阿吉提品·第8篇 尸毗王本生行谊的注释
1. 阿吉帝品义注 · 135 段
第8篇 尸毗王本生行谊的注释巴利
8. Sivirājacariyāvaṇṇanā
51 51. 第八首偈颂里说的“在名为阿利塔的城中”,就是指那座名叫阿利塔城(ariṭṭhapura)的城市。当时有一位叫尸毗的刹帝利,他是根据族姓而得到“尸毗”这个名字的国王。巴利
51. Aṭṭhame ariṭṭhasavhaye nagareti ariṭṭhapuranāmake nagare. Sivi nāmāsi khattiyoti sivīti gottato evaṃnāmako rājā ahosi.
据说在过去,尸毗国的阿利塔城里,尸毗王治理国家时,大士投生为他的儿子。大家给他取名叫“尸毗王子”。他长大后,去了塔迦尸喇学习技艺,学成回来,向父王展示所学,得到了副王的位子。后来父王去世,他成了国王,舍弃四种不正之行,不破坏十种王法,依法治理国家。他在城的四座城门、城中央和自己的宫门前,建了六座布施堂,每天拿出六十万钱财,大行布施。每逢初八、十四、十五日,他亲自去布施堂,察看布施的情况。巴利
Atīte kira siviraṭṭhe ariṭṭhapuranagare sivirāje rajjaṃ kārente mahāsatto tassa putto hutvā nibbatti. ‘‘Sivikumāro’’tissa nāmamakaṃsu. So vayappatto takkasilaṃ gantvā uggahitasippo āgantvā pitu sippaṃ dassetvā uparajjaṃ labhitvā aparabhāge pitu accayena rājā hutvā agatigamanaṃ pahāya dasa rājadhamme akopetvā rajjaṃ kārento nagarassa catūsu dvāresu nagaramajjhe nivesanadvāreti cha dānasālāyo kāretvā devasikaṃ chasatasahassapariccāgena mahādānaṃ pavattesi. Aṭṭhamīcātuddasīpannarasīsu sayaṃ dānasālaṃ gantvā dānaggaṃ oloketi.
有一次,他在满月日的清晨,坐在撑起白伞的王座上,回想自己布施过的东西,发现没有任何外在的物品是自己没给过的,于是想:“外在的布施不能像内在的布施那样让我的心感到满足。唉,真希望我去布施堂的时候,有乞讨的人不求外在的物品,只向我求内在的东西。如果有人向我要身上的肉、血、头、心肉、眼睛、半个身体,甚至把整个身体要去做奴隶,我都能满足他的心愿,把它布施出去。”不过,巴利圣典里只是就眼睛这件事来说的。因此说:巴利
So ekadā puṇṇamadivase pātova samussitasetacchatte rājapallaṅke nisinno attanā dinnadānaṃ āvajjento bāhiravatthuṃ attanā adinnaṃ nāma adisvā ‘‘na me bāhirakadānaṃ tathā cittaṃ toseti, yathā ajjhattikadānaṃ, aho vata mama dānasālaṃ gatakāle koci yācako bāhiravatthuṃ ayācitvā ajjhattikameva yāceyya, sace hi me koci sarīre maṃsaṃ vā lohitaṃ vā sīsaṃ vā hadayamaṃsaṃ vā akkhīni vā upaḍḍhasarīraṃ vā sakalameva vā attabhāvaṃ dāsabhāvena yāceyya, taṃtadevassa adhippāyaṃ pūrento dātuṃ sakkomī’’ti cintesi. Pāḷiyaṃ pana akkhīnaṃ eva vasena āgatā. Tena vuttaṃ –
‘‘Nisajja pāsādavare, evaṃ cintesahaṃ tadā’’.
“ 只要是人间该布施的东西,我没有一样是不曾布施的。
就算有人向我乞讨眼睛,我也会毫不犹豫地布施给他。”巴利
‘‘Yaṃkiñci mānusaṃ dānaṃ, adinnaṃ me na vijjati; Yopi yāceyya maṃ cakkhuṃ, dadeyyaṃ avikampito’’ti.
