第2品·名品·以长伊音结尾的阳性词类聚
2. 名词品解释 · 189 段
以长伊音结尾的阳性词类聚巴利
Īkārantapulliṅgarāsi
关于以ī结尾的词:依“simhi nā'napuṃsakassā”这条规则,于主格单数中不发生短化;依“ge vā”,当后接ge时,可有条件地变为短音;而在主格复数以及aṃ、nā、sa、smā、smiṃ、su中,则依“ekavacanayosvaghona”这条规则,恒常变为短音。例如:daṇḍī gacchati(持杖者行走)。又依“Jantu hetu”等规则,可有条件地省略主格复数的词尾,例如:daṇḍī gacchanti(持杖者们行走)。巴利
Īkārante ‘simhi nā’napuṃsakassā’ti suttena simhi rassattaṃ natthi, ‘ge vā’ti ge pare vikappena rasso, yosu ca aṃ, nā, sa, smā, smiṃ su ca ‘ekavacanayosvaghona’nti niccaṃ rasso, daṇḍī gacchati. ‘Jantu hetu’ iccādisuttena vikappena yonaṃ lopo, daṇḍī gacchanti.
173 在阳性词中,yonaṃ(主格复数词尾)变为 no 和 ne。巴利
173.Yonaṃ none pume.
在阳性词中,对于以 ī 结尾的所谓“jha”类词,其主格与宾格的复数词尾 yonaṃ,分别变为 no 和 ne,或两种形式均可。巴利
Pume jhasaññamhā ī-kārato paṭhamā, dutiyāyonaṃ kamena no, ne honti vā.
例如:daṇḍino gacchanti(持杖者们行走);bho daṇḍi、bho daṇḍī、bhonto daṇḍino(呼格形式);daṇḍiṃ(宾格单数)。巴利
Daṇḍino gacchanti, bhodaṇḍi, bho daṇḍī, bhonto daṇḍino, daṇḍiṃ.
174 于 jhī 之后为 naṃ。巴利
174.Naṃ jhīto.
在阳性词中,凡有“jha”之称、以ī收尾者,其宾格单数词尾 aṃ 或可变为 naṃ。巴利
Pume jhasaññamhā ī-kārato aṃvacanassa naṃ hoti vā.
Daṇḍinaṃ(持杖者,宾格单数)。巴利
Daṇḍinaṃ.
在阳性中,以 jhī 结尾的词,其第二格(宾格)单数的词尾变为 no,可有此形。巴利
Pume jhīto dutiyāyossa no hoti vā.
Daṇḍī(持杖者)的变格如下:主格单数 daṇḍī;主格复数 daṇḍino、daṇḍī;宾格复数 daṇḍine;具格单数 daṇḍinā;具格复数 daṇḍīhi、daṇḍībhi;属格单数 daṇḍissa、daṇḍino;属格复数 daṇḍīnaṃ;从格单数 daṇḍismā、daṇḍimhā;重复形 daṇḍinā、daṇḍīhi、daṇḍībhi、daṇḍissa、daṇḍino、daṇḍīnaṃ;处格单数 daṇḍismiṃ、daṇḍimhi。巴利
Daṇḍī , daṇḍino, daṇḍine, daṇḍinā, daṇḍīhi, daṇḍībhi, daṇḍissa, daṇḍino, daṇḍīnaṃ, daṇḍismā, daṇḍimhā, daṇḍinā, daṇḍīhi, daṇḍībhi, daṇḍissa, daṇḍino, daṇḍīnaṃ, daṇḍismiṃ, daṇḍimhi.
176 smiṃno 变为 ni。巴利
176.Smiṃno niṃ.
以 jhī 结尾的词,处格单数词尾 smiṃ 变为 ni,或亦可作 ni。巴利
Jhīto smiṃno ni hoti vā.
Daṇḍini(处格单数:在持杖者中/对于持杖者)巴利
Daṇḍini.
依‘Ne smiṃno kvaci’这一词尾规则,处格单数的词尾 smiṃ 也转为 ne,例如 daṇḍine、daṇḍīsu。巴利
‘Ne smiṃno kvacī’ti vibhattasuttena smiṃno ne ca hoti, daṇḍine, daṇḍīsu.
同样地,cakkī(有轮者)、pakkhī(有翼者)、sukhī(快乐者)、sikhī(有顶髻者)、cāgī(布施者)、bhāgī(分享者)、bhogī(享受者)、yogī(瑜伽行者)、saṅghī(有僧团者)、vācī(有言语者)、dhajī(有旗帜者)、bhajī(崇拜者)、kuṭṭhī(麻风患者)、raṭṭhī(国王)、dāṭhī(有獠牙者)、ñāṇī(有智者)、pāṇī(有生命者)、gaṇī(有随从者)、guṇī(有德者)、cammī(有皮革者)、dhammī(有法者)、sīghayāyī(速行者)、pāpakārī(作恶者)、brahmacārī(梵行者)、māyāvī(有幻术者)、medhāvī(有慧者)、bhuttāvī(已食者)、bhayadassāvī(见怖畏者)、yasassī(有名声者)、tejassī(有光辉者)、chattī(有伞者)、pattī(有钵者)、dantī(有自制者)、mantī(有谋略者)、sattughātī(杀敌者)、sīhanādī(作狮子吼者)等,皆同此理。巴利
Evaṃ cakkī, pakkhī, sukhī, sikhī, cāgī, bhāgī, bhogī, yogī, saṅghī, vācī, dhajī, bhajī, kuṭṭhī, raṭṭhī, dāṭhī, ñāṇī, pāṇī, gaṇī, guṇī, cammī, dhammī, sīghayāyī, pāpakārī, brahmacārī, māyāvī, medhāvī, bhuttāvī, bhayadassāvī, yasassī, tejassī, chattī, pattī, dantī, mantī, sattughātī, sīhanādī, sāmī, piyappasaṃsī. Atthadassī, dhammadassī iccādayo. Gāmaṇī, senānī, sudhī iccādīsu pana smiṃno nittaṃ natthi.
接下来,说明特殊的规则。巴利
Visesavidhānamuccate.
根据《Mahāvutti》,当词形为 yosu(主格复数)时,即使是以 jhī 结尾的词,有时也会变为 ṭa。巴利
Mahāvuttinā yosu jhī-kārassapi kvaci ṭattaṃ hoti,
“ 天鹅、苍鹭与孔雀,象、斑鹿、鹿;
一切众生皆畏惧狮子,无有与其身相等者。”巴利
‘‘Haṃsā koñcā mayūrā ca, hatthayo pasadā migā; Sabbe sīhassa bhāyanti, natthi kāyasmiṃ tulyatā .
