407舍卫城因缘。
“诸比丘,你们当令心安住于四念处,切勿让不死之法消亡。是哪四种呢?诸比丘,在此,比丘安住于身,随观身,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……(中略)……于心……(中略)……于法,安住于随观法,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,你们当令心安住于此四念处,切勿让不死之法消亡。”
第一经。
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Catūsu, bhikkhave, satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā viharatha. Mā vo amataṃ panassa. Katamesu catūsu? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesu, bhikkhave, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā viharatha. Mā vo amataṃ panassā’’ti. Paṭhamaṃ.
408“诸比丘,我将为你们宣说四念处的生起与灭没。你们仔细听。诸比丘,什么是身的生起呢?缘于食的生起,而有身的生起;缘于食的灭没,而有身的灭没。缘于触的生起,而有受的生起;缘于触的灭没,而有受的灭没。缘于名色的生起,而有心的生起;缘于名色的灭没,而有心的灭没。缘于作意的生起,而有法的生起;缘于作意的灭没,而有法的灭没。”第二经。
‘‘Catunnaṃ, bhikkhave, satipaṭṭhānānaṃ samudayañca atthaṅgamañca desessāmi. Taṃ suṇātha. Ko ca, bhikkhave, kāyassa samudayo? Āhārasamudayā kāyassa samudayo; āhāranirodhā kāyassa atthaṅgamo. Phassasamudayā vedanānaṃ samudayo; phassanirodhā vedanānaṃ atthaṅgamo. Nāmarūpasamudayā cittassa samudayo; nāmarūpanirodhā cittassa atthaṅgamo. Manasikārasamudayā dhammānaṃ samudayo; manasikāranirodhā dhammānaṃ atthaṅgamo’’ti. Dutiyaṃ.
409舍卫城因缘。那时,世尊对诸比丘说:“诸比丘,曾有一时,我初成正觉,住在优楼频螺的尼连禅河岸边,牧羊人榕树下。诸比丘,当时我独处宴坐,心中生起如是思惟:‘这是一乘道,为众生的清净,为超越愁悲,为灭除苦忧,为获得正理,为证得涅槃——那就是四念处。’”
Sāvatthinidānaṃ . Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘ekamidāhaṃ, bhikkhave, samayaṃ uruvelāyaṃ viharāmi najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘ekāyano ayaṃ maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’’.
“是哪四种呢?比丘安住于身,随观身,炽然、正知、具念,降伏世间的贪忧;安住于受,随观受……安住于心,随观心……安住于法,随观法,炽然、正知、具念,降伏世间的贪忧。这就是一乘道,为众生的清净,为超越愁悲,为灭除苦忧,为获得正理,为亲证涅槃——即四念处。”
‘‘Katame cattāro? Kāye vā bhikkhu kāyānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vā bhikkhu vedanānupassī vihareyya…pe… citte vā bhikkhu cittānupassī vihareyya…pe… dhammesu vā bhikkhu dhammānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ekāyano ayaṃ maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’ti.
“诸比丘,那时,娑婆主梵天神以心了知我心中的思惟,犹如力士屈伸臂膀一样,从梵天界消失,现于我的面前。诸比丘,那时,娑婆主梵天神偏袒上衣一肩,向我合掌,说道:‘正是如此,世尊!正是如此,善逝!尊者,这一乘道正是众生清净之道,为超越愁悲,为灭除苦忧,为获得正理,为亲证涅槃——即四念处。’”
‘‘Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati mama cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi. Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāhaṃ tenañjaliṃ paṇāmetvā maṃ etadavoca – ‘evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata! Ekāyano ayaṃ, bhante, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’’.
“哪四种呢?尊者,比丘安住于身,随观身,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;安住于受,随观受……安住于心,随观心……安住于法,随观法,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。尊者,这便是令众生清净、超越愁叹、灭尽苦忧、得入正道、亲证涅槃的唯一道路,即四念处。”
‘‘Katame cattāro? Kāye vā, bhante, bhikkhu kāyānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vā…pe… citte vā …pe… dhammesu vā, bhante, bhikkhu dhammānupassī vihareyya ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ekāyano ayaṃ, bhante, maggo sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’ti.
