4. 未曾有闻品
4. Ananussutavaggo
3. 念处相应 · 41 段
1. 未曾闻经
1. Ananussutasuttaṃ
397舍卫城因缘。
“诸比丘,‘此是于身随观身’——于过去从未曾闻的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。‘诸比丘,此于身随观身应当修习。’……‘已修习。’诸比丘,于过去从未曾闻的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘‘Ayaṃ kāye kāyānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbā’ti me, bhikkhave…pe… bhāvitā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’.
“诸比丘,‘此是于诸感受随观感受’——于过去从未曾闻的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。‘诸比丘,此于诸感受随观感受应当修习。’……‘已修习。’诸比丘,于过去从未曾闻的法中,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”
‘‘‘Ayaṃ vedanāsu vedanānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Sā kho panāyaṃ vedanāsu vedanānupassanā bhāvetabbā’ti me, bhikkhave…pe… bhāvitā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“诸比丘,‘此是于心中随观心’——于过去从未听闻的法,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘此于心中随观心应修习’……‘已修习’——于过去从未听闻的法,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”
‘‘‘Ayaṃ citte cittānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Sā kho panāyaṃ citte cittānupassanā bhāvetabbā’ti me, bhikkhave…pe… bhāvitā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“诸比丘,‘此是于诸法中随观法’——于过去从未听闻的法,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。诸比丘,‘此于诸法中随观法应修习’……‘已修习’——于过去从未听闻的法,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光。”第一经。
‘‘‘Ayaṃ dhammesu dhammānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Sā kho panāyaṃ dhammesu dhammānupassanā bhāvetabbā’ti me, bhikkhave…pe… bhāvitā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādī’’ti. Paṭhamaṃ.
398“诸比丘,此四念处,若修习、多修习,则唯一导向厌离、离贪、灭、寂止、胜智、正觉、涅槃。
‘‘Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti.
“哪四种呢?诸比丘,于此,比丘安住于身,随观身,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;安住于受,随观受……安住于心,随观心……安住于法,随观法,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,此四念处若修习、多修习,则唯一导向厌离、离贪、灭、寂止、胜智、正觉、涅槃。”第二经。
‘‘Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti. Dutiyaṃ.
3. 错失经
3. Viraddhasuttaṃ
399“诸比丘,若有人错失了四念处,便错失了能正确灭尽苦的圣道;若有人着手修习了四念处,便着手修习了能正确灭尽苦的圣道。”
‘‘Yesaṃ kesañci, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī.
“哪四种呢?诸比丘,比丘于身随观身而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受随观受而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;于心随观心而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;于法随观法而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,若有人错失了这四念处,便错失了能正确灭尽苦的圣道;若有人着手修习了这四念处,便着手修习了能正确灭尽苦的圣道。”第三经。
‘‘Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Yesaṃ kesañci , bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti. Tatiyaṃ.
4. 已修习经
4. Bhāvitasuttaṃ
400“诸比丘,此四念处,若修习、多修习,则能导向从此岸到达彼岸。”
‘‘Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṃ gamanāya saṃvattanti.
“哪四种呢?在此,比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,此四念处,若修习、多修习,则能导向从此岸到达彼岸。”第四经。
‘‘Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā apārā pāraṃ gamanāya saṃvattantī’’ti. Catutthaṃ.
401在舍卫城。“诸比丘,比丘应当具念、正知而住。这是我对你们的教诫。”
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’.
“诸比丘,比丘如何具念呢?在此,比丘安住于身,随观身,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;安住于受,随观受;安住于心,随观心;安住于法,随观法,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,比丘如是具念。”
‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sato hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sato hoti.
“诸比丘,比丘如何正知呢?在此,比丘的诸受,于生起时了知,于住立时了知,于灭去时了知;诸寻,于生起时了知,于住立时了知,于灭去时了知;诸想,于生起时了知,于住立时了知,于灭去时了知。诸比丘,比丘如是正知。诸比丘,比丘应具念、正知而住。这是我对你们的教诫。”第五经。
‘‘Kathañca , bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti , viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā vitakkā uppajjanti , viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sampajāno hoti. Sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti. Pañcamaṃ.
402“诸比丘,有此四念处。哪四种呢?在此,诸比丘,比丘于身随观身而住,精勤、正知、正念,调伏世间贪忧;于受……于心……于法随观法而住,精勤、正知、正念,调伏世间贪忧。诸比丘,这就是四念处。诸比丘,对此四念处修习、多作,可预期二果之一:于现法证得究竟智,或若有余依,则证不来。”第六经。
‘‘Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti. Chaṭṭhaṃ.
403“诸比丘,有四念处。哪四种呢?诸比丘,在此,比丘于身随观身而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。当他这样于身随观身而住时,便舍断了对身的欲。由于欲的舍断,不死即得现证。
‘‘Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa kāye kāyānupassino viharato yo kāyasmiṃ chando so pahīyati. Chandassa pahānā amataṃ sacchikataṃ hoti.
“他于受随观受而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。当他这样于受随观受而住时,便舍断了对受的欲。由于欲的舍断,不死即得现证。
‘‘Vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa vedanāsu vedanānupassino viharato yo vedanāsu chando so pahīyati. Chandassa pahānā amataṃ sacchikataṃ hoti.
“他于心随观心而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。当他这样于心随观心而住时,便舍断了对心的欲。由于欲的舍断,不死即得现证。
‘‘Citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa citte cittānupassino viharato yo cittamhi chando so pahīyati. Chandassa pahānā amataṃ sacchikataṃ hoti.
“他于诸法随观诸法而住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。当他如此于诸法随观诸法而住时,对诸法的欲便得舍断。由舍断欲故,不死便得证悟。”第七经。
‘‘Dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa dhammesu dhammānupassino viharato yo dhammesu chando so pahīyati. Chandassa pahānā amataṃ sacchikataṃ hotī’’ti. Sattamaṃ.
8. 遍知经
8. Pariññātasuttaṃ
404“诸比丘,有四种念处。哪四种呢?诸比丘,在此,比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。当他于身随观身而住时,他便遍知于身。由遍知身故,不死得以现证。
‘‘Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa kāye kāyānupassino viharato kāyo pariññāto hoti. Kāyassa pariññātattā amataṃ sacchikataṃ hoti.
“他安住于受随观受,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。如此安住时,他遍知诸受。由于遍知诸受,证得不死。
‘‘Vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa vedanāsu vedanānupassino viharato vedanā pariññātā honti. Vedanānaṃ pariññātattā amataṃ sacchikataṃ hoti.
“他安住于心随观心,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。如此安住时,他遍知心。由于遍知心,证得不死。
‘‘Citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa citte cittānupassino viharato cittaṃ pariññātaṃ hoti. Cittassa pariññātattā amataṃ sacchikataṃ hoti.
“他安住于法随观法,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。如此安住时,他遍知诸法。由于遍知诸法,证得不死。”第八经。
‘‘Dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Tassa dhammesu dhammānupassino viharato dhammā pariññātā honti. Dhammānaṃ pariññātattā amataṃ sacchikataṃ hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
405“诸比丘,我将宣说四念处的修习,你们应当谛听。诸比丘,什么是四念处的修习?诸比丘,于此,比丘于身随观身而安住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受随观受……于心随观心……于法随观法而安住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。诸比丘,这便是四念处的修习。”第九经。
‘‘Catunnaṃ , bhikkhave, satipaṭṭhānānaṃ bhāvanaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha’’. ‘‘Katamā, bhikkhave, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanā? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ayaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanā’’ti. Navamaṃ.
10. 分别经
10. Vibhaṅgasuttaṃ
406“诸比丘,我将为你们开示念处、念处的修习,以及导向念处修习的道迹。你们应当仔细聆听。
诸比丘,什么是念处?诸比丘,在这里,比丘安住于身中随观身,安住于受中随观受,安住于心中随观心,安住于法中随观法,精勤、正知、具念,调伏世间贪忧。诸比丘,这便称为念处。”
‘‘Satipaṭṭhānañca vo, bhikkhave, desessāmi satipaṭṭhānabhāvanañca satipaṭṭhānabhāvanāgāminiñca paṭipadaṃ. Taṃ suṇātha’’. ‘‘Katamañca, bhikkhave, satipaṭṭhānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu vedanānupassī viharati…pe… citte cittānupassī viharati…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Idaṃ vuccati, bhikkhave, satipaṭṭhānaṃ’’.
“诸比丘,什么是念处的修习?诸比丘,在这里,比丘安住于身中,随观生法、随观灭法、随观生灭法;安住于受中,随观生法、随观灭法、随观生灭法;安住于心中,随观生法、随观灭法、随观生灭法;安住于法中,随观生法、随观灭法、随观生灭法——精勤、正知、具念,调伏世间贪忧。诸比丘,这便称为念处的修习。”
‘‘Katamā ca, bhikkhave, satipaṭṭhānabhāvanā? Idha, bhikkhave, bhikkhu samudayadhammānupassī kāyasmiṃ viharati, vayadhammānupassī kāyasmiṃ viharati, samudayavayadhammānupassī kāyasmiṃ viharati, ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Samudayadhammānupassī vedanāsu viharati…pe… samudayadhammānupassī citte viharati… samudayadhammānupassī dhammesu viharati, vayadhammānupassī dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī dhammesu viharati, ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, satipaṭṭhānabhāvanā.
“诸比丘,什么是导向念处修习的道迹?正是这八支圣道,即:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。诸比丘,这便称为导向念处修习的道迹。”第十经。
‘‘Katamā ca, bhikkhave, satipaṭṭhānabhāvanāgāminī paṭipadā? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, satipaṭṭhānabhāvanāgāminī paṭipadā’’ti. Dasamaṃ.
未曾闻、离贪、失坏、修习、念。
证智、欲、遍知,修习与分别。
Ananussutaṃ virāgo, viraddho bhāvanā sati; Aññā chandaṃ pariññāya, bhāvanā vibhaṅgena cāti.