大犍度·关于断手等情形(的判定)的讨论
1. 大篇义注 · 43 段
关于断手等情形(的判定)的讨论
Hatthacchinnādivatthukathā
119119. 关于断手等情形:断手,是指某人的手掌、手腕或手肘等任何一处,一只手或两只手被砍断。断脚,是指某人的脚尖、脚踝或小腿等任何一处,一只脚或两只脚被砍断。断手脚,是指按上面所说的方式,在两手两脚这四肢当中,有两处、三处或全部都被砍断。断耳,是指某人的耳根或耳垂处,一只耳朵或两只耳朵被砍断。但如果是在耳孔处裂开,而且还能缝合,就可以先把耳朵缝合好,再让他出家。断鼻,是指某人的鼻梁、鼻尖或一侧鼻翼等任何一处,鼻子被砍断。但如果鼻子的伤口还能接合,就把它处理好、让它愈合妥当之后,再让他出家。断耳鼻,则按耳和鼻两方面综合理解。断指,是指看不到指甲残留,一根或多根手指被砍断。但如果还看得出像线头那么一点点的指甲残留,就可以让他出家。断拇指,是指在四根拇指当中,按前面所说的方式,一根或多根拇指在指节处被砍断。断筋,是指名为“筋”的粗大肌腱在前面或后面被砍断;只要其中有一根被砍断,他就会用脚尖走路,或用脚跟走路,或者根本无法把脚稳稳地踩在地上。
119. Hatthacchinnādivatthūsu – hatthacchinnoti yassa hatthatale vā maṇibandhe vā kappare vā yattha katthaci eko vā dve vā hatthā chinnā honti. Pādacchinnoti yassa aggapāde vā gopphakesu vā jaṅghāya vā yattha katthaci eko vā dve vā pādā chinnā honti. Hatthapādacchinnoti yassa vuttappakāreneva catūsu hatthapādesu dve vā tayo vā sabbe vā hatthapādā chinnā honti. Kaṇṇacchinnoti yassa kaṇṇamūle vā kaṇṇasakkhalikāya vā eko vā dve vā kaṇṇā chinnā honti. Yassa pana kaṇṇāviddhe chijjanti, sakkā ca hoti saṅghāṭetuṃ, so kaṇṇaṃ saṅghāṭetvā pabbājetabbo. Nāsacchinnoti yassa ajapadake vā agge vā ekapuṭe vā yattha katthaci nāsā chinnā hoti. Yassa pana nāsikā sakkā hoti sandhetuṃ, so taṃ phāsukaṃ katvā pabbājetabbo. Kaṇṇanāsacchinno ubhayavasena veditabbo. Aṅgulicchinnoti yassa nakhasesaṃ adassetvā ekā vā bahū vā aṅguliyo chinnā honti. Yassa pana suttatantumattampi nakhasesaṃ paññāyati, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Aḷacchinnoti yassa catūsu aṅguṭṭhakesu aṅguliyaṃ vuttanayeneva eko vā bahū vā aṅguṭṭhakā chinnā honti. Kaṇḍaracchinnoti yassa kaṇḍaranāmakā mahānhārū purato vā pacchato vā chinnā honti; yesu ekassapi chinnattā aggapādena vā caṅkamati, mūlena vā caṅkamati, na vā pādaṃ patiṭṭhāpetuṃ sakkoti.
蹼手者,是指手指像蝙蝠的翼膜那样连在一起。想给他出家的人,应该把他指缝之间切开,把中间的皮全部去掉,弄平整之后再给他出家。如果有人有六根手指,想给他出家的人,应该把多出来的那根手指切掉,弄平整之后再给他出家。
Phaṇahatthakoti yassa vaggulipakkhakā viya aṅguliyo sambaddhā honti; etaṃ pabbājetukāmena aṅgulantarikāyo phāletvā sabbaṃ antaracammaṃ apanetvā phāsukaṃ katvā pabbājetabbo. Yassapi cha aṅguliyo honti, taṃ pabbājetukāmena adhikaaṅguliṃ chinditvā phāsukaṃ katvā pabbājetabbo.
由于胸部、背部或肋部突出而身体佝偻的,就是驼背者。但如果他某些肢节只是稍微有点弯曲,那就可以让他出家。因为只有大丈夫才身如梵天一般正直,其余众生没有哪个不是驼背的。
Khujjoti yo urassa vā piṭṭhiyā vā passassa vā nikkhantattā khujjasarīro. Yassa pana kiñci kiñci aṅgapaccaṅgaṃ īsakaṃ vaṅkaṃ, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Mahāpuriso eva hi brahmujjugatto, avaseso satto akhujjo nāma natthi.