此处可见‘purisālū ca hatthayo, saññatā brahmacārayo, apace brahmacārayo’等语。其中:‘hatthayo’意为象;‘purisālū’意为贪恋男人、力大凶猛的女夜叉;‘brahmacārayo’意为梵行者;‘apace’意为应当供养。巴利
Purisālū ca hatthayo, saññatā brahmacārayo , apace brahmacārayo’’ti dissanti. Tattha ‘hatthayo’ti hatthino, ‘purisālū’ti purisalolā balavāmukhayakkhiniyo, ‘brahmacārayo’ti brahmacārino, ‘apace’ti pūjeyya.
在 sus 中,有时也会出现 ne 的形式。例如:susukhaṃ vata jīvāma, verinesu averino, verinesu manussesu, viharāma averino。其中,‘verinesu’意为在有敌意的人中。巴利
Sussapi kvaci nesu hoti, susukhaṃ vata jīvāma, verinesu averino , verinesu manussesu, viharāma averino. Tattha ‘verinesū’ti verīcittavantesu.
在复合词中,第一格(主格)单数的词尾也变为 no,第二格(宾格)单数的词尾也变为 no 和 ne。其中,两种 no 的形式是常见的。而 ne 的形式则如下所述:‘assamaṇe samaṇamānine, nare pāṇātipātine, mañjuke piyabhāṇine, māladhārine, kāsikuttamadhārine, vaṇṇavante yasassine, cāpahatthe kalāpine, ubho bhassaravaṇṇine, brāhmaṇe devavaṇḍine, samuddharati pāṇine, evaṃ jarā ca maccu ca, adhivattanti pāṇine’等句中可见。其中,‘bhassaravaṇṇine’意为有光辉色泽者。而处格单数词尾 smiṃ 变为 ne 的情况,如‘mātaṅgasmiṃ yasassine’等,前面已经说过。巴利
Samāsepi paṭhamāyossa nottaṃ, dutiyāyossa nottaṃ nettañca hoti. Tattha dve nottāni pākaṭāni. Nettaṃ pana vuccate, ‘‘assamaṇe samaṇamānine , nare pāṇātipātine , mañjuke piyabhāṇine , māladhārine , kāsikuttamadhārine , vaṇṇavante yasassine , cāpahatthe kalāpine, ubho bhassaravaṇṇine , brāhmaṇe devavaṇḍine, samuddharati pāṇine , evaṃ jarā ca maccu ca, adhivattanti pāṇine’’ti dissanti. Tattha ‘bhassaravaṇṇine’ti pabhassaravaṇṇavante. Smiṃno nette pana ‘‘mātaṅgasmiṃ yasassine’’ iccādīni pubbe vuttāneva.
以乌音结尾的阳性词类聚巴利
Ukārantapulliṅgarāsi
以 bhikkhu 等为首的词群巴利
Bhikkhādigaṇarāsi
根据‘Gasīna’规则,省略 si(主格单数词尾),得到 bhikkhu。省略 yonaṃ(主格复数词尾)时,元音延长,得到 bhikkhū。巴利
‘Gasīna’nti silopo, bhikkhu. Yonaṃ lope dīgho, bhikkhū.
177 在阳性词中,yonaṃ(主格复数词尾)变为 vo。巴利
177.Lā yonaṃ vo pume.
阳性名词中,对于有‘la’称、以 u 结尾的词,其 yonaṃ(主格复数词尾)变为 vo,或可有此形式。这就是 yonaṃ 变为 vo 的规则。巴利
Pume lasaññehi uvaṇṇehi yonaṃ vo hoti vāti yonaṃ vo.
178 当 ve、vo、su 随后时,u 变为 ṭa。巴利
178.Vevosulussa.
在阳性名词中,当 ve、vo、su 跟在后面时,凡有“la”称、以 u 结尾之词,其 u 变为 ṭa。巴利
Pume ve, vosu paresu lasaññassa u-kārassa ṭa hoti.
Bhikkhavo(比丘们,为呼格复数形式)。巴利
Bhikkhavo.
为何称为‘la’?例如:Sayambhuvo(自生者们,为呼格复数形式)。巴利
Lussāti kiṃ? Sayambhuvo.
Bho bhikkhu, bho bhikkhū, bhonto bhikkhū(以上诸形,皆为比丘一词的呼格形式)。巴利
Bho bhikkhu, bho bhikkhū, bhonto bhikkhū.
179 在阳性呼格中,变为 ve 和 vo。巴利
179.Pumālapane vevo.
在阳性呼格中,对于被称为“la”的、以 u 结尾的词,其单数词尾 si 变为 ve,复数词尾 yo 变为 vo,或可有这些形式。巴利
Pume ālapane lasaññamhā u-kārato yossa ve, vo honti vā.
Bhonto bhikkhave——诸位比丘(呼格复数);Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi ‘bhikkhavo’ti——那时,世尊称唤比丘们:‘比丘们!’;devakāyā abhikkantā, te vijānātha bhikkhavo——天众已来,比丘们,你们应了知;bhikkhuṃ——比丘(宾格单数);bhikkhū——比丘们(主格复数);bhikkhavo——比丘们(呼格复数);bhikkhunā——比丘(具格单数)。根据‘Sunaṃhisū’这条规则,元音变长:bhikkhūhi, bhikkhūbhi(具格复数);bhikkhussa, bhikkhuno(属格单数);bhikkhūnaṃ(属格复数);bhikkhusmā, bhikkhumhā(从格单数);bhikkhunā(具格单数);bhikkhūhi, bhikkhūbhi(具格复数);bhikkhussa, bhikkhuno(属格单数);bhikkhūnaṃ(属格复数)。巴利
Bhonto bhikkhave, atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi ‘‘bhikkhavo’’ti , devakāyā abhikkantā, te vijānātha bhikkhavo , bhikkhuṃ, bhikkhū, bhikkhavo, bhikkhunā. ‘Sunaṃhisū’ti dīgho, bhikkhūhi, bhikkhūbhi, bhikkhussa, bhikkhuno, bhikkhūnaṃ, bhikkhusmā, bhikkhumhā, bhikkhunā, bhikkhūhi, bhikkhūbhi, bhikkhussa, bhikkhuno, bhikkhūnaṃ, bhikkhusmiṃ, bhikkhumhi, bhikkhūsu.
同样地,maṅku(沮丧者)、maccu(死亡)、ucchu(甘蔗)、paṭu(精明者)、bhāṇu(太阳)、setu(桥梁)、ketu(旗帜)、sattu(敌人)、sindhu(海洋)、bandhu(亲属)、kāru(工匠)、neru(尼鲁山)、meru(须弥山)、ruru(鹿)、veḷu(竹子)等词也是如此。巴利
Evaṃ maṅku, maccu, ucchu, paṭu, bhāṇu, setu, ketu, sattu, sindhu, bandhu, kāru, neru, meru, ruru, veḷu iccādayo.
