造论序言·12. 波逸提的解说
小学根本学·小学 · 421 段
12. 波逸提的解说
12. Pācittiyaniddeso
妄语、恶口及两舌,亦复如是;
逐句诵法、同室宿,举罪、讥嫌。
Musāvādomasāvāde, pesuññaharaṇe tathā; Padasodhammasāgāre, ujjhāpanakakhīyane.
以掌击、以刀击、不敬、令生追悔;
入村不先问,食亦展转。
Talasattianādarakukkuccuppādanesu ca; Gāmappavesanāpucchā, bhojane ca paramparā.
没收拾好卧具或床座就出门;
和女人一起走远路,和女人单独坐在一起。
Anuddharitvā gamane, seyyaṃ senāsanāni vā; Itthiyāddhānagamane, ekekāya nisīdane.
恐吓、捶打、异说语,
恼害、显露粗恶、覆藏。
在嬉笑、水中,驱逐出住处;
说为波逸提,谓侵据床座。
Bhīsāpanākoṭanaaññavāde, Vihesaduṭṭhullapakāsachāde; Hāsodake nicchubhane vihārā, Pācitti vuttānupakhajjasayaneti.
13. 沙门构成的说明
13. Samaṇakappaniddeso
损害草木众生,是波逸提罪;
若以指甲,或以火及刀器作净,则成沙门所宜。
Bhūtagāmasamārambhe, pācitti katakappiyaṃ; Nakhena vāggisatthehi, bhave samaṇakappiyaṃ.
由根种、茎种、节种、枝种、果种所生;
初作时,离草木之种子即恶作。
Sa mūlakhandhabījagga-phaḷubījappabhāvito; Ārambhe dukkaṭaṃ bījaṃ, bhūtagāmaviyojitaṃ.
已经去掉种皮的种子、非种子所成之物,也都可以用。
把绑在锅中的种子,也可以让人在外面种下。
Nibbaṭṭabījaṃ nobīja-makatañcāpi kappati; Kaṭāhabaddhabījāni, bahiddhā vāpi kāraye.
种子连成一整块,不管是在容器里,还是在地上;
只要在一个地方做成合乎戒律的净法,就等于在一切处都做成了。
Ekābaddhesu bījesu, bhājane vāpi bhūmiyaṃ; Kate ca kappiyekasmiṃ, sabbesveva kataṃ bhave.
将根叶弃置后作成净物,根和叶却生长了起来。
那时他应该重新做适宜的,因为当时那还是生命者的村落。
Nikkhitte kappiyaṃ katvā, mūlapaṇṇāni jāyaruṃ; Kappiyaṃ puna kāreyya, bhūtagāmo hi so tadā.
有叶或无叶,生于苔水;
塔庙等处之苔,已生出双叶三叶。
就像草木丛和种子,当根与叶已经长出时。
Sapaṇṇo vā apaṇṇo vā, sevālodakasambhavo; Cetiyādīsu sevālo, nibbaṭṭadvattipattako; Bhūtagāmova bījampi, mūlapaṇṇe viniggate.
瓶座等上的苔藓、花苞、蛇伞菌,
皆属恶作之事;盛开者则非犯戒所依。
Ghaṭādipiṭṭhe sevālo, makuḷaṃ ahichattakaṃ; Dukkaṭasseva vatthūni, phullamabyavahārikaṃ.
破坏湿润活树上的紫胶、树脂与伞菌而取者,
得波逸提;刻字于树者亦然。
Lākhāniyyāsachattāni, allarukkhe vikopiya; Gaṇhato tattha pācitti, chindato vāpi akkharaṃ.
压榨椰子等,用木槌等;
割断、打结,草等亦不应为。
Pīḷetuṃ nāḷikerādiṃ, dārumakkaṭakādinā; Chindituṃ gaṇṭhikaṃ kātuṃ, tiṇādiṃ na ca kappati.
草木与种子,或砍或破或截;
或劈或刺或煮,摄心之后莫宣说。
Bhūtagāmaṃ va bījaṃ vā, chinda bhindocināhi vā; Phālehi vijjha paca vā, niyametvā na bhāsaye.
请把这件事做成合律的,请拿这个,请把这个带来;
把这个给他,把这个弄干净,这样说才合适。
Imaṃ karohi kappiyaṃ, imaṃ gaṇhedamāhara; Imaṃ dehi imaṃ sodhehevaṃ vaṭṭati bhāsitunti.
14. 地的解说
14. Bhūminiddeso
众议宣告等,牛卧处与居士地;
于彼合法之地,宿食与烹煮皆允许。
Sammutussāvanantā ca, gonisādī gahāpati; Kappiyā bhūmiyo yāsu, vutthaṃ pakkañca kappati.