侏儒,是指小腿侏儒、腰部侏儒或两者兼具的侏儒。小腿侏儒的人,从腰以下下半身短小,上半身则发育完整。腰部侏儒的人,从腰以上上半身短小,下半身则发育完整。两者兼具的侏儒,上下两部分身体都短小;因为短小,他的身体就像某些众生那样圆滚滚的,像一只大肚子瓮。这三种人皆不宜令其出家。
Vāmanoti jaṅghavāmano vā kaṭivāmano vā ubhayavāmano vā. Jaṅghavāmanassa kaṭito paṭṭhāya heṭṭhimakāyo rasso hoti, uparimakāyo paripuṇṇo. Kaṭivāmanassa kaṭito paṭṭhāya uparimakāyo rasso hoti, heṭṭhimakāyo paripuṇṇo. Ubhayavāmanassa ubhopi kāyā rassā honti, yesaṃ rassattā bhūtānaṃ viya parivaṭumo mahākucchighaṭasadiso attabhāvo hoti, taṃ tividhampi pabbājetuṃ na vaṭṭati.
“瘿病者”,是指脖子上长了一个像瓮一样的肿块的人。这里只是举一个例子说明而已;实际上,不论身体哪个部位长了肿块,都不应让他出家。其中的判定标准,应当依照“诸比丘,不得让患五种病的人出家”等处所说的方式来理解。至于被烙印、被鞭打、被刺字的人,该怎么说,已经在“诸比丘,不得让被烙印者出家”等文中说过了。
Galagaṇḍīti yassa kumbhaṇḍaṃ viya gale gaṇḍo hoti. Desanāmattameva cetaṃ, yasmiṃ kismiñci pana padese gaṇḍe sati na pabbājetabbo. Tattha vinicchayo – ‘‘na bhikkhave pañcahi ābādhehi phuṭṭho pabbājetabbo’’ti ettha vuttanayeneva veditabbo. Lakkhaṇāhatakasāhatalikhitakesu yaṃ vattabbaṃ, taṃ ‘‘na bhikkhave lakkhaṇāhato’’tiādīsu vuttameva.
“象脚”是指脚掌肥厚。如果一个人的脚又粗又大,还长了疙瘩,皮肤粗糙,就不应该给他出家。但如果还没有变得那么粗糙,还可以这样处理:把脚包扎起来,放进水坑里,再填满水和沙子,让血管显露出来,小腿变得像油筒一样,能够这样让它萎缩下去,那就可以把他的脚弄成这样之后,再给他出家。如果后来脚又长回去了,授戒师即使在给他授具足戒时,也应当照样处理过之后,再给他授具足戒。
Sīpadīti bhārapādo vuccati. Yassa pādo thūlo hoti sañjātapiḷako kharo, so na pabbājetabbo. Yassa pana na tāva kharabhāvaṃ gaṇhāti, sakkā hoti upanāhaṃ bandhitvā udakaāvāṭe pavesetvā udakavālikāya pūretvā yathā sirā paññāyanti, jaṅghā ca telanāḷikā viya hoti, evaṃ milāpetuṃ sakkā, tassa pādaṃ īdisaṃ katvā taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Sace puna vaḍḍhati, upasampādentenāpi tathā katvāva upasampādetabbo.
患恶疾者:若因痔疮、瘘管、胆病、痰病、咳嗽、痨病等任何一种疾病而长期病痛缠身,患的是治不好的病,令人厌恶、不喜,此人不应被授具足戒。
Pāparogīti arisabhagandarapittasemhakāsasosādīsu yena kenaci rogena niccāturo atekiccharogo jeguccho amanāpo; ayaṃ na pabbājetabbo.
“污损僧众者”,就是有人因为自己长得难看而让僧众蒙羞。比如:个子太高,肚脐跟别人头顶一样高;个子太矮,像两边都缩着的小矮人;肤色太黑,像烧过的田里留下的焦树桩;肤色太白,像用酸奶之类擦过的光滑铜器;太瘦,血肉很少,身体像只剩骨头、筋和皮;太胖,肉很沉重;肚子太大,像个大鬼;头太大,像把箩筐顶在头上站着;头太小,跟身体完全不搭,小得离谱;头尖得像锤子顶,像一团棕榈果;头尖得像山峰,往上越来越细;头长得像竹节,像大竹节一样;头一边高一边低,像手肘弯、像山坡,四个方向总有一边歪斜;头上有疮、头腐烂,或者头发像耳垢,被虫子咬得一块一块,像田里稀稀拉拉的庄稼,东一撮西一撮竖着;头上没毛,或者头发又粗又硬,像棕榈纤维;因为天生白发而满头白,或者头发天生是铜色,像火烧过一样;头上长旋,头发旋得像牛身上的旋毛那样朝上竖;眉毛和头发连成一片,额头像被网罩住一样。
Parisadūsakoti yo attano virūpatāya parisaṃ dūseti; atidīgho vā hoti aññesaṃ sīsappamāṇanābhippadeso, atirasso vā ubhayavāmanabhūtarūpaṃ viya, atikāḷo vā jhāpitakhette khāṇuko viya, accodāto vā dadhitakkādīhi pamajjitamaṭṭhatambalohavaṇṇo, atikiso vā mandamaṃsalohito aṭṭhisirācammasarīro viya, atithūlo vā bhāriyamaṃso, mahodaro vā mahābhūtasadiso, atimahantasīso vā pacchiṃ sīse katvā ṭhito viya, atikhuddakasīso vā sarīrassa ananurūpena atikhuddakena sīsena samannāgato, kūṭakūṭasīso vā tālaphalapiṇḍisadisena sīsena samannāgato, sikharasīso vā uddhaṃ anupubbatanukena sīsena samannāgato, nāḷisīso vā mahāveḷupabbasadisena sīsena samannāgato, kappasīso vā pabbhārasīso vā catūsu passesu yena kenaci passena oṇatena sīsena samannāgato, vaṇasīso vā pūtisīso vā kaṇṇikakeso vā pāṇakehi khāyitakedāre sassasadisehi tahiṃ tahiṃ uṭṭhitehi kesehi samannāgato, nillomasīso vā thūlathaddhakeso vā tālahīrasadisehi kesehi samannāgato, jātipalitehi paṇḍarasīso vā pakatitambakeso vā ādittehi viya kesehi samannāgato, āvaṭṭasīso vā gunnaṃ sarīre āvaṭṭasadisehi uddhaggehi kesāvaṭṭehi samannāgato, sīsalomehi saddhiṃ ekābaddhabhamukalomo vā jālabaddhena viya nalāṭena samannāgato.
