咖提那衣学处的注释
1. Kathinasikkhāpadavaṇṇanā
在尼萨耆亚篇里,先说衣品的第一个学处。“衣已完成”是指:通过缝制工作完成,或者遇到“衣丢失了、毁坏了、烧掉了,或者对衣的期望断绝了”这些情况中的任何一种,衣就算完成。意思是:做衣这件事的障碍已经断了。因为对已经敷展咖提那的比丘来说,只要做衣的障碍还没有通过这些方式断除,他就一直能得到咖提那的利益。“咖提那已撤”是指:僧团所敷展的咖提那,在被撤出的时候。这里应当简要了解咖提那的敷展和撤除。
所谓咖提那的敷展,是世尊为前安居者所允许的。它最低限度要五个人才能敷展。所以,如果有四个、三个、两个或一个人前安居,就要把后安居者算作补足人数来敷展,但那些补足人数的人只是凑数,得不到利益。因此,如果有在家众或出家众,无论何人,如法公平地向前安居完成者施衣,说“请用这个敷展咖提那”,就应当依照犍度中所说的白二甘马文,把衣交给堪能敷展咖提那的比丘。他应当在当天就把衣裁成五块或更多块,做成桑喀帝、郁多罗僧或安陀会。其余比丘应当做他的助手。如果正好得到已经做好的衣,那就更好;但未经裁剪、只是原样缝好的衣则不能用。如果那位比丘想用桑喀帝来敷展,就应当舍掉旧的桑喀帝,决意新的桑喀帝,然后说“我用这件桑喀帝敷展咖提那”来敷展。郁多罗僧和安陀会也是同样的做法。之后,他应当去到界内前安居的比丘们那里,说:“尊者,僧团的咖提那已经敷展了,咖提那的敷展是如法的,请随喜。”应当观察长老、新学、多人、一人等不同情况,用合适的话来说。他们也应该说“尊者,僧团的咖提那已经敷展了”,或者说“贤友,僧团的咖提那已经敷展了”,然后说“咖提那的敷展是如法的,我们随喜”,或者说“我随喜”。前安居者当中,只有随喜的人,咖提那才算是对他们敷展了。从那时起,直到咖提那撤除为止,他们能得到五种利益:不必告知就可出行,不必随身受持三衣就可出行,可以随意蓄衣,可以参加众食,以及在该住处僧团所生起的衣归他们。这就是咖提那的敷展。
而咖提那的撤除,是依照所说的八种项目中的某一种来撤的:“比丘们,有这八种撤除咖提那的项目:去而不返际、做衣完结际、心决定际、衣丢失际、得撤除传闻际、期望断绝际、越界际、连同撤除。”其中详细的判定,应当依照《善见律义注》所说的方法来理解。这样,用“咖提那已撤”这句话,就显示了其余障碍的不存在。
Nissaggiyesu pana cīvaravaggassa tāva paṭhamasikkhāpade niṭṭhitacīvarasminti sūcikammapariyosānena vā, ‘‘naṭṭhaṃ vā vinaṭṭhaṃ vā daḍḍhaṃ vā cīvarāsā vā upacchinnā’’ti (pārā. 463) imesu vā yena kenaci ākārena niṭṭhite cīvarasmiṃ, cīvarassa karaṇapalibodhe upacchinneti attho. Atthatakathinassa hi bhikkhuno yāva imehākārehi cīvarapalibodho na chijjati, tāva kathinānisaṃsaṃ labhati. Ubbhatasmiṃ kathineti yaṃ saṅghassa kathinaṃ atthataṃ, tasmiñca ubbhate. Tatrevaṃ saṅkhepato kathinatthāro ca ubbhāro ca veditabbo. Ayañhi kathinatthāro nāma bhagavatā purimavassaṃvuṭṭhānaṃ anuññāto, so sabbantimena paricchedena pañcannaṃ janānaṃ vaṭṭati, tasmā yattha cattāro vā tayo vā dve vā eko vā purimavassaṃ upagato, tattha pacchimavassūpagate gaṇapūrake katvā attharitabbaṃ, te ca gaṇapūrakāva honti, ānisaṃse na labhanti, tasmā sace purimavassaṃvuṭṭhānaṃ gahaṭṭhapabbajitesu yo koci dhammena samena cīvaraṃ deti ‘‘iminā kathinaṃ attharathā’’ti (mahāva. 306-309), taṃ khandhake vuttāya ñattidutiyakammavācāya kathinatthārārahassa bhikkhuno dātabbaṃ. Tena tadaheva pañca vā atirekāni vā khaṇḍāni chinditvā saṅghāṭi vā uttarāsaṅgo vā antaravāsako vā kātabbo, sesabhikkhūhipi tassa sahāyehi bhavitabbaṃ, sace katacīvarameva uppajjati, sundarameva. Acchinnāsibbitaṃ pana na vaṭṭati. Tena bhikkhunā sace saṅghāṭiyā attharitukāmo hoti, porāṇikaṃ saṅghāṭiṃ paccuddharitvā navaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhahitvā ‘‘imāya saṅghāṭiyā kathinaṃ attharāmī’’ti attharitabbaṃ. Uttarāsaṅgaantaravāsakesupi eseva nayo. Tato tena purimavassaṃvuṭṭhe antosīmāgate bhikkhū upasaṅkamitvā ‘‘atthataṃ, bhante, saṅghassa kathinaṃ, dhammiko kathinatthāro, anumodathā’’ti (pari. 413) vattabbaṃ, therānañca navānañca bahūnañca ekassa ca anurūpaṃ sallakkhetvā vattabbaṃ. Tehipi ‘‘atthataṃ, bhante, saṅghassa kathina’’nti vā ‘‘atthataṃ, āvuso, saṅghassa kathina’’nti vā vatvā ‘‘dhammiko kathinatthāro, anumodāmā’’ti vā ‘‘anumodāmī’’ti vā vattabbaṃ. Purimavassaṃvuṭṭhesupi ye anumodanti, tesaṃyeva atthataṃ hoti kathinaṃ. Te tato paṭṭhāya yāva kathinassubbhārā anāmantacāro, asamādānacāro, yāvadatthacīvaraṃ, gaṇabhojanaṃ, yo ca tattha cīvaruppādo, tasmiṃ āvāse saṅghassa uppannacīvarañcāti ime pañcānisaṃse labhanti, ayaṃ tāva kathinatthāro. Taṃ panetaṃ kathinaṃ ‘‘aṭṭhimā, bhikkhave, mātikā kathinassubbhārāya pakkamanantikā niṭṭhānantikā sanniṭṭhānantikā nāsanantikā savanantikā āsāvacchedikā sīmātikkamanantikā sahubbhārā’’ti (mahāva. 310) evaṃ vuttāsu aṭṭhasu mātikāsu aññataravasena uddharīyati, tattha vitthāravinicchayo samantapāsādikāyaṃ (mahāva. aṭṭha. 310) vuttanayena veditabbo. Iti ‘‘ubbhatasmiṃ kathine’’tiiminā sesapalibodhābhāvaṃ dasseti.
“十日为限”的意思是:十天是它最短的期限,所以叫“十日为限”,意思是应当把持到十天为限。因为不属于已经决意和已经分配的衣,所以叫“超额衣”。所谓衣,就是亚麻布、棉布、丝布、羊毛布、麻布、混纺布,或者与这些类似的东西中的任何一种,这是它的种类。至于尺寸,这里指的是可以拿来分配的最小尺寸。世尊确实这样说过:“诸比丘,我允许分配最小尺寸的衣:长八指,按善逝的指来算,宽四指。”(《大品》358)关于前面说的“因为不属于已经决意和已经分配的衣”,这里应当按下面这样的方式来了解决意和分配的规则:“诸比丘,我允许决意三衣,不分配;允许在雨季四个月里决意雨浴衣,过了这段时间就分配;允许决意坐具,不分配;允许决意敷布,不分配;允许决意痒病覆布,直到病好为止,过了这段时间就分配;允许决意擦面布,不分配;允许决意资具布,不分配。”(《大品》358)其中,决意三衣的时候,要先染色、点上记号,然后只决意尺寸符合要求的。它的尺寸,从上限来说,比善逝衣小就可以;从下限来说,桑喀帝长五拳、宽三拳,郁多罗僧长五拳、宽三拳,安陀会长五拳、宽二肘也可以。超过或不足上面所说尺寸的,就应当决意为“资具布”。其中,因为已经说过“决意衣有两种方式:或者用身体决意,或者用言语决意”,所以对于旧桑喀帝,要先作“我舍弃这件桑喀帝”的舍弃,然后用手拿起新的,心里作意“我决意这件桑喀帝”,再做出身体动作,这样就是用身体决意;或者发出言语,这样就是用言语决意。这里决意有两种情况:如果衣在伸手可及的范围内,就要说出“我决意这件桑喀帝”;如果衣在室内等地方,或者在附近的住处,就要先看清放置的位置,然后说出“我决意那件桑喀帝”。郁多罗僧和安陀会也是同样的做法,差别只在于名称不同。因此,所有的衣都应当各自按自己的名称来决意,也就是“桑喀帝、郁多罗僧、安陀会”。如果用已经决意并存放着的布来做桑喀帝等衣,那么在染色和点记号完成之后,应当作“我舍弃这件”的舍弃,然后重新决意。另外,这三衣为了穿着受用舒适,也可以决意为资具布。
Dasāhaparamanti dasa ahāni paramo paricchedo assāti dasāhaparamo, taṃ dasāhaparamaṃ kālaṃ dhāretabbanti attho. Adhiṭṭhitavikappitesu apariyāpannattā atirekaṃ cīvaranti atirekacīvaraṃ, cīvaraṃ nāma khomaṃ kappāsikaṃ koseyyaṃ kambalaṃ sāṇaṃ bhaṅganti etesaṃ vā tadanulomānaṃ vā aññataraṃ ayamassa jāti, pamāṇato pana taṃ vikappanupagaṃ pacchimaṃ idha adhippetaṃ. Vuttañhetaṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, āyāmato aṭṭhaṅgulaṃ sugataṅgulena caturaṅgulavitthataṃ pacchimaṃ cīvaraṃ vikappetu’’nti (mahāva. 358). Yaṃ pana vuttaṃ ‘‘adhiṭṭhitavikappitesu apariyāpannattā’’ti, ettha ‘‘anujānāmi, bhikkhave, ticīvaraṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ, vassikasāṭikaṃ vassānaṃ catumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetuṃ, nisīdanaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ paccattharaṇaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ, kaṇḍuppaṭicchādiṃ yāva ābādhā adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetuṃ, mukhapuñchanacoḷakaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ, parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetu’’nti (mahāva. 358) iminā nayena adhiṭṭhātabbavikappetabbatā jānitabbā. Tattha ticīvaraṃ adhiṭṭhahantena rajitvā kappabinduṃ datvā pamāṇayuttameva adhiṭṭhātabbaṃ, tassa pamāṇaṃ ukkaṭṭhaparicchedena sugatacīvarato ūnakaṃ vaṭṭati, lāmakaparicchedena saṅghāṭiyā tāva uttarāsaṅgassa ca dīghato muṭṭhipañcakaṃ, tiriyaṃ muṭṭhittikaṃ, antaravāsako dīghato muṭṭhipañcako , tiriyaṃ dvihatthopi vaṭṭati. Vuttappamāṇato pana atirekañca ūnakañca ‘‘parikkhāracoḷa’’nti adhiṭṭhātabbaṃ. Tattha yasmā ‘‘dve cīvarassa adhiṭṭhānāni kāyena vā adhiṭṭheti, vācāya vā adhiṭṭhetī’’ti vuttaṃ, tasmā purāṇasaṅghāṭiṃ ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ paccuddharāmī’’ti paccuddharitvā navaṃ hatthena gahetvā ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti cittena ābhogaṃ katvā kāyavikāraṃ karontena kāyena vā adhiṭṭhātabbā, vacībhedaṃ katvā vācāya vā adhiṭṭhātabbā. Tatra duvidhaṃ adhiṭṭhānaṃ – sace hatthapāse hoti, ‘‘imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti vācā bhinditabbā. Atha antogabbhādīsu sāmantavihāre vā hoti, ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā ‘‘etaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti vācā bhinditabbā. Esa nayo uttarāsaṅge ca antaravāsake ca. Nāmamattameva hi viseso. Tasmā sabbāni saṅghāṭiṃ uttarāsaṅgaṃ antaravāsakanti evaṃ attano attano nāmeneva adhiṭṭhātabbāni. Sace adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehi saṅghāṭiādīni karoti, niṭṭhite rajane ca kappe ca ‘‘imaṃ paccuddharāmī’’ti paccuddharitvā puna adhiṭṭhātabbāni. Idañca pana ticīvaraṃ sukhaparibhogatthaṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātumpi vaṭṭati.
