第2品 象龙品·10. 螺护行的注释
2. 象王品义注 · 40 段
10. 螺护行的注释
10. Saṅkhapālacariyāvaṇṇanā
8585. 在第十个故事里,关于“螺护”等词,简要的意思是:他拥有像天界享乐成就那样广大的龙通力,所以叫“大神力”。下面两颗、上面两颗,共有四颗牙作为武器,所以叫“牙为武器”。他有猛烈升腾的剧毒,所以叫“剧毒”。他因为生在龙族而天生有两条舌头,所以叫“二舌”。那些有大威力的龙用胸腹行走,因此被称为“蛇”,而他是这些蛇龙之王,所以叫“蛇王”。
85. Dasame saṅkhapālotiādīsu ayaṃ saṅkhepattho – devabhogasampattisadisāya mahatiyā nāgiddhiyā samannāgatattā mahiddhiko. Heṭṭhā dve, upari dveti catasso dāṭhā āvudhā etassāti dāṭhāvudho. Uggatejavisatāya ghoraviso. Nāgayonisiddhāhi dvīhi jivhāhi samannāgatoti dvijivho. Mahānubhāvānampi urena gamanato ‘‘uragā’’ti laddhanāmānaṃ nāgānaṃ adhipatibhāvato uragādhibhū.
86在两条道路交叉贯通、形成连接之处,也就是所谓的四衢道;在大众不断来来往往的大路上;正因为那里人群聚集、各色人等混杂喧闹。现在,依照接下来要说的四种支分,而有四支。决意,就是确定下来,安放在心中。当我成为名叫螺护、具有如前所说那种形象的龙王时,那时,我在下面所说的那种地方,以布萨住的方式安住下来。
86. Dvinnaṃ maggānaṃ vinivijjhitvā sandhibhāvena gataṭṭhānasaṅkhāte catuppathe. Aparāparaṃ mahājanasañcaraṇaṭṭhānabhūte mahāmagge. Tato eva mahājanasamākiṇṇabhāvena nānājanasamākule. Idāni vakkhamānānaṃ catunnaṃ aṅgānaṃ vasena caturo aṅge. Adhiṭṭhāya adhiṭṭhahitvā, citte ṭhapetvā. Yadāhaṃ saṅkhapālo nāma yathāvuttarūpo nāgarājā homi, tadā heṭṭhā vuttappakāre ṭhāne vāsaṃ uposathavāsavasena nivāsaṃ akappayiṃ kappesiṃ.
菩萨为了修布施、持戒等福德善行,为了寻求觉悟,一次又一次地在天界和人间流转受生。有一次,他投生在龙宫里,那里的享受几乎跟天界的快乐一样,成了名叫螺护的龙王,有大神通、大威力。后来时间久了,他对那种福报感到后悔,想投生到人间,于是开始持守布萨。可是住在龙宫里时,布萨戒没法圆满,戒行也被染污了。因此他离开龙宫,在黑河不远处、大路和单足小道之间,围了一个蚁垤,下定决心持布萨,在十四日和十五日受持戒法,把自己布施出去,心想:“需要我的皮肉等东西的人,尽管拿去吧!”然后就躺下来,到了第二天再回龙宫。所以经文说:“后来有一次,我是螺护……”等等,这个意思前面已经讲过了。
Mahāsatto hi dānasīlādipuññapasuto hutvā bodhipariyesanavasena aparāparaṃ devamanussagatīsu saṃsaranto kadāci devabhogasadisasampattike nāgabhavane nibbattitvā saṅkhapālo nāma nāgarājā ahosi mahiddhiko mahānubhāvo. So gacchante kāle tāya sampattiyā vippaṭisārī hutvā manussayoniṃ patthento uposathavāsaṃ vasi. Athassa nāgabhavane vasantassa uposathavāso na sampajjati, sīlaṃ saṃkilissati, tena so nāgabhavanā nikkhamitvā kaṇhavaṇṇāya nadiyā avidūre mahāmaggassa ca ekapadikamaggassa ca antare ekaṃ vammikaṃ parikkhipitvā uposathaṃ adhiṭṭhāya cātuddasapannarasesu samādinnasīlo ‘‘mama cammādīni atthikā gaṇhantū’’ti attānaṃ dānamukhe vissajjetvā nipajjati, pāṭipade nāgabhavanaṃ gacchati. Tena vuttaṃ ‘‘punāparaṃ yadā homi, saṅkhapālo’’tiādi. Tassattho vutto eva.