眉毛连成一片的,或者眉毛光秃秃的,或者眉毛像猴子一样的;或者眼睛太大的,或者眼睛太小的,或者眼睛像在水牛皮上用锥子尖扎出来的洞一样;或者两眼不对称,一只大一只小;或者眼眶不对称,一只朝上一只朝下,眼眶这样不对称的;或者斜眼,或者深眼窝,瞳孔像深井里的星星一样;或者眼睛凸出,瞳孔像螃蟹一样凸出来;或者耳朵像大象,耳廓很大;或者耳朵像老鼠、耳朵像蝙蝠,耳廓很小;或者只有耳孔,没有耳廓,只有耳孔而已;或者耳朵没有穿孔,但如果是希腊族人,就不算污损僧众,因为他天生就是这样;或者耳朵有耳瘘,耳朵经常腐臭;或者耳朵长瘤,耳朵经常流脓;或者耳朵像木槌,耳朵像喂牛料的竹筒口;或者眼睛太红,但如果是蜜黄色的眼睛,那就可以出家;或者没有睫毛的眼睛、或者流泪的眼睛、或者眼睛有花翳(白内障)的、或者得了眼炎的眼睛。
Sambaddhabhamuko vā nillomabhamuko vā makkaṭabhamuko vā atimahantakkhi vā atikhuddakakkhi vā mahiṃsacamme vāsikoṇena paharitvā katachiddasadisehi akkhīhi samannāgato, visamakkhi vā ekena mahantena ekena khuddakena akkhinā samannāgato, visamacakkalo vā ekena uddhaṃ ekena adhoti evaṃ visamajātehi akkhicakkalehi samannāgato, kekaro vā gambhīrakkhi vā yassa gambhīre udapāne udakatārakā viya akkhitārakā paññāyanti; nikkhantakkhi vā yassa kakkaṭakasseva akkhitārakā nikkhantā honti; hatthikaṇṇo vā mahatīhi kaṇṇasakkhalikāhi samannāgato, mūsikakaṇṇo vā jaṭukakaṇṇo vā khuddikāhi kaṇṇasakkhalikāhi samannāgato, chiddamattakaṇṇo vā yassa vinā kaṇṇasakkhalikāhi kaṇṇachiddamattameva hoti; aviddhakaṇṇo vā yonakajātiko pana parisadūsako na hoti; sabhāvoyeva hi so tassa kaṇṇabhagandariko vā niccapūtinā kaṇṇena samannāgato, gaṇḍakaṇṇo vā sadāpaggharitapubbena kaṇṇena samannāgato, ṭaṅkitakaṇṇo vā gobhattanāḷikāya aggasadisehi kaṇṇehi samannāgato, atipiṅgalakkhi vā madhupiṅgalaṃ pana pabbājetuṃ vaṭṭati. Nippakhumakkhi vā assupaggharaṇakkhi vā pupphitakkhi vā akkhipākena samannāgatakkhi vā.
鼻子特别大,或者鼻子特别小,或者鼻子扁塌,或者鼻子歪向一边、鼻梁中间没有隆起;或者鼻子很长,舌头像鹦鹉嘴一样,能够舔到自己的鼻子;或者鼻子经常流鼻涕。
Atimahantanāsiko vā atikhuddakanāsiko vā cipiṭanāsiko vā majjhe appatiṭṭhahitvā ekapasse ṭhitavaṅkanāsiko vā, dīghanāsiko vā sukatuṇḍasadisāya jivhāya lehituṃ sakkuṇeyyāya nāsikāya samannāgato, niccapaggharitasiṅghāṇikanāso vā.