这里说的“人间的布施”,是指普通人能拿出来的饮食等物。当菩萨心里生起这样广大的布施意愿时,帝释天神的黄毯石座就发热了。帝释天神观察其中的原因,看到菩萨的心愿后,对天众说:“尸毗王今天心想:‘如果现前有乞讨的人来向我要眼睛,我就把眼睛挖出来给他。’”接着又说:“他到底能不能真的布施出去呢?我还是先去试探他一下。”那时,菩萨正用十六瓶香水沐浴,佩戴好各种装饰,坐在装饰华丽的大象背上,前往布施的场所。帝释天神就化作一个年老体衰、双目失明的婆罗门,出现在菩萨视线所及的地方,站在一处高地上,伸出双手做出乞讨的姿势。菩萨让大象走到他面前,问道:“婆罗门,你想要什么?”盲婆罗门说:“因为您布施的愿心,赞叹之声已经不间断地传遍了整个世界,而我是个盲人,所以来向您乞求。”他就这样以接近的方式,乞求一只眼睛。因此说道:巴利
Tattha mānusaṃ dānanti pakatimanussehi dātabbadānaṃ annapānādi. Evaṃ pana mahāsattassa uḷāre dānajjhāsaye uppanne sakkassa paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. So tassa kāraṇaṃ āvajjento bodhisattassa ajjhāsayaṃ disvā ‘‘sivirājā ajja sampattayācakā cakkhūni ce yācanti, cakkhūni uppāṭetvā nesaṃ dassāmīti cintesī’’ti sakko devaparisāya vatvā ‘‘so sakkhissati nu kho taṃ dātuṃ, udāhu noti vīmaṃsissāmi tāva na’’nti bodhisatte soḷasahi gandhodakaghaṭehi nhatvā sabbālaṅkārehi paṭimaṇḍite alaṅkatahatthikkhandhavaragate dānaggaṃ gacchante jarājiṇṇo andhabrāhmaṇo viya hutvā tassa cakkhupathe ekasmiṃ unnatappadese ubho hatthe pasāretvā rājānaṃ jayāpetvā ṭhito bodhisattena tadabhimukhaṃ vāraṇaṃ pesetvā ‘‘brāhmaṇa, kiṃ icchasī’’ti pucchito ‘‘tava dānajjhāsayaṃ nissāya samuggatena kittighosena sakalalokasannivāso nirantaraṃ phuṭo, ahañca andho, tasmā taṃ yācāmī’’ti upacāravasena ekaṃ cakkhuṃ yāci. Tena vuttaṃ –
根据我的想法,帝释天神,这位诸天神之主;
坐在天众当中,他说了这番话。巴利
‘‘Mama saṅkappamaññāya, sakko devānamissaro; Nisinno devaparisāya, idaṃ vacanamabravi.
尸毗王有大神通,坐在殊胜的宫殿里,
他心里盘算着种种布施,却看不到有什么东西是不能布施的。巴利
‘‘Nisajja pāsādavare, sivirājā mahiddhiko; Cintento vividhaṃ dānaṃ, adeyyaṃ so na passati.
这是真的还是假的,让我来检验一下它。
诸位请稍候片刻,等我探知他的心思。巴利
‘‘Tathaṃ nu vitathaṃ netaṃ, handa vīmaṃsayāmi taṃ; Muhuttaṃ āgameyyātha, yāva jānāmi taṃ manaṃ.
浑身发抖,头发白了,皮肤皱巴巴的,被衰老折磨得病恹恹的。
他变成一个盲人的样子,走到国王面前。巴利
‘‘Pavedhamāno palitasiro, valigatto jarāturo; Andhavaṇṇova hutvāna, rājānaṃ upasaṅkami.