为居住而造的房舍,无论属于僧团还是属于个人;
可以接受的小屋应该得到,能容得下一起住。
Vāsatthāya kate gehe, saṅghike vekasantake; Kappiyā kuṭi laddhabbā, sahaseyyappahonake.
在家人为僧团或个人建房时,应这样说:
首先安放砖块、柱子等,直到近处宣告。
Gehe saṅghassa vekassa, karamānevamīrayaṃ; Paṭhamiṭṭhakathambhādiṃ, ṭhapeyyussāvanantikā; ‘‘Kappiyakuṭiṃ karoma, kappiyakuṭiṃ karomā’’ti.
大多未围护的园林,或整座园林亦然;
人们称它为“牛卧处”,这是僧团共同认可的认许净地。
Yebhuyyenāparikkhitto, ārāmo sakalopi vā; Vuccate ‘‘gonisādī’’ti, sammutī saṅghasammatā.
除比丘外,由其他人给与者,即属彼等所有;
为作净屋之用,此屋乃已故居士之屋。
Bhikkhuṃ ṭhapetvā aññehi, dinno tesaṃva santako; Atthāya kappakuṭiyā, geho gahapatī mato.
与不净屋舍中宿存的熟酥等混杂者,
应知具内宿性,属前二时药。
Akappakuṭiyā vutthasappiādīhi missitaṃ; Vajeyya antovutthattaṃ, purimaṃ kālikadvayaṃ.
此比丘亲手所煮,尽形寿许作药用;
无肉者如七日之药,有肉者即同自煮。
Teheva bhikkhunā pakkaṃ, kappate yāvajīvikaṃ; Nirāmisaṃva sattāhaṃ, sāmise sāmapākatā.
那些以柱子等物为依托而安立的宣告声所及之界,
即使它们已被移走,它仍然留在其他那些上面。
Ussāvanantikā yehi, thambhādīhi adhiṭṭhitā; Tesuyevāpanītesu, tadaññesupi tiṭṭhati.
一切既已舍尽,于三有不复依止;
纵居屠牛之场围绕之中,余者不过覆障之下的迷乱。
Sabbesu apanītesu, bhave jahitavatthukā; Gonisādī parikkhitte, sesā chadanavibbhamāti.
15. 亲教师与戒师的义务行持说明
15. Upajjhācariyavattaniddeso
关于亲教师和老师的义务——
Upajjhācariyavattānīti –
依靠亲教师和老师而住的人,非常贤善。
应常按时布施齿木、坐具、水和粥。
Nissāyupajjhācariye, vasamāno supesalo; Dantakaṭṭhāsanaṃ toyaṃ, yāguṃ kāle dade sadā.
在钵的事上要谨慎,进村和回村路上也要照做。
在座位上、洗脚凳上,还有陶片、拖鞋和衣服。
Patte vattaṃ care gāma-ppavese gamanāgame; Āsane pādapīṭhe ca, kathalopāhanacīvare.
盥洗用水、饮用水及大小便处,
清扫住处之义务,重新铺设亦复如是。
Paribhojanīyapānīya-vaccappassāvaṭhānisu ; Vihārasodhane vattaṃ, puna paññāpane tathā.
比丘洒扫时,勿于逆风及人群中扬尘;
于精舍、饮水处、卧坐处之旁亦勿扬尘。
Na papphoṭeyya sodhento, paṭivāte ca saṅgaṇe; Vihāraṃ bhikkhu pānīya-sāmantā sayanāsanaṃ.
浴处浴已当作务:煮染、洗濯与缝衣;
染衣汁滴时,莫踏立者处经行。
Nhāne nhātassa kātabbe, raṅgapāke ca dhovane; Sibbane cīvare theve, rajanto na vaje ṭhite.
未请示某人,不应给与,
也不应拿取其钵、袈裟或任何资具。
Ekaccassa anāpucchā, pattaṃ vā cīvarāni vā; Na dadeyya na gaṇheyya, parikkhārañca kiñcanaṃ.
对某些人,置于身后,或者跟在他后面走;
把施食送出去,并且让人把它从自己身边拿走。
Ekaccaṃ pacchato kātuṃ, gantuṃ vā tassa pacchato; Piṇḍapātañca ninnetuṃ, nīharāpetumattano.
该做的事,或者准备工作,以及自己剃发;
不管是叫人去做还是自己动手,没有先问过就不该做。
Kiccayaṃ parikammaṃ vā, kesacchedañca attano; Kārāpetuṃ va kātuṃ vā, anāpucchā na vaṭṭati.
想前往村落、坟场、界外,或者想去别的方向,
就算是自己的事,不先请示也不可以。
Gāmaṃ susānaṃ nissīmaṃ, disaṃ vā gantumicchato; Attano kiccayaṃ vāpi, anāpucchā na vaṭṭati.
