2. 羊毛品
2. Eḷakalomavaggo
尼萨耆亚篇解释(一) · 40 段
1. 拘舍耶学处注释
1. Kosiyasikkhāpadavaṇṇanā
羊毛品第一条规定里说的“混有蚕丝”,是指哪怕只混进一根蚕丝,甚至只是在制作的地方被风吹来落进去而混入的,也算混有蚕丝。“敷具”是指:在平整的地面上把蚕丝一层一层铺开,再用米浆之类的东西浇洒上去,这样制成的、具有规定特征的东西。“若令人制作,则犯尼萨耆亚”:在自作和教人作的过程中犯恶作,得到手时就犯尼萨耆亚。这里应当按“尊者,我令人制作了这混有蚕丝的敷具,应当舍弃”这个说法来理解尼萨耆亚的处理方式;按照这句话,此后一切关于敷具的尼萨耆亚处理方式都应这样理解。因为仅凭这一点就能明白了,所以后面不再一一说明。
Eḷakalomavaggassa paṭhame kosiyamissakanti ekenāpi kosiyaṃsunā antamaso tassa karaṇaṭṭhāne vātavegena nipātitenāpi missīkataṃ. Santhatanti same bhūmibhāge kosiyaṃsūni uparūpari santharitvā kañjiyādīhi siñcitvā kattabbatālakkhaṇaṃ. Kārāpeyya nissaggiyanti karaṇakārāpanappayogesu dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, kosiyamissakaṃ santhataṃ kārāpitaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 544) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ, imasseva vacanassa anusārena ito paraṃ sabbasanthataṃ veditabbaṃ. Sakkā hi ettāvatā jānitunti na taṃ ito paraṃ dassayissāma.
在阿罗毗城,因为六群比丘令人制作混有蚕丝的敷具这件事,制定了这条学处。这是不共制。为自己而令人制作,属于受教诫的情况;自己没做完而教人做完,犯四条巴吉帝亚;为他人而做、令人做,或者得到别人做好的来用,犯恶作。制作帐幕等物时,以及对于精神失常者等,无犯。混有蚕丝、为自己而令人制作敷具、获得,这里是三个构成要件。起源等部分,按照洗染学处中所说的方式理解。
Āḷaviyaṃ chabbaggiye ārabbha kosiyamissakaṃ santhataṃ kārāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, attano atthāya kārāpanavasena sāṇattikaṃ, attanā vippakatapaayosāpananayena catukkapācittiyaṃ, aññassatthāya karaṇakārāpanesu aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjane ca dukkaṭaṃ. Vitānādikaraṇe, ummattakādīnañca anāpatti. Kosiyamissakabhāvo, attano atthāya santhatassa karaṇakārāpanaṃ, paṭilābho cāti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni dhovāpanasikkhāpade vuttanayenevāti.
纯黑学处注释
2. Suddhakāḷakasikkhāpadavaṇṇanā
第二条中,“纯黑色”是指纯粹的黑色、没有和其他颜色混在一起。在毗舍离,因为六群比丘制作了那样的敷具而制定,其余内容和第一条相同。
Dutiye suddhakāḷakānanti suddhānaṃ kāḷakānaṃ aññehi amissīkatānaṃ. Vesāliyaṃ chabbaggiye ārabbha tādisaṃ santhataṃ karaṇavatthusmiṃ paññattaṃ, sesaṃ paṭhamasadisamevāti.
3. 二分学处注释
3. Dvebhāgasikkhāpadavaṇṇanā
第三,“两份”就是两个部分。“应取”就是应该拿。“褐色毛”是指黄褐色的毛。这里判定如下:想做的人,按他所要做的量称量之后,黑毛应取两份,白毛取一份,褐色毛取一份。只要黑毛多出一根,就犯尼萨耆亚;不够则可以。
Tatiye dve bhāgāti dve koṭṭhāsā. Ādātabbāti gahetabbā. Gocariyānanti kapilavaṇṇānaṃ. Ayaṃ panettha vinicchayo – yattakehi kattukāmo hoti, tesu tulayitvā dve koṭṭhāsā kāḷakānaṃ gahetabbā, eko odātānaṃ, eko gocariyānaṃ. Ekassāpi kāḷakalomassa atirekabhāve nissaggiyaṃ hoti, ūnakaṃ vaṭṭati.