或者嘴特别大,嘴巴的形状像蚱蜢、青蛙那样大得离谱,但嘴本身却像葫芦一样极小;或者嘴裂开、或者嘴歪斜;或者嘴唇大,双唇厚得像锅沿一样;或者嘴唇薄,薄得像鼓皮,包不住牙齿;或者下唇大、或者上唇薄、或者下唇薄、或者上唇大;或者嘴唇有缺口;或者嘴像羊嘴、或者嘴像烧焦的样子、或者嘴像贝壳,嘴唇外面白、里面特别红;或者嘴臭得像尸体一样。
Mahāmukho vā yassa paṭaṅgamaṇḍūkasseva mukhanimittaṃyeva mahantaṃ hoti, mukhaṃ pana lābusadisaṃ atikhuddakaṃ, bhinnamukho vā vaṅkamukho vā mahāoṭṭho vā ukkhalimukhavaṭṭisadisehi oṭṭhehi samannāgato, tanukaoṭṭho vā bhericammasadisehi dante pidahituṃ asamatthehi oṭṭhehi samannāgato, mahādharoṭṭho vā tanukauttaroṭṭho vā tanukaadharoṭṭho vā mahāuttaroṭṭho vā oṭṭhachinnako vā eḷamukho vā uppakkamukho vā saṅkhatuṇḍako vā bahisetehi anto atirattehi oṭṭhehi samannāgato, duggandhakuṇapamukho vā.
牙齿特别大的,或者牙齿像骰子一样整齐的;或者像阿修罗的牙,牙齿向下或向上突出到嘴唇外面。但如果能用嘴唇盖住,只在说话时才露出来、不说话时不露出来,这样的人可以让他出家。牙齿腐臭的,或者没有牙齿的;但如果牙缝间有像松鼠牙那样细小的牙齿,这样的人可以让他出家。
Mahādanto vā aṭṭhakadantasadisehi dantehi samannāgato asuradanto vā heṭṭhā vā upari vā bahinikkhantadanto, yassa pana sakkā hoti oṭṭhehi pidahituṃ kathentasseva paññāyati no akathentassa, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Pūtidanto vā niddanto vā yassa pana dantantare kalandakadanto viya sukhumadanto hoti, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati.
下巴特别大,像牛下巴一样;或者下巴很长;或者下巴扁平,短得像缩进里面一样;或者下巴裂开;或者下巴歪斜;或者没有胡须;或者脸长得像比丘尼;或者脖子很长,像鹤的脖子;或者脖子很短,像缩进里面一样;或者脖子裂开;或者肩膀塌陷;或者没有手、只有一只手、手特别短、手特别长;或者胸口裂开、后背裂开;或者身上长疥疮、长痒疹、长癣,或者皮肤像蜥蜴一样,身上的皮屑像蜥蜴那样往下掉。以上这些都是就丑陋形相而作的详细说明。至于这里的判定标准,应当依照“诸比丘,勿以五种病……”那里所说的方式来了知。
Mahāhanuko vā gohanusadisena hanunā samannāgato, dīghahanuko vā cipiṭahanuko vā antopaviṭṭhena viya atirassena hanukena samannāgato, bhinnahanuko vā vaṅkahanuko vā nimmassudāṭhiko vā bhikkhunisadisamukho dīghagalo vā bakagalasadisena galena samannāgato, rassagalo vā antopaviṭṭhena viya galena samannāgato, bhinnagalo vā bhaṭṭhaaṃsakūṭo vā ahattho vā ekahattho vā atirassahattho vā atidīghahattho vā bhinnauro vā bhinnapiṭṭhi vā kacchugatto vā kaṇḍugatto vā daddugatto vā godhāgatto vā, yassa godhāya viya gattato cuṇṇāni patanti, sabbañcetaṃ virūpakaraṇaṃ sandhāya vitthārikavasena vuttaṃ. Vinicchayo panettha ‘‘na bhikkhave pañcahi ābādhehī’’ti ettha vuttanayeneva veditabbo.
臀部塌陷,或者臀部特别大,或者臀肉高高隆起像灶台顶一样;或者大腿粗壮,或者膝盖内弯,或者膝盖特别大,或者两膝相碰,或者小腿很长,或者小腿像棍子一样;或者身体畸形,或者跛脚,或者小腿肚向上吊起。这又分两种:小腿肚向下垂,或者小腿肚向上耸。或者小腿粗大,或者小腿肚肥厚,或者脚很大,或者脚跟很大,或者脚背高突,或者小腿从脚掌中间长出来,或者脚弯曲。这又分两种:脚向内翻,或者脚向外翻。或者手指像瘤节一样,或者手指像姜芽一样,或者指甲发黑,或者指甲黑烂。所有这些,都是污染僧团的人。像这样污染僧团的人,不应该给他出家。
Bhaṭṭhakaṭiko vā mahāānisado vā uddhanakūṭasadisehi ānisadamaṃsehi accuggatehi samannāgato, mahāūruko vā vātaṇḍiko vā mahājāṇuko vā saṅghaṭṭanajāṇuko vā dīghajaṅgho vā yaṭṭhisadisajaṅgho vikaṭo vā paṇho vā ubbaddhapiṇḍiko vā, so duvidho heṭṭhā oruḷhāhi vā upari āruḷhāhi vā mahatīhi jaṅghapiṇḍikāhi samannāgato, mahājaṅgho vā thūlajaṅghapiṇḍiko vā mahāpādo vā mahāpaṇhi vā piṭṭhikapādo vā pādavemajjhato uṭṭhitajaṅgho vaṅkapādo vā so duvidho – anto vā bahi vā parivattapādo gaṇṭhikaṅguli vā siṅgiveraphaṇasadisāhi aṅgulīhi samannāgato, andhanakho vā kāḷavaṇṇehi pūtinakhehi samannāgato, sabbopi esa parisadūsako. Evarūpo parisadūsako na pabbājetabbo.