那时,他举起左臂和右臂,
他把双手合到头顶上,说了这番话。巴利
‘‘So tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu ca; Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, idaṃ vacanamabravi.
我恳求您,大王,依法行事的国家繁荣者;
你乐于布施的好名声,已经传遍天界和人间。巴利
‘‘‘Yācāmi taṃ mahārāja, dhammika raṭṭhavaḍḍhana; Tava dānaratā kitti, uggatā devamānuse.
“ 我的两只眼睛都瞎了、毁了;
请给我一只眼睛,您自己用一只眼睛也能过日子。”巴利
‘‘‘Ubhopi nettā nayanā, andhā upahatā mama; Ekaṃ me nayanaṃ dehi, tvampi ekena yāpayā’’’ti.
在这里,当他想念种种布施,或者反复思量自己布施过的种种外在可施之物时,就是“想念种种布施”的意思。他不觉得有什么是不能布施的:就像对外物一样,对自身内在的东西,他也不觉得那是不能布施、无法给出的,心里想的是“就算把双眼挖出来,我也要布施”。这就是这段话的意思。“这是真的还是假的?”意思是:对内在之物也不把它看成不可布施,而是看成可以布施的,这样思量,到底是真的,还是不真的?那时他举起左臂和右臂,意思是那时他举起左臂和右臂,即举起双臂。“使国土增长者”就是使国土增长。“你也要用一只眼睛来维持”意思是:你用一只眼睛看清路面的平坦与崎岖来维持自己的身体,我也用从你那里得到的一只眼睛来维持。巴利
Tattha cintento vividhaṃ dānanti attanā dinnaṃ vividhaṃ dānaṃ cintento, āvajjento dānaṃ vā attanā dinnaṃ vividhaṃ bāhiraṃ deyyadhammaṃ cintento. Adeyyaṃ so na passatīti bāhiraṃ viya ajjhattikavatthumpi adeyyaṃ dātuṃ asakkuṇeyyaṃ na passati, ‘‘cakkhūnipi uppāṭetvā dassāmī’’ti cintesīti adhippāyo. Tathaṃ nu vitathaṃ netanti etaṃ ajjhattikavatthunopi adeyyassa adassanaṃ deyyabhāveneva dassanaṃ cintanaṃ saccaṃ nu kho, udāhu, asaccanti attho. So tadā paggahetvāna, vāmaṃ dakkhiṇabāhu cāti vāmabāhuṃ dakkhiṇabāhuñca tadā paggahetvā, ubho bāhū ukkhipitvāti attho. Raṭṭhavaḍḍhanāti raṭṭhavaḍḍhīkara. Tvampi ekena yāpayāti ekena cakkhunā samavisamaṃ passanto sakaṃ attabhāvaṃ tvaṃ yāpehi, ahampi bhavato laddhena ekena yāpemīti dasseti.
大士听了这话,满心欢喜,心想:“我刚才坐在宫殿里动了这个念头才出来,而这人像是知道我的心一样,向我讨要眼睛。哎呀,我真是得了大利益!今天我的心愿就要圆满了!我要布施从未布施过的东西!”于是他生起了干劲。导师为了说明这件事的义理,说道:巴利
Taṃ sutvā mahāsatto tuṭṭhamānaso ‘‘idānevāhaṃ pāsāde nisinno evaṃ cintetvā āgato, ayañca me cittaṃ ñatvā viya cakkhuṃ yācati, aho vata me lābhā, ajja me manoratho matthakaṃ pāpuṇissati, adinnapubbaṃ vata dānaṃ dassāmī’’ti ussāhajāto ahosi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
闻彼语已我欢喜,踊跃策励心肃然;
生起欣敬合掌礼,我乃说此如是言。巴利
‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, haṭṭho saṃviggamānaso; Katañjalī vedajāto, idaṃ vacanamabraviṃ.