87这里所说的“以皮、以肉……”等等,正是对前面“决意于四支”一语的阐明,也就是显示四支决意。因为在此处,皮和肉合为一支。菩萨就这样住于布萨,漫长的时间过去了。
87. Yaṃ panettha chaviyā cammenātiādikaṃ ‘‘caturo aṅge adhiṭṭhāyā’’ti vuttaṃ caturaṅgādhiṭṭhānadassanaṃ. Chavicammāni hi idha ekamaṅgaṃ. Evaṃ uposathavāsaṃ vasantassa mahāsattassa dīgho addhā vītivatto.
有一天,他就这样受持戒律,躺在那里。这时,十六个猎人的儿子想“我们去弄点肉来”,就手持武器在树林里到处走,结果什么也没找到。他们走出来时,看见他躺在蚁垤顶上,心想:“今天我们连一只小蜥蜴都没弄到,不如把这龙王杀了吃掉。”接着又想:“不过这家伙很大,要是抓的时候跑了怎么办?不如趁他就这样躺着,用矛刺穿他的身体,把他弄虚弱了再抓。”于是拿着矛走近他。菩萨的身体很大,有一艘独木舟那么大,蜷缩着躺在那里,就像摆好的善意花环一样,眼睛像相思子,头像胜利善意花,非常庄严。他听到那十六个人的脚步声,从盘卷中伸出头来,睁开红红的眼睛,看见他们手持矛走来,心想:“今天我的心愿就要圆满了。”便把自己交到布施之口前,又想:“他们用矛把我的身体刺得千疮百孔时,我决不看他们。”因为害怕自己的戒破损,他立下坚定的决意,把头缩回盘卷中间,又躺了下去。
Athekadivasaṃ tasmiṃ tathā sīlaṃ samādiyitvā nipanne soḷasa bhojaputtā ‘‘maṃsaṃ āharissāmā’’ti āvudhahatthā araññe carantā kiñci alabhitvā nikkhamantā taṃ vammikamatthake nipannaṃ disvā ‘‘mayaṃ ajja godhāpotakampi na labhimhā, imaṃ nāgarājānaṃ vadhitvā khādissāmā’’ti cintetvā ‘‘mahā kho panesa gayhamāno palāyeyyāti yathānipannakaṃyeva naṃ bhogesu sūlehi vijjhitvā dubbalaṃ katvā gaṇhissāmā’’ti sūlāni ādāya upasaṅkamiṃsu. Bodhisattassāpi sarīraṃ mahantaṃ ekadoṇikanāvappamāṇaṃ vaṭṭetvā ṭhapitasumanapupphadāmaṃ viya jiñjukaphalasadisehi akkhīhi jayasumanapupphasadisena ca sīsena samannāgataṃ ativiya sobhati. So tesaṃ soḷasannaṃ janānaṃ padasaddena bhogantarato sīsaṃ nīharitvā rattakkhīni ummīletvā te sūlahatthe āgacchante disvā ‘‘ajja mayhaṃ manoratho matthakaṃ pāpuṇissatī’’ti attānaṃ dānamukhe niyyātetvā ‘‘ime mama sarīraṃ sattīhi koṭṭetvā chiddāvachiddaṃ karonte na olokessāmī’’ti attano sīlakhaṇḍabhayena daḷhaṃ adhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhahitvā sīsaṃ bhogantare eva pavesetvā nipajji.
