tāta adadā’——亲爱的,不要给我们;‘mā bhoti kupitā ahu’——女士,切莫生气;‘māhu pacchānutāpinī’——切勿事后追悔。巴利
Mahāvuttinā ossa kvaci lopo, puna dānaṃ adā tuvaṃ , mā no tvaṃ tāta adadā , mā bhoti kupitā ahu , māhu pacchānutāpinī .
对于以 o 结尾的词,可替换为 si。巴利
Ossa si hoti vā.
tvaṃ abhavasi、bhavasi(你曾存在、你存在),tvaṃ anubhosi(你体验)。巴利
Tvaṃ abhavasi, bhavasi, tvaṃ anubhosi.
593 【规则593】当 mhā、ttha 位于词首时,变为 uu。巴利
593.Mhātthānamuu.
当 mhā、ttha 位于词首时,变为 uu。巴利
Mhā, tthānaṃ ādimhi uu hoti.
诸如 assosumhā(我们听闻)、ahesumhā(我们曾是)、avocumhā(我们说)、avocuttha(你们说)等形式可见。巴利
Assosumhā, ahesumhā, avocumhā, avocuttha iccādīni dissanti.
tumhe abhavuttha, bhavuttha, abhavittha, bhavittha(表示“你们存在”“曾存在”等);mayaṃ abhavumhā, bhavumhā, abhavimhā, bhavimhā(表示“我们存在”“曾存在”等)。巴利
Tumhe abhavuttha, bhavuttha, abhavittha, bhavittha vā, mayaṃ abhavumhā, bhavumhā, abhavimhā, bhavimhā vā.
594 对于iṃ,词首也为su。巴利
594.Iṃssa ca suu.
对于此处iṃ,以及mhā、ttha,词首为su,即加上sāgama。以ca字表示,对于ī等词首也加上sāgama;当有sāgama时,它成为辅音,其词首得到i的插入。由此,“imā gāthā abhāsisuṃ”(他们说了这些偈颂)、“te me asse ayācisuṃ”(他们向我请求那些马)、“yathābhūtaṃ vipassisuṃ”(他们如实观见)等得以成立。巴利
Imiccassa mhā, tthānañca ādimhi suu hoti, sāgamo hotīti attho. Casaddena īādīnampi ādimhi sāgamo hoti, sāgame ca sati byañjanaṃ hoti, tassa ādimhi iāgamo labbhati. Tena ‘‘imā gāthā abhāsisuṃ , te me asse ayācisuṃ, yathābhūtaṃ vipassisuṃ’’ iccādīni sijjhanti.
so bhogaṃ anubhosi, anubhavi——他体验了享受;tumhe anubhosittha, anubhavittha——你们体验了享受;ahaṃ anubhosi, anubhaviṃ——我体验了享受;mayaṃ anubhosimhā, anubhavimhā——我们体验了享受。巴利
So bhogaṃ anubhosi, anubhavi vā, tumhe anubhosittha, anubhavittha vā, ahaṃ anubhosi, anubhaviṃ vā. Mayaṃ anubhosimhā anubhavimhā vā.
595 【规则595】对于e尾和o尾,uṃ替换为suṃ。巴利
595.Eontā suṃ.
以e结尾和以o结尾的词干,其后接的uṃ语尾可替换为suṃ。巴利
Edantato odantato ca parassa uṃvacanassa suṃ hoti vā.
其中,ānesuṃ意为“他们带来”,sāyesuṃ意为“他们品尝”,cintesuṃ意为“他们思考”,paccanubhosuṃ意为“他们随受用”,paribhosuṃ意为“他们遍受用”,adhibhosuṃ意为“他们胜受用”,abhibhosuṃ意为“他们征服”。巴利
Ānesuṃ, sāyesuṃ, cintesuṃ, paccanubhosuṃ, paribhosuṃ, adhibhosuṃ, abhibhosuṃ.
依经文所辨,以ā收尾的语干也是如此:vihāsuṃ意为“他们居住”,viharanti意为“他们居住”,te anubhosuṃ意为“他们体验”,这些皆为纯粹的主动形式。巴利
Suttavibhattena ādantatopi ca, vihāsuṃ viharanti ca , te anubhosuṃ, imāni suddhakatturūpāni.
由此,bhoga作anvabhūyī与anubhūyī,即“所享受的(所体验的)”。巴利
Tena bhogo anvabhūyī, anubhūyī.
缩短时:anvabhūyi, anubhūyi。巴利
Rassatte-anvabhūyi, anubhūyi.
重叠时:anvabhuyyi, anubhuyyi。巴利
Dvitte-anvabhuyyi, anubhuyyi.
由此,bhogā anvabhūyuṃ, anubhūyuṃ, anvabhūyiṃsu, anubhūyiṃsu 等则是纯被动形式。巴利
Tena bhogā anvabhūyuṃ, anubhūyuṃ, anvabhūyiṃsu, anubhūyiṃsu iccādi suddhakammarūpaṃ.
so maggaṃ abhāvi, bhāvi, abhāvesi, bhāvesi, abhāvayi, bhāvayi(他修习了道);te maggaṃ abhāviṃsu, bhāviṃsu(他们修习了道)。巴利
So maggaṃ abhāvi, bhāvi, abhāvesi, bhāvesi, abhāvayi, bhāvayi, te maggaṃ abhāviṃsu, bhāviṃsu.
‘eontāsuṃ’即从以e结尾的词干后接suṃ。te maggaṃ abhāvesuṃ, bhāvesuṃ, abhāvayiṃsu, bhāvayiṃsu(他们修习了道);tvaṃ maggaṃ abhāvaya, bhāvaya, abhāvayi, bhāvayi(你修习道);tvaṃ maggaṃ abhāvittha, bhāvittha, abhāvayittha, bhāvayittha(你修习了道);tvaṃ maggaṃ abhāvayittho, bhāvayittho(你修习了道);tvaṃ maggaṃ abhāvesi, bhāvesi(你修习道);tumhe maggaṃ abhāvittha, bhāvittha, abhāvayittha, bhāvayittha(你们修习了道);ahaṃ maggaṃ abhāviṃ, bhāviṃ, abhāvesiṃ, bhāvesiṃ, abhāvayiṃ, bhāvayiṃ(我修习了道);mayaṃ maggaṃ abhāvimhā, bhāvimhā, abhāvimha, bhāvimha, abhāvayimhā, bhāvayimhā, abhāvayimha, bhāvayimha(我们修习了道)。巴利
‘Eontāsu’nti edantamhā suṃ. Te maggaṃ abhāvesuṃ, bhāvesuṃ, abhāvayiṃsu, bhāvayiṃsu, tvaṃ maggaṃ abhāvaya, bhāvaya, abhāvayi, bhāvayi, tvaṃ maggaṃ abhāvittha, bhāvittha, abhāvayittha, bhāvayittha, tvaṃ maggaṃ abhāvayittho, bhāvayittho, tvaṃ maggaṃ abhāvesi, bhāvesi, tumhe maggaṃ abhāvittha, bhāvittha, abhāvayittha, bhāvayittha, ahaṃ maggaṃ abhāviṃ, bhāviṃ, abhāvesiṃ, bhāvesiṃ, abhāvayiṃ, bhāvayiṃ, mayaṃ maggaṃ abhāvimhā, bhāvimhā, abhāvimha, bhāvimha, abhāvayimhā, bhāvayimhā, abhāvayimha, bhāvayimha.
so maggaṃ abhāvā, bhāvā, abhāvittha, bhāvittha, abhāvayittha, bhāvayittha(他修习了道)等,是致使主动形式。巴利
So maggaṃ abhāvā, bhāvā, abhāvittha, bhāvittha, abhāvayittha, bhāvayittha iccādi hetukatturūpaṃ.
诸如tena maggo abhāviyi, bhāviyi(由他,道被修习)与tena maggā abhāviyiṃsu, bhāviyiṃsu(由他,诸道被修习)等,属致使被动形式。巴利
Tena maggo abhāviyi, bhāviyi, tena maggā abhāviyiṃsu, bhāviyiṃsu iccādi hetukammarūpaṃ.
接下来,说明重述过去时(parokkhā)。巴利
Atha parokkhā vuccate.