应当驱除已经生起的不乐、邪见或追悔。
或者,也应当在属于僧团的事务上努力。
Uppannaṃ aratiṃ diṭṭhiṃ, kukkuccaṃ vā vinodaye; Kareyya vāpi ussukkaṃ, saṅghāyattesu kammasu.
应瞻视病人,彼等来时起迎;
随处以坏规矩,由不恭敬犯恶作。
Gilānesu upaṭṭheyya, vuṭṭhānaṃ nesamāgame; Vattabhedena sabbattha, anādarena dukkaṭanti.
16. 大小便之处的解释
16. Vaccapassāvaṭṭhānikaniddeso
大小便处——
Vaccapassāvaṭṭhānikanti –
不应依戒腊次第行大小便;
厕所、浴室与渡口,先到者得。
Na kareyya yathāvuḍḍhaṃ, vaccaṃ yātānupubbiyā; Vaccapassāvakuṭiyo, nhānatitthañca labbhati.
应先示意而后入,不可贸然即闯入;
咳声之后方前行,唯应立于木屐上。
Paviseyyubbhajitvā no, sahasā paviseyya ca; Ukkāsitvāvubbhajeyya, pādukāsveva saṇṭhito.
不该出声排便,也不该嚼齿木。
不应该在便槽和便池外面大小便。
Na kare nitthunaṃ vaccaṃ, dantakaṭṭhañca khādayaṃ; Vaccapassāvadoṇīnaṃ, na kareyyubhayaṃ bahi.
勿向井中投木柴,勿向尿槽吐痰唾;
粗糙处莫刮拭,沾秽当清洗。
Kūpe kaṭṭhaṃ na pāteyya, kheḷaṃ passāvadoṇiyā; Nāvalekheyya pharuse-nuhatañcāpi dhovaye.
不要仓促地脱离而出,不要出去。
不要吧唧吧唧地漱口,也要把残渣清理干净。
Na nikkhameyya sahasā-vubbhajitvā na nikkhame; Capu capu nācameyya, uklāpañca visodhayeti.
17. 请求许可的做法释义
17. Āpucchakaraṇaniddeso
请求允许的做法——
Āpucchakaraṇanti –
没有受到长老劝请,就不应该诵巴帝摩卡。
不应说法,不应提问,也不应作答。
Anajjhiṭṭhova therena, pātimokkhaṃ na uddise; Dhammaṃ na kathaye pañhaṃ, na pucche na ca vissaje.
已请得允许而后说法,若更年长者复至;
无须再次请求允许,于食堂随喜者亦如是。
Āpucchitvā kathentassa, puna vuḍḍhatarāgame; Puna āpucchanaṃ natthi, bhattagge cānumodato.
住在长老的住处却未经请示,
不应自己背诵经文段落,也不应给予提问。
Vasanto ca anāpucchā, vuḍḍhenekavihārake; Na sajjhāyeyya uddesaṃ, paripucchañca no dade.
不要说法,不应点灯,也不应灭灯。
应当打开或关上窗户或窗板。
Dhammaṃ na bhāsaye dīpaṃ, na kare na ca vijjhape; Vātapānaṃ kavāṭaṃ vā, vivareyya thakeyya ca.
在经行处经行时,应随长老而转身;
不应以僧伽梨衣角碰触那位长老。
Caṅkame caṅkamantopi, vuḍḍhena parivattaye; Yena vuḍḍho sa saṅghāṭi-kaṇṇenenaṃ na ghaṭṭayeti.
18. 裸形者的说明
18. Nagganiddeso
裸形者不应上路行走,不应吃,不应喝,不应咀嚼,不应品尝。
不拿取,不给予,不礼拜,也不让别人礼拜。
Naggo maggaṃ vaje bhuñje, pive khāde na sāyaye; Na gaṇhe na dade neva, vande vandāpayeyya vā.
不要做准备工作,也不要在遮挡物处行事;
准备时,两件衣覆盖全身,各处都允许。
Parikammaṃ na kāreyya, na kare paṭichādisu; Parikamme duve vattha-cchādi sabbattha kappiyāti.
19. 浴室规定的说明
19. Nhānakappaniddeso
关于沐浴的规定——
Nhānakappoti –
Na ca nhāyeyya therānaṃ, puratopari vā tathā; Dadeyya otarantānaṃ, maggamuttaramānako.
沐浴之时,不应在墙壁、柱、树桩处以身磨蹭;
不应以乾达婆手(木手摩身具)、以库卢文达草线搓洗身体。
Kuṭṭatthambhataruṭṭāne, nhāyamāno na ghaṃsaye; Kāyaṃ gandhabbahatthena, kuruvindakasuttiyā.