所谓盲者,可能是天生眼盲,也可能是因为花等外物而损坏了视力。凡是双眼或单眼看不见的人,都不应让他出家。不过,《大帕查利》中说,单眼瞎的人称为盲,双眼瞎的人则归入盲类。《大义注》中说,天生瞎的人称为盲。因此,两种说法按各自的道理都能成立。所谓曲手者,就是手弯曲、脚弯曲或手指弯曲;只要在手、脚等这些部位上发现有任何弯曲,这个人就叫做曲手者。所谓跛者,包括膝盖前突的人、小腿折断的人、因为脚掌中间挛缩而脚呈团状的人、用脚背中间行走的人、因为脚尖挛缩而用脚背前端行走的人、完全用脚尖行走的跛者、用脚跟行走的跛者、用脚外侧行走的跛者、用脚内侧行走的跛者,以及因为踝骨以上折断而用整个脚背行走的跛者。所有这些人都是跛者,不应让他出家。
Kāṇoti pasannandho vā hotu pupphādīhi vā upahatapasādo. Yo dvīhi vā ekena vā akkhinā na passati, so na pabbājetabbo. Mahāpaccariyaṃ pana ekakkhikāṇo kāṇoti vutto, dviakkhikāṇo andhena saṅgahito. Mahāaṭṭhakathāyaṃ jaccandho andhoti vutto, tasmā ubhayampi pariyāyena yujjati. Kuṇīti hatthakuṇī vā pādakuṇī vā aṅgulikuṇī vā; yassa etesu hatthādīsu yaṃkiñci vaṅkaṃ paññāyati, so kuṇī nāma. Khañjoti natajāṇuko vā bhinnajaṅgho vā majjhe saṅkuṭitapādattā kuṇḍapādako vā piṭṭhipādamajjhena caṅkamanto agge saṅkuṭitapādattā kuṇḍapādako vā piṭṭhipādaggena caṅkamanto aggapādeneva caṅkamanakhañjo vā paṇhikāya caṅkamanakhañjo vā pādassa bāhirantena caṅkamanakhañjo vā pādassa abbhantarantena caṅkamanakhañjo vā gopphakānaṃ upari bhaggattā sakalena piṭṭhipādena caṅkamanakhañjo vā; sabbopesa khañjoyeva, so na pabbājetabbo.
所谓半身不遂,是指一个人有一只手、一只脚或半边身体不能正常活动。所谓行动断绝,是指那种只能靠凳子爬行的人。所谓老弱,是指因为年老而衰弱,连给自己染衣等事情都做不了。但如果有人虽然年纪大却还有力气,能够照顾自己,那就可以让他出家。所谓全盲,是指生下来就看不见的人。所谓哑,是指说不出话的人;即使能发出声音,但如果不能完整说出皈依文,这种口齿不清的人也不应该让他出家。但如果能完整说出皈依文,那就可以让他出家。
Pakkhahatoti yassa eko hattho vā pādo vā aḍḍhasarīraṃ vā sukhaṃ na vahati. Chinniriyāpathoti pīṭhasappi vuccati. Jarādubbaloti jiṇṇabhāvena dubbalo attano cīvararajanādikammaṃ kātumpi asamattho. Yo pana mahallakopi balavā hoti, attānaṃ paṭijaggituṃ sakkoti, so pabbājetabbo. Andhoti jaccandho vuccati. Mūgoti yassa vacībhedo nappavattati; yassāpi pavattati, saraṇagamanaṃ pana paripuṇṇaṃ bhāsituṃ na sakkoti, tādisaṃ mammanampi pabbājetuṃ na vaṭṭati. Yo pana saraṇagamanamattaṃ paripuṇṇaṃ bhāsituṃ sakkoti, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati.