在舍卫城,因为六群比丘,就制作那种敷具的事情而制定:属于造作与非造作,其余和第一条相同。不过,这三样东西即使舍弃后又重新得到,也不可以受用。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha tādisaṃ santhataṃ karaṇavatthusmiṃ paññattaṃ, kiriyākiriyaṃ, sesaṃ paṭhamasadisamevāti. Imāni pana tīṇi nissajjitvā paṭiladdhānipi paribhuñjituṃ na vaṭṭanti.
4. 六年学处注释
4. Chabbassasikkhāpadavaṇṇanā
第四项:“在六年之内”,意思是在六年的期限以内,也就是内部。“除了得到比丘僧团的允许”:僧团给生病比丘敷具的许可,除了这种情况之外,没有得到许可的人在六年当中另外做敷具,就犯尼萨耆亚。
Catutthe orena ce channaṃ vassānanti channaṃ vassānaṃ orimabhāge, antoti attho. Aññatra bhikkhusammutiyāti yaṃ saṅgho gilānassa bhikkhuno santhatasammutiṃ deti, taṃ ṭhapetvā aladdhasammutikassa chabbassabbhantare aññaṃ santhataṃ karontassa nissaggiyaṃ hoti.
在舍卫城,因为众多比丘的缘故,针对“每年让人制作敷具”这件事制定了学处。“除了得到比丘僧团的允许之外”是这里追加的规定。得到这个允许的人,只要病还没有平息,或者平息之后又复发,在这期间,不管去到哪个地方,即使每年制作也可以。为了别人的需要而让人制作,或者得到已经做好的敷具拿来使用,也可以。剩下的内容和第一条相同。
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha anuvassaṃ santhataṃ kārāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, ‘‘aññatra bhikkhusammutiyā’’ti ayamettha anupaññatti, sā yena laddhā hoti, tassa yāva rogo na vūpasammati, vūpasanto vā puna kuppati, tāva gatagataṭṭhāne anuvassampi kātuṃ vaṭṭati, aññassatthāya kāretuṃ, katañca paṭilabhitvā paribhuñjitumpi vaṭṭati, sesaṃ paṭhamasadisamevāti.
5. 坐具学处的注释
5. Nisīdanasikkhāpadavaṇṇanā
第五条的“旧敷具”,是指曾经在上面坐过一次或躺过一次的敷具。“从周边”,是指从一边切下圆形或方形的部分,使取下的地方大约有一拃长,应当这样取。铺设的时候,可以只铺在一处,也可以拆散后混在一起铺,这样会更结实。“若不取”,是指有旧敷具却不取用。如果没有旧敷具,不取也可以;为了别人而让人制作,或者得到做好的敷具后拿来使用,也是可以的。
Pañcame purāṇasanthataṃ nāma yattha sakimpi nisinno vā hoti nipanno vā. Samantāti ekapassato vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā chinditvā gahitaṭṭhānaṃ yathā vidatthimattaṃ hoti, evaṃ gahetabbaṃ. Santharantena pana ekadese vā santharitabbaṃ, vijaṭetvā vā missakaṃ katvā santharitabbaṃ, evaṃ thirataraṃ hoti. Anādā ceti sati purāṇasanthate aggahetvā. Asati pana aggahetvāpi vaṭṭati, aññassatthāya kāretuṃ, katañca paṭilabhitvā paribhuñjitumpi vaṭṭati.
在舍卫城,因众多比丘,关于舍弃敷具之事而制定,其余与第三条相同。
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha santhatavissajjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sesaṃ tatiyasadisamevāti.