不得以木块等互相摩擦,也不得以身体摩擦;
陶片、砖片与布卷,则允许。
Mallakenāññamaññaṃ vā, sarīrena na ghaṃsaye; Kapāliṭṭhakakhaṇḍāni, vatthavaṭṭi ca vaṭṭati.
众人皆可用手掌宽者,病者亦可用未制成之洁具;
石、浮石、瓦砾,皆得用作蹭脚之具。
Sabbesaṃ puthupāṇī cā-kallassākatamallakaṃ; Pāsāṇapheṇakathalā, kappanti pādaghaṃsaneti.
20. 不应礼敬者的解说
20. Avandiyaniddeso
被举罪者、未受具足戒者、不同住者、女人,
新受戒者、犯重罪者、般哒咖,皆不应受礼敬。
Ukkhittānupasampanna-nānāsaṃvāsaitthiyo; Navo ca garukaṭṭho ca, paṇḍako ca avandiyāti.
21. 皮革分别
21. Cammaniddeso
鹿皮、羊皮和山羊皮,允许拿来使用;
赤鹿、黑羚羊、斑鹿,以及麅鹿等鹿类。
Migājeḷakacammāni, kappanti paribhuñjituṃ; Rohiteṇipasadā ca, kuruṅgā migajātikā.
除了已允许的三种皮革以外,其余的皮革都属于恶作罪的事例。
装东西的袋子和鞋子用的皮,这一切都是允许的,不是人皮。
Anuññātattayā aññaṃ, cammaṃ dukkaṭavatthukaṃ; Thavikopāhane cammaṃ, sabbaṃ kappatimānusanti.
22. 鞋履的说明
22. Upāhananiddeso
在中部地区,新的多层鞋与鞋垫不被允许;
在一切僧园中皆被允许,对一切处皆不适者亦然。
Majjhadese na kappanti, gaṇaṅgaṇūpāhanā navā; Sabbassa kappantārāme, sabbatthākallakassa ca.
纯青、纯白、纯黄、纯赤、纯黑之鞋;
大染色、大名色所染者,亦名为鞋。
Sabbanīlakaodātapītalohitakaṇhakā ; Mahāraṅgamahānāma-raṅgarattā cupāhanā.
整体呈茜草色、杂色的,以及用青、黄等颜色做条纹的;
有鹧鸪斑纹,并以公羊角、山羊角增饰的。
Sabbamañjeṭṭhikā citrā, nīlapītādivaddhikā; Tittirapattikā meṇḍa-ajavisāṇavaddhikā.
用皮革绑成的、用布片绑成的,或者用棉花填充的鞋子;
边缘打结、用孔雀尾羽缝缀起来。
Khallabaddhā puṭabaddhā, tūlapuṇṇā cupāhanā; Pāliguṇṭhimakā mora-piñchena parisibbitā.
用蝎子装饰、狮子皮、老虎皮、水獭皮和豹皮制成;
还有用猫皮和黑猫头鹰皮包裹的;
有人若穿着鞋行走,就犯恶作。
Vicchikāḷikatā sīhabyagghuddājinadīpinaṃ; Majjārakāḷakolūkacammehi ca parikkhaṭā; Pādukā saṅkamanīyā, koci dhāreyya dukkaṭaṃ.
把青、黄等各种颜色全部擦掉,或者只擦掉一部分;
把鞋子的皮饰之类去掉之后,就可以穿了。
Nīlādivaṇṇaṃ sakalaṃ, puñchitvā vekadesakaṃ; Upāhanā vaḷañjeyya, hāretvā khallakādikanti.
23. 不看说明
23. Anolokiyaniddeso
贪染女人之根,或瞻施食女面;
于他人钵起嫌责想,或顾自身面容。
在镜子或水钵里看,就犯恶作。
Sāratto itthiyā yoniṃ, mukhaṃ vā bhikkhadāyiyā; Parassa pattamujjhānasaññī vā attano mukhaṃ; Ādāsodakapatte vā, olokeyyassa dukkaṭanti.
24. 眼药盒的说明
24. Añjanīniddeso
眼药器或圆、或八棱、或十六棱,磨光者亦得受用;
底部三道刻痕、颈部一道,皆为系绳而设。
Vaṭṭāṭṭhasoḷasaṃsā vā, maṭṭhā vaṭṭati añjanī; Tissopi mūle gīvāyaṃ, lekhā ekāva bandhituṃ.
无论是哪种图样,比如花环之类的装饰图案、鳄鱼牙形状的纹样,
牛尿形、半月形之类的变形,在这里都不适用。
Yaṃ kiñci rūpaṃ mālādikammaṃ makaradantakaṃ; Gomuttakaḍḍhacandādi-vikāraṃ nettha vaṭṭati.