雨浴衣:取了“未超量”这个名称,依前面所说的方法,应当在雨季四个月里决意受持;过了这四个月,就要舍掉再作分配。这件衣即使只是颜色不同,也还是可以用的,但两件就不允许。坐具:依前面所说的方法,只须决意受持,而且只限一件符合尺寸的,两件不允许。敷布:也只须决意受持;大的也行,一件或多件都允许,蓝色、黄色、有花纹的、有花图案的,各种样式都允许。痒病覆布:只要病还在,就应决意受持符合尺寸的;病好了以后,就要舍掉再作分配,而且只允许一件。擦面布:只须决意受持,一件、多件、大的都允许。资具布:没有数量限制,想要多少就决意多少。袋子和滤水布:可以作分配的最小尺寸的那种,应当决意为“资具布”;把多件合在一起,用“我决意这些衣为资具布”这样的方式去决意,也是可以的。至于床垫、椅垫、枕头、披毯、毛毯这些,以及为了坐卧具资具而布施的敷布,就根本没有决意这回事。还有,凡是按上面所说的方式决意过的衣,会由于八种原因失去决意:布施给别人、被夺走、以信任取、还俗、舍戒、命终、变性相、舍出。而三衣,即使只破了小指指甲背那么大的洞,也会失去决意,而且必须是穿透的洞。如果洞里面还有一根线没断,那就仍然保持着。其中,桑喀帝和郁多罗僧,在长一拃、宽八指的范围以内有洞,就会破坏决意;安陀会也是长这么长,宽则应是四指。三衣在所说范围之外有洞,就不会破坏决意。所以,一旦有了洞,三衣就落在超额衣的范围内,应当缝补后再重新决意。雨浴衣,雨季过后也会失去决意;痒病覆布,病好了也会失去决意。因此,此后就应当作分配。分配的特征,我们会在一切衣的分配学处里说明。只是在这里,凡是像这样没有决意、也没有分配的,就应当知道是“超额衣”。
Vassikasāṭikā anatirittapamāṇā nāmaṃ gahetvā vuttanayeneva cattāro vassike māse adhiṭṭhātabbā, tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā, vaṇṇabhedamattarattāpi cesā vaṭṭati, dve pana na vaṭṭanti. Nisīdanaṃ vuttanayena adhiṭṭhātabbameva, tañca kho pamāṇayuttaṃ ekameva, dve na vaṭṭanti. Paccattharaṇampi adhiṭṭhātabbameva, taṃ pana mahantampi ekampi bahūnipi vaṭṭanti, nīlampi pītakampi sadasampi pupphadasampīti sabbappakārampi vaṭṭati. Kaṇḍuppaṭicchādi yāva ābādho atthi, tāva pamāṇikā adhiṭṭhātabbā, ābādhe vūpasante paccuddharitvā vikappetabbā, sā ekāva vaṭṭati. Mukhapuñchanacoḷaṃ adhiṭṭhātabbameva, taṃ pana ekampi bahūnipi mahantampi vaṭṭatiyeva. Parikkhāracoḷe gaṇanā natthi, yattakaṃ icchati, tattakaṃ adhiṭṭhātabbameva. Thavikāpi parissāvanampi vikappanupagaṃ pacchimapamāṇaṃ ‘‘parikkhāracoḷa’’nti adhiṭṭhātabbameva, bahūnipi ekato katvā ‘‘imāni cīvarāni parikkhāracoḷāni adhiṭṭhāmī’’tiādinā nayena adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatiyeva. Mañcabhisi pīṭhabhisi bibbohanaṃ pāvāro kojavoti etesu pana senāsanaparikkhāratthāya dinnapaccattharaṇe ca adhiṭṭhānakiccaṃ natthiyeva. Sabbañca panetaṃ vuttappakārena adhiṭṭhitacīvaraṃ aññassa dānena, acchinditvā gahaṇena, vissāsaggāhena, hīnāyāvattanena, sikkhāpaccakkhānena, kālaṅkiriyāya, liṅgaparivattanena, paccuddharaṇenāti imehi aṭṭhahi kāraṇehi adhiṭṭhānaṃ vijahati. Ticīvaraṃ pana kaniṭṭhaṅgulinakhapiṭṭhippamāṇena chiddenāpi vijahati, tañca kho vinibbedheneva. Sace hi chiddassa abbhantare ekatantupi acchinno hoti, rakkhatiyeva. Tattha saṅghāṭiyā ca uttarāsaṅgassa ca dīghantato vidatthippamāṇassa tiriyantato aṭṭhaṅgulappamāṇassa padesassa orato chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati, antaravāsakepi dīghantato etadeva pamāṇaṃ, tiriyantena pana caturaṅgulatā veditabbā. Tiṇṇannampi vuttokāsassa parato na bhindati, tasmā chidde jāte ticīvaraṃ atirekacīvaraṭṭhāne tiṭṭhati, sūcikammaṃ katvā puna adhiṭṭhātabbaṃ. Vassikasāṭikā vassānamāsātikkamenāpi, kaṇḍuppaṭicchādi ābādhavūpasamenāpi adhiṭṭhānaṃ vijahati. Tasmā sā tato paraṃ vikappetabbā. Vikappanalakkhaṇaṃ pana sabbacīvarānaṃ vikappanasikkhāpadeyeva vaṇṇayissāma. Kevalañhi imasmiṃ okāse yaṃ evaṃ anadhiṭṭhitaṃ avikappitañca, taṃ ‘‘atirekacīvara’’nti veditabbaṃ.
“若超过这个期限,就犯尼萨耆亚巴吉帝亚。”意思是:对于前面所说的那种种类和尺寸的袈裟,超过最多十天的期限,在这期间没有按照规矩处理,使得这件多余的衣没有消除,就犯尼萨耆亚巴吉帝亚。这件袈裟也应当舍出去,而他犯的是巴吉帝亚罪。另一种解释是:舍弃就是尼萨耆亚巴吉帝亚,这是在前一阶段应当做的律仪甘马的名称,意思是“他有尼萨耆亚巴吉帝亚”,所以就叫尼萨耆亚巴吉帝亚。那是什么?就是巴吉帝亚。超过期限时,连同应当舍弃这件事一起,这个应当做舍弃甘马的罪就是巴吉帝亚,这是这里的含义。
还有,这件袈裟在哪一天生起,那一天的黎明就属于生起之日。所以从袈裟生起的那天算起,到第十一个黎明出现时,就已经超过十天了。应当拿这件衣舍给僧团、舍给一群人,或者舍给一个人。
这里的做法是这样的:首先舍给僧团时应当这样说:“尊者,这件袈裟是我超过十天的,应当舍弃,我现在把它舍给僧团。”舍完之后,应当这样发露罪:“尊者,我犯了一项尼萨耆亚巴吉帝亚,我现在发露它。”如果有两项,就应当说“两项”;如果更多,就应当说“多项”。舍衣的时候,如果有两件或多件,也应当说:“尊者,这些袈裟是我超过十天的,应当舍弃,我现在把它们舍给僧团。”不会诵巴利语的人,也可以用别的方式说。
应当由一位聪明能干的比丘向僧团禀告:“尊者,请僧团听我说,这位名叫某某的比丘记得自己的罪,坦白、公开、发露它。如果僧团觉得时机合适,我就接受这位名叫某某的比丘的罪。”按照这个方式接受罪之后,应当对他说:“你看见了吗?”他答:“是的,我看见了。”再说:“以后应当守护。”他答:“好,我会好好守护。”如果有两项罪或多项罪,就按照前面的方式改变说法。
罪发露之后,应当说:“尊者,请僧团听我说,这件袈裟是名叫某某的比丘应当舍弃的,已经舍给僧团。如果僧团觉得时机合适,僧团应当把这件袈裟还给名叫某某的比丘。”这样,已舍出的袈裟就应当还给他。如果有两件衣或多件衣,就改变说法。
Taṃ atikkāmayato nissaggiyaṃ pācittiyanti taṃ yathāvuttajātippamāṇaṃ cīvaraṃdasāhaparamaṃ kālaṃ atikkāmayato etthantare yathā atirekacīvaraṃ na hoti, tathā akrubbato nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, tañca cīvaraṃ nissaggiyaṃ hoti, pācittiyaṃ āpatti cassa hotīti attho. Atha vā nissajjanaṃ nissaggiyaṃ, pubbabhāge kattabbassa vinayakammassetaṃ nāmaṃ, nissaggiyamassa atthīti nissaggiyamicceva. Kiṃ taṃ? Pācittiyaṃ. Taṃ atikkāmayato saha nissaggiyena nissaggiyavinayakammaṃ pācittiyaṃ hotīti ayamettha attho. Tañca panetaṃ cīvaraṃ yaṃ divasaṃ uppannaṃ, tassa yo aruṇo, so uppannadivasanissito, tasmā cīvaruppādadivasena saddhiṃ ekādase aruṇuggamane dasāhātikkamitaṃ hoti, taṃ gahetvā saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā nissajjitabbaṃ, tatrāyaṃ nayo – saṅghassa tāva evaṃ nissajjitabbaṃ ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ dasahātikkantaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’ti nissajjitvā ‘‘ahaṃ, bhante, ekaṃ nissaggiyaṃ pācittiyaṃ āpanno, taṃ paṭidesemī’’ti evaṃ āpatti desetabbā. Sace dve honti, ‘‘dve’’ti vattabbaṃ, sace taduttari, ‘‘sambahulā’’ti vattabbaṃ. Nissajjanepi sace dve vā bahūni vā honti, ‘‘imāni me, bhante, cīvarāni dasāhātikkantāni nissaggiyāni, imānāhaṃ saṅghassa nissajjāmī’’ti vattabbaṃ, pāḷiṃ vattuṃ asakkontena aññathāpi vattabbaṃ. Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, ayaṃ itthannāmo bhikkhu āpattiṃ sarati vivarati uttāniṃ karoti deseti, yadi saṅghassa pattakallaṃ, ahaṃ itthannāmassa bhikkhuno āpattiṃ paṭiggaṇheyya’’nti (cūḷava. 239), iminā lakkhaṇena āpattiṃ paṭiggaṇhitvā vattabbo ‘‘passasī’’ti, ‘‘āma passāmī’’ti, ‘‘āyatiṃ saṃvareyyāsī’’ti, ‘‘sādhu suṭṭhu saṃvarissāmī’’ti. Dvīsu pana sambahulāsu vā purimanayeneva vacanabhedo kātabbo. Desitāya āpattiyā ‘‘suṇātu me, bhante, saṅgho, idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ, yadi saṅghassa pattakallaṃ , saṅgho imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyā’’ti (pārā. 464) evaṃ nissaṭṭhacīvaraṃ dātabbaṃ, dvīsu bahūsu vā vacanabhedo kātabbo.