6. 羊毛学处注释
6. Eḷakalomasikkhāpadavaṇṇanā
第六,“已走上长途的人”,是指走上了被称为长途的遥远道路。这一切都只是在说明事情本身;不过,如果在任何地方如法获得而拿取,就没有过失。“以三由旬为限”,是指从拿取的地方算起,三由旬的范围。“亲手”,是指用自己的手,意思是应当自己携带。“没有携带者”,是指没有别人可以代为携带;如果确实有,就可以让他携带。然而,自己即使是为了治疗风病,不用线绑起来,只是放进耳孔里带着走,一旦超过三由旬一步,就犯恶作;超过第二步,犯尼萨耆亚巴吉帝亚。
Chaṭṭhe addhānamaggappaṭipannassāti addhānasaṅkhātaṃ dīghamaggaṃ paṭipannassa, sabbañcetaṃ vatthumattadīpanameva, yattha katthaci pana dhammena labhitvā gaṇhato doso natthi. Tiyojanaparamanti gahitaṭṭhānato tiyojanappamāṇaṃ desaṃ. Sahatthāti sahatthena, attanā haritabbānīti attho. Asante hāraketi asanteyeva aññasmimpi hārake. Sace pana atthi, taṃ gāhetuṃ vaṭṭati. Attanā pana antamaso vātābādhappaṭikāratthaṃ suttakena abandhitvā kaṇṇacchidde pakkhittānipi ādāya tiyojanaṃ ekaṃ pādaṃ atikkāmentassa dukkaṭaṃ, dutiyapādātikkame nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.
在舍卫城,针对某位比丘,就超过三由旬的事例而制定,属于不共制,不是教诫所摄,是三种巴吉帝亚;不足三由旬而认为超过,或心存疑惑的,犯恶作。在三由旬的携带与带回中,若以居住为目的前往那里之后又携带,或取得已被夺走或已被舍弃的羊毛而携带,或让别人携带,甚至只是用线绑起来做成物品后携带,以及对于精神失常者等,都无犯。羊毛还未做成物品、初次获得、自己拿着或放进不知情者的车里而超过三由旬、携带与带回、没有居住的目的,这些是这里的五个条件。以羊毛为起因,是行动,不是想解脱,不是无想,是制戒罪,是身业,是三种心,是三种受。
Sāvatthiyaṃ aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha tiyojanātikkamanavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ūnakatiyojane atirekasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ. Tiyojanaṃ haraṇapaccāharaṇe, vāsādhippāyena gantvā tato paraṃ haraṇe, acchinnaṃ vā nissaṭṭhaṃ vā paṭilabhitvā haraṇe, aññaṃ harāpane, antamaso suttakenapi baddhakatabhaṇḍaharaṇe, ummattakādīnañca anāpatti. Eḷakalomānaṃ akatabhaṇḍatā, paṭhamappaṭilābho, attanā ādāya vā aññassa ajānantassa yāne pakkhipitvā vā tiyojanātikkamanaṃ, āharaṇapaccāharaṇaṃ, avāsādhippāyatāti imānettha pañca aṅgāni. Eḷakalomasamuṭṭhānaṃ , kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
7. 羊毛洗涤学处注释
7. Eḷakalomadhovāpanasikkhāpadavaṇṇanā
第七条学处是在释迦国中,因六群比丘洗涤羊毛一事而制定的。其中,关于洗涤旧衣的一切判定,都应依照前面所说的方式来了知。
Sattame sakkesu chabbaggiye ārabbha eḷakalomadhovāpanavatthusmiṃ paññattaṃ. Tattha purāṇacīvaradhovāpane vuttanayeneva sabbopi vinicchayo veditabbo.
