3. 第三应悔过学处
3. Tatiyapāṭidesanīyasikkhāpadaṃ
6. 应悔过篇 · 27 段
562那时,佛世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇树给孤独园。当时,舍卫城里有一户人家,父母都是虔信者。他们的信仰在增长,可是财产却在减少。那户人家在午前得到的任何可嚼食或可啖食,全都布施给诸比丘,有时自己却饿着肚子。人们不满地批评、非难、数落道:“这些沙门释迦子怎么不知适量地接受供养呢!这些人供养他们之后,有时自己就挨饿了!”诸比丘听到了那些人们不满的批评。于是,那些比丘将此事报告给世尊。那时,世尊以此事为因缘,借此机会做了开示之后,对诸比丘说:“诸比丘,我允许对那些信仰增长而财产减少的家庭,通过白二甘马(kamma,古译:羯磨)给予学家认定。诸比丘,应当这样给予:应由一位有经验、有能力的比丘这样向僧团宣告——”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthiyaṃ aññataraṃ kulaṃ ubhatopasannaṃ hoti. Saddhāya vaḍḍhati, bhogena hāyati, yaṃ tasmiṃ kule uppajjati purebhattaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā taṃ sabbaṃ bhikkhūnaṃ vissajjetvā appekadā anasitā acchanti. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā na mattaṃ jānitvā paṭiggahessanti! Ime imesaṃ datvā appekadā anasitā acchantī’’ti!! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, yaṃ kulaṃ saddhāya vaḍḍhati, bhogena hāyati evarūpassa kulassa ñattidutiyena kammena sekkhasammutiṃ dātuṃ. Evañca pana, bhikkhave, dātabbā. Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo –
563“尊者们,请僧团听我说。名叫某某的家庭,信仰在增长,财产却减少。如果僧团认为时机合适,僧团应给予名叫某某的家庭学家认定。这是白。”
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Itthannāmaṃ kulaṃ saddhāya vaḍḍhati, bhogena hāyati. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho itthannāmassa kulassa sekkhasammutiṃ dadeyya. Esā ñatti.
“尊者们,请僧团听我说。名叫某某的家庭,信仰在增长,财产却减少。僧团给予名叫某某的家庭学家认定。哪位尊者赞同给予名叫某某的家庭学家认定,请保持沉默;哪位尊者不赞同,请说出来。”
‘‘Suṇātu me, bhante, saṅgho. Itthannāmaṃ kulaṃ saddhāya vaḍḍhati, bhogena hāyati. Saṅgho itthannāmassa kulassa sekkhasammutiṃ deti. Yassāyasmato khamati itthannāmassa kulassa sekkhasammutiyā dānaṃ, so tuṇhassa; yassa nakkhamati, so bhāseyya.
“僧团已经给予了名叫某某的家庭学家认定。僧团赞同,因此沉默。我如此记录这件事。”
‘‘Dinnā saṅghena itthannāmassa kulassa sekkhasammuti. Khamati saṅghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmī’’ti.