596 重述过去时的词尾为:a、u、e、tha、aṃ、mha、ttha、re、ttho、vho、iṃ、mhe。巴利
596.Parokkhe a u e tha aṃ mha ttha re ttho vho iṃ mhe.
对于诸根而言,过去的、不在眼前的,称为“parokkha”,即非现前之义。在过去时中,为表达自身的过去动作,有a等词尾。巴利
Akkhānaṃ indriyānaṃ paraṃ parokkhaṃ, apaccakkhanti attho. Bhūte kāle attano parokkhakriyāya vattabbāya kriyatthā aādayo honti.
依《大语法书》,ga的元音可作长音。如:so kira jagāma(据说他去了),te kira jagāmu(据说他们去了),tvaṃ kira jagāme(据说你去了),tumhe kira jagāmittha(据说你们去了),ahaṃ kira jagāmaṃ(据说我去了),mayaṃ kira jagāmimha(据说我们去了)等。巴利
Mahāvuttinā gassa dīgho vā, so kira jagāma, te kira jagāmu, tvaṃ kira jagāme, tumhe kira jagāmittha, ahaṃ kira jagāmaṃ, mayaṃ kira jagāmimha iccādi.
在此,“so kira jagāma”等,称为传闻式重述过去时。巴利
Ettha ca ‘so kira jagāma’ iccādīni anussavaparokkhāni nāma.
如“ahaṃ kira jagāmaṃ, mayaṃ kira jagāmimhā”等,自己虽已去过,却因遗忘或不欲承认,而以重述过去时作答。巴利
‘Ahaṃ kira jagāmaṃ, mayaṃ kira jagāmimhā’ti idaṃ attanā gantvāpi gamanaṃ pamuṭṭhassa vā asampaṭicchitukāmassa vā paṭivacanaparokkhaṃ nāma.
597 【规则597】在重述过去时中也是如此。巴利
597.Parokkhāyañca.
在重述过去时中,前字转为单音双形;依ca字,余处亦得成立双双之形。巴利
Parokkhamhi pubbakkharaṃ ekassaraṃ dverūpaṃ hoti, casaddena aññasmimpi dvedverūpaṃ sijjhati.
caṅkamati(经行)、daddallati(放光)、dadāti(给予)、jahāti(舍弃)、juhoti(供养)、lolupo(贪求)、momūho(愚痴)。巴利
Caṅkamati, daddallati, dadāti, jahāti, juhoti, lolupo, momūho.
598 【规则598】第二音、第四音依次转为第一音、第三音。巴利
598.Dutiyacatutthānaṃ paṭhamatatiyā.
在叠字中,前一个的第二音与第四音,依次成为第一音与第三音。巴利
Dvitte pubbesaṃ dutiya, catutthānaṃ kamena paṭhama, tatiyā honti.
599 前者的“a”。巴利
599.Pubbassa a.
双数时,前一个bhū的末尾为a。巴利
Dvitte pubbassa bhūssa anto a hoti.
600 bhū(词根)的 vuk(替换)巴利
600.Bhūssa vuka.
在双重(词尾)中,bhū 词根的末尾变为 vuk,意即有 v 字母增益。巴利
Dvitte bhūdhātussa ante vuka hoti, vāgamo hotīti attho.
“Tatthappanādo tumulo babhūvā”是巴利语(圣典经文)。巴利
‘‘Tatthappanādo tumulo babhūvā’’ti pāḷi.
相传他曾经成为国王,他们曾经成为国王,你亦曾如此。巴利
So kira rājā babhūva, te kira rājāno babhūvu, tvaṃ babhūve.
根据“a ī ssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu”这句,在辅音开头处增入i:tumhe babhūvittha(你们成了)、ahaṃ babhūvaṃ(我成了)、mayaṃ babhūvimha(我们成了)、so babhūvittha(他成了)、te babhūvire(他们成了)、tvaṃ babhūvittho(你成了)、tumhe babhūvivho(你们成了)、ahaṃ babhūviṃ(我成了)、mayaṃ babhūvimhe(我们成了)。这些都是纯主动态的形式。巴利
‘A ī ssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu’ iti suttena byañjanādimhi iāgamo, tumhe babhūvittha, ahaṃ babhūvaṃ, mayaṃ babhūvimha , so babhūvittha, te babhūvire, tvaṃ babhūvittho, tumhe babhūvivho, ahaṃ babhūviṃ, mayaṃ babhūvimhe, imāni suddhakatturūpāni.
由于“kyo bhāvakammesvaparokkhesū”这条规则禁止在过去时的被动与业语态中使用kya词缀,因此在过去时的被动与业语态中不出现kya词缀。应如“tena kira bhogo anubabhūvittha(据说由此他享受了财富)、tena bhogo anubabhūvire(由此他们享受了财富)”等来连接。巴利
‘Kyo bhāvakammesvaparokkhesū’ti paṭisiddhattā parokkhamhi bhāvakammesu yapaccayo na hoti, ‘tena kira bhogo anubabhūvittha, tena bhogo anubabhūvire’tiādinā yojetabbaṃ.
接着说明ssati等。巴利
Atha ssatyādi vuccate.
601 bhavissati, ssati, ssanti, ssasi, ssatha, ssāmi, ssāma, ssate, ssante, ssase, ssavhe, ssaṃ, ssāmhe。巴利
601.Bhavissati ssati ssanti ssasi ssatha ssāmi ssāma ssate ssante ssase ssavhe ssaṃ ssāmhe.
bhavissati即bhavissanto,是未来时。在未来时bhavissati中,表示造作义的ty等(词尾)。巴利
Bhavissatīti bhavissanto, anāgatakālo, tasmiṃ bhavissati kāle kriyatthassa tyādayo honti.
602 于名称、责备与惊叹中。巴利
602.Nāme garahāvimhayesu.
在不变化词的无结合形式、责难与惊叹的用法中,会出现ssati等词尾。这段经文也为说明ssati等在过去时也能生起,其中还包含了哀叹、追悔、随喜等。巴利
Nipātanāmayoge garahāyañca vimhaye ca ssatyādayo honti, atītakālepi ssatyādīnaṃ uppattidīpanatthamidaṃ suttaṃ, anutthunana, paccānutāpa, paccānumodanādīnipi ettha saṅgayhanti.
其中,责难例如:“真有这等事吗,尊敬的苏定那,你竟受用隔夜的残粥。”巴利
Tattha garahāyaṃ-atthi nāma tāta sudinna ābhidosikaṃ kummāsaṃ paribhuñjissasi .
例如,会惊叹地说:“竟然有这等事!一个有想的人竟听不见五百辆车的声音。”巴利
Vimhaye-yatra hi nāma saññī samāno pañcamattānaṃ sakaṭasatānaṃ saddaṃ na sossati .
于悲叹等之中:“我本不该自责,我本不该向大众禀告,我本不该先求财物”,生起如是追悔;“我本不该敬重有德者,我本不该供养沙门,我本不该行邪淫,我本不该敬事前贤”,生起如是追悔;“我将于多生中流转轮回,不得安息。”巴利
Anutthunanādīsu-na attanā paṭicodessaṃ, na gaṇassa ārocessaṃ , na pubbe dhanamesissaṃ , iti pacchānutappati , bhūtānaṃ nāpacāyissaṃ, pahu santo na posissaṃ, paradāraṃ asevissaṃ , na pubbe payirupāsissaṃ , iti pacchānutappati , anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ .
然而,在某些偈颂中,由于单音脱落,如“朋友之手水”“我受用了未施予之物”“我堕入地狱”“行走时我看见了水”“我如理观察”等。巴利
Katthaci pana gāthāvasena ekasakāralopo, mitto mittassa pāniyaṃ, adinnaṃ paribhuñjisaṃ , nirayamhi apaccisaṃ , gacchanto naṃ udakkhisaṃ , yoniso paccavekkhisaṃ iccādi.