“诸比丘,这是娑婆主梵天神所说。说此语后,他又接着说:
‘‘Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati. Idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –
“悲悯者照见生之灭尽,了知这一乘之道;
依此正道,过去者已度,未来者当度,现在者正度——度越瀑流。第三经。
‘Ekāyanaṃ jātikhayantadassī, maggaṃ pajānāti hitānukampī; Etena maggena tariṃsu pubbe, tarissanti ye ca taranti ogha’’’nti. tatiyaṃ;
410“诸比丘,比丘应当具念而住,这是我们给你们作的教诫。那么,诸比丘,比丘如何具念呢?诸比丘,于此,比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间贪忧;于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间贪忧。诸比丘,如此,比丘便称为具念。诸比丘,比丘应当具念而住,这是我们给你们作的教诫。”第四经。
‘‘Sato , bhikkhave, bhikkhu vihareyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī. Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti. Sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti. Catutthaṃ.
5. 善聚经
5. Kusalarāsisuttaṃ
411“诸比丘,若有人正说‘善聚’,他所说的正是这四念处。诸比丘,这纯粹就是善聚,也就是四念处。”
‘‘‘Kusalarāsī’ti, bhikkhave, vadamāno cattāro satipaṭṭhāne sammā vadamāno vadeyya. Kevalo hāyaṃ, bhikkhave, kusalarāsi, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā.
“哪四种呢?诸比丘,在此,比丘于身,随观身而住,炽然、正知、具念,调伏世间的贪欲和忧恼;于受……于心……于法,随观法而住,炽然、正知、具念,调伏世间的贪欲和忧恼。诸比丘,若有人正说‘善聚’,他所说的正是这四念处。诸比丘,这善聚,纯然即是这四念处。”第五经。
‘‘Katame cattāro? Idha , bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… cittānupassī…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. ‘Kusalarāsī’ti, bhikkhave, vadamāno ime cattāro satipaṭṭhāne sammā vadamāno vadeyya. Kevalo hāyaṃ, bhikkhave, kusalarāsi, yadidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā’’ti. Pañcamaṃ.
6. 巴帝摩卡防护经
6. Pātimokkhasaṃvarasuttaṃ
412那时,有一位比丘来到世尊处,礼敬后坐在一旁,对世尊这样说:
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
“尊者,请世尊为我简要开示法要。我听闻之后,将独处静居,不放逸,精勤,意志坚定而住。”“比丘,既然如此,你应首先清净善法的起点。何为善法的起点?比丘,你应以巴帝摩卡防护而住,具足行处与所行,于微细罪中见怖畏,受持学习诸学处。比丘,当你以巴帝摩卡防护而住,具足行处与所行,于微细罪中见怖畏,受持学处已,比丘,你应依止于戒、安立于戒,修习四念处。”
‘‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Tasmātiha tvaṃ, bhikkhu, ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ? Idha tvaṃ, bhikkhu, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharāhi ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhassu sikkhāpadesu. Yato kho tvaṃ, bhikkhu, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissasi ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhissu sikkhāpadesu; tato tvaṃ, bhikkhu, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro satipaṭṭhāne bhāveyyāsi’’.
“哪四个呢?比丘,在此,你应当于身随观身而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……于心……于法随观法而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。比丘,当你依止于戒、安住于戒,如此修习这四念处后,无论夜晚或白昼到来,你都能期待善法唯有增长,而不会退失。”
‘‘Katame cattāro? Idha tvaṃ, bhikkhu, kāye kāyānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ . Yato kho tvaṃ, bhikkhu, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāvessasi, tato tuyhaṃ, bhikkhu, yā ratti vā divaso vā āgamissati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihānī’’ti.
那时,那位比丘对世尊所说的法欢喜随喜,便从座而起,礼敬世尊,作右绕之后离去。当时,那位比丘独自远离而住,不放逸、精勤、坚定,不久便在现法中,以自己的上智亲自证得并安住于那无上的梵行目标——善男子们正是为了它才正确地从在家而出家、过非家生活。他彻知:“生已尽,梵行已立,应作已作,不再有后有。”这位比丘便成为了一位阿拉汉。第六经。
Atha kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Chaṭṭhaṃ.