于是他们走上前去,抓住他的尾巴把他拖倒在地,用锋利的长矛在他身上八个地方刺穿,又把带刺的黑藤条从伤口处插进去,然后用八根杠子从八个地方把他抬起来,上了大路。大士从被长矛刺穿的那一刻起,连一个地方都没有睁开眼看他们。当他被八根杠子抬着走的时候,头垂下来,撞到地面。于是他们因为“他的头垂下来了”,就让他在大路中间躺下,用一根细矛刺进他的鼻孔,穿进绳子,把他的头拉起来,绑在杠子的一端,然后再抬起来继续上路。因此说道——
Atha naṃ te upagantvā naṅguṭṭhe gahetvā ākaḍḍhantā bhūmiyaṃ pātetvā tikhiṇasūlehi aṭṭhasu ṭhānesu vijjhitvā sakaṇṭakā kāḷavettayaṭṭhiyo pahāramukhehi pavesetvā aṭṭhasu ṭhānesu kājehi ādāya mahāmaggaṃ paṭipajjiṃsu. Mahāsatto sūlehi vijjhanato paṭṭhāya ekaṭṭhānepi akkhīni ummīletvā te na olokesi. Tassa aṭṭhahi kājehi ādāya nīyamānassa sīsaṃ olambitvā bhūmiṃ paharati . Atha naṃ ‘‘sīsamassa olambatī’’ti mahāmagge nipajjāpetvā sukhumena sūlena nāsāpuṭe vijjhitvā rajjukaṃ pavesetvā sīsaṃ ukkhipitvā kājakoṭiyaṃ laggetvā punapi ukkhipitvā maggaṃ paṭipajjiṃsu. Tena vuttaṃ –
婆阇之子们看见了,他们粗暴、残忍、毫无悲悯;
他们手里拿着棍棒和木槌,在那里朝我走了过来。
‘‘Addasaṃsu bhojaputtā, kharā luddā akāruṇā; Upagañchuṃ mamaṃ tattha, daṇḍamuggarapāṇino.
“他们刺穿了我的鼻子,又刺穿了我的尾巴和背脊骨。
他们把我架到扁担上,那些猎人子就这样把我抬走了。”
‘‘Nāsāya vinivijjhitvā, naṅguṭṭhe piṭṭhikaṇṭake; Kāje āropayitvāna, bhojaputtā hariṃsu ma’’nti.
这里,“猎人子”就是指猎人的儿子。“粗暴”是说他们性情硬狠,身体行为和言语行为都很粗恶。“残忍”是说他们凶恶可怕,心思凶恶可怖。“没有悲悯”就是没有怜悯心。“手里拿着棍棒和锤矛”是说他们手里拿着四方的棍棒。“刺穿鼻子”是为了穿进绳子,用细尖的签子刺穿鼻孔。“在尾巴和背脊骨节处”是说在尾巴部位以及背脊骨节附近等处刺穿,这是前后相连的意思。“抬上扁担”是说:在八个地方刺穿并绑好之后,在八个藤环上各穿一个,每一根扁担由两个猎人子各自扛在肩上。
Tattha bhojaputtāti luddaputtā. Kharāti kakkhaḷā, pharusakāyavacīkammantā. Luddāti dāruṇā, ghoramānasā. Akāruṇāti nikkaruṇā. Daṇḍamuggarapāṇinoti caturassadaṇḍahatthā. Nāsāya vinivijjhitvāti rajjukaṃ pavesetuṃ sukhumena sūlena nāsāpuṭe vijjhitvā. Naṅguṭṭhe piṭṭhikaṇṭaketi naṅguṭṭhappadese tattha tattha piṭṭhikaṇṭakasamīpe ca vinivijjhitvāti sambandho. Kāje āropayitvānāti aṭṭhasu ṭhānesu vinivijjhitvā baddhesu aṭṭhasu vettalatāmaṇḍalesu ekekasmiṃ ovijjhitaṃ ekekaṃ kājaṃ dve dve bhojaputtā attano attano khandhaṃ āropetvā.