依‘a ī ssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu’之规则增入i音,如:bhavissati, bhavissanti, bhavissare, bhavissasi, bhavissatha, bhavissāmi, bhavissāma, bhavissate, bhavissante, bhavissare, bhavissase, bhavissavhe, bhavissaṃ, bhavissāmhe。巴利
‘A ī ssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu’ iti iāgamo, bhavissati, bhavissanti, bhavissare, bhavissasi, bhavissatha, bhavissāmi, bhavissāma, bhavissate, bhavissante, bhavissare, bhavissase, bhavissavhe, bhavissaṃ, bhavissāmhe.
anubhossati、anubhossanti、anubhossare等,为纯粹的主动形式。巴利
Anubhossati, anubhossanti, anubhossare iccādi suddhakatturūpaṃ.
anubhūyissati、anubhūyissanti、anubhūyissare(将随喜/随觉知,复数等)。巴利
Anubhūyissati, anubhūyissanti, anubhūyissare.
603 kya 的(替代)ssa。巴利
603.Kyassa sse.
在带有 ssa 的词尾中,kya 脱落或不脱落。巴利
Kyassa lopo hoti vā ssakāravati vibhattimhi.
“由此道将行”或“gamīyissati”,“由此道我将行”或“agamīyissā”——在这些变式下,kya 便脱落。巴利
Tena maggo gamissati, gamīyissati vā, tena maggo agamissā, agamīyissā vāti vikappena kyassa lopo.
“他将享受此受用”或“anubhūyissati”;“他们将享受诸受用”或“anubhūyissanti”——等等,是纯粹的被动态形式。巴利
Tena bhogo anubhavissati, anubhūyissati vā, tena bhogā anubhavissanti, anubhūyissanti vā iccādi suddhakammarūpaṃ.
bhāvissati:依‘ūlasse’之规则,ī变为e,故成bhāvessati、bhāvayissati等形式,此即致使主动态。巴利
Bhāvissati, ‘ūlasse’ti issa e, bhāvessati, bhāvayissatiiccādi hetukatturūpaṃ.
如“该道将被修习”、“诸道将被修习”等,此为致使被动态。巴利
Tena maggo bhāvīyissati, maggā bhāvīyissanti iccādi hetukammarūpaṃ.
今说ssā等内容。巴利
Atha ssādi vuccate.
604 在eyyā等的生起中:ssā, ssaṃsu, sse, ssatha, ssaṃ, ssāmhā, ssatha, ssiṃsu, ssase, ssavhe, ssiṃ, ssāmhase。巴利
604.Eyyādotipattiyaṃ ssā ssaṃsu sse ssatha ssaṃ ssāmhā ssatha ssiṃsu ssase ssavhe ssiṃ ssāmhase.
在eyyā等范围中,业生起时有ssā等。所谓eyyā等范围,即因、果、业可能发生的场合;这两者的业不生,即名为业生起。巴利
Eyyādivisaye kriyātipattiyaṃ ssādayo bhavanti. Eyyādivisayo nāma hetuphalakriyāsambhavo, tadubhayakriyāya abhāvo kriyātipatti.
它有两种:过去与未来。巴利
Sā duvidhā atītā ca anāgatā ca.
其中,于过去(条件式):如“若他于少年时得以出家,将成为阿拉汉”等。巴利
Tattha atītāyaṃ-sace so paṭhamavaye pabbajjaṃ alabhissā, arahā abhavissā iccādi.
于未来(条件式):如“若我不去,他即是大损失”等。巴利
Anāgatāyaṃ-sacāhaṃ na gamissaṃ, mahājāniyo so abhavissā iccādi.
依据“āīssādīsvau vā”的规则,词根之首可选择性增补a音;依据“a īssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu”的规则,于ssā等之前增补i音,其形态如下:abhavissā, bhavissā, abhavissaṃsu, bhavissaṃsu, abhavisse, bhavisse, abhavissatha, bhavissatha, abhavissaṃ, bhavissaṃ, abhavissāmhā, bhavissāmhā, abhavissatha, bhavissatha, abhavissiṃsu, bhavissiṃsu, abhavissase, bhavissase, abhavissavhe, bhavissavhe, abhavissiṃ, bhavissiṃ, abhavissāmhase, bhavissāmhase。巴利
‘Āīssādīsvau vā’iti dhātvādimhi vikappena akārāgamo,‘a īssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu’ iti ssādīsu iāgamo, abhavissā, bhavissā, abhavissaṃsu, bhavissaṃsu, abhavisse, bhavisse, abhavissatha, bhavissatha, abhavissaṃ, bhavissaṃ, abhavissāmhā, bhavissāmhā, abhavissatha, bhavissatha, abhavissiṃsu, bhavissiṃsu, abhavissase, bhavissase, abhavissavhe, bhavissavhe, abhavissiṃ, bhavissiṃ, abhavissāmhase, bhavissāmhase.
以“āīū”等表示,ssā 与 ssāmhā 缩短:so abhavissa, bhavissa; mayaṃ abhavissāmha, bhavissāmha。以“eyyāthasse”等表示,ssessa 变为 atte:tvaṃ abhavissa, bhavissa 等,这四组形式可随宜相应结合。巴利
‘Āīū’iccādinā ssā, ssāmhānaṃ rassatte-so abhavissa, bhavissa, mayaṃ abhavissāmha, bhavissāmha. ‘Eyyāthasse’iccādinā ssessa atte-tvaṃ abhavissa, bhavissa iccādīni rūpacatukkāni yathāsambhavaṃ yojetabbāni.
以 bhū 为首的语根组。巴利
Bhūvādigaṇa
以ā结尾的词根形态。巴利
Ākārantadhāturūpa
自此,以元音结尾的词根依元音次第宣说,以辅音结尾的词根依字母次第宣说。巴利
Ito paṭṭhāya sarantadhātuyo sarānukkamena, byañjanantadhātuyo akkharānukkamena vuccante.
在《迦旃延语法论》中,那些有多种元音的词根,在此称为辅音结尾的词根。因此,这里并不存在所谓的词根末元音省略一事。巴利
Kaccāyanaganthe anekassaradhātuyo idha byañjanantadhātuyo nāma. Tasmā idha dhātvantasaralopakiccaṃ nāma natthi.
khā, khyā:言说;gā:发声;ghā:嗅取气味;ñā:了知、觉悟;ṭhā:止行;tā:守护;thā:安住;dā:施与;dhā:执持;pā:饮用;phā:增长;bhā:照耀;mā:度量;yā:行;lā:执取、截断;vā:行、缚、嗅;sā:尝味、令细、终结;hā:舍离;nhā:清净。巴利
Khā, khyā-kathane, gā-sadde, ghā-gandhopādāne, ñā-paññāyane avabodhane ca, ṭhā-gatinivattiyaṃ, tā-pālane, thā-ṭhāne , dā-dāne, dhā-dhāraṇe, pā-pāne, phā-vuddhiyaṃ, bhā-dittiyaṃ, mā-māne, yā-gatiyaṃ, lā-ādāne chedane ca, vā-gati, bandha, gandhanesu, sā-assādane tanukaraṇe antakammani ca, hā-cāge, nhā-soceyye.
Tyādi 等词尾生起,属主动语态。依大语法论,若后接元音,前为以 ā 结尾之词根,有时插入 y,如 akkhāti;其后元音省略,即成 akkhāyati。kriyaṃ ākhyāti 指说示的行为,ākhyāyati 指被说示;被问及出身时说 akkhāhi;saṅgāyati 义为一起唱诵,大仙们曾一起唱诵;gandhaṃ ghāyati 义为嗅闻气味;paññāyati 义为被了知,复数作 paññāyanti;paññāyatu 义为愿被了知,复数作 paññāyantu。巴利
Tyādyuppatti, kattarilo, mahāvuttinā sare pare ādantamhā kvaci yāgamo, akkhāti. Parassaralopo, akkhāyati, kriyaṃ ākhyāti, ākhyāyati, jātiṃ akkhāhi pucchito , saṅgāyati, saṅgāyiṃsu mahesayo , gandhaṃ ghāyati, paññāyati, paññāyanti, paññāyatu, paññāyantu.
于业处加 kya,法被了知,诸法被了知,被了知,被了知(复数)。巴利
Kamme kyo, dhammo ñāyati, dhammā ñāyanti, viññāyati, viññāyanti.
在使役者变化中,加 ṇāpi,构成:ñāpeti(令了知,单数)、ñāpenti(令了知,复数)、ñāpayati(令了知,单数)、ñāpayanti(令了知,复数)。巴利
Payojakabyāpāre-ṇāpi, ñāpeti, ñāpenti, ñāpayati, ñāpayanti.