“诸比丘,你们应当这样诵这条学处:”
Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
凡是被认定为“学家”的家庭,若有比丘亲手从这样的家庭接受硬食或软食而食用,该比丘应当悔过(波罗提应悔过)。
‘‘Yāni kho pana tāni sekkhasammatāni kulāni, yo pana bhikkhu tathārūpesu sekkhasammatesu kulesu khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādeyya vā bhuñjeyya vā, paṭidesetabbaṃ tena bhikkhunā – ‘gārayhaṃ, āvuso, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ taṃ paṭidesemī’’’ti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
564而就在那时,舍卫城正在举行庆典。人们邀请诸比丘去应供。那户人家也邀请了诸比丘。诸比丘因为有所顾虑,便没有接受,心想:“世尊已经禁止了在被认定为学家的家庭里,亲手接受嚼食或啖食来嚼、来吃。”那些人便生气、埋怨、非议说:“尊者们不接受我们的供养,我们这日子还活着干什么呢!”诸比丘听到了那些人正在生气、埋怨、非议的声音。于是,那些比丘就把这件事禀告了世尊。当时,世尊就以这个事缘、这个事件,作了教法开示后,对诸比丘说道:“诸比丘,我允许在已被邀请的情况下,于被认定为学家的家庭里,亲手接受嚼食或啖食来嚼、来吃。再者,诸比丘,你们应当这样诵出这条学处——”
Tena kho pana samayena sāvatthiyaṃ ussavo hoti. Manussā bhikkhū nimantetvā bhojenti. Tampi kho kulaṃ bhikkhū nimantesi. Bhikkhū kukkuccāyantā nādhivāsenti – ‘‘paṭikkhittaṃ bhagavatā sekkhasammatesu kulesu khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādituṃ bhuñjitu’’nti. Te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kiṃ nu kho nāma amhākaṃ jīvitena yaṃ ayyā amhākaṃ na paṭiggaṇhantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, nimantitena sekkhasammatesu kulesu khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādituṃ bhuñjituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
对于被认定为“学家”的家庭,任何比丘,未受邀请,亲手从这样的家庭接受硬食或软食后食用,应当应悔过(波罗提应悔过)。
‘‘Yāni kho pana tāni sekkhasammatāni kulāni, yo pana bhikkhu tathārūpesu sekkhasammatesu kulesu pubbe animantito khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādeyya vā bhuñjeyya vā, paṭidesetabbaṃ tena bhikkhunā – ‘gārayhaṃ, āvuso, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemī’’’ti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
565而就在那时,有一位比丘是那户人家的常客。当时,那位比丘在上午穿好下衣,拿着钵和上衣,前往那户人家;到了之后,坐在已备好的座位上。那时,这位比丘正好生病了。于是,那户人家的人就对这位比丘说:“尊者,请用食吧。”那时,这位比丘因为有所顾虑,心想:“世尊已经禁止了在未受邀请的情况下,于被认定为学家的家庭里,亲手接受嚼食或啖食来嚼、来吃。”便没有接受供养;而他又没办法去托钵乞食,结果就断了饭食。于是,这位比丘回到寺院后,就把这件事告诉了诸比丘。诸比丘又将此事禀告了世尊。当时,世尊就以这个事缘、这个事件,作了教法开示后,对诸比丘说道:“诸比丘,我允许生病的比丘,在被认定为学家的家庭里,亲手接受嚼食或啖食来嚼、来吃。再者,诸比丘,你们应当这样诵出这条学处——
Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu tassa kulassa kulūpako hoti. Atha kho so bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena taṃ kulaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Tena kho pana samayena so bhikkhu gilāno hoti. Atha kho te manussā taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ – ‘‘bhuñjatha, bhante’’ti. Atha kho so bhikkhu – ‘‘bhagavatā paṭikkhittaṃ animantitena sekkhasammatesu kulesu khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādituṃ bhuñjitu’’nti kukkuccāyanto na paṭiggahesi; nāsakkhi piṇḍāya carituṃ; chinnabhatto ahosi. Atha kho so bhikkhu ārāmaṃ gantvā bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesi. Bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, gilānena bhikkhunā sekkhasammatesu kulesu khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādituṃ bhuñjituṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
566凡(僧团)定为“学家”的人家,若比丘未受邀请、又无病,却在这类学家中亲手接受硬食或软食来嚼食或吃,该比丘应忏悔:“贤友,我犯了应呵责、不适宜、应悔过之法,我向你忏悔。”
‘‘Yāni kho pana tāni sekkhasammatāni kulāni, yo pana bhikkhu tathārūpesu sekkhasammatesu kulesu pubbe animantito agilāno khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādeyya vā bhuñjeyya vā, paṭidesetabbaṃ tena bhikkhunā – ‘gārayhaṃ, āvuso, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemī’’’ti.
567所谓“被认定为学家的家庭”,指的是一个因具足信心而增长,却因财富而衰耗的家庭。僧团通过一白一甘马的僧团决议,已对这样的家庭给予了学家认定。
Yāni kho pana tāni sekkhasammatāni kulānīti sekkhasammataṃ nāma kulaṃ yaṃ kulaṃ saddhāya vaḍḍhati, bhogena hāyati. Evarūpassa kulassa ñattidutiyena kammena sekkhasammuti dinnā hoti.