现说明特殊规则。巴利
Visesavidhānamuccate.
对于hetu(因)、jantu(众生)、kuru(俱卢)这些词,依‘jantuhetu’等文句,可有条件地省略yonaṃ(主格复数词尾)。例如:hetu dhammo(因法)、hetū dhammā(因诸法)、atīte hetavo pañca(过去有五因)。巴利
Hetu, jantu, kurusaddesu ‘jantuhetu’ iccādisuttena vikappena yonaṃ lopo, hetu dhammo, hetū dhammā, atīte hetavo pañca.
180 在 yomhi 中,有时亦有变化。巴利
180.Yomhi vā kvaci.
在 yosu(主格复数)中,对于有‘la’之称的、以 u 结尾之词,有时亦可变为 ṭa,或可有此形式。巴利
Yosu lasaññino u-kārassa kvaci ṭa hoti vā.
过去有五因(Atīte hetayo pañca)。巴利
Atīte hetayo pañca.
此处‘或’(vā)指什么?指 hetuyo(诸因)。巴利
Vāti kiṃ? Hetuyo.
此处‘有时’(kvaci)指什么?指 bhikkhavo(比丘们)。巴利
Kvacīti kiṃ? Bhikkhavo.
Bho hetu、bho hetū、bhonto hetū(因的呼格);hetavo、hetayo、hetuyo(诸因,主格复数,或作这些形式);hetuṃ(因,宾格单数);hetū、hetavo、hetayo、hetuyo(诸因,主格复数,或作这些形式)。其余变格与比丘(bhikkhu)相同。巴利
Bho hetu, bho hetū, bhonto hetū, hetavo, hetayo, hetuyo vā, hetuṃ, hetū, hetavo, hetayo, hetuyo vā. Sesaṃ bhikkhusamaṃ.
Jantu gacchati(众生行走),jantū、jantayo、jantuyo 是‘众生’一词的主格复数形式,这些形式皆可。巴利
Jantu gacchati, jantū, jantayo, jantuyo vā.
181 以 jantu 等为首的词,其 yonaṃ 语尾亦变为 no。巴利
181.Jantādito no ca.
在阳性词中,以 jantu 等为首的词,其主格复数语尾 yonaṃ 变为 no,亦变为 vo。巴利
Pume jantādito yonaṃ no ca hoti vo ca.
众生(jantu)一词的变格形式有:jantuno、jantavo、bhojantu、bhojantū、bhonto jantū、jantayo、jantuyo、jantuno、jantavo、jantuṃ、jantū、jantayo、jantuyo、jantuno、jantavo。其余变化与比丘一词相同。巴利
Jantuno, jantavo, bhojantu, bhojantū, bhonto jantū, jantayo, jantuyo, jantuno, jantavo, jantuṃ, jantū, jantayo, jantuyo, jantuno, jantavo. Sesaṃ bhikkhusamaṃ.
拘罗(kuru)一词的变格形式有:kuru、kurū、kurayo、kuruyo、kuruno、kuravo,一切变化与‘众生’一词相同。巴利
Kuru, kurū, kurayo, kuruyo, kuruno, kuravoti sabbaṃ jantusamaṃ.
可以见到这样的句子:“今日,愿众拘罗护送彼;今日,众拘罗因见彼而欢喜;今日,我令众拘罗护送彼。”巴利
‘‘Ajjeva taṃ kurayo pāpayātu , nandanti taṃ kurayo dassanena , ajjeva taṃ kurayo pāpayāmī’’ti dissanti.
据《大语》所述,以‘aṃ’结尾的词语有时会呈现‘naṃ’的形式,例如可见于如下语句:‘kimatthinaṃ bhikkhunaṃ āhu, bhikkhunamāhu maggadesiṃ, bhikkhunamāhu maggajīviṃ, buddhaṃ ādiccabandhuna’以及‘roganiḍḍaṃ pabhaṅgunaṃ, bhogānañca pabhaṅgunaṃ, viññāṇañca virāguna’。其中,‘kimatthina’意为‘何种性质者’,‘maggadesi’意为‘教导道路者’,‘maggajīvi’意为‘依道而活者’,‘roganiḍḍa’意为‘疾病之巢’,‘pabhaṅguna’意为‘有破坏习性者’,‘virāguna’意为‘有离染习性者’。此处亦可见主格形式,并出现‘nā’的增音。巴利
Mahāvuttinā latopi aṃvacanassa kvaci naṃ hoti, ‘‘kimatthinaṃ bhikkhunaṃ āhu, bhikkhunamāhu maggadesiṃ, bhikkhunamāhu maggajīviṃ, buddhaṃ ādiccabandhuna’’nti dissanti, tathā ‘‘roganiḍḍaṃ pabhaṅgunaṃ, bhogānañca pabhaṅgunaṃ , viññāṇañca virāguna’’nti ca. Tattha ‘kimatthina’nti kiṃsabhāvaṃ, ‘maggadesi’nti maggaṃ desentaṃ, ‘maggajīvi’nti magge jīvantaṃ, ‘roganiḍḍa’nti rogānaṃ kulāvakabhūtaṃ, ‘pabhaṅguna’nti pabhijjanasīlaṃ, ‘virāguna’nti virajjanasīlaṃ. Katthaci paṭhamantampi dissati, tattha nāgamo.
以“导师”等为首的群体集合巴利
Satthādigaṇarāsi
182 对于以ltu词缀结尾的词语,以及以‘pitā’等为首的词语,于主格单数词尾(si)时。巴利
182.Ltupitādīnamā simhi.
当主格单数词尾(si)随后时,以ltu词缀结尾的词语,以及以‘satthu’、‘kattu’等和‘pitā’等为首的词语,其末尾的u变为ā。依‘gasīna’规则,该词尾被省略。巴利
Simhi pare ltupaccayantānaṃ satthu, kattuiccādīnaṃ pitādīnañca u-kāro ā hoti. ‘Gasīna’nti lopo.
183 对于以 ltu 词缀结尾的词以及以‘pitā’等为首的词,当它们处于主格单数以外的语尾时:巴利
183.Ltupitādīnamase.
当主格单数以外的其他变格组跟随其后时,以 ltu 词缀结尾的词和以‘pitā’等为首的词,其中的 u 变为 āraṅa。巴利
Samhā aññasmiṃ vibhattigaṇe pare ltu, pitādīnaṃ u-kāro āraṅa hoti.