在被动句中,ñāpīyati 为被令了知(单数),ñāpīyanti 为复数;ṭhāti 为站立(单数),ṭhānti 为复数。例如:“盛开的莲花们站立着”、“编成的花环们站立着”、“犹如旗幡顶端被看见”。巴利
Kamme-ñāpīyati, ñāpīyanti, ṭhāti, ṭhānti, opupphā padmā ṭhānti, mālāva ganthitā ṭhānti, dhajaggāneva dissare .
la 词缀若带有 ñā 音缀与 ī 增音,又在主动语态中安立,有时 la 变为 etta。巴利
Ñānubandhassa īāgamassa ca kattari vihitassa lapaccayassa ca kvaci ettaṃ hotīti lassa ettaṃ.
决意(单数),决意(复数)。巴利
Adhiṭṭheti, adhiṭṭhenti.
606 ṭhā 和 pā 变为 tiṭṭha 和 piva。巴利
606.Ṭhāpānaṃ tiṭṭhapivā.
ṭhā 和 pā 在 nta、māna、tyādi 等词尾之前,变为 tiṭṭha 和 piva。巴利
Ṭhā, pānaṃ tiṭṭha, pivā honti nta, māna, tyādīsu.
站立(单数),站立(复数)。巴利
Tiṭṭhati, tiṭṭhanti.
607 在 pā 等前缀之后,ṭhā 有时变为 ṭhaha。巴利
607.Pādito ṭhāssa vā ṭhaho kvaci.
pā 等前缀名为 pādi;位于 pādi 之后的 ṭhā,有时会变成 ṭhaha。巴利
Pādayo upasaggā pādi nāma, pādito parassa ṭhāssa ṭhaho hoti vā kvaci.
saṇṭhahati、saṇṭhahanti、saṇṭhāti、saṇṭhānti;upaṭṭhahati、upaṭṭhahanti、upaṭṭhāti、upaṭṭhānti —— 以上为单数、复数形式。巴利
Saṇṭhahati, saṇṭhahanti, saṇṭhāti, saṇṭhānti, upaṭṭhahati, upaṭṭhahanti, upaṭṭhāti, upaṭṭhānti.
608 对于 ñā 等以外的词根,附加 kye 时变为 i。巴利
608.Aññādissi kye.
对于 ñā 等以外的、以 ā 结尾的动词词根,在 kye 词缀前变为 i。巴利
Ñādito aññassa ākārantakriyatthassa i hoti kye paramhi.
被决意(单数),被决意(复数);被现前(单数),被现前(复数)。巴利
Adhiṭṭhīyati, adhiṭṭhīyanti, upaṭṭhīyati, upaṭṭhīyanti.
为何说“在 ñā 等之外的”?即:被了知(单数)、被了知(复数);被宣说(ākkhāyati,单数)、被宣说(ākkhāyanti,复数);被宣说(ākhyāyati,单数)、被宣说(ākhyāyanti,复数)。巴利
Aññādissāti kiṃ? Ñāyati, ñāyanti, ākkhāyati, ākkhāyanti, ākhyāyati, ākhyāyanti.
于使役词缀 ṇāpi 中:令安立(单数)、令安立(复数);令安立(单数)、令安立(复数)。巴利
Ṇāpimhi-patiṭṭhāpeti, patiṭṭhāpenti, patiṭṭhāpayati, patiṭṭhāpayanti.
于过去时中,有时插入 s 增音:站立了,安立了,决意了,决意了,决意了,稳立了,稳立了,现前了,现前了。巴利
Ajjhattanimhi vikappena sāgamo, aṭṭhāsi, patiṭṭhāsi, adhiṭṭhahi, adhiṭṭhāsi, adhiṭṭhesi, saṇṭhahi, saṇṭhāsi, upaṭṭhahi, upaṭṭhāsi.
根据‘uṃssiṃsvaṃsū’规则,词根 uṃssa 变为 iṃsu 与 aṃsu,分别表示‘决意了(复数)’‘稳立了(复数)’‘现前了(复数)’。如:当太阳西沉时,猛兽在道路上现前。又表示‘站立了(复数)’‘现前了(复数)’。巴利
‘Uṃssiṃsvaṃsū’ti uṃssa iṃsu, aṃsu, adhiṭṭhahiṃsu, saṇṭhahiṃsu, upaṭṭhahiṃsu. Atthamentamhi sūriye, vāḷā panthe upaṭṭhahuṃ . Aṭṭhaṃsu, upaṭṭhahaṃsu.
于他动词第六类中:站在佛陀近前。巴利
Parachakke-aṭṭhā buddhassa santike .
于业处:被决意(单数),被决意(复数);被现前(单数),被现前(复数)。巴利
Kamme-adhiṭṭhiyi, adhiṭṭhiyiṃsu, upaṭṭhiyi, upaṭṭhiyiṃsu.
于使役词缀 ṇāpi 中:令安立了,令安立了;令稳立了,令稳立了。巴利
Ṇāpimhi-patiṭṭhāpesi , patiṭṭhāpayi, saṇṭhāpesi, saṇṭhāpayi.
据“eontāsu”规则,词尾 uṃ 变为 suṃ 且省略元音:aṭṭhāsuṃ(站立了,复数)、upaṭṭhāsuṃ(现前了,复数);patiṭṭhāpesuṃ(令安立了,复数)、saṇṭhāpesuṃ(令稳立了,复数);patiṭṭhāpayuṃ(令安立了,复数)、saṇṭhāpayuṃ(令稳立了,复数);patiṭṭhāpayiṃsu(令安立了,复数)、saṇṭhāpayiṃsu(令稳立了,复数)。巴利
‘Eontāsu’nti uṃssasuṃ, saralopo, aṭṭhāsuṃ, upaṭṭhāsuṃ, patiṭṭhāpesuṃ, saṇṭhāpesuṃ, patiṭṭhāpayuṃ, saṇṭhāpayuṃ, patiṭṭhāpayiṃsu, saṇṭhāpayiṃsu.
于未来时等:将站立(单数),将站立(复数),元音缩短;将现前(单数),将现前(复数);我将侍奉贵妇;将稳立(单数),将稳立(复数)。巴利
Ssatyādimhi-ṭhassati, ṭhassanti, rassattaṃ, upaṭṭhissati, upaṭṭhissanti, ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ , saṇṭhahissati, saṇṭhahissanti.
于使役词缀 ṇāpi 中:将使之安立(单数),将使之安立(复数)。巴利
Ṇāpimhi-patiṭṭhāpessati, patiṭṭhāpessanti.
tā 保护:保护恐惧。巴利
Tā-pālane, bhayaṃ tāyati.
thā(安立):avatthāti, avatthāyati, vitthāyati, vitthāyanti, mā kho vitthāsi(切勿展开)。巴利
Thā-ṭhāne, avatthāti, avatthāyati, vitthāyati, vitthāyanti, mā kho vitthāsi .
dā(给予):依据‘ūlasse’规则,la变为etta,其变化形式为:deti, denti, desi, detha, demi, dema。巴利
Dā-dāne, ‘ūlasse’ti lassa ettaṃ, deti, denti, desi, detha, demi, dema.
据‘parokkhāyañcā’经文,因ca字,dā的辅音重叠。又据‘rasso pubbassā’规则,前一元音缩短,成为:dadāti, dadanti, dadāsi, dadātha, dadāmi, dadāma。巴利
‘Parokkhāyañcā’ti sutte casaddena dāssa dvittaṃ. ‘Rasso pubbassā’ti pubbassa rassattaṃ, dadāti, dadanti, dadāsi, dadātha, dadāmi, dadāma.
609 在mi、me等词尾前且无辅音重叠时,dā可变为daṃ。巴利
609.Dāssa daṃ vā mimesvadvitte.
当没有辅音重叠时,dā 在 mi、me 等语尾前有时变为 daṃ,随韵则转为相应的组辅音。巴利
Advitte dāssa daṃ hoti vā mi, mesu, niggahītassa vaggantattaṃ.
dammi、damma。巴利
Dammi, damma.
为何说“无辅音重叠”呢?例如 dadāmi、dadāma。巴利
Advitteti kiṃ? Dadāmi, dadāma.