向僧众舍弃时,应该说“这件衣”或者“这些衣是我……”,然后说“我舍弃给诸位尊者”。接受忏悔的人也应当说:“诸位尊者请听我说,这位名叫某某的比丘忆念、披露、坦白、发露他的罪……若诸位尊者认为时机合适。”布施衣时也应当说:“诸位尊者请听我说,这件衣是名叫某某的比丘应舍弃之物,已舍弃给诸位尊者。若诸位尊者认为时机合适,请诸位尊者把这件衣还给名叫某某的比丘。”其余部分和前面一样。向个人舍弃时,应该说“这件衣”或者“这些衣是我……”,然后说“我舍弃给尊者”。舍弃之后,应当这样发露罪过:“尊者,我犯了尼萨耆亚巴吉帝亚罪,我发露它。”如果对方戒腊较浅,就应当称“贤友”。对方说“你看见了吗”或者“你们看见了吗”之后,他应当回答“是的,尊者”或者“是的,贤友”,然后说“我看见了”。接着对方说“你今后应当守护”或者“你们今后应当守护”时,他应当说“好,我会好好守护”。这样发露罪过之后,应当说“我把这件衣还给尊者”。如果有两三件,就按照前面所说的规则来理解。如果有两个人,就像对僧众那样舍弃;之后接受忏悔和归还已舍弃的衣,由他们中的一个人像对一个人那样来做。这是一切尼萨耆亚巴吉帝亚法的规定。衣、钵、坐具,只是物品本身不同;但面对的物品,应当说“这个”来舍弃。如果有多件,应当说“这些”。归还已舍弃之物时也是同样的规则。对已舍弃之物,怀着“这是他给我的”之想而不归还的人犯恶作。知道它已成为那人所有之后,若用借口强行夺回,就应当按物主放弃所有权的方式,估定物品价值后令他赔偿。
Gaṇassa pana nissajjantena ‘‘imāha’’nti vā ‘‘imāni aha’’nti vā vatvā ‘‘āyasmantānaṃ nissajjāmī’’ti vattabbaṃ, āpattippaṭiggāhakenāpi ‘‘suṇantu me āyasmantā, ayaṃ itthannāmo bhikkhu āpattiṃ sarati…pe… deseti, yadāyasmantānaṃ pattakalla’’nti vattabbaṃ, cīvaradānepi ‘‘suṇantu me āyasmantā, idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno nissaggiyaṃ āyasmantānaṃ nissaṭṭhaṃ, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, āyasmantā imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyyu’’nti (pārā. 466) vattabbaṃ, sesaṃ purimasadisameva. Puggalassa pana nissajjantena ‘‘imāha’’nti vā ‘‘imāni aha’’nti vā vatvā ‘‘āyasmato nissajjāmī’’ti vattabbaṃ, nissajjitvā ‘‘ahaṃ, bhante, ekaṃ nissaggiyaṃ pācittiyaṃ āpanno, taṃ paṭidesemī’’ti evaṃ āpatti desetabbā. Sace pana navakataro hoti, ‘‘āvuso’’ti vattabbaṃ, tenāpi ‘‘passasī’’ti vā ‘‘passathā’’ti vā vutte ‘‘āma, bhante’’ti vā ‘‘āma āvuso’’ti vā vatvā ‘‘passāmī’’ti vattabbaṃ, tato ‘‘āyatiṃ saṃvareyyāsī’’ti vā ‘‘saṃvareyyāthā’’ti vā vutte ‘‘sādhu suṭṭhu saṃvarissāmī’’ti vattabbaṃ. Evaṃ desitāya āpattiyā ‘‘imaṃ cīvaraṃ āyasmato dammī’’ti dātabbaṃ, dvīsu tīsu vā pubbe vuttānusāreneva nayo veditabbo. Dvinnaṃ pana yathā gaṇassa, evaṃ nissajjitabbaṃ, tato āpattippaṭiggahaṇañca nissaṭṭhacīvaradānañca tesaṃ aññatarena yathā ekena puggalena, tathā kātabbaṃ, idaṃ pana sabbanissaggiyesu vidhānaṃ. Cīvaraṃ patto nisīdananti vatthumattameva hi nānaṃ, parammukhaṃ pana vatthu ‘‘eta’’nti nissajjitabbaṃ. Sace bahūni honti, ‘‘etānī’’ti vattabbaṃ. Nissaṭṭhadānepi eseva nayo. Nissaṭṭhavatthuṃ ‘‘dinnamidaṃ iminā mayha’’nti saññāya na paṭidentassa dukkaṭaṃ, tassa santakabhāvaṃ ñatvā lesena acchindanto sāmikassa dhuranikkhepena bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabboti.
在毗舍离,因六群比丘、就持有超额衣这件事而制定:“最多十日。”这是此处的随制,是共通制定,是无命令的。没有舍弃而受用的人,犯恶作。就像这里一样,其他地方也都如此,所以后面不再重复说。还没超过十日,却以为超过了,或者心里疑惑,犯恶作。已经超过十日,却以为没超过,或者心里疑惑,一样犯尼萨耆亚巴吉帝亚。同样,对于没有决意、没有净施、没有舍弃、没有丢失、没有毁坏、没有烧掉、没有被抢走的东西,却以为已经决意等,也犯尼萨耆亚巴吉帝亚。在十日之内,已经决意、已经净施、已经舍弃、已经丢失、已经毁坏、已经烧掉、已经被切断、以信任而取用,以及对疯癫者等,无犯。这是行仪上的违犯。就像这一条一样,从这以后的其他条也一样。因为在两部巴帝摩卡中,巴拉基格和桑喀地谢思是戒的违犯,其余罪过是行仪违犯;或者活命违犯,或者见违犯,并没有什么罪过叫“某罪”。不过,因活命违犯的缘故,除了恶说之外,制定了六罪聚;因见违犯的缘故,以巴吉帝亚和恶作制定了二罪聚。这是这里的特征。这样,关于违犯的讨论到这里就结束了,后面不再讨论。衣料具备尺寸、属于自己、计入数目、已断系缚、有超额衣、超过十日,这里是五个条件。以咖提那为等起,非所作,非想解脱,非有心,制戒罪,身业,语业,三心,三受。
Vesāliyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha atirekacīvaradhāraṇavatthusmiṃ paññattaṃ, ‘‘dasāhaparama’’nti ayamettha anupaññatti, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, anissajjitvā paribhuñjantassa dukkaṭaṃ, yathā ca idha, evaṃ sabbattha, tasmā naṃ parato na vakkhāma. Dasāhaṃ anatikkantepi atikkantasaññino vematikassa ca dukkaṭaṃ. Atikkante anatikkantasaññinopi vematikassapi nissaggiyaṃ pācittiyameva, tathā anadhiṭṭhitāvikappitaaassajjitaanaṭṭhāvinaṭṭhaadaḍḍhāviluttesu adhiṭṭhitādisaññino. Antodasāhaṃ adhiṭṭhite vikappite vissajjite naṭṭhe vinaṭṭhe daḍḍhe acchinne vissāsena gāhite ummattakādīnañca anāpatti. Ācāravipatti, yathā ca idaṃ, evaṃ ito parānipi, ubhatopātimokkhesupi hi pārājikāni ca saṅghādisesā ca sīlavipatti, sesāpattiyo ācāravipatti, ājīvavipatti vā diṭṭhivipatti vā kāci āpatti nāma natthi. Ājīvavipattipaccayā pana ṭhapetvā dubbhāsitaṃ cha āpattikkhandhā paññattā, diṭṭhivipattipaccayā pācittiyadukkaṭavasena dve āpattikkhandhā paññattāti, idamettha lakkhaṇaṃ, iti vipattikathā idheva niṭṭhitāti, na naṃ ito paraṃ vicārayissāma. Jātippamāṇasampannassa cīvarassa attano santakatā, gaṇanupagatā, chinnapalibodhabhāvo, atirekacīvaratā, dasāhātikkamoti imānettha pañca aṅgāni. Kathinasamuṭṭhānaṃ, akiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
2. 遗漏学处注释
2. Udositasikkhāpadavaṇṇanā
在第二条学处中,“衣已完成时的比丘”这一说法,不应像前面那条学处那样取它的字面意思,而应理解为“比丘的衣已完成时”,也就是把这句话按所属关系来理解,而不是按工具格来理解。因为如果按工具格来理解,就成了“比丘应当做某种业”,但这里并没有这个意思;如果按所属关系来理解,则可以说得通:比丘的衣已经完成、咖提那已经撤除时,由于衣已完成和咖提那已撤除,他的束缚就断了,所以即使比丘仅一夜离开三衣而住,也构成犯戒。这里“以三衣”指的是通过三衣决意的方式所决意的桑喀帝等任何一件衣。“离开而住”就是与之分离而住。按照“一界村、多界村”等律文所说,在律中列出的十五种放置处——村、镇、城、住处、仓、楼阁、殿堂、殿楼、船、商队、田、谷场、园、寺、树下、露地——中的任何一处放下衣后,走到这些村等之外超过一臂的距离,直到天亮,这就是这里的简要说明;详细解释则见于《一切善见》。除了僧团认可之外,是指僧团为生病比丘授予不离三衣的认可;除了这种情况,没有得到认可之比丘,即使只一夜离开三衣而住,也应按前面所说的方式构成尼萨耆亚巴吉帝亚。只是这里经文表述不同,作“尊者,这是我的衣,离衣过夜,除了僧团认可之外,应舍”等等,这就是差别所在。
Dutiye niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunātiettha purimasikkhāpade viya atthaṃ aggahetvā niṭṭhite cīvarasmiṃ bhikkhunoti evaṃ sāmivasena karaṇavacanassa attho veditabbo. Karaṇavasena hi bhikkhunā idaṃ nāma kammaṃ kātabbaṃ, taṃ natthi, sāmivasena pana bhikkhuno cīvarasmiṃ niṭṭhite kathine ca ubbhate evaṃ imehi cīvaraniṭṭhānakathinubbhārehi chinnapalibodho ekarattampi ce bhikkhu ticīvarena vippavaseyyāti evaṃ attho yujjati. Tattha ticīvarenāti ticīvarādhiṭṭhānanayena adhiṭṭhitesu saṅghāṭiādīsu yenakenaci. Vippavaseyyāti viyutto vaseyya, ‘‘gāmo ekūpacāro nānūpacāro’’tiādinā (pārā. 477) nayena pāḷiyaṃ vuttānaṃ gāmanigamananivesanaudositaaṭṭamāḷapāsādahammiyanāvāsatthakhettadhaññakaraṇaārāmavihārarukkhamūlaajjhokāsappabhedānaṃ pannarasānaṃ nikkhepaṭṭhānānaṃ yatthakatthaci nikkhipitvā tesaṃ gāmādīnaṃ bahi hatthapāsātikkamena aruṇaṃ uṭṭhāpeyyāti ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.473-477-8) vutto. Aññatra bhikkhusammutiyāti yaṃ saṅgho gilānassa bhikkhuno ticīvarena avippavāsasammutiṃ deti, taṃ ṭhapetvā aladdhasammutikassa bhikkhuno ekarattampi vippavāsato vuttanayeneva nissaggiyaṃ pācittiyanti veditabbaṃ, kevalaṃ idha ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ rattivippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiya’’ntiādinā nayena vacanabhedo hoti, ayaṃ pana viseso.
在舍卫城,因为众多比丘只穿着下衣和上衣就启程去乡间游行这件事。
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha santaruttarena janapadacārikaṃ pakkamanavatthusmiṃ
“除了僧团认可之外”这一条,是这里的随制,是共通制定,不是命令性的。对还没离开衣的人,如果他想成已经离开,或者对此有疑惑,犯恶作。对已经离开衣的人,不论他想成已经离开、还是想成还没离开,或者有疑惑,都犯尼萨耆亚。同样,衣还没交出、还没舍弃,他却想成已经交出、已经舍弃等等,也犯尼萨耆亚。不过,在破晓之前已经交出,以及像最初咖提那学处里所说的舍弃等差别情形,不犯。得到认可的人在离开期间也不犯。如果病好了,就应该回来,或者就站在那里把衣交出;如果那时他的病或另一种病又发作,仍然算是已得许可。已决意衣、咖提那未敷展、未得认可、夜里离开衣住——这里是四条支。等起等项,和最初咖提那学处所说的种类一样。只是在那里,是以未决意、未净施为不作为;在这里,则是以未交出为差别。
Paññattaṃ, ‘‘aññatra bhikkhusammutiyā’’ti ayamettha anupaññatti, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, avippavutthe vippavutthasaññino ceva vematikassa ca dukkaṭaṃ. Vippavutthe vippavutthasaññinopi avippavutthasaññinopi vematikassāpi nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, tathā apaccuddhaṭaavissajjitādīsu ca paccuddhaṭavissajjitādisaññino. Antoaruṇe paccuddhaṭe pana paṭhamakathine vuttavissajjitādibhede ca anāpatti, tathā laddhasammutikassa vippavāse. Ābādhe pana vūpasante paccāgantabbaṃ, tattheva vā ṭhitena paccuddharitabbaṃ, athāpissa puna so vā añño vā ābādho kuppati, laddhakappiyameva. Adhiṭṭhitacīvaratā , anatthatakathinatā, aladdhasammutikatā, rattivippavāsoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni paṭhamakathine vuttappakārāneva. Kevalañhi tattha anadhiṭṭhānaṃ avikappanañca akiriyā, idha appaccuddharaṇaṃ, ayaṃ visesoti.