现在我想过之后,就从宫殿来到了这里;
你知道了我的心意,是为了求眼睛才来的。巴利
‘‘‘Idānāhaṃ cintayitvāna, pāsādato idhāgato; Tvaṃ mama cittamaññāya, nettaṃ yācitumāgato.
“ 啊,我的心愿真的实现了,我的想法也圆满了。
这前所未有的殊胜布施,今天我要施给乞求的人。”巴利
‘‘‘Aho me mānasaṃ siddhaṃ, saṅkappo paripūrito; Adinnapubbaṃ dānavaraṃ, ajja dassāmi yācake’’’ti.
这里,“tassa”指那位化作婆罗门形象的帝释天神。“haṭṭho”就是欢喜、满足。“saṃviggamānaso”是说内心受到触动:就好像这位婆罗门知道了我的心意一样,他来向我乞求眼睛;我想到自己这么久以来竟从未这样省察过,一直放逸度日,于是内心警醒震动。“vedajāto”就是生起了喜悦,也就是生起了喜与欢悦。“abravin”是我说的意思。“mānasaṃ”是指存在于心中的布施意愿,也就是生起“我要布施眼睛”的布施意愿,这是其含义。“saṅkappa”即心愿。“paripūrito”是圆满的意思,指这个愿已经成就。巴利
Tattha tassāti tassa brāhmaṇarūpadharassa sakkassa. Haṭṭhoti tuṭṭho. Saṃviggamānasoti mama cittaṃ jānitvā viya iminā brāhmaṇena cakkhu yācitaṃ, ettakaṃ kālaṃ evaṃ acintetvā pamajjito vatamhīti saṃviggacitto. Vedajātoti jātapītipāmojjo. Abravinti abhāsiṃ. Mānasanti manasi bhavaṃ mānasaṃ, dānajjhāsayo, ‘‘cakkhuṃ dassāmī’’ti uppannadānajjhāsayoti attho. Saṅkappoti manoratho. Paripūritoti paripuṇṇo.
这时,菩萨心想:“这位婆罗门好像知道我的心思,竟然向我乞求最难舍的眼睛。他会不会是受了哪位天神的指使?我先问问他。”这样想过之后,就去问那位婆罗门。因此,世尊在开示本生故事时说道:巴利
Atha bodhisatto cintesi – ‘‘ayaṃ brāhmaṇo mama cittācāraṃ ñatvā viya duccajampi cakkhuṃ maṃ yācati, siyā nu kho kāyaci devatāya anusiṭṭho bhavissati, pucchissāmi tāva na’’nti cintetvā taṃ brāhmaṇaṃ pucchi. Tenāha bhagavā jātakadesanāyaṃ –
“ 乞士啊,你是听了谁的指使,才来到这里乞求眼睛的?
你乞求的是极难舍弃的、人们说男人最难舍弃的眼睛。”巴利
‘‘Kenānusiṭṭho idhamāgatosi, vanibbaka cakkhupathāni yācituṃ; Suduccajaṃ yācasi uttamaṅgaṃ, yamāhu nettaṃ purisena duccaja’’nti.(jā. 1.15.53);
听了这话,化作婆罗门模样的帝释天神说道:巴利
Taṃ sutvā brāhmaṇarūpadharo sakko āha –
在天神当中,人们称他为善生主;在人间,人们则称他为摩伽婆。
听从他的指示,我作为乞讨者来到这里,是为了乞求眼睛。
“ 我是乞求者,向你乞求无上的布施;你既然已被恳请,就请把你的眼睛施舍给我。
请把无上的眼施舍给我,人们都说,那是男子汉难以舍弃的眼睛。”巴利
‘‘Yamāhu devesu sujampatīti, maghavāti naṃ āhu manussaloke; Tenānusiṭṭho idhamāgatosmi, vanibbako cakkhupathāni yācituṃ. ‘‘Vanibbato mayhaṃ vaniṃ anuttaraṃ, dadāhi te cakkhupathāni yācito; Dadāhi me cakkhupathaṃ anuttaraṃ, yamāhu nettaṃ purisena duccaja’’nti. (jā. 1.15.54-55);
你为了什么事来到这里,怀着什么样的目的?