用可行的单色线缝袋,同样地,
针盒、钥匙盒和筹签,也都是无彩绘、无雕饰的。
Labbhekavaṇṇasuttena, sibbituṃ thavikā tathā; Sipāṭi kuñcikākoso, salākāpi acittakā.
由海螺、海螺脐、角、骨、芦苇、牙制成的,同样如此;
用木板、木头、竹子、紫胶或金属做成的,也是一样。
Saṅkhanābhivisāṇaṭṭhi-naḷadantamayā tathā; Phalakaṭṭhamayā veḷu-lākhālohamayāpi ca.
眼药瓶、签子与烟管都可得到;
同样,小刀柄与鼻药管也用那种材料制成。
Añjaniyo salākāyo, dhūmanettā ca labbhare; Tathā satthakadaṇḍāni, natthudānā ca tammayāti.
不适宜使用的卧具说明
25. Akappiyasayananiddeso
不可用的卧具:
Akappiyasayanānīti –
高足坐椅、木棉褥、大床榻、铺垫、牛纹毛毯;
花绣毯、兽纹毯、双面长毛毯、单面长毛毯。
Āsandī tūlī pallaṅko, paṭikaṃ gonacittakaṃ; Paṭalī vikatī udda-lomī ekantalomikā.
库塔毯、蚕丝布、宝石绣罩单,象、马、车乘的垫褥;
胜者传承黑羚羊皮、最上鹿皮垫褥。
Kuttaṃ koseyyaṃ kaṭṭissaṃ, hatthiassarathattharā; Jinappaveṇikadalī-migappavaraattharā.
以红色床幔为帐,以两头红色的枕头为枕;
这些是不合律制的,受用的人犯恶作罪。
Salohitavitānañcu-bhatorattūpadhānakaṃ ; Akappiyāni etāni, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
除高座等三种外,其余情况下获准坐在属于居士的(坐具)上;
在法座、斋堂,以及家中,也可坐下。
简略而言关于铺地面的覆盖物,也允许躺卧。
Āsandādittayā sese, labbhate gihisantake; Dhammāsane ca bhattagge, ghare cāpi nisīdituṃ; Bhūmattharaṇasaṅkhepe, sayituñcāpi kappati.
四方的凳子、七支的、五支的、高脚的。
我只在家里坐于铺有棉絮的床和凳子上。
Caturaṃsapīṭhā sattaṅgā, pañcaṅgā uccapādakā; Tūlonaddhā ghareyeva, mañcapīṭhā nisīdituṃ.
用布片、树皮纤维、羊毛和树叶,还有草填满;
五种以衣料为表皮的褥垫,在所有地方都是允许的。
Coḷavākuṇṇapaṇṇānaṃ, tiṇānañceva pūritā; Cīvaracchaviyo pañca, bhisī sabbattha kappiyā.
三种棉花、兽毛和禽毛,是褥垫里的填充物;
枕头是允许的,豆枕除了棉花以外。
Tūlattayaṃ bhisigabbho, lomāni migapakkhinaṃ; Bimbohane anuññātaṃ, tūlavajjā masūrake.
在人发与兽毛所成之座、叶、花、多摩罗上;
纵令清净,未经审察亦不应坐。
Manussalomamuṇṇāyaṃ, paṇṇe pupphaṃ tamālakaṃ; Suddhaṃ na āsanañceva, labbhamappaṭivekkhitanti.
26. 同座者释义
26. Samānāsanikaniddeso
关于“同座者”的解释——
Samānāsanikopicāti –
相差三夏腊之内,许比丘们共坐一座;
五夏腊者,得与七夏腊、三夏腊者同坐。
Tivassantarānuññātaṃ, bhikkhūnamekamāsanaṃ; Sattavassativassehi, pañcavasso nisīdituṃ.
除了黄门、女人和二根者,牟尼;
他允许所有人坐在长座上。
Ṭhapetvā paṇḍakaṃ itthiṃ, ubhatobyañjanaṃ muni; Dīghāsane anuññāsi, sabbeheva nisīdituṃ.
长座的最低限度是够三个人坐得下;
在小床或座椅上,可以坐得下两个人。
Antaṃ dīghāsanaṃ tiṇṇaṃ, yaṃ pahoti nisīdituṃ; Mañcake vāpi pīṭhe vā, dvinnaṃ labbhaṃ nisīditunti.
27. 不共住者的说明
27. Asaṃvāsikaniddeso
所谓“不共住者”——
Asaṃvāsiko cāti –
被举罪者、未受具足戒者、比丘尼、断根者;
异共住、界外住者、住于虚空者。
十一个不具资格者,以及不可共住者,都已阐明。
Ukkhittonupasampanno, bhikkhunī chinnamūlako; Nānāsaṃvāsanissīma-ṭṭhitavehāyasaṇṭhitā; Ekādasa abhabbā ca, asaṃvāsāti dīpitāti.