184 从 āraṅa 形式开始。巴利
184.Āraṅsmā.
在 āraṅa 形式之后,复数主格词尾 yo 变为 ṭo。巴利
Āraṅto yonaṃ ṭo hoti.
185 在呼格中,词尾为a或ā。巴利
185.Ge a ca.
当呼格(ge)随后出现时,以ltu结尾的词及pitā等词,其u音变为a或ā。例如:bhosattha, bho satthā, bhonto satthāro, satthāraṃ。巴利
Ge pare ltu, pitādīnaṃ u-kāro hoti a ca ā ca. Bhosattha, bho satthā, bhonto satthāro, satthāraṃ.
186 或者变为ṭo或ṭe。巴利
186.Ṭoṭe vā.
在āraṅa形式之后,复数主格词尾(yo)依次变为ṭo或ṭe。这里的‘vā’一词表示选项,与‘sakhasadda’相关,因为有其他规则存在。再次提及ṭo是为了简便。巴利
Āraṅto yonaṃ kamena ṭo, ṭe honti vā. Ettha ca vāsaddo sakhasadde vikappanattho tattha vidhyantarasabbhāvā. Puna ṭoggahaṇaṃ lahubhāvatthaṃ.
Satthāro, satthāre。巴利
Satthāro, satthāre.
187 从āraṅa形式开始,nā和smā词尾变为ṭā。巴利
187.Ṭānāsmānaṃ.
在āraṅa形式之后,词尾nā与smā变为ṭā。巴利
Āraṅto nā, smānaṃ ṭā hoti.
Satthārā、satthārehi、satthārebhi。巴利
Satthārā, satthārehi, satthārebhi.
以ltu词缀结尾的词,以及以‘pitā’等为首者,其末尾的s有时会被省略。巴利
Ltu, pitādīhi salopo hoti vā.
Satthu、satthussa、satthuno。巴利
Satthu, satthussa, satthuno.
189 在词尾naṃ之前,或有变化。巴利
189.Naṃmhi vā.
当词尾 naṃ 随后时,以 ltu 后缀结尾的词,以及以‘pitā’等为代表的词,所含的 u 音有时变为 āraṅa。例如:imesaṃ mahānāma tiṇṇaṃ satthārānaṃ ekā niṭṭhā udāhu puthu niṭṭhā 和 satthūnaṃ。巴利
Naṃmhi pare ltu, pitādīnaṃ u-kāro āraṅa hoti vā. Imesaṃ mahānāma tiṇṇaṃ satthārānaṃ ekā niṭṭhā udāhu puthu niṭṭhāti . Satthūnaṃ.
当词尾 naṃ 随后时,以 ltu 后缀结尾的词,以及以‘pitā’等为代表的词,其中的 u 音有时变为 ā。巴利
Naṃmhi pare ltu, pitādīnaṃ u-kāro ā hoti vā.
satthānaṃ, satthārā, satthārehi, satthārebhi, satthu, satthussa, satthuno, satthūnaṃ, satthārānaṃ, satthānaṃ。巴利
Satthānaṃ, satthārā, satthārehi, satthārebhi, satthu, satthussa, satthuno, satthūnaṃ, satthārānaṃ, satthānaṃ.
191 在 smiṃ 词尾前,变为 ṭi。巴利
191.Ṭi smiṃno.
在 āraṅa 形式之后,smiṃ 词尾变为 ṭi。巴利
Āraṅto smiṃno ṭi hoti.
192 缩略的āraṅa。巴利
192.Rassāraṅa.
当后接smiṃ词尾时,āraṅa形式中的长元音变为短元音。巴利
Smiṃmhi pare āraṅkato rasso hoti.
在导师(satthar)的依格单数形式为 satthari,依格复数形式为 satthāresu。巴利
Satthari, satthāresu.
依‘bahulādhikārā’规则,在nā和smā词尾时,有‘satthunā’等形式;在su词尾时,有‘satthūsu’等形式,这些皆可成立。巴利语中有:‘Dhammarājena satthunā, pūjaṃ labbhati bhattusū’。‘bhattusū’意为‘在主人中’,亦有读作‘bhattāsū’的版本。巴利
Bahulādhikārā nā, smāsu satthunāti ca sumhi satthūsūti ca siddhaṃ. ‘‘Dhammarājena satthunā, pūjaṃ labbhati bhattusū’’ti pāḷi. ‘Bhattusū’ti sāmīsu, ‘bhattāsū’tipi pāṭho.
依‘ltupitādīnamase’规则,若未包含‘as’,则在to词尾前会出现āraṅa形式。巴利语中有:‘satthārato satthāraṃ gacchanti, satthārato satthāraṃ ghaṭentī’。巴利
‘Ltupitādīnamase’ti aseggahaṇena tomhi āraṅa hoti , ‘‘satthārato satthāraṃ gacchanti, satthārato satthāraṃ ghaṭentī’’ti pāḷi.
同样地,kattā、bhattā、gantā、jetā、janetā、chettā、cheditā、viññātā、viññāpetā、uṭṭhātā、uṭṭhāpetā、taritā、tāretā、dātā、dāpetā、sandhātā、sandhāpetā、netā、nettā、posetā、bhettā、yātā、vattā、setā、hantā、sakamandhātā、mahāmandhātā等等。巴利
Evaṃ kattā, bhattā, gantā, jetā, janetā, chettā, cheditā, viññātā, viññāpetā, uṭṭhātā, uṭṭhāpetā, taritā, tāretā, dātā, dāpetā, sandhātā, sandhāpetā, netā, nettā, posetā, bhettā, yātā, vattā, setā, hantā, sakamandhātā, mahāmandhātā iccādayo.
现在说明特殊规则。巴利
Visesavidhānamuccate.
据《大语》所述,复数主格词尾‘yo’变为‘ā’。例如:‘avitakkitā gabbhamupavajanti, te bhikkhū brūhetā suññāgārānaṃ’。巴利
Mahāvuttinā yonaṃ ā hoti, avitakkitā gabbhamupavajanti , te bhikkhū brūhetā suññāgārānaṃ.
以‘amacca’等词结尾的‘kattu’词,以及以‘khattu’等词结尾的词,其属格词尾变为‘etta’。例如:‘uṭṭhehi katte taramāno, natthi bho khatte paroloko’。巴利
Amaccavācīhi kattu, khattusaddehi gassa ettaṃ, uṭṭhehi katte taramāno , natthi bho khatte paroloko .
若后接呼格词尾,亦出现āraṅa形式。如‘pucchāma kattāra anomapañña’,亦可作‘kattāraṃ anomapañña’。巴利
Ge pare āraṅa ca hoti, pucchāma kattāra anomapañña, ‘‘kattāraṃ anomapañña’’ntipi yujjati.