所谓聋人,就是完全听不到任何声音的人。但如果能听到大声,就可以允许他出家。盲人、哑巴等,则是根据同时具有两种缺陷来说的。凡是出家被禁止的人,受具足戒也同样被禁止。如果僧团给他们授具足戒,那么所有像手被砍断这类的人虽然都算是受了具足戒,但主持仪式的僧团以及戒师、依止师却无法从罪过中解脱。而且后面还会说到:“诸比丘,有一种人还不适合被接纳,如果僧团接纳了他,有的人是善巧接纳,有的人是错误接纳。”这段话的意思,在相关出处那里就会说明。
Badhiroti yo sabbena sabbaṃ na suṇāti. Yo pana mahāsaddaṃ suṇāti, taṃ pabbājetuṃ vaṭṭati. Andhamūgādayo ubhayadosavasena vuttā. Yesañca pabbajjā paṭikkhittā, upasampadāpi tesaṃ paṭikkhittāva. Sace pana te saṅgho upasampādeti, sabbepi hatthacchinnādayo sūpasampannā, kārakasaṅgho pana ācariyupajjhāyā ca āpattito na muccanti. Vakkhati ca – ‘‘atthi bhikkhave puggalo appatto osāraṇaṃ, tañce saṅgho osāreti, ekacco suosārito, ekacco duosārito’’ti tassattho āgataṭṭhāneyeva āvi bhavissatīti.
依止无惭者之事解说
Alajjīnissayavatthukathā
120“依止无惭者而住”这句话,是以属格来表达宾格的意思;意思是依止无惭的人而住。“直到我知其与比丘同类”的意思是:直到我知道给予依止的比丘与诸比丘同类、具有惭耻。“同类”在这里指具有惭耻的状态。因此,新到一个地方的人,即使听到有人说“来吧,比丘,接受依止”,也应当先观察给予依止者四五天的惭耻表现,然后才能接受依止。
120.Alajjīnaṃ nissāya vasantīti upayogatthe sāmivacanaṃ; alajjipuggale nissāya vasantīti attho. Yāva bhikkhusabhāgataṃ jānāmīti nissayadāyakassa bhikkhuno bhikkhūhi sabhāgataṃ lajjibhāvaṃ yāva jānāmīti attho. Tasmā navaṃ ṭhānaṃ gatena ‘‘ehi bhikkhu, nissayaṃ gaṇhāhī’’ti vuccamānenāpi catūhapañcāhaṃ nissayadāyakassa lajjibhāvaṃ upaparikkhitvā nissayo gahetabbo.
如果新比丘从比丘们那里听说“这位长老是有惭耻心的人”,就在他到来的当天就想接受依止,而长老却说“先等一等,住下来你就会知道”,观察了几天他的行为之后才给予依止,这是可以的。按常例,前往接受依止的地方,应当在当天就接受,连一天也不能拖延。如果初夜时戒师没有空,没得到机会,心里想着“天亮时我再接受”就躺下,结果天亮了也不知道,这不算犯。但如果躺下时没有作“我要接受”的意念,到天亮时就犯恶作。前往以前没去过的地方,住了两三天后想离开,可以不受依止而住。但如果心里打算“我要住七天”而生了留恋,那就应当接受依止。如果长老说“住七天何必受依止”,那么从被拒绝的时候起,就算得到了通融。
Sace ‘‘thero lajjī’’ti bhikkhūnaṃ santike sutvā āgatadivaseyeva gahetukāmo hoti, thero pana ‘‘āgamehi tāva, vasanto jānissasī’’ti katipāhaṃ ācāraṃ upaparikkhitvā nissayaṃ deti, vaṭṭati. Pakatiyā nissayaggahaṇaṭṭhānaṃ gatena tadaheva gahetabbo, ekadivasampi parihāro natthi. Sace paṭhamayāme ācariyassa okāso natthi, okāsaṃ alabhanto ‘‘paccūsasamaye gahessāmī’’ti sayati, aruṇaṃ uggatampi na jānāti, anāpatti. Sace pana ‘‘gaṇhissāmī’’ti ābhogaṃ akatvā sayati, aruṇuggamane dukkaṭaṃ. Agatapubbaṃ ṭhānaṃ gatena dve tīṇi divasāni vasitvā gantukāmena anissitena vasitabbaṃ. ‘‘Sattāhaṃ vasissāmī’’ti ālayaṃ karontena pana nissayo gahetabbo. Sace thero ‘‘kiṃ sattāhaṃ vasantassa nissayenā’’ti vadati, paṭikkhittakālato paṭṭhāya laddhaparihāro hoti.
关于村民等依止处事的讨论
Gamikādinissayavatthukathā
121“应当做依止”的意思是:应当做的依止,即我应当接受的依止;意思就是应当受持。所谓“没有得到依止的人”,是指与自己一同在旅途上的人当中,如果没有给予依止的人,那就叫没有得到依止。像这样没有得到依止时,即使没有依止也可以走很多天。如果进入某个以前曾经受过依止并住过的住处,哪怕只住一夜,也必须受持依止。如果在半路上休息,或者为了寻找商队而住几天,不算犯戒。但在雨安居期间,必须固定住在一处,并且要受持依止。如果是乘船出行的人,即使雨安居到了,在得不到依止的情况下,也不算犯戒。
121.Nissayakaraṇīyoti karaṇīyanissayo, karaṇīyo mayā nissayo; gahetabboti attho. Nissayaṃ alabhamānenāti attanā saddhiṃ addhānamaggappaṭipannesu nissayadāyake asati nissayaṃ na labhati nāma. Evaṃ alabhantena anissitena bahūnipi divasāni gantabbaṃ. Sace pubbepi nissayaṃ gahetvā vutthapubbaṃ kañci āvāsaṃ pavisati, ekarattaṃ vasantenāpi nissayo gahetabbo. Antarāmagge vissamanto vā satthaṃ pariyesanto vā katipāhaṃ vasati, anāpatti. Antovasse pana nibaddhavāsaṃ vasitabbaṃ, nissayo ca gahetabbo. Nāvāya gacchantassa pana vassāne āgatepi nissayaṃ alabhantassa anāpatti.