610 在词根 dā 之后附加 iyaṅ。巴利
610.Dāssiyaṅa.
当 dā 位于 pā 等前缀之后时,有时会变为 iyaṅ。巴利
Pādito parassa dāssa iyaṅa hoti kvaci.
以‘iyaṅ’这一经文分别,也适用于其他词根。jā 减少:以少胜多,我们胜过;他随顺于彼;智者的心被震动;他的声誉被减损;唯一之王,你被减损;他将被舍弃等等。巴利
‘Iyaṅa’ iti suttavibhattena aññadhātūnampi. Jā-hāniyaṃ, appena bahuṃ jiyyāma , tassevā’nuvidhiyyati , vidhurassa hadayaṃ dhaniyati , nihīyati tassa yaso , eko rājā vihiyyasi , so pahīyissati iccādi.
执取(单数)、执取(复数);执取(单数)、执取(复数);受持(单数)、受持(复数);我受持学处、我受持义务。巴利
Ādiyati, ādiyanti, upādiyati, upādiyanti, samādiyati, samādiyanti, sikkhāpadaṃ samādiyāmi , vattaṃ samādiyāmi .
611 词根 gama、vada、dā 变为 ghamma、vajja、dajjā。巴利
611.Gama vada dānaṃ ghamma vajja dajjā.
这些词根在 nta、māna、tyādi 等词尾之前,有时会变为 ghamma、vajja、dajjā。巴利
Etesaṃ ghamma, vajja, dajjā honti vā nta, māna, tyādīsu.
dajjati(他施与)、dajjanti(他们施与)、dajjasi(你施与)、dajjatha(你们施与)、dajjāmi(我施与)、dajjāma(我们施与)。巴利
Dajjati, dajjanti, dajjasi, dajjatha, dajjāmi, dajjāma.
“ūlasse”规则:la 变为 etta,即 dajjeti、dajjenti。巴利
‘Ūlasse’ti lassa ettaṃ, dajjeti, dajjenti.
于业处,依“aññādissi kye”规则,在 kya 词缀前,ā 变为 i:diyati、diyanti。巴利
Kamme ‘aññādissi kye’ti kyamhi āssa ittaṃ, diyati, diyanti.
长音形式:dīyati、dīyanti。巴利
Dīghatte-dīyati, dīyanti.
辅音重叠形式:diyyati、diyyanti;dajjīyati、dajjīyanti。巴利
Dvitte-diyyati, diyyanti, dajjīyati, dajjīyanti.
在使役词缀 ṇāpi 中:dāpeti、dāpenti、dāpayati、dāpayanti。巴利
Ṇāpimhi-dāpeti, dāpenti, dāpayati, dāpayanti.
在 pā 等前缀之后,元音缩短,例如:samādapeti, samādapenti, samādapayati, samādapayanti。巴利
Pādipubbe rasso, samādapeti , samādapenti, samādapayati, samādapayanti.
在业上:dāpīyati, dāpīyanti;samādapīyati, samādapīyanti。巴利
Kamme-dāpīyati , dāpīyanti, samādapīyati, samādapīyanti.
于 eyya 等词尾中,依大规则,以 dajjato 为例,eyya 等词尾的末尾 eyya 可省略:dānaṃ dajjā, dadeyya, dajjuṃ, dadeyyuṃ, dajjāsi, dadeyyāsi, dajjātha, dadeyyātha, dajjāmi, dadeyyāmi, dajjāma, dadeyyāma, ahaṃ dajjaṃ, dadeyyaṃ, mayaṃ dajjāmhe, dadeyyāmhe。巴利
Eyyādimhi mahāvuttinā dajjato eyyādīnaṃ antassa eyyassa lopo vā, dānaṃ dajjā, dadeyya, dajjuṃ, dadeyyuṃ, dajjāsi, dadeyyāsi, dajjātha, dadeyyātha, dajjāmi, dadeyyāmi, dajjāma, dadeyyāma, ahaṃ dajjaṃ, dadeyyaṃ, mayaṃ dajjāmhe, dadeyyāmhe.
此处有几处巴利文句:dajjā sappuriso dānaṃ(善人应施舍)、upāyanāni me dajjuṃ(愿他们施我礼物)、mātaraṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino(以何过失于母亲,汝应施予守水者)、Tāni ammāya dajjesi(他们由母亲施予)、chaṭṭhāhaṃ dajjamattānaṃ(第六日我应施予自身)、neva dajjaṃ mahosadhaṃ(我绝不应施予大智者)。巴利
Atrimā pāḷī-dajjā sappuriso dānaṃ , upāyanāni me dajjuṃ , mātaraṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino . Tāni ammāya dajjesi , chaṭṭhāhaṃ dajjamattānaṃ, neva dajjaṃ mahosadhaṃ .
过去时的诸形式:adadi、adāsi、adaduṃ、adaṃsu、adajji、adajjuṃ、你曾施与。萨咖天王,若你曾赐我殊胜之礼。巴利
Ajjhattanimhi-adadi, adāsi, adaduṃ, adaṃsu, adajji, adajjuṃ, tvaṃ adado. Varañce me ado sakka .
依为他语法,有如下用例:他行了布施、他向婆罗门行了布施、令尸毗国兴盛者。巴利
Parachakke-so dānaṃ adā, brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano .
在 ssati 等语尾中:dāssati, dāssanti, dadissati, dadissanti, dajjissati, dajjissanti。巴利
Ssatyādimhi-dāssati, dāssanti, dadissati, dadissanti, dajjissati, dajjissanti.
词根 dā 的 diccha 等形式,以及 pavecchā 等形式也被认可。例如:vipulaṃ annaṃ pānañca, samaṇānaṃ pavecchasi(你施予沙门丰足的饮食)。Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare(少数人施予,多数人不施予)。Devo sammā dhāraṃ pavecchatu(愿天如法降下甘霖)。Bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ, sammadeva pavecchatha(你们应如法施予食物给求食者)。巴利
Dāiccassa diccha, pavecchādesampi icchanti, vipulaṃ annaṃ pānañca, samaṇānaṃ pavecchasi . Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare . Devo sammā dhāraṃ pavecchatu. Bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ, sammadeva pavecchatha.
词根 dhā(执持、放置):sandhāti, vidhāti, nidheti, nidhenti。Vidheti, vidhenti。巴利
Dhā-dhāraṇe, sandhāti, vidhāti, nidheti, nidhenti. Vidheti, vidhenti.
“Parokkhāyañcā”(已见过去时)中的 ca 字表示重叠。“Dutiyacatutthāna…”(第二、第四…)中,dh 变为 d。“Rasso pubbassā”(前之短音)指的是前面的短音。巴利
‘Parokkhāyañcā’ti casaddena dvittaṃ. ‘Dutiyacatutthāna…’nti dhassa dattaṃ. ‘Rasso pubbassā’ti pubbassa rasso.
612 第六一二条:词根 dhā 之后,ssa 变为 ha。巴利
612.Dhāssa ho.
重叠时,后面 dhā 的 ssa 变为 ho。巴利
Dvitte parassa dhāssa ho hoti.
Saddahāti 或 saddahati。Saddahāti tathāgatassa bodhiṃ,意为“他相信如来的觉悟”。另有 vidahāti、nidahāti、saddahanti、vidahanti、nidahanti 等形式。巴利
Saddahāti, saddahati vā. Saddahāti tathāgatassa bodhiṃ. Vidahāti, nidahāti, saddahanti, vidahanti, nidahanti.
在“Mayadā sare”这一经句中,“mayadā”是经分别的辅音中随韵被替换为d:kammaṃ saddahāti(他相信业)、kammaphalaṃ saddahāti(他相信业果)、saddahanti(他们相信)、vatthaṃ paridahāti(他穿衣)、paridahanti(他们穿衣)。巴利
‘Mayadā sare’ti sutte ‘mayadā’ti suttavibhattiyā byañjanepi niggahītassa dattaṃ, kammaṃ saddahāti, kammaphalaṃ saddahāti, saddahanti, vatthaṃ paridahāti, paridahanti.