90“以大海为边界的大地”,就是指以海洋为尽头的大地。“连同森林和山”,就是连同森林与山脉一起。所谓“用鼻息焚烧”:如果我当时愿意、想要发怒,从鼻孔放出气息,就能把这以大海为边界、连同森林和山脉的整片大地烧掉;鼻息刚一放出,就会把它化为灰烬。那时我的神通威力就是这么大。
90.Sasāgarantaṃ pathavinti samuddapariyantaṃ mahāpathaviṃ. Sakānanaṃ sapabbatanti saddhiṃ kānanehi pabbatehi cāti sakānanaṃ sapabbatañca. Nāsāvātena jhāpayeti sacāhaṃ icchamāno icchanto kujjhitvā nāsāvātaṃ vissajjeyyaṃ, samuddapariyantaṃ sakānanaṃ sapabbataṃ imaṃ mahāpathaviṃ jhāpeyyaṃ, saha nāsāvātavissajjanena chārikaṃ kareyyaṃ, etādiso tadā mayhaṃ ānubhāvo.
91即使这样,当他们用尖刺穿透我,又用长矛到处戳刺时,我心里仍然想:“我对那些猎人子不生气。”这是为了让我变得虚弱,也是为了把藤条穿进我身体。他们用硬木削成的锋利尖刺,在我身上八个地方刺穿,是为了让我虚弱;又用锐利的长矛在那里到处戳刺,是为了让我虚弱。我对那些残忍的猎人子仍然不生气。这就是我的戒波罗蜜。像这样具有大神力、如此决意的人,因为害怕戒被破坏,所以对他们不生气;这正是我完全不顾惜生命所行持的戒波罗蜜,也就是依戒而达到的究竟义波罗蜜。
91. Evaṃ santepi sūlehi vinivijjhante, koṭṭayantepi sattibhi. Bhojaputte na kuppāmīti dubbalabhāvakaraṇatthaṃ vettalatāpavesanatthañca sāradārūhi tacchetvā katehi tikhiṇasūlehi aṭṭhasu ṭhānesu vijjhantepi dubbalabhāvakaraṇatthaṃ tikhiṇāhi sattīhi tahiṃ tahiṃ koṭṭayantepi bhojaputtānaṃ luddānaṃ na kuppāmi. Esā me sīlapāramīti evaṃ mahānubhāvassa tathā adhiṭṭhahantassa yā me mayhaṃ sīlakhaṇḍabhayena tesaṃ akujjhanā, esā ekanteneva jīvitanirapekkhabhāvena pavattā mayhaṃ sīlapāramī, sīlavasena paramatthapāramīti attho.
另外,当菩萨被他们这样抬着走的时候,住在弥提罗城的一个叫阿罗罗的家长,带着五百辆车,坐在舒适的车上赶路,看见那些猎户之子抬着大士,生起悲悯,就问那些残忍的人:“这条龙要被带到哪里去?你们把他带走以后要做什么?”他们说:“这条龙的肉又香又嫩又厚,我们要煮了吃。”于是阿罗罗给了他们十六头拉车的牛、一份一份的金币,还有所有人穿的内衣和外衣,连他们妻子的衣服和首饰也给了,然后说:“朋友们,这位是具大威力的龙王,他凭自己的戒德,并没有对不起你们。你们让他受这样的苦,造下了大量非福。放了他吧。”那些猎人说:“他是我们喜欢的食物,我们以前也吃过很多蛇。不过,你的话我们应当尊重,所以我们会放了这条龙。”于是他们放了龙,让大士躺在地上。然后,这些生性粗暴的猎人抓住那些缠满荆棘、刺入他身体的黑藤条末端,开始用力往外拉。
Tathā pana bodhisatte tehi nīyamāne mithilanagaravāsī āḷāro nāma kuṭumbiko pañcasakaṭasatāni ādāya sukhayānake nisīditvā gacchanto te bhojaputte mahāsattaṃ harante disvā kāruññaṃ uppādetvā te ludde pucchi – ‘‘kissāyaṃ nāgo nīyati, netvā cimaṃ kiṃ karissathā’’ti? Te ‘‘imassa nāgassa maṃsaṃ sāduñca muduñca thūlañca pacitvā khādissāmā’’ti āhaṃsu. Atha so tesaṃ soḷasavāhagoṇe pasataṃ pasataṃ suvaṇṇamāsake sabbesaṃ nivāsanapārupanāni bhariyānampi tesaṃ vatthābharaṇāni datvā ‘‘sammā, ayaṃ mahānubhāvo nāgarājā, attano sīlaguṇena tumhākaṃ na dubbhi, imaṃ kilamantehi bahuṃ tumhehi apuññaṃ pasutaṃ, vissajjethā’’ti āha. Te ‘‘ayaṃ amhākaṃ manāpo bhakkho, bahū ca no uragā bhuttapubbā, tathāpi tava vacanaṃ amhehi pūjetabbaṃ, tasmā imaṃ nāgaṃ vissajjessāmā’’ti vissajjetvā mahāsattaṃ bhūmiyaṃ nipajjāpetvā attano kakkhaḷatāya tā kaṇṭakācitā āvutā kāḷavettalatā koṭiyaṃ gahetvā ākaḍḍhituṃ ārabhiṃsu.