当病人请求时,就应当由那位病人请求之后,不依赖而住。如果病人被人说“你来请求我”,他却因为傲慢而不请求,那就应当离开。
Yāciyamānenāti tena gilānena yāciyamānena anissitena vasitabbaṃ. Sace ‘‘yācāhi ma’’nti vuccamānopi gilāno mānena na yācati, gantabbaṃ.
“得安乐”是指因为获得止与观而安乐。这种回避的做法,入流者、一来者、不来者、阿拉汉都得不到;已经得到稳固的定或观的人,也得不到;至于那些舍弃了业处的愚痴凡夫,就更不用说了。可是,如果有人止或观还很薄弱,他就能得到这种回避,而自恣的摄受也只开许给这种人。所以,这个人向导师自恣之后,即使导师离开了,也应该这样作意:“等有合适的能给予依止的人来了,我就依止他而住。”这样作意之后,在还没有依止的情况下,可以住到下一个阿沙荼月圆日。但如果阿沙荼月里导师还没来,就应该前往能得到依止的地方。
Phāsuhotīti samathavipassanānaṃ paṭilābhavasena phāsu hoti. Imañhi parihāraṃ neva sotāpanno na sakadāgāmī anāgāmī arahanto labhanti; na thāmagatassa samādhino vā vipassanāya vā lābhī, vissaṭṭhakammaṭṭhāne pana bālaputhujjane kathāva natthi. Yassa kho pana samatho vā vipassanā vā taruṇo hoti, ayaṃ imaṃ parihāraṃ labhati, pavāraṇasaṅgahopi etasseva anuññāto. Tasmā iminā puggalena ācariye pavāretvā gatepi ‘‘yadā patirūpo nissayadāyako āgacchissati, tassa nissāya vasissāmī’’ti ābhogaṃ katvā puna yāva āsāḷhīpuṇṇamā, tāva anissitena vatthuṃ vaṭṭati. Sace pana āsāḷhīmāse ācariyo nāgacchati, yattha nissayo labbhati, tattha gantabbaṃ.
122“也以姓氏来宣告”的意思是:我允许先说出像“大迦叶的求具足戒者”这样的姓氏,然后再作宣告。
122.Gottenapi anussāvetunti mahākassapassa upasampadāpekkhoti evaṃ gottaṃ vatvā anussāvetuṃ anujānāmīti attho.
123“两人同一宣告”是指两人一起作宣告,即一位为这个人宣说、另一位为另一个人宣说;我允许由两位戒师,或由一位戒师在同一时刻宣说羯磨语,这样来授具足戒。
123.Dve ekānussāvaneti dve ekato anussāvane; ekena ekassa aññena itarassāti evaṃ dvīhi vā ācariyehi ekena vā ekakkhaṇe kammavācaṃ anussāventehi upasampādetuṃ anujānāmīti attho.
我允许把两个人或三个人放在一起念诵同一段羯磨语,但必须由同一位和尚主持。也就是说,按照前面说的方式,把两个或三个人集中到一处来念诵羯磨语,而念诵羯磨语这件事,我允许由同一位和尚来做。所以,应该由一位戒师给两个人或三个人念诵。或者,由两位或三位戒师各自分别给其中一人念诵,也就是在同一时间完成两遍或三遍羯磨语。不过,如果戒师不同、和尚也不同,比如帝沙长老给须摩那长老的共住弟子念诵,须摩那长老给帝沙长老的共住弟子念诵,而他们彼此凑够人数,这是可以的。但如果和尚不同而戒师是同一个人,那么因为“不得由不同和尚”这条规定已被禁止,就不可以。这条禁止正是针对这种情况说的。
Dve tayo ekānussāvane kātuṃ tañca kho ekena upajjhāyenāti dve vā tayo vā jane purimanayeneva ekato anussāvane kātuṃ anujānāmi; tañca kho anussāvanakiriyaṃ ekena upajjhāyena anujānāmīti attho. Tasmā ekena ācariyena dve vā tayo vā anussāvetabbā. Dvīhi vā tīhi vā ācariyehi visuṃ visuṃ ekena ekassāti evaṃ ekappahāreneva dve tisso vā kammavācā kātabbā. Sace pana nānācariyā nānupajjhāyā honti, tissatthero sumanattherassa saddhivihārikaṃ, sumanatthero tissattherassa saddhivihārikaṃ anussāveti, aññamaññañca gaṇapūrakā honti, vaṭṭati. Sace pana nānāupajjhāyā honti, eko ācariyo hoti, ‘‘natveva nānupajjhāyenā’’ti paṭikkhittattā na vaṭṭati. Idaṃ sandhāya hi esa paṭikkhepo.