当后接aṃ词尾时,前面的元音亦被省略。如‘anukampakaṃ pāṇasamampi bhattuṃ jahanti itthiyo’。依‘So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo’等用例可见,‘kattunā, gantunā’等形式也是合理的。巴利
Aṃmhi pare pubbassaralopo ca hoti, anukampakaṃ pāṇasamampi bhattuṃ jahanti itthiyo. ‘‘So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo’’ti diṭṭhattā kattunā, gantunā iccādīnipi yujjanti.
词干‘nettumhā’在smiṃ词尾前变为‘etta’。如‘nette ujuṃ gate sati’。此类词在三性中形式相同,如‘kattā itthī, kattā puriso, kattā kulaṃ’等。巴利
Nettumhā smiṃno ettaṃ , nette ujuṃ gate sati , ete saddā tīsu liṅgesu samānarūpā honti, kattā itthī, kattā puriso, kattā kulaṃ iccādi.
Pitā gacchati(父亲去)。巴利
Pitā gacchati.
193 对以‘pitā’等为首的词,不包括以‘nattā’等为首的词。巴利
193.Pitādīnamanattādīnaṃ.
除去以‘nattā’等为首的诸词,以‘pitā’等为首的诸词,其āraṅa形式中的长元音变为短元音。巴利
Nattādivajjitānaṃ pitādīnaṃ āraṅakato rasso hoti.
Pitaro, bho pita, bho pitā, bhonto pitaro。Pitaraṃ 或 pituṃ。可见“mātuṃ pituñca vanditvā”这样的用例。巴利
Pitaro, bho pita, bho pitā, bhonto pitaro. Pitaraṃ, pituṃ vā. ‘‘Mātuṃ pituñca vanditvā’’ti dissati.
父亲(单数主格),父亲(单数呼格),父亲(单数具格),由父亲,由诸父亲,由诸父亲,父亲的,属于父亲的,属于诸父亲的,父亲(单数属格),父亲的,属于父亲的,属于诸父亲的,父亲(单数具格),由父亲,由诸父亲,由诸父亲,父亲(单数属格),父亲的,属于父亲的,属于诸父亲的,在父亲中,在父亲处,在诸父亲中。巴利
Pitaro, pitare, pitarā, pitunā, pitarehi, pitarebhi, pitūhi, pitūbhi, pitu, pitussa, pituno, pitūnaṃ, pitarānaṃ, pitarā, pitunā, pitarehi, pitarebhi, pitūhi, pitūbhi, pitu, pitussa, pituno, pitūnaṃ, pitarānaṃ, pitānaṃ, pitusmiṃ, pitumhi, pitari, pitaresu, pitūsu.
他于亲属无债,于诸天神及父亲亦无债。父母去世之后,大王,当行于法;刹帝利,在父母当中行法。巴利
Anaṇo ñātinaṃ hoti, devānaṃ pitunañca so , mātāpitūnaṃ accayena, dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya .
如是,兄弟,兄弟们,女婿,女婿们等。巴利
Evaṃ bhātā, bhātaro, jāmātā, jāmātaroiccādi.
所谓“anattādīni”是指什么呢?诸如:nattā、nattāro、nattāraṃ、nattāro、nattāre 等。同样,panattu 一词也是如此。巴利
Anattādīnanti kiṃ? Nattā, nattāro, nattāraṃ, nattāro, nattāre iccādi. Tathā panattusaddopi.
然而,mātu, dhītu, duhitu 等词仅为阴性词,mātā, mātaro, bhoti māta, bhoti mātā, bhoti māte 或如此出现:‘acchariyaṃ nandamāte, abbhutaṃ nandamāte’。‘Ghabrahmāditve’ti gassa ettaṃ。Bhotiyo mātaro, mātaraṃ, mātuṃ, mātaro, mātare, mātuyā, mātarā, mātarehi, mātarebhi, mātūhi, mātūbhi, mātu, mātussa, mātuyā。在经典中出现:‘Mātussa sarati, pitussa saratī’ti。也出现:‘Buddhamātussa sakkāraṃ, karotu sugatoraso’ti。Mātūnaṃ, mātānaṃ, mātarānaṃ。第五格形式与第三格相同。第六格形式与第四格相同。Mātusmiṃ, mātumhi, mātari, mātuyā, mātuyaṃ, mātaresu, mātūsu。如是,dhītu, duhitu 等词亦然。巴利
Mātu , dhītu, duhitusaddā pana itthiliṅgā eva, mātā, mātaro, bhoti māta, bhoti mātā, bhoti māte vā, ‘‘acchariyaṃ nandamāte, abbhutaṃ nandamāte’’ti dissati. ‘Ghabrahmāditve’ti gassa ettaṃ. Bhotiyo mātaro, mātaraṃ, mātuṃ, mātaro, mātare, mātuyā, mātarā, mātarehi, mātarebhi, mātūhi, mātūbhi, mātu, mātussa, mātuyā. ‘‘Mātussa sarati, pitussa saratī’’ti satthe dissati. ‘‘Buddhamātussa sakkāraṃ, karotu sugatoraso’’ti ca dissati. Mātūnaṃ, mātānaṃ, mātarānaṃ. Pañcamīrūpaṃ tatiyāsamaṃ. Chaṭṭhīrūpaṃ catutthīsamaṃ. Mātusmiṃ, mātumhi, mātari, mātuyā, mātuyaṃ, mātaresu, mātūsu. Evaṃ dhītu, duhitusaddā.
在特殊规则的偈颂中,依大注释,由 mātu、pitu 等词构成的五个 nādi 类单数形式,以及 smiṃ 的某些形式,会发生词尾省略。如:Matyā kataṃ、matyā deti、matyā apeti、matyā dhanaṃ、matyā ṭhitaṃ。又:Matyaṃ ṭhitaṃ。同样地,petyā kataṃ 等,此处则有元音增长。巴利
Visesavidhimhi gāthāsu mahāvuttinā mātu, pitusaddehi nādīnaṃ pañcannaṃ ekavacanānaṃ yā hoti, smiṃno pana yañca hoti, antalopo ca. Matyā kataṃ, matyā deti, matyā apeti, matyā dhanaṃ, matyā ṭhitaṃ. Matyaṃ ṭhitaṃ. Evaṃ petyā kataṃiccādi, idha vuddhi.