28. 羯磨的解说
28. Kammaniddeso
别众作非法羯磨,和合众作非法羯磨;
别众作如法羯磨,和合众作如法羯磨。
只有第四种是允许的,其余各种羯磨都犯恶作。
Vaggena adhammakammaṃ, samaggena adhammikaṃ; Vaggena dhammakammañca, samaggena ca dhammikaṃ; Catutthaṃyevānuññātaṃ, sesakammesu dukkaṭaṃ.
四众、五众、十众、二十众;
超过二十人的众,五种僧团已得到阐明。
Catuvaggo pañcavaggo, dasavīsativaggiko; Tirekavīsativaggo, pañca saṅghā vibhāvitā.
四众之中,不得出罪、受具足戒与自恣;
五众亦不得出罪,中部地区不得受具足戒。
Catuvaggettha abbhānu-pasampadāpavāraṇā; Pañcavaggo ca abbhānaṃ, majjhadesupasampadaṃ.
十人僧团除出罪外,可作一切羯磨;
另一者于诸羯磨中,被称为堪作羯磨者。
Dasavaggo ca abbhānaṃ, ṭhapetvā sabbakammiko; Itaro sabbakammesu, kammappattoti dīpito.
四人僧团所应作者,由四位清净比丘(完成);
其余堪任羯磨者应授与欲,其余(羯磨)亦同此理。
Catuvaggena kattabbe, cattāro pakatattakā; Kammappattā pare chandā-rahā sesepyayaṃ nayo.
应由四人僧团等来做的,属于不共住羯磨所相应的事。
把任何一个重罪等类的人,作为凑僧数的人。
已作而变坏的别住等业,以及恶作。
Catuvaggādikattabbaṃ, asaṃvāsakammāraha; Garukaṭṭhesvaññataraṃ, katvāna gaṇapūrakaṃ; Parivāsādikaṃ kammaṃ, kataṃ kuppañca dukkaṭaṃ.
非法羯磨应当遮止,障碍有两种或三种;
这些见解,每一种都只立足于一个立足处;能遮止它们的人,则超越于此。
Adhammakammaṃ vāreyya, antarāye duve tayo; Diṭṭhāvimekodhiṭṭhānaṃ, vārenteva tatodhikā.
应受羯磨的、不与僧团共住的、心智错乱的、被苦逼恼的。
对这些人来说,在僧团中间提出反对是站不住脚的。
Kammārahā asaṃvāsā, khittacittadukhaṭṭitā; Etesaṃ saṅghamajjhamhi, paṭikkhepo na ruhati.
于自然边界内共住、未受治罚之比丘,
纵唯告知紧邻者,其告亦成立。
Pakatattekasīmaṭṭha-samasaṃvāsabhikkhuno; Ārocentassantamaso-nantarassāpi rūhati.
欲坏如法僧事,当面即出反对;
避于前,于身和合之欲,不予同意,犯恶作。
Kopetuṃ dhammikaṃ kammaṃ, paṭikkoseyya sammukhā; Tirokkhā kāyasāmaggiṃ, chandaṃ no deyya dukkaṭanti.
第29节 远离邪命的解说
29. Micchājīvavivajjanāniddeso
远离邪命——
Micchājīvavivajjanāti –
木头、竹子、果实、花朵、粉末、洗澡水和漱口水;
为了拉拢在家人,不该把泥土、牙木等东西送给他们。
Dāruṃ veḷuṃ phalaṃ pupphaṃ, cuṇṇaṃ nhānamukhodakaṃ; Mattikādantakaṭṭhādiṃ, na dade kulasaṅgahā.
靠如仆从般侍候、如煮绿豆般的谄媚、看宅地来谋生;
靠替人送信跑腿,或者靠当跑腿差役过活。
Pāribhaṭakatāmugga-sūpyatāvatthuvijjayā; Paheṇadūtakammena, jaṅghapesaniyena vā.
不应以顺施小惠、以食易食、行医治病而活命;
亦不应以任何为正自觉者所呵责之他法而谋生。
Anuppadānappaṭipiṇḍa-vejjakammena vā pana; Nāññena vāpi sambuddhappaṭikuṭṭhena jīvaye.
通过示相、索求、虚妄、伪称、欺诈等方式;
应当避免因毁坏信众家庭之类的恶行所生起的资具供养。
Viññattinesanābhūtullapanākuhanādihi; Kuladūsādinuppannapaccaye parivajjayeti.