被动形式:sandhīyati、sandhīyanti、sandhiyyati、sandhiyyanti、vidhiyyati。如 Navena sukhadukkhena, porāṇaṃ apidhiyyati,意为“以新的苦乐,覆盖旧的”。巴利
Kamme-sandhīyati, sandhīyanti, sandhiyyati, sandhiyyanti, vidhiyyati. Navena sukhadukkhena, porāṇaṃ apidhiyyati .
于那比后缀:nidhāpeti、nidhāpenti、nidhāpayati、nidhāpayanti。巴利
Ṇāpimhi-nidhāpeti, nidhāpenti, nidhāpayati, nidhāpayanti.
于被动语态:nidhāpīyati、nidhāpīyanti。巴利
Kamme-nidhāpīyati, nidhāpīyanti.
于耶亚等词尾:saddaheyyaṃ、saddaheyyuṃ。巴利
Eyyādimhi-saddaheyyaṃ, saddaheyyuṃ.
在 ī 等词尾中:saddahi, saddahiṃsu。而 tatra bhikkhavo samādahiṃsu, samādahaṃsu vā 意为:于此,诸比丘已等持,或已等持。巴利
Īādimhi-saddahi, saddahiṃsu. Tatra bhikkhavo samādahiṃsu , samādahaṃsu vā.
词根 pā,义为“饮”,其词形为:pāti, pānti。巴利
Pā-pāne, pāti, pānti.
在‘Ṭhāpānaṃ tiṭṭhapivā’(表示“安置”等义,其中包含 tiṭṭhapiva)中,词根 pā 变为 piva:pivati, pivanti。巴利
‘Ṭhāpānaṃ tiṭṭhapivā’ti pāssa pivo, pivati, pivanti.
于被动式中:pīyati, pīyanti。巴利
Kamme-pīyati, pīyanti.
于 ṇa 后缀,依“āssā ṇāpimhi yuka”之规则,在词干以 ā 收尾并附有 ṇa 词缀时,增入 ya 音:puttaṃ thaññaṃ pāyeti(令儿饮乳)、pāyenti、pāyayati、pāyayanti。巴利
Ṇimhi-‘āssā ṇāpimhi yuka’ iti suttena ṇānubandhe āssa ante yāgamo, puttaṃ thaññaṃ pāyeti, pāyenti, pāyayati, pāyayanti.
于被动式中:pāyīyati, pāyīyanti。巴利
Kamme-pāyīyati, pāyīyanti.
关于 ssati 等词尾:passati、passanti、pissati、pissanti。巴利
Ssatyādimhi-passati, passanti, pissati, pissanti.
此处有巴利文句为证:“ayañhi te mayā’ruḷho, saro pissati lohitaṃ”(此湖为我所登,湖将饮血)、“aggodakāni pissāmi”(我饮上层清水)、“yūthassa purato vajaṃ”(行于兽群之前)、“Naḷena vāriṃ pissāma”(我等以芦苇饮水)、“na ca maṃ tvaṃ vadhissasi”(而你不得杀我)。巴利
Atrimā pāḷī-ayañhi te mayā’ruḷho, saro pissati lohitaṃ ,aggodakāni pissāmi, yūthassa purato vajaṃ . Naḷena vāriṃ pissāma, na ca maṃ tvaṃ vadhissasi .
词根 bhā(照耀):bhāti(照耀)、rattimābhāti candimā(月于夜间照耀)、disā bhanti virocamānā(诸方灿烂照耀)、daddallamānā ābhanti(闪耀光辉而照耀)、paṭibhāti, paṭibhanti(显现)、paṭibhātu, paṭibhantu taṃ cunda bojjhaṅgā(准陀,愿诸觉支对你显现)、tisso maṃ upamāyo paṭibhaṃsu(三种譬喻显现于我)、ratti vibhāti, vibhāyati(夜晚光明、发光)。巴利
Bhā-dittiyaṃ, bhāti, rattimābhāti candimā , disā bhanti virocamānā , daddallamānā ābhanti , paṭibhāti, paṭibhanti, paṭibhātu, paṭibhantu taṃ cunda bojjhaṅgā , tisso maṃ upamāyo paṭibhaṃsu , ratti vibhāti, vibhāyati.
词根 mā(慢):重叠并短化后,得 mamāyati(他执为我所)、mamāyanti(他们执为我所)。Yemaṃ kāyaṃ mamāyanti, andhā bālā puthujjanā——那些执此身为我所者,是无闻愚痴的凡夫。巴利
Mā-māne, dvittaṃ rasso ca, mamāyati, mamāyanti. Yemaṃ kāyaṃ mamāyanti, andhā bālā puthujjanā .
词根 yā(行):yāti, yanti, yāyati, yāyanti, yāyanta’ manuyāyanti(他们随行);uyyāti, uyyanti, niyyāti, niyyanti dhīrā lokamhā, hitvā māraṃ savāhanaṃ(贤者出离世间,舍离魔与魔军);anuyāti, anuyanti, anupariyāyati, anupariyāyanti。巴利
Yā-gatiyaṃ, yāti, yanti, yāyati, yāyanti, yāyanta’ manuyāyanti , uyyāti, uyyanti, niyyāti, niyyanti dhīrā lokamhā, hitvā māraṃ savāhanaṃ. Anuyāti, anuyanti, anupariyāyati, anupariyāyanti.
词根 lā(取):lāti。巴利
Lā-ādāne, lāti.
词根 vā(吹、嗅):如 vāti devesu uttamo(于诸天神中最胜者吹拂)、vāto vāyati(风吹),以及 vāyanti、nibbāti、nibbanti、nibbāyati、nibbāyanti、parinibbāti、parinibbāyati。巴利
Vā-gati, gandhanesu, vāti devesu uttamo , vāto vāyati, vāyanti, nibbāti, nibbanti, nibbāyati, nibbāyanti, parinibbāti, parinibbāyati.
于 ṇāpi 后缀中:nibbāpeti、nibbāpayati。巴利
Ṇāpimhi-nibbāpeti, nibbāpayati.
于 ī 等词尾中:parinibbāyi、parinibbāyiṃsu。巴利
Īādimhi-parinibbāyi, parinibbāyiṃsu.
在 ssati 等词尾的形态中:parinibbissati、parinibbissanti、parinibbāyissati、parinibbāyissanti。巴利
Ssatyādimhi-parinibbissati, parinibbissanti, parinibbāyissati, parinibbāyissanti.
词根 sā 有品尝、削弱、终结之义,其形态如:sāti、sāyati、sāyanti、pariyosāyanti。巴利
Sā-assādana, tanukaraṇa, antakriyāsu, sāti, sāyati, sāyanti, pariyosāyanti.
带后缀 ṇāpi 的形态:osāpeti、pariyosāpeti、osāpayati、pariyosāpayati。巴利
Ṇāpimhi-osāpeti , pariyosāpeti, osāpayati, pariyosāpayati.
被动语态:osāpīyati,pariyosāpīyati。巴利
Kamme-osāpīyati, pariyosāpīyati.
词根 hā(舍弃):pahāti、pahāyati、pahāyanti。巴利
Hā-cāge, pahāti, pahāyati, pahāyanti.
于主动与被动,加 kya,增入 īu:hiyyoti hiyyati poso(此人被舍弃)、nihiyyati tassa yaso(他的名声被舍弃)、tvaṃ eko avahiyyasi(你独自被舍弃);重叠及短音化。巴利
Kattu, kammani kyo, īuāgamo, hiyyoti hiyyati poso , nihiyyati tassa yaso , tvaṃ eko avahiyyasi, dvittaṃ rasso ca.
613 喉音组诸字,转为腭音组。巴利
613.Kavaggahānaṃ cavaggajā.
重叠时,前位的喉音组与 h,变为腭音组与 j。巴利
Dvitte pubbesaṃ kavagga, hānaṃ cavagga, jā honti.
Jahāti(他舍弃)、pajahāti(他舍弃)、jahanti(他们舍弃)、pajahanti(他们舍弃)。巴利
Jahāti, pajahāti, jahanti, pajahanti.
于被动语态中,则有 pahīyati、pahīyanti 等形式。巴利
Kamme-pahīyati, pahīyanti.
于短音化时,形式为 pahiyati、pahiyanti。巴利
Rassatte-pahiyati, pahiyanti.