“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
在这些“被认定为学家”的家庭中。
Tathārūpesu sekkhasammatesu kulesūti evarūpesu sekkhasammatesu kulesu.
所谓“未被邀请”,是指对于当天或隔天未受邀请的比丘,在他进入住宅区域时才被邀请。这种情况,便叫作“未被邀请”。
Animantito nāma ajjatanāya vā svātanāya vā animantito, gharūpacāraṃ okkamante nimanteti, eso animantito nāma.
所谓“已邀请”,是指对于当天或隔天已受邀请的比丘,在他尚未进入住宅区域时便已邀请。这种情况,便叫作“已邀请”。
Nimantito nāma ajjatanāya vā svātanāya vā nimantito, gharūpacāraṃ anokkamante nimanteti, eso nimantito nāma.
所谓“能够乞食”,是指有能力出外托钵。
Agilāno nāma sakkoti piṇḍāya carituṃ.
所谓“不能够乞食”,是指没有能力出外托钵。
Gilāno nāma na sakkoti piṇḍāya carituṃ.
所谓“硬食”,是指除去五种主食、时限药、七日药、尽形寿药之后剩下的食物。
Khādanīyaṃ nāma pañca bhojanāni – yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ ṭhapetvā avasesaṃ khādanīyaṃ nāma.
所谓“五种主食”,是指米饭、粥、炒粉、鱼、肉。
Bhojanīyaṃ nāma pañca bhojanāni – odano, kummāso, sattu, maccho, maṃsaṃ.
未被邀请、没有生病,想着“我要吃”而接受了,犯恶作。每吞咽一口,犯应悔过。
Animantito agilāno ‘‘khādissāmi bhuñjissāmī’’ti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa . Ajjhohāre ajjhohāre āpatti pāṭidesanīyassa.
568在被认定为学家的家庭,认为它确实是学家,未被邀请、没有生病,亲手接受硬食或软食后咀嚼或食用,犯应悔过。对被认定为学家的家庭有疑惑……(中略)……在被认定为学家的家庭却认为它不是学家,未被邀请、没有生病,亲手接受硬食或软食后咀嚼或食用,犯应悔过。
Sekkhasammate sekkhasammatasaññī animantito agilāno khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃva sahatthā paṭiggahetvā khādati vā bhuñjati vā, āpatti pāṭidesanīyassa. Sekkhasammate vematiko…pe… sekkhasammate asekkhasammatasaññī animantito agilāno khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādati vā bhuñjati vā, āpatti pāṭidesanīyassa.
接受时限药、七日药、尽形寿药当作食物,犯恶作。每吞咽一口,犯恶作。在非学家的家庭,误以为是学家,犯恶作。在非学家的家庭,有疑惑,犯恶作。在非学家的家庭,明知不是学家,无犯。
Yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāya paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa. Ajjhohāre ajjhohāre āpatti dukkaṭassa. Asekkhasammate sekkhasammatasaññī, āpatti dukkaṭassa. Asekkhasammate vematiko, āpatti dukkaṭassa. Asekkhasammate asekkhasammatasaññī, anāpatti.
569无犯的情况:受邀请者、生病者;受邀请者或生病者吃剩余的食物;那里已经为其他比丘准备了食物;从家里拿出来给了;常食、筹食、半月食、伍波萨他食、月旦食;给予时限药、七日药、尽形寿药时说“有需要时用”;精神失常者、最初违犯者。
Anāpatti nimantitassa, gilānassa, nimantitassa vā gilānassa vā sesakaṃ bhuñjati , aññesaṃ bhikkhā tattha paññattā hoti, gharato nīharitvā denti, niccabhatte, salākabhatte, pakkhike, uposathike, pāṭipadike, yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ – ‘‘sati paccaye paribhuñjā’’ti deti, ummattakassa, ādikammikassāti.