3. 非时衣学处的注释
3. Akālacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
第三,在比丘尼完成法衣时:应当以属格的含义来理解工具格。所谓非时衣,是指除了“未敷展咖提那衣时,雨安居的最后一个月;已敷展咖提那衣时,则为五个月”(《巴拉基格》649)所说的衣时之外,在其他时候产生的衣;还有在适时中,以“这是非时衣”的方式给与僧团,或以“我把这个给你”等方式给与个人的衣,这称为非时衣。若产生:这样的衣,通过自己得到份额的方式,从僧团、或从持经师等团体、或从亲戚、或从朋友、或作为粪扫衣、或用自己的财物(《巴拉基格》500)而产生;或者,从“诸比丘,这八种根本因是衣的产生:为界而给、为约定而给、为施食指定而给、为僧团而给、为两部僧团而给、为雨安居僧团而给、指定而给、为个人而给”(《大品》379)这八种根本因中的任何一种而产生。在这里,“为界而给”是指这样把界作为对象而给与:“我给界”,这个方法适用于一切处。在这里,界有十五种:分界、近行界、共住界、不离界、利得界、村界、镇界、城界、内界、掷水界、国界、邦界、王界、洲界、轮围界。其中,所谓近行界,对于有围墙的寺院,以围墙为限;对于无围墙的,以适合围墙之处为限。另外,应从比丘常集会处、或从位于边缘的斋堂、或从常住的住所起,中等体力的人两次掷石所及的范围内,应知为“近行界”。然而,这个界随住所扩大而扩大,随缩小而缩小,即使百由旬也仍是近行界。在那里给与的利得,属于所有在界内的人;比丘尼的入园许可、问讯住处、通知别住及敬悦、中断雨安居、依止、执取住处等规定,这一切也应依此界而了知。利得界:指国王、大臣等建造寺院后,划定周围一牛呼、或半由旬、或一由旬的范围,规定:“这是我们寺院的利得界,凡在此范围内产生的,一切都给我们的寺院”,这称为利得界。而在迦尸、憍萨罗等国的范围内有许多国土,其中,一个国土的区划是国界;迦尸、憍萨罗等国的区划是邦界;一位国王命令所及之处是王界;以海岸为界的大洲或小洲是洲界;一个轮围山环绕之内的范围是轮围界;其余如前文因缘谈中所说的方法。在这里,给与“给分界”的,只属于分界所在之处,界外乃至界隙之处也不属于。而给与“给近行界”的,则属于在界限内分界及界隙中的人;给与共住界的,不属于分界及界隙之处;给与不离界、利得界的,只属于包含在那些界内的人;给与村界等的,也属于那些界内结界的处所;给与内界、掷水界的,只属于包含在那里面的;给与国界等的,也属于那些界内的结界处所。因此,若站在赡部洲说:“我给铜掌岛的僧团”,那么从铜掌岛即使只去一人,也能为一切人执取。即使在那里有一位同分比丘为同分者取份额,也不应阻止。然而,若有人进入寺院,不说“某某界”,只说“我给界”,应问他:“界有多种,你是指哪一种而说?”如果他说:“我不知道这种分别,让界内的僧团执取吧”,则应由近行界内的人分配。
Tatiye niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunāti sāmivaseneva karaṇattho veditabbo. Akālacīvaraṃ nāma yvāyaṃ ‘‘anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañcamāsā’’ti (pārā. 649) cīvarakālo vutto, taṃ ṭhapetvā aññadā uppannaṃ, yañca kālepi saṅghassa vā ‘‘idaṃ akālacīvara’’nti, puggalassa vā ‘‘idaṃ tuyhaṃ dammī’’tiādinā nayena dinnaṃ, etaṃ akālacīvaraṃ nāma. Uppajjeyyāti evarūpaṃ cīvaraṃ attano bhāgapaṭilābhavasena saṅghato vā suttantikādigaṇato vā ñātito vā mittato vā paṃsukūlaṃ vā attano vā dhanena (pārā. 500), atha vā pana ‘‘aṭṭhimā, bhikkhave, mātikā cīvarassa uppādāya sīmāya deti, katikāya deti, bhikkhāpaññattikāya deti, saṅghassa deti, ubhatosaṅghassa deti, vassaṃvuṭṭhasaṅghassa deti, ādissa deti, puggalassa detī’’ti (mahāva. 379) imāsaṃ aṭṭhannaṃ mātikānaṃ aññatarato uppajjeyya. Ettha ca ‘‘sīmāya dammī’’ti evaṃ sīmaṃ parāmasitvā dento sīmāya deti nāma, esa nayo sabbattha. Ettha ca sīmāti khaṇḍasīmā upacārasīmā samānasaṃvāsasīmā avippavāsasīmā lābhasīmā gāmasīmā nigamasīmā nagarasīmā abbhantarasīmā udakukkhepasīmā janapadasīmā raṭṭhasīmā rajjasīmā dīpasīmā cakkavāḷasīmāti pannarasavidhā. Tattha upacārasīmā nāma parikkhittassa vihārassa parikkhepena, aparikkhittassa parikkhepārahaṭṭhānena paricchinnā. Api ca bhikkhūnaṃ dhuvasannipātaṭṭhānato vā pariyante ṭhitabhojanasālato vā nibaddhavasanakaāvāsato vā thāmamajjhimassa purisassa dvinnaṃ leḍḍupātānaṃ anto ‘‘upacārasīmā’’ti veditabbā. Sā pana āvāse vaḍḍhante vaḍḍhati, hāyante hāyati , yojanasatampi upacārasīmāva hoti. Tattha dinnalābho sabbesaṃ antosīmagatānaṃ pāpuṇāti, bhikkhunīnaṃ ārāmapavesanasenāsanāpucchanāni parivāsamānattārocanaṃ vassacchedanissayasenāsanaggāhādividhānanti idampi sabbaṃ imissāva sīmāya vasena veditabbaṃ. Lābhasīmāti yaṃ rājarājamahāmattādayo vihāraṃ kārāpetvā gāvutaṃ vā addhayojanaṃ vā yojanaṃ vā samantā paricchinditvā ‘‘ayaṃ amhākaṃ vihārassa lābhasīmā, yaṃ etthantare uppajjati, taṃ sabbaṃ amhākaṃ vihārassa demā’’ti ṭhapenti, ayaṃ lābhasīmā nāma. Kāsikosalādīnaṃ pana raṭṭhānaṃ anto bahū janapadā honti, tattha eko janapadaparicchedo janapadasīmā, kāsikosalādiraṭṭhaparicchedo raṭṭhasīmā, ekassa rañño āṇāpavattiṭṭhānaṃ rajjasīmā, samuddantena paricchinno mahādīpo vā antaradīpo vā dīpasīmā, ekacakkavāḷapabbataparikkhepabbhantaraṃ cakkavāḷasīmā, sesā nidānakathāyaṃ vuttanayā eva. Tattha ‘‘khaṇḍasīmāya demā’’ti dinnaṃ khaṇḍasīmaṭṭhānaṃyeva pāpuṇāti, tato bahisīmāya sīmantarikaṭṭhānampi na pāpuṇāti. ‘‘Upacārasīmāya demā’’ti dinnaṃ pana antoparicchede khaṇḍasīmāsīmantarikāsu ṭhitānampi pāpuṇāti, samānasaṃvāsasīmāya dinnaṃ khaṇḍasīmāsīmantarikaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti, avippavāsasīmālābhasīmāsu dinnaṃ tāsaṃ antogadhānaṃyeva pāpuṇāti, gāmasīmādīsu dinnaṃ tāsaṃ sīmānaṃ abbhantare baddhasīmaṭṭhānampi pāpuṇāti, abbhantarasīmāudakukkhepasīmāsu dinnaṃ tattha antogadhānaṃyeva pāpuṇāti, janapadasīmādīsu dinnampi tāsaṃ abbhantare baddhasīmaṭṭhānampi pāpuṇāti, tasmā yaṃ jambudīpe ṭhatvā ‘‘tambapaṇṇidīpe saṅghassa demā’’ti dīyati, taṃ tambapaṇṇidīpato ekopi gantvā sabbesaṃ saṅgaṇhituṃ labhati. Sacepi tattheva eko sabhāgo bhikkhu sabhāgānaṃ bhāgaṃ gaṇhāti, na vāretabbo. Yo pana vihāraṃ pavisitvā ‘‘asukasīmāyā’’ti avatvāva kevalaṃ ‘‘sīmāya dammī’’ti vadati, so pucchitabbo ‘‘sīmā nāma bahuvidhā, kataraṃ sandhāya vadasī’’ti, sace vadati ‘‘ahametaṃ bhedaṃ na jānāmi, sīmaṭṭhakasaṅgho gaṇhatū’’ti, upacārasīmaṭṭhehi bhājetabbaṃ.
关于“为约定而给”:这里,“约定”指的是同利得的约定。具体应该这样做:当比丘们聚集在一座寺院里,想要把另一座寺院合并进来、使利得归于同一份时,应先提那座寺院的名字,说出某种理由,比如“某某寺院年代久远、利得微薄”,然后三次宣告:“僧团同意把那座寺院和这座寺院合为同一利得。”做到这一步,坐在那座寺院里的人就等于坐在这里一样;在那座寺院那边也应同样办理,做到这一步,坐在这里的人就等于坐在那里一样。当在一座寺院分配利得时,站在另一座寺院的人也有资格领取他的那一份。
Katikāyātiettha katikā nāma samānalābhakatikā. Sā pana evaṃ kātabbā, ekasmiṃ vihāre sannipatitehi bhikkhūhi yaṃ vihāraṃ saṅgaṇhitukāmā samānalābhaṃ kātuṃ icchanti, tassa nāmaṃ gahetvā ‘‘asuko nāma vihāro porāṇako appalābho’’ti yaṃ kiñci kāraṇaṃ vatvā ‘‘taṃ vihāraṃ iminā vihārena saddhiṃ ekalābhaṃ kātuṃ saṅghassa ruccatī’’ti tikkhattuṃ sāvetabbaṃ, ettāvatā tasmiṃ vihāre nisinnopi idha nisinnova hoti, tasmiṃ vihārepi evameva kātabbaṃ, ettāvatā idha nisinnopi tasmiṃ nisinnova hoti. Ekasmiṃ vihāre lābhe bhājiyamāne itarasmiṃ ṭhitassa bhāgaṃ gahetuṃ vaṭṭati.
关于“施食指定”:这里所说的“施食指定”,是指施主指定布施的处所。所以,当他说“我在常为我作务的地方布施”,或者说“在那个地方给吧”,那么在他设有常食供应的地方,或者他经常供养比丘吃饭的地方,或者他建造了任何住所的地方,到处都算已经布施了。不过,如果在某个常作务的地方比丘比较少,或者只有一件衣,那就把它记入纲目,按照他所说的来取。
Bhikkhāpaññattiyāti ettha bhikkhāpaññatti nāma dāyakassa pariccāgapaññattiṭṭhānaṃ, tasmā ‘‘yattha mayhaṃ dhuvakārā karīyanti, tattha dammī’’ti vā ‘‘tattha dethā’’ti vā vutte yattha tassa pākavattaṃ vā vattati, yato vā bhikkhū niccaṃ bhojeti, yattha vā tena kiñci senāsanaṃ kataṃ, sabbattha dinnameva hoti. Sace pana ekasmiṃ dhuvakāraṭṭhāne thokatarā bhikkhū honti, ekameva vā vatthaṃ hoti, mātikaṃ āropetvā yathā so vadati, tathā gahetabbaṃ.