8. 金学处注释
8. Jātarūpasikkhāpadavaṇṇanā
第八条。“金银”就是黄金和白银。不过,钱币、铜钱、木钱、胶钱等凡是能用来流通交易的,在这里都叫作“银”。“可以自己拿”是指:为了自己,看到别人正在给的东西,或者放在任何地方的东西,或者没有主人的东西,就自己拿走。“可以让人拿”是指:同样这些东西,让别人去拿。“可以接受存放或赠与”是指:当面说“这个给尊者”,或者背后说“在某处有我的金银,那个给你”,仅仅通过言语或手势说了“给你”,就已经算是舍弃了。如果有人对此不用身体或语言拒绝,而在心里接受,这就叫“接受”。但是,如果心里虽然接受、想要拿,却用身体或语言拒绝说“这是不允许的”;或者虽然没有用身体语言拒绝,但保持清净心,认为“这不合我们的规矩”而不接受,那就没问题。“应舍弃”是指:在拿取等行为中,对于任何被贪心系缚的物品,按物品数量计算,犯应舍弃的巴吉帝亚罪。舍弃的时候,要在僧团中间这样说:“尊者,我接受了银钱,这对我来说是应舍弃的,我把它舍给僧团。”如果这时有在家人过来,应该对他说“你知道这个”。当他问“用这个买什么”时,不要说要买“某某”,而应该告诉他“酥油之类是比丘可以受用的”,这样说明许可的东西。如果他买来了,除了那个接受银钱的人以外,所有比丘都应该分着受用。至于那个接受银钱的人,因为这件事而产生的东西,即使别人得到后转送给他,甚至从那东西长出来的树荫,也不能受用。如果他不愿意拿任何东西来,就应该说“把这个丢掉”。如果他丢在某个地方,或者捡起来带走,都不应该阻止。如果他不丢掉,就应该选派一位具足五法的比丘来丢弃银钱。他应该不作任何标记,像丢粪便一样丢掉。如果作了标记,就犯恶作罪。
Aṭṭhame jātarūparajatanti suvaṇṇañceva rūpiyañca, apica kahāpaṇo lohamāsakadārumāsakajatumāsakādayopi ye vohāraṃ gacchanti, sabbe te idha rajatantveva vuttā. Uggaṇheyya vāti attano atthāya diyyamānaṃ vā yatthakatthaci ṭhitaṃ vā nippariggahitaṃ disvā sayaṃ gaṇheyya vā. Uggaṇhāpeyya vāti tadeva aññena gāhāpeyya vā. Upanikkhittaṃ vā sādiyeyyāti ‘‘idaṃ ayyassa hotū’’ti evaṃ sammukhā vā, ‘‘asukasmiṃ nāma ṭhāne mama hiraññasuvaṇṇaṃ, taṃ tuyhaṃ hotū’’ti evaṃ parammukhā ṭhitaṃ vā kevalaṃ vācāya vā hatthamuddāya vā ‘‘tuyha’’nti vatvā pariccattaṃ yo kāyavācāhi appaṭikkhipitvā cittena adhivāseyya, ayaṃ ‘‘sādiyeyyā’’ti vuccati. Sace pana cittena sādiyati, gaṇhitukāmo hoti, kāyena vā vācāya vā ‘‘nayidaṃ kappatī’’ti paṭikkhipati, kāyavācāhi appaṭikkhipitvā suddhacitto hutvā ‘‘nayidaṃ amhākaṃ kappatī’’ti na sādiyati, vaṭṭati. Nissaggiyanti uggahaṇādīsu yaṃkiñci karontassa aghanabaddhesu vatthūsu vatthugaṇanāya nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Taṃ nissajjantena ‘‘ahaṃ, bhante, rūpiyaṃ paṭiggahesiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’ti (pārā. 584) evaṃ saṅghamajjheyeva nissajjitabbaṃ. Sace tattha koci gahaṭṭho āgacchati , ‘‘idaṃ jānāhī’’ti vattabbo. ‘‘Iminā kiṃ āhariyyatū’’ti bhaṇante pana ‘‘idaṃ nāmā’’ti avatvā ‘‘sappiādīni bhikkhūnaṃ kappantī’’ti evaṃ kappiyaṃ ācikkhitabbaṃ. Sace so āharati, rūpiyappaṭiggāhakaṃ ṭhapetvā sabbehi bhājetvā paribhuñjitabbaṃ. Rūpiyappaṭiggāhakassa pana yaṃ tappaccayā uppannaṃ, taṃ aññena labhitvā diyyamānampi antamaso tato nibbattarukkhacchāyāpi paribhuñjituṃ na vaṭṭati. Sace pana so kiñci āharituṃ na icchati, ‘‘imaṃ chaṭṭehī’’ti vattabbo. Sace yattha katthaci nikkhipati, gahetvā vā gacchati, na vāretabbo. No ce chaṭṭeti, pañcaṅgasamannāgato bhikkhu rūpiyachaṭṭako sammannitabbo. Tena animittaṃ katvāva gūthaṃ viya chaṭṭetabbaṃ. Sace nimittaṃ karoti, dukkaṭaṃ āpajjati.