这时,他看见龙王疲惫不堪,自己却毫无倦意,就用剑割断藤蔓,像按规矩替小孩从耳孔取出辟邪物那样,不让他受苦,慢慢地把他弄了出来。就在那时,那些猎人的儿子们把从龙鼻穿进去、套住他的束缚,也慢慢地解开了。大士朝东走了一会儿,满眼是泪,回头望着阿腊罗。猎人们走了一段路,心想:“这条蛇现在很虚弱,等它死的时候我们再把它捉走。”于是就躲了起来。阿腊罗向大士合掌,说道:“你走吧,大龙,愿那些猎人别再捉到你。”他跟着那条龙走了一小段路,就转身回去了。
Atha so nāgarājānaṃ kilamantaṃ disvā akilamentova asinā latā chinditvā dārakānaṃ kaṇṇavedhato paṭiharaṇaniyāmena adukkhāpento saṇikaṃ nīhari. Tasmiṃ kāle te bhojaputtā yaṃ bandhanaṃ tassa natthuto pavesetvā paṭimukkaṃ, taṃ bandhanaṃ saṇikaṃ mocayiṃsu. Mahāsatto muhuttaṃ pācīnābhimukho gantvā assupuṇṇehi nettehi āḷāraṃ olokesi. Luddā thokaṃ gantvā ‘‘urago dubbalo, matakāle gahetvāva naṃ gamissāmā’’ti nilīyiṃsu. Āḷāro mahāsattassa añjaliṃ paggayha ‘‘gaccheva kho tvaṃ, mahānāga, mā taṃ luddā puna gahesu’’nti vadanto thokaṃ taṃ nāgaṃ anugantvā nivatti.
菩萨去了龙宫,在那里没有耽搁,就带着庞大的随从队伍出了龙宫,前往阿罗逻那里,赞叹龙宫的庄严,然后带他到了龙宫,把三百名龙女送给他,给了他极大的荣耀,用天界的妙欲让他满足。阿罗逻在龙宫住了一年,享受了天界的妙欲之后,对龙王说:“善友,我想出家。”他拿了出家的用具,从那里离开,到了雪山地区,出家以后在那里住了很久。后来他四处游方,到了波罗奈,和波罗奈国王见了面。国王看到他威仪具足,生起了信心,问他:“你一定是从富贵家族中出家的吧,到底是什么原因让你出家?”他就把自己的出家因缘讲给国王听,从菩萨从猎人手中被释放讲起,把全部经过都告诉了国王,然后说道:
Bodhisatto nāgabhavanaṃ gantvā tattha papañcaṃ akatvā mahantena parivārena nikkhamitvā āḷāraṃ upasaṅkamitvā nāgabhavanassa vaṇṇaṃ kathetvā taṃ tattha netvā tīhi kaññāsatehi saddhiṃ mahantamassa yasaṃ datvā dibbehi kāmehi santappesi. Āḷāro nāgabhavane ekavassaṃ vasitvā dibbe kāme paribhuñjitvā ‘‘icchāmahaṃ, samma, pabbajitu’’nti nāgarājassa kathetvā pabbajitaparikkhāre gahetvā tato nikkhamitvā himavantappadesaṃ gantvā pabbajitvā tattha ciraṃ vasitvā aparabhāge cārikaṃ caranto bārāṇasiṃ patvā bārāṇasiraññā samāgato tena ācārasampattiṃ nissāya pasannena ‘‘tvaṃ uḷārabhogā maññe kulā pabbajito, kena nu kho kāraṇena pabbajitosī’’ti puṭṭho attano pabbajjākāraṇaṃ kathento luddānaṃ hatthato bodhisattassa vissajjāpanaṃ ādiṃ katvā sabbaṃ pavattiṃ rañño ācikkhitvā –
我已亲眼看见,人间的欲乐也是无常的,本质就是会变坏。
看到了欲乐中的过患,大王,我凭着信心出家了。
“就像树上的果实会掉落一样,年轻人、年长者都因身体坏灭而死去。
看到这一点之后,大王,我也出家了。确定无误的沙门生活,才是更好的。”
‘‘Diṭṭhā mayā mānusakāpi kāmā, asassatā vipariṇāmadhammā; Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, saddhāyahaṃ pabbajitomhi, rāja. ‘‘Dumapphalānīva patanti māṇavā, daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā; Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo’’ti. (jā. 2.17.191-192) –
他用这些偈颂来讲说法。
Imāhi gāthāhi dhammaṃ desesi.