对于“给僧团”这句话:在这里,进入寺院后说“我给僧团”而布施的东西,归属于已进入近行界内的人,以及界外与他们同属一个结合团体的人。所以,只要有人代为执取,即使还没到场的人也应分得一份。但如果是在近行界外见到比丘后说“给僧团”而布施,那就归属于同一个结合团体的那群人。至于距离十二手之远、还没到达团体的人,就分不到。
Saṅghassa detīti ettha vihāraṃ pavisitvā ‘‘saṅghassa dammī’’ti dinnaṃ upacārasīmāgatānañca tato bahiddhāpi tehi saddhiṃ ekābaddhānañca pāpuṇāti, tasmā tesaṃ gāhake sati asampattānampi bhāgo dātabbo. Yaṃ pana bahi upacārasīmāya bhikkhū disvā ‘‘saṅghassā’’ti dīyati, taṃ ekābaddhaparisāya pāpuṇāti. Ye pana dvādasahi hatthehi parisaṃ asampattā, tesaṃ na pāpuṇāti.
“给双僧团”在这里的意思是:凡是布施给双僧团的,其中一半应给比丘,一半应给比丘尼。即使只有一位比丘,或只有一位比丘尼,甚至对未受具足戒的人,也应当只给一半。如果说“给双僧团和你”,那么假如有十位比丘和十位比丘尼,就分成二十一份,一份给那个人,十份给比丘僧团,十份给比丘尼僧团。得到个人那份的人,也可以按自己的戒腊从僧团那份中取用。为什么?因为已经被“双僧团”这个说法涵盖进去了。如果说“给双僧团和塔庙”,方法也一样。不过在这里,塔庙并没有从僧团中分得的那一份,它只得到一份与个人份额相等的份额。如果说“给比丘僧团和比丘尼众”,那就不该从中间对半分,而要把比丘和比丘尼的人数算在一起再分。如果说“给比丘僧团、比丘尼众和你”,那个人不另外单独得一份,只从应得的那份中得一份。如果说“和塔庙”,塔庙就得到一份相当于个人份额的分配。如果说“给比丘们和比丘尼们”,也不该从中间对半分,而要按人数来分。其中涉及个人和塔庙的处理方式,和前面那种情况一样。就像以比丘僧团为首引出的方法那样,以比丘尼僧团为首也应同样引出。如果说“给比丘僧团和你”,个人不能单独获得一份,塔庙则能获得;如果说“给比丘们和你”,个人也不能单独获得,塔庙则确实能获得。
Ubhatosaṅghassāti ettha pana yaṃ ubhatosaṅghassa dinnaṃ, tato upaḍḍhaṃ bhikkhūnaṃ, upaḍḍhaṃ bhikkhunīnaṃ dātabbaṃ. Sacepi eko bhikkhu hoti, ekā vā bhikkhunī, antamaso anupasampannassāpi upaḍḍhameva dātabbaṃ. ‘‘Ubhatosaṅghassa ca tuyhañcā’’ti vutte pana sace dasa bhikkhū ca dasa bhikkhuniyo ca honti, ekavīsati paṭivīse katvā eko puggalassa dātabbo, dasa bhikkhusaṅghassa, dasa bhikkhunisaṅghassa ca, yena puggaliko laddho, so saṅghatopi attano vassaggena gahetuṃ labhati, kasmā? Ubhatosaṅghaggahaṇena gahitattā, ‘‘ubhatosaṅghassa ca cetiyassa cā’’ti vuttepi eseva nayo. Idha pana cetiyassa saṅghato pāpuṇakoṭṭhāso nāma natthi, ekapuggalassa pattakoṭṭhāsasamo eko koṭṭhāso hoti. ‘‘Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañcā’’ti vutte pana na majjhe bhinditvā dātabbaṃ, bhikkhū ca bhikkhuniyo ca gaṇetvā dātabbaṃ. ‘‘Bhikkhusaṅghassa ca bhikkhunīnañca tuyhañcā’’ti vutte puggalo visuṃ na labhati, pāpuṇakoṭṭhāsato ekameva labhati . ‘‘Cetiyassa cā’’ti vutte pana cetiyassa eko puggalapaṭivīso labbhati. ‘‘Bhikkhūnañca bhikkhunīnañcā’’ti vuttepi na majjhe bhinditvā dātabbaṃ, puggalagaṇanāya eva vibhajitabbaṃ, tehi saddhiṃ puggalacetiyaparāmasanaṃ anantaranayasadisameva, yathā ca bhikkhusaṅghaṃ ādiṃ katvā nayo nīto, evaṃ bhikkhunisaṅghaṃ ādiṃ katvāpi netabbo. ‘‘Bhikkhusaṅghassa ca tuyhañcā’’ti vuttepi puggalassa visuṃ na labbhati , cetiyassa pana labbhati. ‘‘Bhikkhūnañca tuyhañcā’’ti vuttepi visuṃ na labbhati, cetiyassa pana labbhatiyeva.
关于“安居僧团”这句话:如果进入寺院后说“我布施给安居僧团”,那么这份布施归属于那些在该处没有破坏安居、已经住满前安居的比丘,即使他们站在界外也能得到,其他人得不到。如果站在近行界外说“给安居僧团”,那么归属于在任何地方安居圆满、并且已经到场的所有比丘。如果说“给某某寺院的安居者”,那就只归属于在该处安居圆满的比丘,直到咖提那衣解除为止。如果从热季的第一天起就这么说,那就归属于在场的所有比丘,其他人得不到。
Vassaṃvuṭṭhasaṅghassāti ettha sace vihāraṃ pavisitvā ‘‘vassaṃvuṭṭhasaṅghassa dammī’’ti vadati, ye tattha vassacchedaṃ akatvā purimavassaṃvuṭṭhā, tesaṃ bahi sīmaṭṭhānampi pāpuṇāti, na aññesaṃ. Sace pana bahiupacārasīmāyaṃ ṭhito ‘‘vassaṃvuṭṭhasaṅghassā’’ti vadati, yatthakatthaci vuṭṭhavassānaṃ sabbesaṃ sampattānaṃ pāpuṇāti. Atha ‘‘asukavihāre vassaṃvuṭṭhassā’’ti vadati, tattha vassaṃvuṭṭhānaṃyeva yāva kathinassubbhārā pāpuṇāti. Gimhānaṃ paṭhamadivasato paṭṭhāya evaṃ vadati, tatra sammukhībhūtānaṃ sabbesaṃ pāpuṇāti, na aññesaṃ.
“指定后再布施”的意思是:先指定、划定范围,然后再布施。具体怎么做呢?比如,用“今天的粥”或“明天的粥”邀请比丘们,然后在那些人家里让他们喝了粥,之后说:“这些衣服,我要布施给那些喝了我这粥的人。”那么,这些衣服就只属于那些被邀请来喝了粥的人。用饭食、嚼食等来邀请的情况,也是同样的道理。
Ādissa detīti ādisitvā paricchinditvā deti, kathaṃ? Bhikkhū ajjatanāya vā svātanāya vā yāguyā nimantetvā te ghare yāguṃ pāyetvā ‘‘imāni cīvarāni yehi mayhaṃ yāgu pītā, tesaṃ dammī’’ti vadati, yehi nimantitehi yāgu pītā, tesaṃyeva pāpuṇāti, bhattakhajjakādīhi nimantitesupi eseva nayo.
布施给个人,是指这样说:“这件衣我布施给某某。”这样隔着人布施;或者把衣放在脚边,说:“这是给你的。”这样当面布施。这是这里简略的说明,详细的解释在《善见律》里已经说过。因此,依据这八条论母项目,凡以非时衣的特征而得到的衣,这句话就是针对它而说的——“非时衣生起”。
Puggalassa detīti ‘‘idaṃ cīvaraṃ itthannāmassa dammī’’ti evaṃ parammukhā vā, pādamūle ṭhapetvā ‘‘idaṃ tumhāka’’nti evaṃ sammukhā vā detīti ayamettha saṅkhepakathā, vitthāro pana samantapāsādikāyaṃ vutto. Iti imāsaṃ aṭṭhannaṃ mātikāpadānaṃ vasena yaṃ akālacīvaralakkhaṇena paṭiladdhaṃ, taṃ sandhāya ‘‘akālacīvaraṃ uppajjeyyā’’ti vuttaṃ.
“想要”就是“希望”。“应当赶快做”就是要在十天之内迅速做好。“如果不圆满”是指:如果还不圆满,也就是用来做决意衣的布料还不够做成一件衣,那件衣还没达到应有的量,还不足,就是这个意思。如果有期待,就是像这样:“某一天僧团会得到衣,那时我就会得到衣”——以这种方式,对僧团、僧团中的一群人、亲戚、朋友,或者从其他地方生起期待;或者想“我会得到粪扫衣”,或者想“我会用这些如法的物品换得衣”——这样对衣存有期待。如果超过这个期限,就是存放超过最多一个月,那就犯尼萨耆亚。不过,如果他的根本衣料细软,而期待的衣料粗厚,没法缝在一起,而且剩下的日子不多,一个月还没满,那就不应该勉强去做衣;应该等到得到期待的衣之后,在适当的时间内再做。如果得不到,就应该把期待的衣料决意为资具布。如果根本衣料粗厚,期待的衣料细软,就可以把根本衣料决意为资具布,把期待的衣料当作根本衣放起来,这样它又能得到一个月的宽限。按这个办法,一直到得到为止,都可以另拿一件衣当作根本衣放着。应当依照“尊者,这件非时衣超过一个月了,是我应舍的”这种方式,了解舍出的做法。
Ākaṅkhamānenāti icchamānena. Khippameva kāretabbanti sīghaṃ antodasāheyeva kāretabbaṃ. No cassa pāripūrīti no ce pāripūrī bhaveyya, yattakena kariyamānaṃ adhiṭṭhānacīvaraṃ pahoti, taṃ cīvaraṃ tattakaṃ na bhaveyya, ūnakaṃ bhaveyyāti attho. Satiyā paccāsāyāti ‘‘asukadivasaṃ nāma saṅgho cīvarāni labhissati, tato me cīvaraṃ uppajjissatī’’tiiminā nayena saṅghagaṇañātimittesu vā aññataraṭṭhānato, ‘‘paṃsukūlaṃ vā lacchāmī’’ti, ‘‘iminā vā kappiyabhaṇḍena cīvaraṃ gaṇhissāmī’’ti evaṃ vijjamānāya cīvarāsāya. Tato ce uttarīti māsaparamato ce uttari nikkhipeyya, nissaggiyanti attho. Yadi panassa mūlacīvaraṃ saṇhaṃ hoti, paccāsācīvaraṃ thūlaṃ hoti, na sakkā yojetuṃ, rattiyo ca sesā honti, na tāva māso pūrati, na akāmā cīvaraṃ kāretabbaṃ, aññaṃ paccāsācīvaraṃ labhitvā eva kālabbhantare kāretabbaṃ. Sace na labhati, paccāsācīvarampi parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātabbaṃ. Atha mūlacīvaraṃ thūlaṃ hoti, paccāsācīvaraṃ saṇhaṃ, mūlacīvaraṃ parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhahitvā paccāsācīvarameva mūlacīvaraṃ katvā ṭhapetabbaṃ, taṃ puna māsaparihāraṃ labhati, etenupāyena yāva na lacchati, tāva aññaṃ mūlacīvaraṃ katvā ṭhapetuṃ labbhati. Imassa ‘‘idaṃ me, bhante, akālacīvaraṃ māsātikkantaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 500) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.
在舍卫城,就众多比丘接受了非时衣之后过了一个月的事例。
Sāvatthiyaṃ sambahule bhikkhū ārabbha akālacīvaraṃ paṭiggahetvā māsaṃ atikkamanavatthusmiṃ
这是所制定的,属于共同规定,没有命令性质。从这里往后,全部内容和第一咖提那衣那段里说的一样。只是那里是超过十天,这里是超过一个月,这就是差别。其余都相同。
Paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, ito paraṃ sabbaṃ paṭhamakathine vuttasadisameva. Kevalañhi tattha dasāhātikkamo, idha māsātikkamoti ayaṃ viseso. Sesaṃ tādisamevāti.