7. 恶行经
7. Duccaritasuttaṃ
413那时,有一位比丘来到世尊这里……说:“尊者,恳请世尊为我简要说法。我听闻世尊的法后,当独居、远离、不放逸、热诚、坚定而住。”“那么,比丘,你应从根本开始净化善法。什么是善法的根本?比丘,你应舍断身恶行,修习身善行;舍断语恶行,修习语善行;舍断意恶行,修习意善行。比丘,当你舍断身恶行、修习身善行,舍断语恶行、修习语善行,舍断意恶行、修习意善行时,你应依止于戒、安住于戒,修习四念处。”
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Tasmātiha tvaṃ, bhikkhu, ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādi kusalānaṃ dhammānaṃ? Idha tvaṃ, bhikkhu, kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāvessasi. Vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāvessasi. Manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāvessasi. Yato kho tvaṃ, bhikkhu, kāyaduccaritaṃ pahāya kāyasucaritaṃ bhāvessasi, vacīduccaritaṃ pahāya vacīsucaritaṃ bhāvessasi, manoduccaritaṃ pahāya manosucaritaṃ bhāvessasi, tato tvaṃ, bhikkhu, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya cattāro satipaṭṭhāne bhāveyyāsi’’.
“哪四种呢?比丘,你应安住于身,随观身,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;安住于受,随观受……安住于心,随观心……安住于法,随观法,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。比丘,当你依止于戒、安住于戒,如此修习这四念处时,无论昼夜,你都可期待善法增长,而非衰退。”……那位比丘后来成为阿拉汉。第七经。
‘‘Katame cattāro? Idha tvaṃ, bhikkhu, kāye kāyānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Yato kho tvaṃ, bhikkhu, sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ime cattāro satipaṭṭhāne evaṃ bhāvessasi, tato tuyhaṃ, bhikkhu, yā ratti vā divaso vā āgamissati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihānī’’ti…pe… aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Sattamaṃ.
414“诸比丘,凡你们所悲悯者,以及那些认为(你们所说)应当听从的人——无论是朋友、同僚、亲戚还是血亲——你们应当鼓励他们、安立他们、确立他们修习四念处。
‘‘Ye , bhikkhave, anukampeyyātha, ye ca kho sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, te vo, bhikkhave, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā.
“哪四种呢?诸比丘,比丘于身随观身而住,精勤、正知、具念,调伏世间贪忧;于受随观受而住……于心随观心而住……于法随观法而住,精勤、正知、具念,调伏世间贪忧。诸比丘,凡你们所悲悯者,以及那些认为(你们所说)应当听从的人——朋友、同僚、亲戚或血亲——你们应当鼓励他们、安立他们、确立他们修习此四念处。”第八经。
‘‘Katamesaṃ, catunnaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ye, bhikkhave, anukampeyyātha, ye ca sotabbaṃ maññeyyuṃ mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, te vo, bhikkhave, imesaṃ catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti. Aṭṭhamaṃ.
415“诸比丘,有三种受。哪三种?乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘,这就是三种受。诸比丘,为遍知此三种受,应当修习四念处。
‘‘Tisso imā, bhikkhave, vedanā. Katamā tisso? Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā – imā kho, bhikkhave, tisso vedanā. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ vedanānaṃ pariññāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā.
“何为四念处?诸比丘,于此,比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;于诸受……于诸心……于诸法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,为遍知此三受,应修习此四念处。”第九经。
‘‘Katame cattāro? Idha bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imāsaṃ kho, bhikkhave, tissannaṃ vedanānaṃ pariññāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Navamaṃ.
416“诸比丘,有三种漏。哪三种呢?欲漏、有漏、无明漏。诸比丘,这便是三种漏。诸比丘,为断除这三种漏,应当修习四念处。”
‘‘Tayome , bhikkhave āsavā. Katame tayo? Kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo – ime kho, bhikkhave, tayo āsavā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇannaṃ āsavānaṃ pahānāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā.
“哪四种呢?诸比丘,于此,比丘于身随观身而住,热忱、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……于心随观心而住……于法随观法而住,热忱、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,为断除这三种漏,应当修习此四念处。”第十经。
‘‘Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇannaṃ āsavānaṃ pahānāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Dasamaṃ.
不死、集、道、念、善聚
巴帝摩卡、恶行、友、受,以及漏
Amataṃ samudayo maggo, sati kusalarāsi ca; Pātimokkhaṃ duccaritaṃ, mittavedanā āsavena cāti.