我得母亲允许,被父亲所舍弃。此事由母亲与父亲共同所作,甚为善妙。人主啊,我确知此事,由母亲与父亲所做的一切,皆如先前所述。巴利
Anuññāto ahaṃ matyā, sañcatto pitarā ahaṃ . Matyā ca petyā ca kataṃ susādhu , ahañhi jānāmi janinda etaṃ, matyā ca petyā ca , sabbaṃ pubbepi vuttameva.
关于 satthu、pitu 等的复合词构成规则,将于复合词章节中说明。巴利
Satthu, pitādīnaṃ samāse vidhānaṃ samāsakaṇḍe āgamissati.
以 ū 结尾的阳性词类巴利
Ūkārantapulliṅgarāsi
“Gasīna”指 lopo:sayambhū gacchati(自生者去)。“Lopo”指 yonaṃ lopo:sayambhū gacchanti(自生者们去)。巴利
‘Gasīna’nti lopo, sayambhū gacchati. ‘Lopo’ti yonaṃ lopo, sayambhū gacchanti.
“Jantādito no cā”指 yonaṃ vo, no:即 sayambhuvo, sayambhuno(自生者们)。巴利
‘Jantādito no cā’ti yonaṃ vo, no, sayambhuvo, sayambhuno.
‘Ge vā’ti:若 ge 在词尾,则可选择性地有短音,如 bho sayambhu, bho sayambhū, bhonto sayambhū, sayambhuvo, sayambhuno。巴利
‘Ge vā’ti ge pare vikappena rasso, bho sayambhu, bho sayambhū, bhonto sayambhū, sayambhuvo, sayambhuno.
‘Ekavacanayosvaghona’nti:在 am 等单数形式中,恒为短音,如 sayambhuṃ;在偈颂中,亦作 sayambhunā。巴利
‘Ekavacanayosvaghona’nti amādīsu ekavacanesu niccaṃ rasso, sayambhuṃ, gāthāyaṃ ‘sayambhuna’ntipi yujjati.
Sayambhū, sayambhuvo, sayambhuno。作者格:Sayambhunā, sayambhūhi, sayambhūbhi。属格:Sayambhussa, sayambhuno, sayambhūnaṃ。从具格:Sayambhusmā, sayambhumhā, sayambhunā, sayambhūhi, sayambhūbhi。属格:Sayambhussa, sayambhuno, sayambhūnaṃ。处格:Sayambhusmiṃ, sayambhumhi, sayambhūsu。巴利
Sayambhū, sayambhuvo, sayambhuno. Sayambhunā, sayambhūhi, sayambhūbhi, sayambhussa, sayambhuno, sayambhūnaṃ. Sayambhusmā, sayambhumhā, sayambhunā, sayambhūhi, sayambhūbhi, sayambhussa, sayambhuno, sayambhūnaṃ. Sayambhusmiṃ, sayambhumhi, sayambhūsu.
如是,如 abhibhū、parābhibhū、vessabhū、gotrabhū、vatrabhū 等。然而在其余情况下,并无“yonaṃ no”这种形式,只如“cittasahabhuno dhammā”一般。巴利
Evaṃ abhibhū, parābhibhū, vessabhū, gotrabhū, vatrabhū iccādi. Sesesu pana yonaṃ no eva labbhati, cittasahabhuno dhammā .
对阳性词而言,以 kū 后缀结尾者,其 yonaṃ 可变为 no。巴利
Pume kūpaccayantehi yonaṃ no hoti vā.
Sabbaññū 与 sabbaññuno,其余易知。巴利
Sabbaññū, sabbaññuno. Sesaṃ suviññeyyaṃ.
Viññū、vadaññū、atthaññū、dhammaññū、mattaññū、vidū。在此,由“kū”音,也摄取了以 rū 为后缀的词,如 vedagū、pāragū。同样,bhīrū、pabhaṅgū、virāgū 等。巴利
Viññū , vadaññū, atthaññū, dhammaññū, mattaññū, vidū. Idha kūsaddena rūpaccayantāpi gayhanti, vedagū, pāragū. Tathā bhīrū, pabhaṅgū, virāgūiccādi ca.
至于以 o 结尾的词,唯独 go 一词,前文已说。巴利
Okāranto pana gosaddo eva, so pubbe vuttoyeva.
以a结尾的中性词群,例如citta等。巴利
Akārantanapuṃsaka cittādirāsi
现在说明中性词。中性词分为五种:以a结尾、以i结尾、以ī结尾、以u结尾、以ū结尾。巴利
Atha napuṃsakaliṅgaṃ dīpiyate. Taṃ pana pañcavidhaṃ adantaṃ, idantaṃ īdantaṃ, udantaṃ, ūdantanti.
195 在中性词中,为aṃ。巴利
195.Aṃ napuṃsake.
中性名词以 a 结尾者,其 si 语尾变为 aṃ。巴利
Napuṃsake ato sissa aṃ hoti.
196 ya 的复数属格语尾 naṃ 变为 ni。巴利
196.Yonaṃ ni.
对于以 a 结尾的中性词,yonaṃ 变为 ni。根据‘Yolopanīsū’规则,此时 ni 前为长音。巴利
Napuṃsake ato yonaṃ ni hoti. ‘Yolopanīsū’ti nimhi dīgho.
197 或变为 nīnaṃ。巴利
197.Nīnaṃ vā.
对于以 a 结尾的词,其 nīnaṃ 变为 ṭā 或 ṭe。巴利
Ato nīnaṃ ṭā, ṭe honti vā.
cittā、he citta、he cittā、he cittāni、he cittā vā、cittaṃ、cittāni、citte、cittena。其余变化与阳性相同。巴利
Cittā, he citta, he cittā, he cittāni, he cittā vā, cittaṃ, cittāni, citte, cittena. Sesaṃ purisasamaṃ.