4. 旧衣学处注释
4. Purāṇacīvarasikkhāpadavaṇṇanā
第四句里,“非亲属”就是不是亲属。从母亲这边或父亲这边算起,一直到第七代,彼此之间没有任何关系,这就是它的意思。“比丘尼”是指像释迦女那样,在清净比丘僧团或二部僧团中受具足戒的人。“旧衣”是指染色并做成如法衣之后,哪怕只穿过一次或披过一次,甚至只是当作受用物搭在肩上或头上走过路,或者当作枕头躺着,这也都算旧衣。“若令洗”是指:如果她说“洗吧”这样的话,或者用身体动作示意,或者用手递到对方手里,或者放在脚边,或者在十二肘范围内站着向上抛掷,或者派人送到他人手中,由她洗了,即为“已令洗”。在令染、令捶打的情况下,也是同样的道理。如果她把衣交给在学尼、沙弥尼或近事女手中,为了洗而给,她若受具足戒后洗了,这样也是尼萨耆亚巴吉帝亚。如果衣已交给近事男或沙弥手中,他若转变性别(男根变为女根)受具足戒后洗了;或者衣已交给年少比丘,他也转变性别后洗了,都是尼萨耆亚巴吉帝亚。在令染、令捶打的情况下,也是同样的道理。“大德,这件旧衣我令非亲属比丘尼洗了,是尼萨耆。”依此处的这种方式,应当了知舍衣作法。
Catutthe aññātikāyāti na ñātikāya, mātito vā pitito vā yāva sattamaṃ yugaṃ, tāva kenaci ākārena asambaddhāyāti attho. Bhikkhuniyāti sākiyāniyo viya suddhabhikkhusaṅghe vā ubhatosaṅghe vā upasampannāya. Purāṇacīvaranti rajitvā kappaṃ katvā ekavārampi nivatthaṃ vā pārutaṃ vā, yaṃ antamaso paribhogasīsena aṃse vā matthake vā katvā maggaṃ gato hoti, ussīsakaṃ vā katvā nipanno, etampi purāṇacīvarameva. Dhovāpeyya vāti sace ‘‘dhovā’’tivācāya vadati, kāyavikāraṃ vā karoti, hatthena vā hatthe deti, pādamūle vā ṭhapeti, antodvādasahatthe okāse ṭhatvā upari vā khipati, aññassa vā hatthe peseti, tāya dhotaṃ, dhovāpitameva hoti, rajāpanākoṭāpanesupi eseva nayo. Sikkhamānāya vā sāmaṇeriyā vā upāsikāya vā hatthe dhovanatthāya deti, sā sace upasampajjitvā dhovati, evampi nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Upāsakassa vā sāmaṇerassa vā hatthe dinnaṃ hoti, so ce liṅge parivatte upasampajjitvā dhovati, daharassa bhikkhussa vā dinnaṃ hoti, sopi liṅge parivatte dhovati, nissaggiyaṃ pācittiyameva, rajāpanākoṭāpanesupi eseva nayo. ‘‘Idaṃ me, bhante, purāṇacīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā dhovāpitaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 505) iminā panettha nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.
在舍卫城,因伍达义长老而制定了关于旧衣令洗之事,这是不共制。属于命令式,以“洗吧”等语命令;这样被命令的比丘尼,在生火、准备器具等一切操作中,比丘犯恶作。洗完刚举起、刚染色、刚捶打完毕,就犯尼萨耆亚。如果让她做洗、染、捶打三事或两事,以一事为缘犯尼萨耆亚,其余的事犯恶作。如果被说“洗吧”后她全都做了,仅以洗为缘犯一尼萨耆亚。如果说“在这件衣上该做什么就做什么”,那么一句话就犯一个巴吉帝亚和两个恶作。令依比丘尼僧团而仅一部受具者洗,不舍衣而受用;或令洗他人所有物、坐具、敷具;对亲属作非亲属想以及疑惑者,犯恶作。对非亲属作亲属想以及疑惑者,仍然犯尼萨耆亚巴吉帝亚。此后在类似处,我们将说“三巴吉帝亚”。如果是亲属、朋友,非亲属未被命令“洗吧”而自己洗;或洗未受用物或其他资具;或学尼、沙弥尼洗,无犯。对疯狂者等,无犯。旧衣性、在近处命令非亲属比丘尼、她洗等,是这里的三支。由作媒等生起,是作,非想解脱,非有心,制戒罪,身业、语业,三心、三受。
Sāvatthiyaṃ udāyittheraṃ ārabbha purāṇacīvaradhovāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, sāṇattikaṃ ‘‘dhovā’’tiādikāya āṇattiyā, evaṃ āṇattāya ca bhikkhuniyā uddhanasajjanādīsu sabbappayogesu bhikkhuno dukkaṭaṃ. Dhovitvā ukkhittamattaṃ pana rattamattaṃ ākoṭitamattañca nissaggiyaṃ hoti, dhovanādīni tīṇipi dve vā kārāpentassa ekena vatthunā nissaggiyaṃ, itarehi dukkaṭaṃ. Sace pana ‘‘dhovā’’ti vuttā sabbānipi karoti, dhovanapaccayāva āpatti. ‘‘Imasmiṃ cīvare yaṃ kattabbaṃ, taṃ karohī’’ti vadato pana ekavācāya pācittiyena saddhiṃ dve dukkaṭāni, bhikkhunisaṅghavasena ekatoupasampannāya dhovāpentassa anissajjitvā paribhuñjantassa, aññassa vā santakaṃ nisīdanapaccattharaṇaṃ vā dhovāpentassa, ñātikāya aññātikasaññino ceva, vematikassa ca dukkaṭaṃ, aññātikāya ñātikasaññinopi vematikassāpi nissaggiyaṃ pācittiyameva. Ito paraṃ pana evarūpesu ṭhānesu ‘‘tikapācittiya’’nti vakkhāma, sace ñātikāya sahāyā aññātikā ‘‘dhovā’’ti avuttā vā dhovati, aparibhuttaṃ vā aññaṃ vā parikkhāraṃ dhovati, sikkhamānasāmaṇeriyo vā dhovanti, anāpatti, ummattakādīnaṃ anāpattiyeva. Purāṇacīvaratā, upacāre ṭhatvā aññātikāya bhikkhuniyā āṇāpanaṃ, tassā dhovanādīni cāti imānettha tīṇi aṅgāni. Sañcarittasamuṭṭhānaṃ, kiriyaṃ, nosaññāvimokkhaṃ, acittakaṃ, paṇṇattivajjaṃ, kāyakammaṃ, vacīkammaṃ, ticittaṃ, tivedananti.
5. 接受衣物的学处注释
5. Cīvarappaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
第五项中,“非亲属”这一说法和前面讲过的一样,所以从这里往后,我们不再在别处讨论它。“衣”是指六种衣中任何一种可以用来作净的衣,这个道理适用于所有和衣相关的学处。如果哪里会有不同之处,我们就在那里说明。“若接受”在这里是指:用手递到手上,或者放在脚边,或者在说法时衣服被抛过来,即使超出近处再往上抛,如果接受,就成为已接受。任何人派送到未受具戒者手中,可以拿。心想“我要拿粪扫衣”而放在垃圾堆等处的粪扫衣,决意之后拿来,是可以的。“除交换外”是指:即使拿一片诃子等给出去,或者心想“我要给”而作意,这样交换而拿;除此以外,拿其他哪怕是可以作净的布、滤水布,都成尼萨耆亚。在这里,应当依照“尊者,这件衣,我从非亲属比丘尼手中接受,除交换外,应舍”这样的方式来了知舍的作法。
Pañcame aññātikāyātiidaṃ vuttanayameva, tasmā ito paraṃ katthaci na vicārayissāma. Cīvaranti channaṃ aññataraṃ vikappanupagaṃ, esa nayo sabbesu cīvarappaṭisaṃyuttasikkhāpadesu. Yattha pana viseso bhavissati, tattha vakkhāma. Paṭiggaṇheyyātiettha hatthena vā hatthe detu, pādamūle vā ṭhapetu, dhammakathaṃ kathentassa vatthesu khipiyamānesu upacāraṃ muñcitvāpi upari vā khipatu, sace sādiyati, paṭiggahitameva hoti. Yassa kassaci pana anupasampannassa hatthe pesitaṃ gaṇhituṃ vaṭṭati, ‘‘paṃsukūlaṃ gaṇhissatī’’ti saṅkārakūṭādīsu ṭhapitampi paṃsukūlaṃ adhiṭṭhahitvā gahetuṃ vaṭṭatiyeva. Aññatra pārivattakāti yaṃ ‘‘antamaso harīṭakakkhaṇḍampi datvā vā dassāmī’’ti ābhogaṃ katvā vā pārivattakaṃ gaṇhāti, taṃ ṭhapetvā aññaṃ antamaso vikappanupagaṃ paṭaparissāvanampi gaṇhantassa nissaggiyaṃ hoti. Tatra ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā hatthato paṭiggahitaṃ aññatra pārivattakā nissaggiya’’nti (pārā. 512) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.
在王舍城,因为伍达义长老,就接受衣这件事制定了学处。“除了交换”是这里的补充规定,是不共制,是无命令制。为了拿而伸手等动作,犯恶作;一旦拿到手,就犯尼萨耆亚,应当舍,属于三句巴吉帝亚。对一边受具者,以及对亲属而起非亲想或疑者,犯恶作。在信任的人那里拿、暂时拿、在钵袋等不应受持的资具上拿、从在学尼或沙弥尼手中拿,以及疯子等人,不犯。衣料可以作净、没有交换、从非亲属手中拿,这是这里的三支。由作媒一类的事生起,是造作与非造作,其余和第四条相同。
Rājagahe udāyittheraṃ ārabbha cīvarappaṭiggahaṇavatthusmiṃ paññattaṃ, ‘‘aññatra pārivattakā’’ti ayamettha anupaññatti, asādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, gahaṇatthāya hatthappasāraṇādippayoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti, nissajjitabbaṃ, tikapācittiyaṃ, ekatoupasampannāya ñātikāya ca aññātikasaññissa vematikassa vā dukkaṭaṃ. Vissāsaggāhe, tāvakālike, pattatthavikādimhi ca anadhiṭṭhātabbaparikkhāre, sikkhamānasāmaṇerīnaṃ hatthato gahaṇe, ummattakādīnañca anāpatti. Vikappanupagacīvaratā, pārivattakābhāvo, aññātikāya hatthato gahaṇanti imānettha tīṇi aṅgāni. Sañcarittasamuṭṭhānaṃ, kiriyākiriyaṃ, sesaṃ catutthasadisamevāti.
向非亲族乞衣学处的注释
6. Aññātakaviññattisikkhāpadavaṇṇanā
第六节里说的“家主”,是指比丘当中还没出家的男人。“家主们”是指比丘尼当中还没出家的女人。这个道理适用于所有和家主相关的学处。“乞求”是指自己开口要,或者让别人去要。“除适时外”是指:如果有人衣服被割破或丢失了,那么除了这个适当时机之外,在其他时候只要一开口乞求,就犯恶作;一旦拿到手,就犯尼萨耆亚。这里舍衣的做法应当按这样的格式来理解:“尊者,这件衣是我在非适时向非亲族家主乞得的,应当舍。”
Chaṭṭhe gahapatinti bhikkhūsu apabbajitamanussaṃ. Gahapatāninti bhikkhunīsu apabbajititthiṃ, esa nayo sabbesu gahapatippaṭisaṃyuttesu sikkhāpadesu. Viññāpeyyāti yāceyya vā yācāpeyya vā. Aññatra samayāti yo acchinnacīvaro vā hoti naṭṭhacīvaro vā, tassa taṃ samayaṃ ṭhapetvā aññasmiṃ viññāpanappayoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Tattha ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ aññatra samayā viññāpitaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 524) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.
在舍卫城,因伍巴南达而就乞求衣一事制定。“除非在适时”在这里是补充规定,是共通规定,不属于命令性,是三句巴吉帝亚;对亲族作非亲族想或心存疑惑的,犯恶作。在适时,或向已受邀的亲族乞求,或为他人向已受邀的亲族乞求,或以自己的钱财获取,以及疯癫者等,无犯。所乞之衣可作净施、不在适时、向非亲族乞求、并因此获得,这里是四个条件。起源等与第四条相同。
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha cīvaraviññāpanavatthusmiṃ paññattaṃ. ‘‘Aññatra samayā’’ti ayamettha anupaññatti, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ñātake aññātakasaññino vematikassa ca dukkaṭaṃ. Samaye vā ñātakappavārite vā viññāpentassa, aññassa vā ñātakappavārite tassevatthāya viññāpentassa, attano dhanena gaṇhantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Vikappanupagacīvaratā, samayābhāvo, aññātakaviññatti, tāya ca paṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni catutthasadisānevāti.