具足戒仪轨解说
Upasampadāvidhikathā
126首先应当让他执取和尚。这里说,因为审察可责与不可责的事,所以叫“和尚”(upajjhā),即执取他为和尚。要让他说出“尊者,请做我的和尚”这样的话之后,再让他执取。“他们肢体僵硬”,意思是他们的身体变得僵直。“凡是所生的”,是指在你身上所生起、已产生、存在的,当在僧团中被问到时,应当回答“有”等等。“请救拔我”,意思是请把我拉上来、救度我。
126.Paṭhamaṃupajjhaṃ gāhāpetabboti ettha vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti upajjhā, taṃ upajjhaṃ; ‘‘upajjhāyo me bhante hohī’’ti evaṃ vadāpetvā gāhāpetabbo. Vitthāyantīti vitthaddhagattā honti. Yaṃ jātanti yaṃ tava sarīre jātaṃ nibbattaṃ vijjamānaṃ, taṃ saṅghamajjhe pucchante santaṃ atthīti vattabbantiādi. Ullumpatu manti uddharatu maṃ.
关于四依止等的解说
Cattāronissayādikathā
128“即刻”是指刚受完具足戒之后。“应当量影”是指应当量一人的身高或两人的身高,也就是量影子。“应当说明季节的量”是指应当说明“这是雨季、凉季、热季”这样的季节情况。在这里,季节本身就是季节的量。如果雨季等还没有圆满,就应当记下这个季节还差几天才圆满,然后说明那剩余日数的部分。或者应当这样说明季节的情况:“这是某某季节,它是圆满的或是不圆满的。”应当说明日分:“这是上午”或“这是下午”。“总集”是指把这一切汇总在一起,应当这样教导:如果被问到“你得到什么?你的影量是多少?季节是什么?日分是什么?”时,你应当回答:“我得到这个——雨季、凉季或热季,我的影量是这样,季节是这样,日分是这样。”
128.Tāvadevāti upasampannasamanantarameva. Chāyā metabbāti ekaporisā vā dviporisā vāti chāyā metabbā. Utuppamāṇaṃ ācikkhitabbanti ‘‘vassāno hemanto gimho’’ti evaṃ utuppamāṇaṃ ācikkhitabbaṃ. Ettha ca utuyeva utuppamāṇaṃ. Sace vassānādayo aparipuṇṇā honti, yattakehi divasehi yassa yo utu aparipuṇṇo, te divase sallakkhetvā so divasabhāgo ācikkhitabbo. Atha vā ‘‘ayaṃ nāma utu, so ca kho paripuṇṇo vā aparipuṇṇo vā’’ti evaṃ utuppamāṇaṃ ācikkhitabbaṃ. ‘‘Pubbaṇho vā sāyanho vā’’ti evaṃ divasabhāgo ācikkhitabbo. Saṅgītīti idameva sabbaṃ ekato katvā ‘‘tvaṃ kiṃ labhasi, kā te chāyā, kiṃ utuppamāṇaṃ, ko divasabhāgo’’ti puṭṭho ‘‘idaṃ nāma labhāmi – vassaṃ vā hemantaṃ vā gimhaṃ vā, ayaṃ me chāyā, idaṃ utuppamāṇaṃ, ayaṃ divasabhāgoti vadeyyāsī’’ti evaṃ ācikkhitabbaṃ.
129“舍弃”是指丢掉。“给第二次”的意思是:我允许从戒场返回住处时再给一次,并告知四种不应做的事。“黄叶”是指颜色变黄的叶子。“从束缚处脱落”是指从叶柄处掉落。“不能再变绿”是指不可能再恢复绿色。“大石”是指巨大的石头。
129.Ohāyāti chaḍḍetvā. Dutiyaṃ dātunti upasampadamāḷakato pariveṇaṃ gacchantassa dutiyakaṃ dātuṃ anujānāmi, cattāri ca akaraṇīyāni ācikkhitunti attho. Paṇḍupalāsoti paṇḍuvaṇṇo patto. Bandhanā pavuttoti vaṇṭato patito. Abhabbo haritatthāyāti puna harito bhavituṃ abhabbo. Puthusilāti mahāsilā.
130只要还没得到和合,在尚未获得能对他作举罪羯磨的和合期间,与他共同受用、以及举行布萨、自恣等界内共住,都无犯。其余各处依照《大分别》所说,因为容易理解,所以很清楚。
130.Alabbhamānāya sāmaggiyā anāpatti sambhoge saṃvāseti yāva tassa ukkhepanīyakammakaraṇatthāya sāmaggī na labbhati, tāva tena saddhiṃ sambhoge ca uposathapavāraṇādikaraṇabhede saṃvāse ca anāpattīti. Sesaṃ sabbattha mahāvibhaṅge vuttānusārena suviññeyyattā pākaṭamevāti.