国王听了之后——
Taṃ sutvā rājā –
“确实应亲近有智慧、多闻、善思多义之人;
阿罗罗啊,听闻龙与你之后,我将作不少福德。”
‘‘Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāgañca sutvāna tavañcaḷāra, kāhāmi puññāni anappakānī’’ti. (jā. 2.17.193) –
这时,那位苦行者对他说道:
Athassa tāpaso –
“真正应该亲近的,是那些有智慧、多闻、又善于思考种种道理的人。
国王啊,听了龙王和我的事之后,请你多做种种福德善行。”
‘‘Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāgañca sutvāna mamañca rāja, karohi puññāni anappakānī’’ti. (jā. 2.17.194) –
这样开示法之后,他就在那里住了四个月的雨安居,然后又前往雪山,终生修习四梵住,最终投生到梵天界。菩萨也终生奉持布萨戒,命终后生到天界。那位国王也做了布施等种种福德善行,随自己所造的业而投生相应之处。
Evaṃ dhammaṃ desetvā tattheva cattāro vassānamāse vasitvā puna himavantaṃ gantvā yāvajīvaṃ cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmalokūpago ahosi. Bodhisattopi yāvajīvaṃ uposathavāsaṃ vasitvā saggapuraṃ pūresi. Sopi rājā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato.
那时,阿罗逻仙人就是后来的舍利弗尊者,波罗奈国王就是阿难尊者,护螺龙王就是世尊。
Tadā āḷāro sāriputtatthero ahosi, bārāṇasirājā ānandatthero, saṅkhapālanāgarājā lokanātho.
他把自己的身体布施出去,这是布施波罗蜜。他天生就具备那样强烈的毒威,在遭受那样的痛苦时,戒依然没有破损,这是戒波罗蜜。他舍弃了像天界享乐那样的财富受用,从龙宫出来,去做沙门该做的事,这是出离波罗蜜。他心里盘算“为了布施等目的,应该做这件事、那件事”,这种安排是智慧波罗蜜。排除欲贪的念头,并且能安忍、精进,这是精进波罗蜜。安忍忍耐,是忍耐波罗蜜。真实地受持,是真实波罗蜜。坚定不移地受持和决意,是决意波罗蜜。从猎人们开始,对一切众生怀有慈爱和悲悯,这是慈爱波罗蜜。对于感受,以及对于有情与诸行所造成的伤害,内心保持平等中正,这是舍波罗蜜。这样就能得到十种波罗蜜。不过,因为戒波罗蜜特别超胜,所以教导中专门把它提出来讲。同样,在这里,菩萨的功德威力,应该按照《富利达多行》里“在百由旬的龙宫所在之处”等所说的方式,根据情况加以说明。
Tassa sarīrapariccāgo dānapāramī, tathārūpenapi visatejena samannāgatassa tathārūpāyapi pīḷāya sati sīlassa abhinnatā sīlapāramī, devabhogasampattisadisaṃ bhogaṃ pahāya nāgabhavanato nikkhamitvā samaṇadhammakaraṇaṃ nekkhammapāramī, ‘‘dānādiatthaṃ idañcidañca kātuṃ vaṭṭatī’’ti saṃvidahanaṃ paññāpāramī, kāmavitakkavinodanaṃ adhivāsanavīriyañca vīriyapāramī, adhivāsanakhanti khantipāramī, saccasamādānaṃ saccapāramī, acalasamādānādhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhānapāramī, bhojaputte upādāya sabbasattesu mettānuddayabhāvo mettāpāramī, vedanāya sattasaṅkhārakatavippakāresu ca majjhattabhāvo upekkhāpāramīti evaṃ dasa pāramiyo labbhanti. Sīlapāramī pana atisayavatīti katvā sā eva desanaṃ āruḷhā. Tathā idha bodhisattassa guṇānubhāvā ‘‘yojanasatike nāgabhavanaṭṭhāne’’tiādinā bhūridattacariyāyaṃ (cariyā. 2.11 ādayo) vuttanayeneva yathārahaṃ vibhāvetabbāti.