如此,dakaṃ、udakaṃ、sukhaṃ、dukkhaṃ、mukhaṃ、aṅgaṃ、liṅgaṃ、siṅgaṃ、aghaṃ、saccaṃ、naccaṃ、rajjaṃ、pajjaṃ、ambujaṃ、dhaññaṃ、thaññaṃ、araññaṃ、puññaṃ、kiliṭṭhaṃ、piṭṭhaṃ、bhaṇḍaṃ、tuṇḍaṃ、ñāṇaṃ、tāṇaṃ、leṇaṃ、karaṇaṃ、caraṇaṃ、chattaṃ、khettaṃ、nettaṃ、amataṃ、sotaṃ、pīṭhaṃ、vatthaṃ、padaṃ、gadaṃ、āvudhaṃ、kānanaṃ、ghānaṃ、jhānaṃ、dānaṃ、dhanaṃ、vanaṃ、pāpaṃ、dumaṃ、hadayaṃ、cīraṃ、cīvaraṃ、kulaṃ、mūlaṃ、balaṃ、maṅgalaṃ、bhisaṃ、sīsaṃ、lohaṃ 等。巴利
Evaṃ dakaṃ, udakaṃ, sukhaṃ, dukkhaṃ, mukhaṃ, aṅgaṃ, liṅgaṃ, siṅgaṃ, aghaṃ, saccaṃ, naccaṃ, rajjaṃ, pajjaṃ, ambujaṃ, dhaññaṃ, thaññaṃ, araññaṃ, puññaṃ, kiliṭṭhaṃ, piṭṭhaṃ, bhaṇḍaṃ, tuṇḍaṃ, ñāṇaṃ, tāṇaṃ, leṇaṃ, karaṇaṃ, caraṇaṃ, chattaṃ, khettaṃ, nettaṃ, amataṃ, sotaṃ, pīṭhaṃ, vatthaṃ, padaṃ, gadaṃ, āvudhaṃ, kānanaṃ, ghānaṃ, jhānaṃ, dānaṃ, dhanaṃ, vanaṃ, pāpaṃ, dumaṃ, hadayaṃ, cīraṃ, cīvaraṃ, kulaṃ, mūlaṃ, balaṃ, maṅgalaṃ, bhisaṃ, sīsaṃ, lohaṃiccādayo.
关于 kamma 一词——巴利
Kammasadde –
198 nāsseno 即 nā 与 ena。巴利
198.Nāsseno.
在 kamma 等词后,nā 可变为 ena。巴利
Kammādīhi nāssa eno hoti vā.
kammena、kammanā(kamma 一词的两种形式)巴利
Kammena, kammanā.
依‘Pumakammathāmaddhāna’经句所示,nā、smā等变化有:kammunā、kammassa、kammuno、kammasmā、kammamhā、kammanā、kammunā、kammassa、kammuno。巴利
‘Pumakammathāmaddhāna’nti suttena nā, smāsu uttaṃ, kammunā, kammassa, kammuno, kammasmā, kammamhā, kammanā, kammunā, kammassa, kammuno.
199 始于kamma等词。巴利
199.Kammādito.
于 kamma 等词,smiṃ 可转变为 ni。巴利
Kammādīhi smiṃno ni hoti vā.
Kammasmiṃ、kammamhi、kammani、kamme。其余变化与 citta 相同。巴利
Kammasmiṃ, kammamhi, kammani, kamme. Sesaṃ cittasamaṃ.
诸如业、皮、热、石、家、路、头、日、梵天神、我、自己等词,以业为首。其处格形式为:于业(kammani)、于皮(cammani)。经文中可见:“以何欲、何意图,你独坐于热处?”“大梵天神,你希求什么,独坐于热处?”“月啊,你莫在石上跌倒。”“大梵天神见他坐于家中。”于路、于头、于日、于梵天、于我、于自己,这些前文已述。其中,sammasi 意为“你坐”,ghammani 意为“于热时”或“于日晒处”,asmani 意为“于石上”,vesmani 意为“于家中”。巴利
Kamma camma ghamma asma vesma addha muddha aha brahma attaātumā kammādi. Kammani, cammani. ‘‘Kiṃ chando kimadhippāyo, eko sammasi ghammanī’’ti ca ‘‘kiṃ patthayaṃ mahābrahme, eko sammasi ghammanī’’ti ca ‘‘mā tvaṃ cande khali asmanī’’ti ca ‘‘tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṃ samhi vesmanī’’ti ca dissanti. Addhani , muddhani, ahani, brahmani, attani, ātumani, sabbametaṃ pubbepi vuttameva ca. Tattha ‘sammasī’ti acchasi, ‘ghammanī’ti gimhakāle ātape vā, ‘asmanī’ti pāsāṇe, ‘vesmanī’ti ghare.
200 于中性词,aṃ 为语尾。巴利
200.Aṃ napuṃsake.
于中性词,当为 si 语尾时,nt 语干可有 aṃ 语尾。此为语尾省略。巴利
Napuṃsake simhi ntussa aṃ hoti vā. Silopo.
当添加 si 语尾时,依大语法所述,nt 语干的末尾变为 a,继以 si 语尾变为 aṃ。例如:“guṇavantaṃ kulaṃ”(有德之家)。巴利
Simhi mahāvuttinā ntussa anto a hoti, tato sissa aṃ hoti, guṇavantaṃ kulaṃ.
所谓“yvā 等中 nt 语干”(Yvādo ntussā),意指在 yvā 等语尾前,nt 语干的末尾变为 at。譬如:guṇavantāni、guṇavantā、he guṇava、he guṇavā、he guṇavantāni、he guṇavantā、guṇavaṃ、guṇavantaṃ、guṇavantāni、guṇavante、guṇavantena、guṇavatā kulena。一切与阳性变化相同。巴利
‘Yvādo ntussā’ti yvādīsu ntussantassa attaṃ, guṇavantāni, guṇavantā, he guṇava, he guṇavā, he guṇavantāni, he guṇavantā, guṇavaṃ, guṇavantaṃ, guṇavantāni, guṇavante, guṇavantena, guṇavatā kulena. Sabbaṃ pulliṅgasamaṃ.
“具念之家”、“具念之家”等。巴利
Satimaṃ kulaṃ, satimantaṃ kulaṃ iccādi.
“去往之家”、“去往之家”,指的是正在前往的各个家庭等。巴利
Gacchaṃ kulaṃ, gacchantaṃ kulaṃ, gacchantāni kulāni iccādi.
i 韵尾中性词聚巴利
Ikārantanapuṃsakarāsi
aṭṭhi 是单数形式,aṭṭhī 是复数形式。巴利
Aṭṭhi tiṭṭhati, aṭṭhī tiṭṭhanti.
201 以 jha、la 结尾的词,可作变化。巴利
201.Jhalā vā.
在中性名词中,以 jha、la 结尾的词,其 yo 语尾的 ni 可有可无。依“yo 省略”规则,元音变长。巴利
Napuṃsake jha, lato yonaṃ ni hoti vā. ‘Yolopanīsū’ti dīgho.
aṭṭhīni、he aṭṭhi、he aṭṭhī、he aṭṭhīni 或 he aṭṭhī;aṭṭhiṃ、aṭṭhinaṃ、aṭṭhīni、aṭṭhī;aṭṭhinā、aṭṭhīhi、aṭṭhībhi。其余与 muni 相同。巴利
Aṭṭhīni , he aṭṭhi, he aṭṭhī, he aṭṭhīni, he aṭṭhī vā, aṭṭhiṃ, aṭṭhinaṃ, aṭṭhīni, aṭṭhī, aṭṭhinā, aṭṭhīhi, aṭṭhībhi. Sesaṃ munisamaṃ.