这条学处在王舍城,因伍巴南达接受金银而制定,属共通制定,是教唆性的,犯三巴吉帝亚。对不是金银之物却作金银想,或心存疑惑,或为僧团、塔庙等而接受,以及接受珍珠、宝石等,皆犯恶作。依宝石学处的标准,替人保管的,以及疯狂者等,无犯。此中三个构成要素是:是金银、意在为自己、在取用等行为中属于其中任何一种。在犯缘等方面,有时因取用而犯,有时因不拒绝而犯,其余与媒嫁学处所说相同。
Rājagahe upanandaṃ ārabbha rūpiyappaṭiggahaṇavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, sāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, arūpiye rūpiyasaññino vematikassa vā, saṅghacetiyādīnaṃ atthāya gaṇhantassa, muttāmaṇiādippaṭiggahaṇe ca dukkaṭaṃ. Ratanasikkhāpadanayena nikkhipantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Jātarūparajatabhāvo, attuddesikatā, gahaṇādīsu aññatarabhāvoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīsu siyā kiriyaṃ gahaṇena āpajjanato, siyā akiriyaṃ paṭikkhepassa akaraṇato, sesaṃ sañcaritte vuttanayamevāti.
9. 金银交易学处注释
9. Rūpiyasaṃvohārasikkhāpadavaṇṇanā
第九条中,“种种”是指按制作等方式而有许多种类。“银钱交易”是指金银的交换。前一条学处禁止的是接受应舍弃物和恶作物,而这一条禁止的是交换。所以,用恶作物交换恶作物或许可物,或者用许可物交换恶作物,都犯恶作。如果用应舍弃物交换应舍弃物、恶作物或许可物,或者用恶作物、许可物交换应舍弃物,就犯应舍弃。应当依照前面所说的方式,在僧团中舍弃。对所舍弃之物,也应当依照那里所说的方式来处理。
Navame nānappakārakanti katādivasena anekavidhaṃ. Rūpiyasaṃvohāranti jātarūparajataparivattanaṃ. Purimasikkhāpadena hi nissaggiyavatthudukkaṭavatthūnaṃ paṭiggahaṇaṃ vāritaṃ, iminā parivattanaṃ. Tasmā dukkaṭavatthunā dukkaṭavatthukappiyavatthūni, kappiyavatthunā ca dukkaṭavatthuṃ parivattentassa dukkaṭaṃ. Nissaggiyavatthunā pana nissaggiyavatthuṃ vā dukkaṭavatthuṃ vā kappiyavatthuṃ vā, dukkaṭavatthukappiyavatthūhi ca nissaggiyavatthuṃ parivattentassa nissaggiyaṃ hoti, taṃ purimanayānusāreneva saṅghamajjhe nissajjitabbaṃ, nissaṭṭhavatthusmiñca tattha vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ.
在舍卫城,因为六群比丘涉及金银交易这件事而制定,是共通制定的戒,不属于教唆。凡是拿自己的财物去交换,而那财物是金银,并且有交换行为,这里就具备两个条件。行为属于身业,其余部分和前面那条学处所说的一样。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye ārabbha rūpiyasaṃvohāravatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, yaṃ attano dhanena parivatteti, tassa vā dhanassa vā rūpiyabhāvo ceva, parivattanañcāti imānettha dve aṅgāni. Kiriyaṃ, sesaṃ anantarasikkhāpade vuttanayamevāti.