这里说的“这些”,就是指在这个品里列出的象王行等,以及紧接着的偈颂“象王、菩利达多”等,用摄颂的方式总括显示出来的九种行。它们全都以戒为力,因为从殊胜意义上说,它们是依戒波罗蜜的圆满而生起的,戒就是它们的力量,所以叫“戒力”。它们能资助那已成为究竟义波罗蜜的戒,也能通过修习来净化心相续,所以叫“资具”。因为还没有圆满无上的戒究竟义波罗蜜,所以它们还有欠缺,并非毫无欠缺,因此叫“有部分的”、“有残余的”。为什么这样说呢?他说:“保全了生命,从而守护戒。”意思是,在这些象王行等当中,我只是部分地保全了自己的生命来守护戒,并没有彻底舍弃生命。然而,当我作为护螺龙王时,我具有大神力、具足剧毒之威,在与那些猎人相遇时,无论之前还是之后,我都不对任何人作分别,只是一心为了守护戒律,把整个生命彻底交出、奉献,置于布施之门而舍予任何人。因此,正因如此,那戒波罗蜜才达到了究竟波罗蜜的境界,从而显示出:这就是我的戒波罗蜜。
Eteti ye hatthināgacariyādayo imasmiṃ vagge niddiṭṭhā anantaragāthāya ca ‘‘hatthināgo bhūridatto’’tiādinā uddānavasena saṅgahetvā dassitā nava cariyā, te sabbe visesato sīlapāramipūraṇavasena pavattiyā sīlaṃ balaṃ etesanti sīlabalā. Sīlassa paramatthapāramibhūtassa parikkharaṇato santānassa ca paribhāvanāvasena abhisaṅkharaṇato parikkhārā. Ukkaṃsagatāya sīlaparamatthapāramiyā asampuṇṇattā padeso etesaṃ atthi, na nippadesoti padesikā sappadesā. Kasmāti ce? Āha ‘‘jīvitaṃ parirakkhitvā, sīlāni anurakkhisa’’nti, yasmā etesu hatthināgacariyādīsu (cariyā. 2.1 ādayo) ahaṃ attano jīvitaṃ ekadesena parirakkhitvāva sīlāni anurakkhiṃ, jīvitaṃ na sabbathā pariccajiṃ, ekanteneva pana saṅkhapālassa me sato sabbakālampi jīvitaṃ yassa kassaci niyyattaṃ, saṅkhapālanāgarājassa pana me mahānubhāvassa uggavisatejassa sato samānassa sabbakālampi tehi luddehi samāgame tato pubbepi pacchāpi sato evaṃ puggalavibhāgaṃ akatvā yassa kassaci sīlānurakkhaṇatthameva jīvitaṃ ekaṃseneva niyyattaṃ nīyātitaṃ dānamukhe nissaṭṭhaṃ, tasmā sā sīlapāramīti yasmā cetadevaṃ, tasmā tena kāraṇena sā paramatthapāramibhāvaṃ pattā mayhaṃ sīlapāramīti dassetīti.
关于戒波罗蜜的详细说明
Sīlapāramivibhāvanassa