于重叠形式中,则有 pahiyyati、pahiyyanti、pajahīyati、pajahīyanti 等变化。巴利
Dvitte-pahiyyati, pahiyyanti, pajahīyati, pajahīyanti.
以 ṇāpi 为后缀者:hāpeti, hāpenti, hāpayati, hāpayanti, jahāpeti, jahāpenti, jahāpayati, jahāpayanti。巴利
Ṇāpimhi-hāpeti, hāpenti, hāpayati, hāpayanti, jahāpeti, jahāpenti, jahāpayati, jahāpayanti.
于被动语态中:hāpīyati, jahāpīyati。巴利
Kamme-hāpīyati, jahāpīyati.
于 ī 等词尾中:pahāsi, pahāsuṃ, pajahi, pajahiṃsu。巴利
Īādimhi-pahāsi, pahāsuṃ, pajahi, pajahiṃsu.
614 第六百一十四条:hā 之后,ssa 音变为 ha。巴利
614.Hāto ha.
hā 之后,其后的 ssa 音或有变为 ha。巴利
Hāto parassa ssa-kārassa ha hoti vā.
“Hāhisi tvaṃ jīvaloka”为巴利文,此外有 hāhi、hāhinti、hāhati、hāhanti、jahissati、hissati 等形式;又有“彼此杀害后,我们将迅速舍弃生命”一语。巴利
‘‘Hāhisi tvaṃ jīvaloka’’nti pāḷi, hāhiti, hāhinti, hāhati, hāhanti, jahissati, hissati, aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ .
在沐浴与清净之义中:nhāti、nhāyati、nhāyanti。巴利
Nhā-soceyye, nhāti, nhāyati, nhāyanti.
依大规则,在辅音增益的情形下:nahāti、nahāyati、nahāyanti。巴利
Mahāvuttinā byañjanavaḍḍhane, nahāti, nahāyati, nahāyanti.
以上为以 bhū 为首的语根组中,以 ā 音结尾的语根形态。巴利
Iti bhūvādigaṇe ākārantadhāturūpaṃ.
以 i 类元音结尾的词根形态。巴利
Ivaṇṇantadhāturūpa
i 词根表去与学习;khī 词根表灭尽与显示;ci 词根表积聚;ji 词根表征服;ḍī 词根表空中飞行;nī 词根表引导;bhī 词根表怖畏;lī 词根表黏着;sī 词根表躺卧;mhi 词根表笑。巴利
I-gatiyaṃ ajjhāyane ca, khi-khaye pakāsane ca, cicaye, ji-jaye, ḍī-vehāsagatiyaṃ, nī-naye, bhī-bhaye, lī-laye, sī-saye, mhi-hāse.
tyādi 等词缀的构成——主动语态、现在时:词根 √i 等,加上前缀,在主动语态中构成如下形态:eti、enti、esi、etha、emi、ema;加前缀 vi- 为 veti、venti;加前缀 saṃ- 为 sameti、samenti;加前缀 abhi- 为 abbheti、abbhenti;加前缀 abhi-saṃ- 为 abhisameti、abhisamenti;加前缀 ava- 为 aveti、aventi;加前缀 sam-ava- 为 samaveti、samaventi;加前缀 apa- 为 apeti、apenti;加前缀 upa- 为 upeti、upenti;加前缀 anu- 为 anveti、anventi;加前缀 ati- 为 acceti、accenti;加前缀 pati- 为 pacceti、paccenti;加前缀 adhi- 为 ajjheti、ajjhenti;加前缀 ud- 为 udeti、udenti;加前缀 sam-ud- 为 samudeti、samudenti;加前缀 pari- 为 pariyeti、pariyenti;加前缀 upa-ā- 为 upayati、upayanti;加前缀 ati-ā- 为 accayati、accayanti;加前缀 ud-ā- 为 udayati;加前缀 sam-ud-ā- 为 samudayati。巴利
Tyādyuppatti, kattari lo, eti, enti, esi, etha, emi, ema, veti, venti, sameti, samenti, abbheti, abbhenti, abhisameti, abhisamenti, aveti, aventi, samaveti, samaventi, apeti, apenti, upeti, upenti, anveti, anventi, acceti, accenti, pacceti, paccenti, ajjheti, ajjhenti, udeti, udenti, samudeti, samudenti, pariyeti, pariyenti, upayati, upayanti, accayati, accayanti, udayati, samudayati.
etu(让他来)、sametu(让他完全来)、entu(让他们来)、samentu(让他们完全来)、ehi(你来)、samehi(你完全来)、etha(你们来)、sametha(你们完全来);例句:etha byagghā nivattavho, paccupetha mahāvanaṃ(老虎们,来吧,退回去吧;你们要进入大森林)。巴利
Etu, sametu, entu, samentu, ehi, samehi, etha, sametha, etha byagghā nivattavho, paccupetha mahāvanaṃ .
根据大规则,从 i 词根构成 eyya 等形式时,e 音脱落。例如:‘智者不应信赖未至苦之边际’,‘当我遣送你时,刹帝利,你当来。’巴利
Mahāvuttinā idhātumhā eyyādīnaṃ ekārassa lopo, na ca apatvā dukkhassantaṃ , vissāsaṃ eyya paṇḍito, yadā te pahiṇeyyāmi, tadā eyyāsi khattiya .
在以‘ī’等开头的词缀相接时,依‘后者有时省略’之规则,词缀中的元音省略。例如:dhammaṃ abhisami(他现证了法)、abhisamiṃsu(他们现证了法)。巴利
Īādimhi ‘paro kvacī’ti vibhattisaralopo, dhammaṃ abhisami, abhisamiṃsu.
依‘e ontā suṃ’规则,uṃ变为suṃ。例如:abhisamesuṃ、abhisamayuṃ、abhisamayiṃsu。巴利
‘Eontā su’nti uṃssa suṃ, abhisamesuṃ, abhisamayuṃ, abhisamayiṃsu.
关于以ssati等开头者——巴利
Ssatyādimhi –
615 第六一五条:此形源自 eti。巴利
615.Etismā.
‘Etī’是词根的说明,即音 ti。在此,从词根 i 之后的 ssa 变为 hi,或保持不变。巴利
‘Etī’ti dhātuniddeso tisaddo, idhātumhā parassa ssakārassa hi hoti vā.
Ehiti、essati。Bodhirukkhamupehiti(前往菩提树)、nerañjaramupehiti(前往尼连禅河)、upessati(将前往),tadā ehinti me vasaṃ(那时他们将随顺我的教令),tato nibbānamehisi(从此你将走向涅槃),na punaṃ jātijaraṃ upehisi(你将不再进入生与老)。依经分别,其他词根亦如此:kathaṃ jīvihisi tvaṃ(你将如何生活),jāyihitippasādo(净信将生起),paññāyihinti etā daharā(这些年轻女子将被知晓)。巴利
Ehiti, essati. Bodhirukkhamupehiti , nerañjaramupehiti , upessati, tadā ehinti me vasaṃ , tato nibbānamehisi , na punaṃ jātijaraṃ upehisi . Suttavibhattena aññadhātūhipi, kathaṃ jīvihisi tvaṃ , jāyihitippasādo , paññāyihinti etā daharā .
其中,以 ssa 等开头者:“sace puttaṃ siṅgālānaṃ, kukkurānaṃ adāhisī”是巴利语,“adāhisī”意为“你给了”。巴利
Ssādimhi ‘‘sace puttaṃ siṅgālānaṃ, kukkurānaṃ adāhisī’’ti pāḷi, ‘adāhisī’ti ca adadissasetyattho.
词根 khī 用于灭尽与显露无德:khayati、khayanti。巴利
Khi-khaye avaṇṇapakāsane ca, khayati, khayanti.
词根 khī 加 ya 构成词干,有时 ya 会重叠。kappo khīyetha、vaṇṇo na khīyetha tathāgatassa、ujjhāyanti khīyanti,意为显露无德。Khiyyati、khiyyanti,如:āyu khīyyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ。巴利
Khito yāgamo, vikappena yassa dvittaṃ, kappo khīyetha, vaṇṇo na khīyetha tathāgatassa , ujjhāyanti khīyanti , avaṇṇaṃ pakāsentīti attho. Khiyyati, khiyyanti, āyu khiyyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ .
ci 词根用于“积聚”义时,有 samucceti、samuccayati 两种形式。巴利
Ci-caye, samucceti, samuccayati.