来客不应穿鞋进入寺院,
不应撑伞盖、以头巾裹头,也不应以袈裟覆头。
Āgantuko na ārāmaṃ, pavise saupāhano; Sachattoguṇṭhito sīse, karitvā vāpi cīvaraṃ.
不应以饮用水洗脚,对年长者亦然;
应礼敬同住者,并询问卧具与坐处。
Pānīyena na dhoveyya, pāde vuḍḍhatarepi ca; Āvāsikebhivādeyya, puccheyya sayanāsanaṃ.
行脚比丘收拾木制陶制器具,
掩闭精舍,交代卧具,然后离去。
Gamiko paṭisāmetvā, dārumattikabhaṇḍakaṃ; Vihārañca thaketvāna, āpuccha sayanāsanaṃ.
如果没有需要告辞的对象,就应当把东西妥善收好。
如果不这样做,他的离开就不被允许。
Āpucchitabbe asati, saṃgopetvāna sādhukaṃ; Pakkameyyaññathā tassa, pakkantuṃ na ca kappati.
住寺的比丘应该给上座客比丘安排座位;
把洗脚水等和钵、袈裟放在一旁。
Āvāsiko paññāpeyya, vuḍḍhāgantussa āsanaṃ; Upanikkhipe pādoda-ppabhutiṃ pattacīvaraṃ.
迎上前去接住,再以饮水问候。
对来客应当礼敬,并为他安排坐卧的地方。
Paccuggantvāna gaṇheyya, pānīyena ca pucchaye; Āgantukebhivādeyya, paññape sayanāsanaṃ.
应当说明哪些是已住过的地方、哪些是没住过的地方,以及哪些是适合去的行乞处、哪些是不适合去的行乞处。
大小便的地方,以及共住规约和有学圣者的共许。
Ajjhāvutthamavutthaṃ vā, gocarāgocaraṃ vade; Vaccapassāvaṭhānāni, katikaṃ sekkhasammutiṃ.
要说明进入和离开的时间,以及洗用生活用水与饮用水。
他坐着的时候,就能对新来的年少比丘把这一切都说明清楚。
Pavesanikkhame kālaṃ, paribhojiyapāniyaṃ; Nisinnova navakassa, etaṃ sabbaṃ samuddiseti.
31. 净施的解说
31. Vikappanāniddeso
也就是“净施”的意思——
Vikappanācevāti –
当面与背后,此二净施如是说;
作当面净施者,须在一位智者前。
Sammukhā parammukhāti, duve vuttā vikappanā; Sammukhāya vikappento, byattassekassa santike; ‘‘Imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ, vikappemī’’ti bhāsaye.
Ettāvatā nidhetuṃva, kappatī na ca kappati; Paribhogādikaṃ tena, appaccuddhaṭabhāvato.
223“可受用、施与或随宜处置我所有物。”
223. ‘‘Mayhaṃ santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti –
Tena paccuddhaṭeyeva, paribhogādi kappati.
另一种当面净施,是在一位比丘面前进行;
取了其中一位的名字,即五位同法者中的一位。
Aparā sammukhāvekā, bhikkhussekassa santike; Gahetvā nāmamekassa, pañcannaṃ sahadhamminaṃ.
225应该这样说:我把这件衣净施给提萨比丘、提萨比丘尼、提萨沙弥、提萨沙弥尼、提萨在学尼。
225. ‘‘Imaṃ cīvaraṃ tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya vikappemī’’ti vattabbaṃ.
那位比丘应当这样说:提舍比丘、提舍比丘尼、提舍沙弥、提舍沙弥尼、提舍在学尼的东西,你拿去用也好,送掉也好,或者随你怎么处理都好。
Tena bhikkhunā ‘‘tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa , tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti vattabbaṃ.
Parammukhāvikappane-kassantikevamīraye; ‘‘Imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappanatthāya dammī’’ti.
227对方应当问:“谁是你的朋友或熟人?”另一个人应当这样回答:“三位比丘”,或者“三位比丘尼”,或者“三位沙弥”,或者“三位沙弥尼”,或者“三位在学尼”。
227. Tena vattabbo ‘‘ko te mitto vā sandiṭṭho vā’’ti. Itarena cevaṃ vattabbaṃ ‘‘tisso bhikkhū’’ti vā ‘‘tissā bhikkhunī’’ti vā ‘‘tisso sāmaṇero’’ti vā ‘‘tissā sāmaṇerī’’ti vā ‘‘tissā sikkhamānā’’ti vā.
然后,他先说“我把它施给提萨,或者施给提萨”,这样指定之后,应由他本人把它收回:“提萨比丘、提萨比丘尼、提萨沙弥、提萨沙弥尼、属于提萨的女在学尼的东西,你拿去用也行,丢掉也行,或者随需要怎么处理都行。”
Puna tena ‘‘ahaṃ tissassa tissāya vā dammī’’ti vikappetvā teneva ‘‘tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti paccuddharitabbaṃ.