7. 关于“超过那个限度”学处的注释
7. Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā
第七节里,“那”指的是那件被割断或丢失的衣。“已持来”中,“abhi”是前缀,意思是“持来”,也就是“取”。“邀请”的意思是令人生起欲求,生起意乐和喜好,也就是用“你想要多少就拿多少”这样的话来邀请。又像“看出离为安稳”这句里“看”的意思一样,这里“已持来而邀请”是指用身体把衣拿到面前放好,或者说“从我们的衣库里,你们想要多少就拿多少”,这样以言语持来而邀请。“以内上为最上”是指这件衣以内衣和上衣为最高限量,也就是说下衣和上衣是它的最高限度。“从那里应接受衣”是指从持来的衣中,只应拿这么多衣,不应超过这个量。
Sattame tañceti taṃ acchinnacīvaraṃ vā naṭṭhacīvaraṃ vā. Abhihaṭṭhunti abhīti upasaggo, haritunti attho, gaṇhitunti vuttaṃ hoti. Pavāreyyāti icchāpeyya, icchaṃ ruciṃ uppādeyya, ‘‘yāvattakaṃ icchasi, tāvattakaṃ gaṇhāhī’’ti evaṃ nimanteyyāti attho, yathā vā ‘‘nekkhammaṃ daṭṭhu khemato’’ti (su. ni. 426, 1104; cūḷani. jatukaṇṇīmāṇavapucchāniddesa 67) ettha disvāti attho, evamidhāpi ‘‘abhihaṭṭhuṃ pavāreyyā’’ti upanetvā purato ṭhapento kāyena vā, ‘‘amhākaṃ dussakoṭṭhāgārato yattakaṃ icchatha, tattakaṃ gaṇhathā’’ti vadanto vācāya vā abhiharitvā nimanteyyāti attho. Santaruttaraparamanti saantaraṃ uttaraṃ paramaṃ assa cīvarassāti santaruttaraparamaṃ, nivāsanena saddhiṃ pārupanaṃ ukkaṭṭhaparicchedo assāti vuttaṃ hoti. Tato cīvaraṃ sāditabbanti tato abhihaṭacīvarato ettakaṃ cīvaraṃ gahetabbaṃ, na tato paraṃ.
这里应当这样判断:如果一位比丘已经决意受持的三衣中有三件丢了,他可以接受两件,穿一件下衣、披一件上衣,然后从同类的地方再找一件。如果有两件丢了,他可以接受一件。不过,如果他本来平时就只穿着内衣和上衣,那就可以接受两件,这样接受一件之后,数量就刚好相等。如果三件中丢了一件,那就什么都不能接受。如果两件中丢了一件,可以接受一件。如果只有一件,而那一件也丢了,可以接受两件。如果是比丘尼,五衣中丢了五件,可以接受两件;丢了四件,可以接受一件;丢了三件,那就什么都不能接受,两件或一件就更不用说了。无论如何,都应当以“内衣和上衣”为最高限度;超过这个限度去开口索要,就犯恶作;如果因此拿到了衣,就犯尼萨耆亚。在这里,应当按照这样的方式来做舍出:“尊者,我这件衣是向非亲族居士超过限度索要而来的,应当舍。”
Tatrāyaṃ vinicchayo – yassa adhiṭṭhitacīvarassa tīṇi naṭṭhāni, tena dve sāditabbāni, ekaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā aññaṃ sabhāgaṭṭhānato pariyesitabbaṃ. Yassa dve naṭṭhāni, tena ekaṃ sāditabbaṃ. Sace pana pakatiyāva santaruttarena carati, dve sāditabbāni, evaṃ ekaṃ sādiyanteneva samo bhavissati. Yassa tīsu ekaṃ naṭṭhaṃ, kiñci na sāditabbaṃ. Yassa pana dvīsu ekaṃ naṭṭhaṃ, ekaṃ sāditabbaṃ. Yassa ekaṃyeva hoti, tañca naṭṭhaṃ, dve sāditabbāni. Bhikkhuniyā pana pañcasu naṭṭhesu dve sāditabbāni, catūsu naṭṭhesu ekaṃ sāditabbaṃ, tīsu naṭṭhesu na kiñci sāditabbaṃ, ko pana vādo dvīsu vā ekasmiṃ vā. Yena kenaci hi santaruttaraparamatāya ṭhātabbaṃ, tato uttari viññāpanappayoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Tattha ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ tatuttari viññāpitaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 524) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.
在舍卫城,因为六群比丘的缘故,针对多衣乞求这件事而制定:这是共通制定的学处,不是因教唆而犯,属于三句巴吉帝亚;对亲族生起非亲族想,或者心里有疑惑,犯恶作。做了两件衣之后说“剩下的我来取”而接受;被告知“剩下的就归你”而接受;不是因为被割断或丢失等原因而布施的衣,接受它;按照前面所说的方式,向已经邀请的亲族乞求;用自己的财物获取;以及疯癫者等——这些都没有犯。超过那个限度、以被割断等为理由、向非亲族乞求、并因此获得——这里有四个构成条件。起源等与第四项相同。
Sāvatthiyaṃ chabbaggiye bhikkhū ārabbha bahucīvaraviññāpanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ñātake aññātakasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ. Dve cīvarāni katvā ‘‘sesakaṃ āharissāmī’’ti vatvā gaṇhantassa, ‘‘sesakaṃ tuyhaṃyeva hotū’’ti vuttassa, na acchinnanaṭṭhakāraṇā dinnaṃ gaṇhantassa, vuttanayena ñātakappavārite viññāpentassa, attano dhanena gaṇhantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Tatuttaritā , acchinnādikāraṇatā , aññātakaviññatti, tāya ca paṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni catutthasadisānevāti.
8. 已备学处的注释
8. Upakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā
第八条:“专门指定给某位比丘”,就是像这样说“我要布施给名叫某某的比丘”,这样把对象指出来。“买衣的钱”,就是金钱之类用来买衣的资费。“已经备好”,就是已经准备妥当,收集起来放好了。“买来之后”,意思是交换过来、让人做好或者买来。“我要用衣覆盖他”,这是交易场合的惯用说法,在这里的意思则是“我要布施给名叫某某的比丘”。“如果在那里”,是指那位家主或女居士所在的地方,如果那位比丘之前没有受到邀请,前往那里,对衣生起差别(即指定特别样式或增加数量等)。“对衣生起差别”,就是生起特别的样式、额外的做法。为了说明他如何生起,说了“如果……那就好了”等语。其中“那就好了”是祈请语。“如果”是心中思量。“我”是指自己。“具寿”是对他人称呼。“如此或如此”,是长短等中的某一种。“基于想要好的”,就是以善好的欲求、特别的欲求用心执取,这与他“如果生起”这句相连。如果这样生起时,由于他的话语,把最初所意想的钱增加,买更好的衣,那么在他的行动中,比丘得恶作罪;由于获得,则成尼萨耆亚。这里应当依照“大德,此衣我先前未受邀请,前往未知家主处,对衣生起差别,成尼萨耆亚”这一方式,了知尼萨耆亚的作法。
Aṭṭhame bhikkhuṃ paneva uddissāti ‘‘itthannāmassa bhikkhuno dassāmī’’ti evaṃ apadisitvā. Cīvaracetāpannanti hiraññādikaṃ cīvaramūlaṃ. Upakkhaṭaṃ hotīti sajjitaṃ hoti, saṃharitvā ṭhapitaṃ. Cetāpetvāti parivattetvā, kāretvā vā kiṇitvā vāti attho. Cīvarena acchādessāmīti vohāravacanametaṃ, itthannāmassa bhikkhuno dassāmīti ayaṃ panettha attho. Tatra ce soti yatra so gahapati vā gahapatānī vā, tatra so bhikkhu pubbe appavārito upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya ceti ayamettha padasambandho. Vikappaṃ āpajjeyyāti visiṭṭhakappaṃ adhikavidhānaṃ āpajjeyya. Yathā pana tamāpajjati, taṃ dassetuṃ sādhu vatātiādimāha. Tattha sādhūti āyācane nipāto. Vatāti parivitakke. Manti attānaṃ niddisati. Āyasmāti paraṃ ālapati. Evarūpaṃ vā evarūpaṃ vāti āyatādīsu aññataraṃ. Kalyāṇakamyataṃ upādāyāti sundarakāmataṃ visiṭṭhakāmataṃ cittena gahetvā, tassa ‘‘āpajjeyya ce’’tiiminā sambandho, sace pana evarūpaṃ āpajjantassa tassa vacanena yo paṭhamaṃ adhippetato mūlaṃ vaḍḍhetvā sundarataraṃ cetāpeti, tassa payoge bhikkhuno dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Tattha ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavāritaṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 529) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ.
在舍卫城,因为伍巴南达对衣作分别(指定)这件事而制定。这是共同制定的戒,非教令,属于三支的巴吉帝亚。对亲戚却当作非亲戚想,或者心里有疑惑,犯恶作。想要让人买贵价的衣,或者便宜的说“用这些钱给我另一种这样的衣”,按照前面所说的方式,向已经被亲戚允许的人请求,用自己的钱财取得,以及疯子等人,无犯。对衣有更多贪求、向非亲戚请求、由此获得,这里是三个支分。集起等与第四条相同。
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha cīvare vikappaṃ āpajjanavatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ñātake aññātakasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ. Mahagghaṃ cetāpetukāmaṃ appagghaṃ vā, eteneva mūlena ‘‘aññaṃ evarūpaṃ vā dehī’’ti vadantassa, vuttanayena ñātakappavārite viññāpentassa, attano dhanena gaṇhantassa, ummattakādīnañca anāpatti. Cīvare bhiyyokamyatā, aññātakaviññatti, tāya ca paṭilābhoti imānettha tīṇi aṅgāni. Samuṭṭhānādīni catutthasadisānevāti.
9. 第二预备学处的注释
9. Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā
第九条:应当依照同样的方式理解其含义。这里所说的,和前一条随制戒确实很相似,区别只在于:前一条中是让一个人感到为难,而这里则是让两个人感到为难,这就是二者的不同之处;其余内容全都和前一条相同。就像对两个人一样,如果让许多人感到为难而取得,也应当知道同样犯戒。在尼萨耆亚的处置方式中,应当知道按照这样的说法来表达:“尊者,这件衣是我先前没有事先邀请,就前往非亲属的在家人家中,作了指定而犯尼萨耆亚。”只是言辞上有所不同。
Navame imināva nayena attho veditabbo. Idañhi purimassa anupaññattisadisaṃ, kevalaṃ tattha ekassa pīḷā katā, idha dvinnaṃ, ayamettha viseso, sesaṃ sabbaṃ purimasadisameva. Yathā ca dvinnaṃ, evaṃ bahūnaṃ pīḷaṃ katvā gaṇhatopi āpatti veditabbā. Nissajjanavidhāne ca ‘‘idaṃ me, bhante , cīvaraṃ pubbe appavārite aññātake gahapatike upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 534) iminā nayena vacanabhedo ñātabboti.
10. 国王学处的注释
10. Rājasikkhāpadavaṇṇanā
第十条:“王财”是指他有从国王那里得来的、可以享用的财物,所以叫“王财”;也写作“王财”,意思是他有来自国王的财物。“衣资”是指金银等不合法之物。“遣送”就是派人送去。“以此”等话,是为了说明来源清净才说的。因为如果派人送时说“把这个给某某比丘”,那么由于来源不清净,比丘针对不合法之物,连净人也不应指示。“已带来”就是已经送到。“不,我等”等话,是为了说明:即使按净法带来的衣资,也会因为使者这样的言辞而变成不合法,所以应当拒绝。黄金、白银、铜钱、摩沙迦,这四种是尼萨耆亚物;珍珠、宝石、琉璃、贝壳、石头、珊瑚、红宝石、猫眼石、七种谷物、奴婢、田地、宅基、花园、果园等,这些是恶作之物,无论为自己,还是为塔庙、僧团、团体、个人,都不能接受。因此,为了说明不能接受,才说“不,我等”等话。
Dasame rājabhoggoti rājato bhoggaṃ bhuñjitabbaṃ assa atthīti rājabhoggo, ‘‘rājabhogo’’tipi pāṭho, rājato bhogo assa atthīti attho. Cīvaracetāpannanti hiraññādikaṃ akappiyaṃ. Pahiṇeyyāti peseyya. Iminātiādi āgamanasuddhiṃ dassetuṃ vuttaṃ. Sace hi ‘‘idaṃ itthannāmassa bhikkhuno dehī’’ti peseyya, āgamanassa asuddhattā akappiyavatthuṃ ārabbha bhikkhunā kappiyakārakopi niddisitabbo na bhaveyya. Ābhatanti ānītaṃ. Na kho mayantiādi idaṃ kappiyavasena ābhatampi cīvaramūlaṃ īdisena dūtavacanena akappiyaṃ hoti, tasmā taṃ paṭikkhipitabbanti dassetuṃ vuttaṃ. Suvaṇṇaṃ rajataṃ kahāpaṇo māsakoti imāni hi cattāri nissaggiyavatthūni, muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ lohitaṅko masāragallaṃ satta dhaññāni dāsidāsakhettavatthupupphārāmaphalārāmādayoti imāni dukkaṭavatthūni ca attano vā cetiyasaṅghagaṇapuggalānaṃ vā atthāya sampaṭicchituṃ na vaṭṭanti, tasmā taṃ sādituṃ na vaṭṭatīti dassanatthaṃ ‘‘na kho maya’’ntiādi vuttaṃ.