愿你那些意图都能实现,婆罗门,愿你得到双眼。
“ 你只向我求一样东西,我却愿意把两样都给你。
具眼者,在众人注视下前行吧。
你希望什么,就愿你那个愿望实现。”巴利
‘‘Yena atthena āgacchi, yamatthamabhipatthayaṃ; Te te ijjhantu saṅkappā, labha cakkhūni brāhmaṇa. ‘‘Ekaṃ te yācamānassa, ubhayāni dadāmahaṃ; Sa cakkhumā gaccha janassa pekkhato, Yadicchase tvaṃ tada te samijjhatū’’ti. (jā. 1.15.56-57);
这里,vanibbakā(乞食者)是在称呼他。cakkhupathāni(眼所行处)是因为它是视觉发生的范围,所以这就是“眼”的名称。yamāhu(人们所说的)就是世间人们说“难舍”的那个。vanibbato(从乞食者那里)是指从乞求的人那里。vani 就是乞求的意思。te te(你那些)是指你——那个盲人的种种想法。sa cakkhumā(你成为有眼者)是说,你靠我的眼睛而成为有眼者。tada te samijjhatū(愿那件事对你成就)是说,你从我这里想要得到的,愿那个愿望对你实现。巴利
Tattha vanibbakāti taṃ ālapati. Cakkhupathānīti dassanassa pathabhāvato cakkhūnamevetaṃ nāmaṃ. Yamāhūti yaṃ loke ‘‘duccaja’’nti kathenti. Vanibbatoti yācantassa. Vaninti yācanaṃ. Te teti te tava tassa andhassa saṅkappā. Sa cakkhumāti so tvaṃ mama cakkhūhi cakkhumā hutvā. Tada te samijjhatūti yaṃ tvaṃ mama santikā icchasi, taṃ te samijjhatūti.
国王说完这些话,心里明白:“这个婆罗门说自己是受了帝释天神的指点才来到这里,看来他的眼睛真有可能靠这个办法恢复。”接着又想:“要让我当场挖出自己的眼睛送给他,实在不合适。”于是带着婆罗门进入后宫,坐上王座,叫人把一位名叫尸婆迦的医生请来。这时,整座城里都闹腾起来:“听说咱们国王要挖出自己的眼睛送给那个婆罗门!”于是国王的亲戚、将军等王室亲信、大臣、随从、市民和后宫妃嫔全都聚到一起,用各种办法劝阻国王。国王也不听从他们,因此说道:巴利
Rājā ettakaṃ kathetvā ‘‘ayaṃ brāhmaṇo sakkena anusiṭṭho idhāgatosmīti bhaṇati, nūna imassa iminā upāyena cakkhu sampajjissatī’’ti ñatvā ‘‘idheva mayā cakkhūni uppāṭetvā dātuṃ asāruppa’’nti cintetvā brāhmaṇaṃ ādāya antepuraṃ gantvā rājāsane nisīditvā sivakaṃ nāma vejjaṃ pakkosāpesi. Atha ‘‘amhākaṃ kira rājā akkhīni uppāṭetvā brāhmaṇassa dātukāmo’’ti sakalanagare ekakolāhalaṃ ahosi. Atha naṃ rañño ñātisenāpatiādayo rājavallabhā amaccā pārisajjā nāgarā orodhā ca sabbe sannipatitvā nānāupāyehi nivāresuṃ. Rājāpi ne anuvāresi tenāha –
天神啊,莫将眼施舍,莫将我等尽弃;
大王啊,请布施财宝,珍珠琉璃其数众多。
请赐予准备好的马车,大神,那善跑的骏马装饰良好;
大王,请把龙象赐给我,那披着金色鞍饰的象。
“ 犹如尸毗国众人,皆具轭、有车乘,常从四面围绕你;
大王啊,你今也当如是布施。”巴利