在这里,应把“Etaṃ imaṃ”搭配成“etāni, imānī”。
Dūrasantikattekattabahubhāvaṃ vijāniya; ‘‘Etaṃ ima’’nti ‘‘etāni, imānī’’tettha yojaye.
十天、一个月,或者咖提那衣敷展期间的五个月;
为了圆满那尚未圆满的,如果还对一个月(的时限)存有期待;
不生起舍堕,即未决意、未分配者。
Dasāhaṃ māsamekaṃ vā, pañca vā kathinatthate; Pāripūratthamūnassa, paccāsā sati māsakaṃ; Nuppādayati nissaggiṃ, nādhiṭṭhitavikappitanti.
32. 依止的解说
32. Nissayaniddeso
对通达的比丘来说,戒龄满五岁后,就不需要依止了。
哪怕一辈子不成器,也只能靠依附别人活着。
Byattassa pañcavassassa, natthi nissaya kāriyaṃ; Yāvajīvampi abyatto, nissitoyeva jīvati.
把袈裟偏袒在一边肩上,双手合掌举起来。
蹲下来坐着,应当说到第三次。
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, paggaṇhitvāna añjaliṃ; Ukkuṭikaṃ nisīditvā, vade yāvatatīyakaṃ; ‘‘Ācariyo me, bhante, hohi, Āyasmato nissāya vacchāmī’’ti.
依止若因阿阇梨离去、转投异派、或还俗,
以及命终、被令遣离、与亲教师会合而止息。
Pakkante pakkhasaṅkante, vibbhante vāpi nissayo; Maraṇāṇattupajjhāya-samodhānehi sammati.
初至未曾游之地,莫依无惭者而居;
且留四五日以待,为识比丘众性行。
Nissāya na vaselajjiṃ, apubbaṃ ṭhānamāgato; Āgame catupañcāhaṃ, ñātuṃ bhikkhusabhāgataṃ.
行路病者、侍病之人,
及于林中或他处受请者;善观察者当为择取安隐适意之处。
当有同类施主在时,至少可以住下来。
Addhikassa gilānassa, gilānupaṭṭhakassa ca; Yācitassa araññe vā, sallakkhantena phāsukaṃ; Sabhāge dāyakesante, vasituṃ tāva labbhatīti.
33. 腰带(身缚)的解说
33. Kāyabandhananiddeso
未系腰带而入村者,得恶作罪;
若因失念而至,应即在忆起之处系之。
Akāyabandhano gāmaṃ, dukkaṭaṃ paviseyya ce; Bandheyya yattha sarati, tatthevāsatiyā gato.
片状腰带和猪肠状腰带,这是两种腰带;
还有粗布腰带和绳索腰带,以及一种与此相顺应的腰带。
Paṭṭikā sūkarantanti, duvidhaṃ kāyabandhanaṃ; Dussapaṭṭo ca rajju ca, ekā tadanulomikā.
鱼骨与枣椰叶制成的、光滑的腰带;
十对四亦可获得,末尾是双股线。
Macchakaṇṭakakhajjūrī-pattā maṭṭhā ca paṭṭikā; Labbhā dasā catassopi, ante diguṇasuttakaṃ.
展示花鬘、蟹钳等纹样,以及股线;
捶打而成的象罩纹样,腰带则不合律。
Mālādiṃ kakkaṭacchādiṃ, dassetvā guṇasuttaka; Koṭṭitā kuñjaracchādiṃ, paṭṭikā na ca kappati.
瓶形、鳄口等纹样,于十面处皆不许;
两端瓶纹与线条,余处种种彩绘亦不应。
Ghaṭakaṃ makaramukhādiṃ, na kappanti dasāmukhe; Ubhante ghaṭakā lekhā, vidhe aññañca cittakaṃ.
还有水蛇鼓、穆拉迦鼓、玛达维那琴和葫芦琴;
十种之中有两种不允许,只有中等的那一种才允许。
Deḍḍubhakañca murajaṃ, maddavīṇaṃ kalābukaṃ; Na kappanti dasāsu dve, majjhimāyeva kappare.
竹、象牙、牛角、骨、木、树脂、果实所成者;
螺、螺脐、线、芦苇、金属所成者,亦复如是。
各种类型的东西都算是许可的,那些用同样材料做成的结也是如此。
Veḷudantavisāṇaṭṭhikaṭṭhalākhāphalāmayā; Saṅkhanābhimayā suttanaḷalohamayāpi ca; Vidhā kappanti kappiyā, gaṇṭhiyo cāpi tammayāti.