616 第六一六条:接于 ni 之后的 c 转为 ch。巴利
616.Nito cissa cho.
接于 ni 之后的 c 转为 ch。巴利
Nito parassa cissa ca-kārassa cho hoti.
nicchayati、vinicchayati、vinicchayanti、viniccheti、vinicchenti(这些是例词,用以说明第616条规则:ni 后的 c 变为 ch,如 nicchayati、vinicchayati 等;其中 viniccheti、vinicchenti 则显示 c 后接 e 时的变化)巴利
Nicchayati, vinicchayati, vinicchayanti, viniccheti, vinicchenti,
于被动语态中,以ya为语基——巴利
Kamme kyo –
617 第617条:元音变长。巴利
617.Dīgho sarassa.
当词根以元音结尾时,在 ya 语基前其元音变为长音;即 i 与 u 在 ya 语基前有时变长。巴利
Sarantassa dhātussa dīgho hoti kyamhīti ikāru’kārānaṃ kyamhi vikappena dīgho.
samuccīyati(被聚集)、samuccīyanti(被聚集,复数),vinicchīyati(被辨别)、vinicchīyanti(被辨别,复数)。巴利
Samuccīyati samuccīyanti, vinicchīyati, vinicchīyanti.
词根 ji 表“征服”义,有 jeti、jenti、vijeti、vijenti、parājeti、parājenti、jayati、jayanti、vijayati、vijayanti、parājayati、parājayanti 等形式。巴利
Ji-jaye, jeti, jenti, vijeti, vijenti, parājeti, parājenti, jayati, jayanti, vijayati, vijayanti, parājayati, parājayanti.
在被动语态的 ya 语基前,元音变长:na taṃ jitaṃ sādhu jitaṃ, yaṃ jitaṃ avajīyati. Taṃ kho jitaṃ sādhu jitaṃ, yaṃ jitaṃ nāvajīyati。巴利
Kamme kyamhi dīgho, na taṃ jitaṃ sādhu jitaṃ, yaṃ jitaṃ avajīyati. Taṃ kho jitaṃ sādhu jitaṃ, yaṃ jitaṃ nāvajīyati .
在 ṇāpi 语基前,前面的元音有时脱落:如 jāpeti、jāpayati;又如 Yo na hanti na ghāteti, na jināti na jāpaye 等;Jayāpeti、jayāpayati、jayāpīyati、jayāpīyanti、jayatu、jayantu。巴利
Ṇāpimhi pubbassaralopo vā, jāpeti, jāpayati. Yo na hanti na ghāteti, na jināti na jāpaye . Jayāpeti, jayāpayati, jayāpīyati, jayāpīyanti, jayatu, jayantu.
以 ī 等开头的形式:如 ajesi、ajesuṃ、vijesi、vijesuṃ、ajayi、ajayuṃ、ajayiṃsu、vijayi、vijayuṃ、vijayiṃsu、jessati、vijessati、parājessati、jayissati、vijayissati、parājayissati。巴利
Īādimhi-ajesi, ajesuṃ, vijesi, vijesuṃ, ajayi, ajayuṃ, ajayiṃsu, vijayi, vijayuṃ, vijayiṃsu, jessati, vijessati, parājessati, jayissati, vijayissati, parājayissati.
ḍī 词根表“空中飞”:sakuṇo ḍeti、ḍenti。Pāsaṃ oḍḍeti、oḍḍenti(设置陷阱)。巴利
Ḍī-vehāsagatiyaṃ, sakuṇo ḍeti, ḍenti . Pāsaṃ oḍḍeti, oḍḍenti.
nī 词根表“引导”:neti、nenti、vineti、vinenti、nayati、nayanti、vinayati、vinayanti。巴利
Nī-naye , neti, nenti, vineti, vinenti, nayati, nayanti, vinayati, vinayanti.
被动语态:nīyati、nīyanti(被引导)。巴利
Kamme-nīyati, nīyanti.
重叠后的形式:niyyati、niyyanti、niyyare。巴利
Dvitte-niyyati, niyyanti, niyyare.
在 ṇāpi 语基前,āya 替代形缩短:nayāpeti、nayāpenti、nayāpayati、nayāpayanti。巴利
Ṇāpimhi āyādesassa rasso, nayāpeti, nayāpenti, nayāpayati, nayāpayanti.
被动语态形式:nayāpīyati、nayāpīyanti。巴利
Kamme-nayāpīyati, nayāpīyanti.
以 ī 等字母起始者:nesi、nesuṃ、vinesi、vinesuṃ、ānesi、ānesuṃ、anayi、nayi、anayiṃsu、nayiṃsu、ānayi、ānayiṃsu、vinayi、vinayiṃsu。巴利
Īādimhi-nesi, nesuṃ, vinesi, vinesuṃ, ānesi, ānesuṃ, anayi, nayi, anayiṃsu, nayiṃsu, ānayi, ānayiṃsu, vinayi, vinayiṃsu.
以 ssati 等字母起始者:nessati、nessanti、nayissati、nayissanti。巴利
Ssatyādimhi-nessati, nessanti, nayissati, nayissanti.
词根 bhī 表怖畏义:bheti。有偈颂云:“Mā bhetha kiṃ socatha modathavho, vibhemi etaṃ asādhuṃ, uggatejo hi brāhmaṇo.” 又有 bhāyati、bhāyanti。巴利
Bhī-bhaye, bheti. Mā bhetha kiṃ socatha modathavho , vibhemi etaṃ asādhuṃ, uggatejo hi brāhmaṇo . Bhāyati, bhāyanti.
在使役构词中,依大规则可带s音或不带s音:bhīseti、bhīsayati、bhīsāpeti、bhīsāpayati。(例如)bhikkhuṃ bhīseyya vā bhīsāpeyya vā。巴利
Kārite mahāvuttinā sāgamo vā, bhīseti, bhīsayati, bhīsāpeti, bhīsāpayati. Bhikkhuṃ bhīseyya vā bhīsāpeyya vā .
“Sī-saye”:seti(他卧)、senti(他们卧)、atiseti(他过度卧)、atisenti(他们过度卧)、sayati(他躺卧)、sayanti(他们躺卧)。巴利
Sī-saye, seti, senti, atiseti, atisenti, sayati, sayanti.
“Kamme”:atisīyati(他被过度躺卧)、atisīyanti(他们被过度躺卧)。巴利
Kamme-atisīyati, atisīyanti.
“Ṇāpimhi”为加于短音上,指:sayāpeti(使躺卧)、sayāpayati(使躺卧)。巴利
Ṇāpimhi rasso, sayāpeti, sayāpayati.
“Ṇimhi”:sāyeti(使躺卧)、sāyayati(使躺卧)、sāyesuṃ dīnamānasā(他们心怀怯懦而使之躺卧)。巴利
Ṇimhi-sāyeti, sāyayati, sāyesuṃ dīnamānasā .
“Mhi-hāse”:umheti(使笑)、umhayati(使笑)、vimheti(使惊异)、vimhayati(使惊异);于“na naṃ umhayate disvā, na ca naṃ paṭinandati”中,即指见后既不嘲笑他,亦不欢迎他。巴利
Mhi-hāse , umheti, umhayati, vimheti, vimhayati, na naṃ umhayate disvā, na ca naṃ paṭinandati .
“Kamme”:umhīyati(被逗笑)、vimhīyati(被惊异)。巴利
Kamme-umhīyati, vimhīyati.
“Kārite”省略前音:sace maṃ nāganāsūrū, umhāyeyya pabhāvatī(若象鼻般大腿者令我发笑,光辉女);sace maṃ nāganāsūrū, pamhāyeyya pabhāvatī(若象鼻般大腿者令我开怀而笑,光辉女)。巴利
Kārite pubbassaralopo, sace maṃ nāganāsūrū, umhāyeyya pabhāvatī. Sace maṃ nāganāsūrū, pamhāyeyya pabhāvatī .
以上是 bhūvādigaṇa(以 bhū 为首的组)中,词根以 i 音结尾的形态。巴利
Iti bhūvādigaṇe ivaṇṇantadhārūpaṃ.
1 2 3 4 5 6