10. 买卖学处注释
10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā
第十项里的“种种”,是就行衣等允许持有的物品而说的多种多样。“买卖”就是买和卖。用“拿这个给我那个,把这个拿来,换一换,去买来”这样的方式,取别人的允许持有的物品,就构成买;给出自己的允许持有的物品,就构成卖。所以,除了五位同法者以外,凡是像这样把自己的允许持有的物品给出去,即使取来的是属于母亲的允许持有的物品,也犯应舍弃。按照前面所说的特征,不论对僧团、多人还是个人,都应当把物品舍弃给那一方。如果让人去取染料等物,或者让人做滤水囊等工具、平整土地等新建工程,并说“你享用或拿了这个之后,去把某某拿来,或者去做某某”,如果有实物,就应当舍弃那件物品;如果没有实物,就只须忏悔巴吉帝亚。
Dasame nānappakārakanti cīvarādīnaṃ kappiyabhaṇḍānaṃ vasena anekavidhaṃ. Kayavikkayanti kayañceva vikkayañca. ‘‘Iminā imaṃ dehi, imaṃ āhara, parivattehi, cetāpehī’’ti iminā hi nayena parassa kappiyabhaṇḍaṃ gaṇhanto kayaṃ samāpajjati, attano kappiyabhaṇḍaṃ dento vikkayaṃ samāpajjati. Tasmā ṭhapetvā pañca sahadhammike yaṃ evaṃ attano kappiyabhaṇḍaṃ datvā mātu santakampi kappiyabhaṇḍaṃ gaṇhāti, taṃ nissaggiyaṃ hoti. Vuttalakkhaṇavasena saṅghagaṇapuggalesu yassa kassaci nissajjitabbaṃ, ‘‘imaṃ bhuñjitvā vā gahetvā vā idaṃ nāma āhara vā karohi vā’’ti rajanādiṃ āharāpetvā vā dhamakaraṇādiparikkhāraṃ bhūmisodhanādiñca navakammaṃ kāretvā vā santaṃ vatthu nissajjitabbaṃ, asante pācittiyaṃ desetabbameva.
在舍卫城,因为伍巴南达的缘故,就买卖这件事制定了学处。有人问价说“这个值多少”时,如果想从某人手里拿物品,除了那个人之外,哪怕让那人的儿子或兄弟来当净人,指示说“你用这个把那个拿来给我”,或者说“我们有这个,我们需要这个和这个”,然后拿自己财物换来的东西;跟同法者一起做买卖;以及疯子等人——这些都没有犯。自己用财物交换来的东西,以及用来交换的东西,它们属于净物;不是同法者;构成买卖——这里是三个条件。其余部分跟银钱交易那一段所说的一样。
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha kayavikkayavatthusmiṃ paññattaṃ, ‘‘idaṃ kiṃ agghatī’’ti evaṃ agghaṃ pucchantassa, yassa hatthato bhaṇḍaṃ gaṇhitukāmo hoti, taṃ ṭhapetvā aññaṃ antamaso tasseva puttabhātukampi kappiyakārakaṃ katvā ‘‘iminā idaṃ nāma gahetvā dehī’’ti ācikkhantassa, ‘‘idaṃ amhākaṃ atthi, amhākañca iminā ca iminā ca attho’’ti evaṃ vatvā attano dhanena laddhaṃ gaṇhantassa, sahadhammikehi saddhiṃ kayavikkayaṃ karontassa, ummattakādīnañca anāpatti. Yaṃ attano dhanena parivatteti, yena ca parivatteti, tesaṃ kappiyavatthutā, asahadhammikatā, kayavikkayāpajjanañcāti imānettha tīṇi aṅgāni. Sesaṃ rūpiyasaṃvohāre vuttanayamevāti.