在复合词中也是如此,如“sammādiṭṭhi kulaṃ”(正见之家)、“sammādiṭṭhīni kulāni”(正见诸家)等;其中,yo 语尾的 no、ne 形式并不存在。巴利
Samāsepi sammādiṭṭhi kulaṃ, sammādiṭṭhīni kulāni iccādi, yonaṃ no, ne natthi.
于 smiṃ 语尾时,如“sammādiṭṭhismiṃ”、“sammādiṭṭhimhi”、“sammādiṭṭhini”、“sammādiṭṭhine kule”,应作“ariyavuttine kule”(圣者所行之家)。巴利
Smiṃmhi sammādiṭṭhismiṃ, sammādiṭṭhimhi, sammādiṭṭhini, sammādiṭṭhine kule, ariyavuttine kule iti vattabbaṃ.
同样地,“akkhi”(眼)、“acchi”(眼)、“satthi”(大腿)、“dadhi”(凝乳)、“vāri”(水)等词,皆依此规则类推。巴利
Evaṃ akkhi, acchi, satthi, dadhi, vāri iccādayo.
ī 韵尾中性词之聚巴利
Īkārantanapuṃsakarāsi
以 ī 结尾的词,依“单数 yo 语尾无 ghona”之规则,于 si 语尾时元音变短,如“daṇḍi kulaṃ”(有杖之家)、“daṇḍīni kulāni”(有杖之诸家),yo 语尾省略时则为“daṇḍī”。巴利
Īkārante ‘ekavacanayosvaghona’nti suttena simhi rasso, daṇḍi kulaṃ, daṇḍīni kulāni, yonaṃ lope daṇḍī.
依“ge 语尾”规则,元音变短,如:he daṇḍi、或 he daṇḍī、he daṇḍīni、he daṇḍī、daṇḍiṃ、daṇḍinaṃ、daṇḍīni、daṇḍī、daṇḍinā、daṇḍīhi、daṇḍībhi。其变化与阳性相同。巴利
‘Ge vā’ti rasso, he daṇḍi, he daṇḍī vā, he daṇḍīni, he daṇḍī, daṇḍiṃ, daṇḍinaṃ, daṇḍīni, daṇḍī, daṇḍinā, daṇḍīhi, daṇḍībhi. Pulliṅgasamaṃ.
复合词中也是如此,如“sīghayāyi cittaṃ”(速行之心)、“sīghayāyīni”、“sīghayāyī”、“he sīghayāyi”、或“he sīghayāyī”、“he sīghayāyīni”、“he sīghayāyī”、“sīghayāyiṃ”、“sīghayāyinaṃ”、“sīghayāyīni”等。巴利
Samāsepi sīghayāyi cittaṃ, sīghayāyīni, sīghayāyī, he sīghayāyi, he sīghayāyī vā, he sīghayāyīni, he sīghayāyī, sīghayāyiṃ, sīghayāyinaṃ, sīghayāyīni iccādi.
同样地,应当了知那些与家族相关的词,例如“sukhakāri dānaṃ”(乐施)、“cakkī”(有轮者)、“pakkhī”(有翼者)、“sukhī”(有乐者)、“sikhī”(有髻者)等。巴利
Evaṃ sukhakāri dānaṃ, cakkī, pakkhī, sukhī, sikhī iccādayo kulasambandhino ca veditabbā.
u 韵尾中性词之聚巴利
Ukārantanapuṃsakarāsi
āyu 为单数。依“jha、la 等结尾可有变化”的规则,yo 语尾的 ni 省略时,元音便转长,例如:āyūni、āyū、he āyu、he āyū、he āyūni、he āyū、āyuṃ、āyunaṃ、āyūni、āyū。其余的变化与 bhikkhu 相同。巴利
Āyu tiṭṭhati, ‘jhalā vā’ti yonaṃ nitte lope ca dīgho, āyūni, āyū, he āyu, he āyū, he āyūni, he āyū, āyuṃ, āyunaṃ, āyūni, āyū. Sesaṃ bhikkhusamaṃ.
āyu 一词也用于阳性,如巴利文句所示:“我又重获寿命”“诸友,你等寿命几何?”“寿命已尽,死已临近”“寿命未尽,死尚遥远”。巴利
Āyusaddo pulliṅgepi vattati, ‘‘punarāyu ca me laddho , āyuñca vo kīvatako nu samma , āyu nu khīṇo maraṇañca santike, na cāyu khīṇo maraṇañca dūre’’ti pāḷipadāni.
如是,cakkhu(眼)、hiṅgu(阿魏)、siggu(辣木)、jatu(虫胶)、vatthu(事)、matthu(乳清)、madhu(蜜)、dhanu(弓)、tipu(锡)、dāru(木)、vasu(宝)、assu(泪)等,亦应了知。巴利
Evaṃ cakkhu, hiṅgu, siggu, jatu, vatthu, matthu, madhu, dhanu, tipu, dāru, vasu, assu iccādayo.
202 如ambu等。巴利
202.Ambādīhi.
ambu、paṃsu等词,smiṃ语尾的ni可有可无。巴利
Ambu, paṃsuiccādīhi smiṃno ni hoti vā.
如“phalaṃ patati ambuni, pupphaṃ yathā paṃsuni ātape gataṃ”(果实落于水中,犹如花落于热沙之上)。其余与āyu相同。citragu、vahagu、digu等,亦是以u结尾的本原词干。巴利
Phalaṃ patati ambuni, pupphaṃ yathā paṃsuni ātape gataṃ. Sesaṃ āyusamaṃ. Citragu, vahagu, digu iccādayopi ukārantapakatikā evāti.
ū 韵尾中性词之聚巴利
Ūkārantanapuṃsakarāsi
当位于si语尾时,元音缩短,例如:gotrabhu ñāṇaṃ(种姓智)、gotrabhūni、gotrabhū、he gotrabhu、he gotrabhū、he gotrabhūni、he gotrabhū、gotrabhuṃ、gotrabhunaṃ、gotrabhūni、gotrabhū。其余与阳性相同。同理,sayambhu ñāṇaṃ(自然智)、abhibhu jhānaṃ(胜禅)等亦应了知。巴利
Simhi rasso, gotrabhu ñāṇaṃ, gotrabhūni, gotrabhū, he gotrabhu, he gotrabhū, he gotrabhūni, hegotrabhū, gotrabhuṃ, gotrabhunaṃ, gotrabhūni, gotrabhū. Sesaṃ pulliṅgasamaṃ. Evaṃ sayambhu ñāṇaṃ, abhibhu jhānaṃ iccādi.
1 2 3 4 5 6