‘‘Mā no deva adā cakkhuṃ, mā no sabbe parākari; Dhanaṃ dehi mahārāja, muttā veḷuriyā bahū. ‘‘Yutte deva rathe dehi, ājānīye calaṅkate; Nāge dehi mahārāja, hemakappanavāsase. ‘‘Yathā taṃ sivayo sabbe, sayoggā sarathā sadā; Samantā parikireyyuṃ, evaṃ dehi rathesabhā’’ti. (jā. 1.15.58-60);
这时,国王说了三首偈颂:巴利
Atha rājā tisso gāthā abhāsi –
有人嘴上说“我要布施”,心里却对不布施起了执著;
他就像把掉在地上的套索,套到了自己脖子上。
有人嘴上说“我要布施”,心里却对不布施起了执著;
恶人变得更恶,最终落到阎魔的惩罚之地。
“ 凡有所乞求的,就该布施那所乞求的;不乞求的,就不布施那不乞求的。
我会把那件婆罗门向我乞求的东西布施给他。”巴利
‘‘Yo ve dassanti vatvāna, adāne kurute mano; Bhūmyaṃ so patitaṃ pāsaṃ, gīvāyaṃ paṭimuñcati. ‘‘Yo ve dassanti vatvāna, adāne kurute mano; Pāpā pāpataro hoti, sampatto yamasādhanaṃ. ‘‘Yañhi yāce tañhi dade, yaṃ na yāce na taṃ dade; Svāhaṃ tameva dassāmi, yaṃ maṃ yācati brāhmaṇo’’ti. (jā. 1.15.61-63);
这里,“mā no, devā”里的“no”只是个没有实义的语助词。“天神啊,请不要布施眼睛。”“请不要把我们全都舍弃”,意思是:请不要抛弃我们所有人。因为一旦您把眼睛布施出去,您就无法再治理国家,这样一来,我们就等于被您抛弃了——他们就是怀着这样的想法说出这番话的。“Parikireyyuṃ”的意思是“围绕、随侍”。“Evaṃ dehī”的意思是:您要这样布施——就像一个双眼完好的人会被臣民们长久围绕那样,您要布施的是财富,而不是眼睛;因为一旦把眼睛布施出去,那些臣民就不会再随侍您了。巴利
Tattha mā no, devāti noti nipātamattaṃ. Deva, mā cakkhuṃ adāsi. Mā no sabbe parākarīti amhe sabbe mā pariccaji. Akkhīsu hi dinnesu tvaṃ rajjaṃ na karissasi, evaṃ tayā mayaṃ pariccattā nāma bhavissāmāti adhippāyena evamāhaṃsu. Parikireyyunti parivāreyyuṃ. Evaṃ dehīti yathā taṃ avikalacakkhuṃ sivayo ciraṃ parivāreyyuṃ, evaṃ dehi dhanamevassa dehi, mā akkhīni, akkhīsu hi dinnesu na taṃ sivayo parivāressantīti dasseti.
“套上”就是穿进去、装进去。“由恶而更恶”是说,从低劣的人变成更卑劣的人。“到达阎魔之所”是说,他已经到了阎魔执行命令的地方,也就是附增地狱。因为乞求者求什么,施主就该给什么,不该给没求的东西。而这位婆罗门向我求的是眼睛,不是珍珠之类的财物,所以我才说要布施给他。巴利
Paṭimuñcatīti paṭipaveseti. Pāpā pāpataro hotīti lāmakā lāmakataro nāma hoti. Sampatto yamasādhananti yamassa āṇāpavattiṭṭhānaṃ ussadanirayaṃ esa patto nāma hoti. Yañhi yāceti yaṃ vatthuṃ yācako yācati, dāyakopi tadeva dadeyya, na ayācitaṃ, ayañca brāhmaṇo cakkhuṃ maṃ yācati, na muttādikaṃ dhanaṃ, taