4. 游行品
4. Catutthagamanavaggo
3. 见相应 · 19 段
276舍卫城因缘。“诸比丘,当什么存在时,由于执取什么、固执什么,而生起这样的见:‘风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升不落,如柱般稳固不动’?”“尊者,我们的法以世尊为根本……”
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti , na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
“诸比丘,当有色存在时,由于执取色、固执色,便生起这样的见:‘风不吹……如柱般稳固不动。’当有受存在时……当有想存在时……当有诸行存在时……当有识存在时,由于执取识、固执识,便生起这样的见:‘风不吹……如柱般稳固不动。’”“诸比丘,你们认为如何,色是常的,还是无常的?”“无常的,尊者。”“凡无常的,是苦的,还是乐的?”“苦的,尊者。”“凡是无常、苦、变易法,适合将它视为‘这是我的,这是我,这是我的我’吗?”“不适合,尊者。”“受……想……诸行……识是常的,还是无常的?”“无常的,尊者。”“凡无常的,是苦的,还是乐的?”“苦的,尊者。”“凡是无常、苦、变易法,适合将它视为‘这是我的,这是我,这是我的我’吗?”“不适合,尊者。”
‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati…pe… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘na vātā vāyanti…pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā … saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“因此,诸比丘,凡是任何色——过去、未来、现在,或内、或外,或粗、或细,或劣、或胜,或远、或近——一切色,都应当以正慧如实见为:‘这不是我的,这不是我,这不是我的我。’凡是任何受……凡是任何想……凡是任何行……凡是任何识——过去、未来、现在,或内、或外,或粗、或细,或劣、或胜,或远、或近——一切识,都应当以正慧如实见为:‘这不是我的,这不是我,这不是我的我。’”
‘‘Tasmātiha , bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama , nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
“如是见者……(中略)……他了知:‘不再有此处的再生。’”第一经。
‘‘Evaṃ passaṃ…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. Paṭhamaṃ.
277-300如同第二品,应补足二十四部经。第二十五经。
(Dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni.) Pañcavīsatimaṃ.
26. 不苦不乐经
26. Adukkhamasukhīsuttaṃ
301舍卫城因缘。“诸比丘,当有什么时,执取什么,固执什么,会生起这样的见:‘我死后成为不苦不乐的我,无病’?”“尊者,我们的法以世尊为根本……(中略)……”
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti? Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe….
“诸比丘,当有色时,执取色,固执色,便会生起这样的见:‘我死后成为不苦不乐的我,无病。’当有受时……当有想时……当有诸行时……当有识时,执取识,固执识,便会生起这样的见:‘我死后成为不苦不乐的我,无病。’”
‘‘Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’ti. Vedanāya sati… saññāya sati… saṅkhāresu sati… viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati – ‘adukkhamasukhī attā hoti, arogo paraṃ maraṇā’’’ti.
“诸比丘,你们认为如何:色是常,还是无常?”“无常,尊者。”“那么,凡是无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“那么,凡是无常、苦、变易法者,适合将它视为‘这是我的,这是我,这是我的我’吗?”“不适合,尊者。”“受……想……行……识是常,还是无常?”“无常,尊者。”“那么,凡是无常的,是苦还是乐?”“是苦,尊者。”“那么,凡是无常、苦、变易法者,适合将它视为‘这是我的,这是我,这是我的我’吗?”“不适合,尊者。”
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’ . ‘‘Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante ’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Vedanā… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ‘‘Aniccaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti? ‘‘Dukkhaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.
“因此,诸比丘,凡任何色,无论过去、未来、现在,内在或外在,粗或细,低劣或殊胜,远或近,一切色都应以正慧如实观照:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的我。’凡任何受……任何想……任何行……凡任何识,无论过去、未来、现在,内在或外在,粗或细,低劣或殊胜,远或近,一切识都应以正慧如实观照:‘这不是我的,我不是这个,这不是我的我。’”
‘‘Tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. Yā kāci vedanā… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā, oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ – ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’’’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ.
“诸比丘,多闻圣弟子这样观察时,于色生厌离,于受生厌离,于想生厌离,于行生厌离,于识生厌离。因厌离而离染,因离染而解脱。解脱时,生起‘已得解脱’的了知。他了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”第二十六经。
‘‘Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī’’ti. Chabbīsatimaṃ.
初至时,十八项分别论;
二至时,二十六项当广分别。
三至时,二十六项当广分别;
在第四轮中,二十六种事应当详加解说。
Purimagamane aṭṭhārasa veyyākaraṇā; Dutiyagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni. Tatiyagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni; Catutthagamane chabbīsaṃ vitthāretabbāni.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这组在讲什么
这一组经文系统拆解佛陀时代盛行的各种邪见(如常见、断见、无因果见等),揭露它们共同的心理根源:对五蕴(色、受、想、行、识)的执取。每一经都以“当有什么时,执取什么,固执什么,会生起这样的见”为开篇,然后引导比丘观察五蕴的无常、苦、变易性,最终指向——不执取则邪见不生,圣弟子由此断疑,证入流果。
核心法义(白话+重点)
这一组的中心教法极为直接:所有的邪见都来自对“五蕴”的黏着。 人们误以为色、受、想、行、识是常、是乐、是“我”或“我的”,于是编织出各种理论——世界常或无常、有边或无边、如来死后存在或不存在、有无轮回、有无善恶业报等。佛陀教导的方法是“不绕开见解,去看见解的源头”。
代表经《风经》中说:“诸比丘,当有色时,执取色,固执色,会生起这样的见:『风不吹,河不流,孕妇不生产,日月不升起也不落下,如竖立的柱子般静止。』”
→ 拆开看:不是因为有人刻意否定风、河等自然现象,而是因为执取“色身”为常、为坚实,连带把整个世界也想象成僵固不变。当看清色、受等全是无常、苦、变易法,那种僵化的见地自然崩塌。
→ 要旨:不急着辩论见解对错,而是直接观照执取的对象(五蕴)的真实相貌——无常、苦、非我。当执取止息,一切邪见便如空中云散,实证“入流”不可退转。
关键术语锚
| Pali | 中文(经文用名) | 一句为何易错 |
|---|
| **diṭṭhi** | 见 | 非泛指观点,特指“执取而成的理论性邪见”;错误地将之译为“见解”会淡化其黏着性。 |
| **attā** | 我 | 不单指人称代词,是指恒常、主宰的实体感;误以为“无我”等于否定人格,实则否定的是实体性我见。 |
| **khandha** | 蕴 | 常被理解为五类心理现象,但此处着重强调其作为“执取对象”的一面,“五取蕴”才是邪见生起处。 |
| **upādāna** | 执取 | 不是简单的“想要”,而是内心紧抓并据为己有的主动黏着;正是此支引发“有”与邪见。 |
| **anicca / dukkha** | 无常 / 苦 | 本组中总是一起出现,作为破解“邪见”的钥匙;若只认苦而忽略无常,或只认无常而不见其变易逼迫性,就不能产生断见之力。 |
代表经(本组重点)
1. 风经(第1经)—— 执取色蕴,导致想象世界如石柱静止不动
2. 此是我所经(第2经)—— 执取五蕴为“我的”
3. 常见经(第9经)—— 执取后认为死后我将成为常恒
4. 无布施经(第5经)—— 执取后堕入断灭见,否认业果
5. 命即身经(第13经)—— 执取后认为身体与灵魂一体
6. 如来有经(第15经)—— 执取后推度如来死后存在,所有对如来死后有无的推论皆落执取