“我们接受衣”这句话,因为是专门为我而带来的,所以应当这样说,因此才这么说。“适时”是指合宜、恰当的时候,意思是:当我们有需要的时候,就接受如法的衣。“作务者”就是净人。“应当指出”这句话,因为“尊者有没有什么作务者”这样的净语已经被允许了,所以指出是被开许的。但如果使者问“谁来拿这个”或者“我该给谁”,那就不应该指出。“园民或近事男”这句话是就合适与否而说的;不过除了五位同法者以外,任何净人都可以。“这位,贤友”这句话是为了显示比丘的净语而说的,因为正应这样说,而不应说“给他这个”等。“我已指定”就是我已经吩咐,意思是:如果你们需要衣时,他会给衣,要这样说。因为使者这样告知后,才可以催促他,而不是把东西交到他手中后,仅因他离去就催促。但如果“这位是作务者”当面被指出,而使者又当面把买衣的钱交到他手中,说“买了长老的衣后给他”然后离去,这样即使没有说“我已指定”,也可以催促。但如果使者正要去时对比丘说“我要交到他手中,你们可以拿衣”,或者派另一个人去告知,这样则连那一位也可以催促。这里“由使者”只是说法而已。即使自己带来而这样实行,对他也同此相。“贤友,我需要衣”这是显示催促之相。如果以言语催促,这句话无论用何种语言,其义都应说出;但不应以“给我,拿来给我”等方式来说。“令成办”就是像这样发语,催促三次而让他获得,便成为成办。“此是善的”就是这是善妙的。
Cīvarañca kho mayaṃ paṭiggaṇhāmāti idaṃ pana attānaṃ uddissa ābhatattā vattuṃ vaṭṭati, tasmā vuttaṃ. Kālenāti yuttapattakālena, yadā no attho hoti, tadā kappiyaṃ cīvaraṃ paṭiggaṇhāmāti attho. Veyyāvaccakaroti kappiyakārako. Niddisitabbotiidaṃ ‘‘atthi panāyasmato koci veyyāvaccakaro’’ti kappiyavacanena vuttattā anuññātaṃ. Sace pana dūto ‘‘ko imaṃ gaṇhātī’’ti vā ‘‘kassa demī’’ti vā vadati, na niddisitabbo. Ārāmiko vā upāsako vātiidaṃ sāruppatāya vuttaṃ, ṭhapetvā pana pañca sahadhammike yo koci kappiyakārako vaṭṭati. Eso kho, āvusotiidaṃ bhikkhussa kappiyavacanadassanatthaṃ vuttaṃ, evameva hi vattabbaṃ, ‘‘etassa dehī’’tiādi na vattabbaṃ. Saññatto so mayāti āṇatto so mayā, yathā tumhākaṃ cīvarena atthe sati cīvaraṃ dassati, evaṃ vuttoti attho. Dūtena hi evaṃ ārociteyeva taṃ codetuṃ vaṭṭati, neva tassa hatthe datvā gatamattakāraṇena. Sace pana ‘‘ayaṃ veyyāvaccakaro’’ti sammukhā niddiṭṭho hoti, dūto ca sammukhā eva tassa hatthe cetāpannaṃ datvā ‘‘therassa cīvaraṃ kiṇitvā dehī’’ti gacchati, evaṃ ‘‘saññatto so mayā’’ti avuttepi codetuṃ vaṭṭati. Sace pana dūto gacchantova ‘‘ahaṃ tassa hatthe dassāmi, tumhe cīvaraṃ gaṇheyyāthā’’ti bhikkhuno vatvā vā gacchati, aññaṃ vā pesetvā ārocāpeti, evaṃ sati itarampi codetuṃ vaṭṭatiyeva. Desanāmattameva cetaṃ ‘‘dūtenā’’ti. Yopi attanā āharitvā evaṃ paṭipajjati, tasmimpi idameva lakkhaṇaṃ. Attho me, āvuso, cīvarenāti codanālakkhaṇanidassanametaṃ. Sace hi vācāya codeti, idaṃ vā vacanaṃ yāya kāyaci bhāsāya etassa attho vā vattabbo, ‘‘dehi me, āhara me’’tiādinā nayena pana vattuṃ na vaṭṭati. Abhinipphādeyyāti evaṃ vacībhedaṃ katvā tikkhattuṃ codayamāno paṭilābhavasena sādheyya. Iccetaṃ kusalanti etaṃ sundaraṃ.
“最多六次”这句话,是表示抽象状态的中性词。因为最多六次,他必须为了那件衣而默然站着,不能坐下,不能接受食物,不能说法。但当被问“你为什么来”时,只应该说“贤友,你知道了”这么多而已。如果他坐下等等,就破坏了站处,毁掉了来的理由,这是为了显示以身催促的特征而说的。在这里,以最高限度允许了三种催促和六种站处,所以允许了催促的两倍站处。因此,如果他只是催促而不站着,可以得到六次催促。如果他只是站着而不催促,可以得到十二个站处。如果两者都做,则一次催促应减去两个站处。其中,如果有人同一天反复前去催促六次,或者只去一次而说“贤友,我需要衣”六次;同样,同一天反复前去站十二次,或者只去一次而站在各个站处,他也破坏了一切催促和一切站处,更何况在不同日子这样做呢?这是此中的决断。然而,如果施主自己去净人那里坐下,即使催促一百次也可以。如果两者都没有指出,而且是口裹净人和背面净人,则不应该对他说任何话。这样,这里就显示了十种净人。
Chakkhattuparamanti bhāvanapuṃsakavacanametaṃ. Chakkhattuparamañhi tena cīvaraṃ uddissa tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ, na nisīditabbaṃ, na āmisaṃ paṭiggahetabbaṃ, na dhammo bhāsitabbo. ‘‘Kiṃkāraṇā āgatosī’’ti vutte pana ‘‘jānāhi, āvuso’’ti ettakameva vattabbaṃ. Sace nisajjādīni karoti, ṭhānaṃ bhañjati, āgatakāraṇaṃ vināseti, idaṃ kāyena codanāya lakkhaṇadassanatthaṃ vuttaṃ. Ettha ca ukkaṭṭhaparicchedena tissannaṃ codanānaṃ channañca ṭhānānaṃ anuññātattā codanāya diguṇaṃ ṭhānaṃ anuññātaṃ hoti, tasmā sace codetiyeva, na tiṭṭhati, cha codanāyo labbhanti. Sace tiṭṭhatiyeva, na codeti, dvādasa ṭhānāni labbhanti. Sace ubhayaṃ karoti, ekāya codanāya dve ṭhānāni hāpetabbāni. Tattha yo ekadivasameva punappunaṃ gantvā chakkhattuṃ codeti, sakiṃyeva vā gantvā ‘‘attho me, āvuso, cīvarenā’’ti chakkhattuṃ vadati, tathā ekadivasameva punappunaṃ gantvā dvādasakkhattuṃ tiṭṭhati, sakiṃyeva vā gantvā tatra tatra ṭhāne tiṭṭhati, sopi sabbacodanāyo sabbaṭṭhānāni ca bhañjati, ko pana vādo nānādivasesu evaṃ karontassāti ayamettha vinicchayo. Ye pana kappiyakārake dāyako sayameva gantvā nisīdati te satakkhattumpi codetuṃ vaṭṭati. Yo pana ubhohi pi aniddiṭṭho mukhavevaṭikakappiyakārako ca parammukhakappiyakārako ca, so na kiñci vattabbo, evaṃ idha dasapi kappiyakārakā dassitā honti.
“比那更过分”是指:超过了所说的催促和站立的限量。“尼萨耆亚”是指:如果进一步努力,那么在所有加行上都犯恶作;由于得到了衣物,就构成尼萨耆亚。这里应当依照这样的方式来了知舍弃之法:“尊者,我的这件衣通过超过三次催促、超过六次站立而促成,是尼萨耆亚。”所谓“他的衣金从哪里带来”,就是从国王那里,或者从王臣那里,为这位比丘带来了衣金。“yatvassā”也是一种读法,意思完全相同。“在那里”是指到那位国王或王臣那里,因为这里此语是处格,意为“在附近”。所谓“那对那位比丘没有任何利益”,是指那笔衣金对那位比丘连极小的作用也不能成办。“诸尊者当自取用”是指诸尊者当取得己财,“愿你们己财不坏”是指愿你们之己财不损,“此乃于彼随顺”是指此乃于彼之随法性,即随顺出世间法,义为行法。是故,不这样做的人,于破行而得恶作。
Tatoce uttarīti vuttacodanāṭhānaparimāṇato uttari. Nissaggiyanti uttari vāyāmamānassa sabbappayogesu dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Ettha ca ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ atirekatikkhattuṃ codanāya atirekachakkhattuṃ ṭhānena abhinipphāditaṃ nissaggiya’’nti (pārā. 539) iminā nayena nissajjanavidhānaṃ veditabbaṃ. Yatassa cīvaracetāpannaṃ ābhatanti yato rājato vā rājabhoggato vā assa bhikkhuno cīvaracetāpannaṃ ānītaṃ, ‘‘yatvassā’’tipi pāṭho, ayameva attho. Tatthāti tassa rañño vā rājabhoggassa vā santikaṃ, samīpatthe hi idaṃ bhummavacanaṃ. Na taṃ tassa bhikkhuno kiñci atthaṃ anubhotīti taṃ cetāpannaṃ tassa bhikkhuno appamattakampi kammaṃ na nipphādeti. Yuñjantāyasmanto sakanti āyasmanto attano santakaṃ dhanaṃ pāpuṇantu. Mā vo sakaṃvinassāti tumhākaṃ santakaṃ mā vinassatu. Ayaṃ tattha sāmīcīti ayaṃ tattha anudhammatā lokuttaradhammaṃ anugatā, vattadhammatāti attho, tasmā evaṃ akaronto vattabhede dukkaṭaṃ āpajjati.
在舍卫城,因为伍巴南达的缘故——当有人对他说“尊者,请今天留下来吧”时,他没有留下来——由此事而制定。这是共通制定、非特定指令而制,属于三句巴吉帝亚。在催促不足的场合,如果自认为超过、或者心存疑惑,就犯恶作。没有催促而得到、施主催促后才给、以及疯狂者等人,则无犯。指明净人比丘、由使者未亲手交付、为此更作努力、因那努力而获得——这是此处的四个要素。等起等项,与第四学处相同。
Sāvatthiyaṃ upanandaṃ ārabbha ‘‘ajjuṇho, bhante, āgamehī’’ti (pārā. 537) vuccamāno nāgamesi, tasmiṃ vatthusmiṃ paññattaṃ, sādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, tikapācittiyaṃ, ūnakesu codanāṭhānesu atirekasaññino vematikassa vā dukkaṭaṃ. Acodanāya laddhe, sāmikehi codetvā dinne, ummattakādīnañca anāpatti. Kappiyakārakassa bhikkhuno niddiṭṭhabhāvo, dūtena appitatā, tatuttarivāyāmo, tena vāyāmena paṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni. Samuṭṭhānādīni catutthasadisānevāti.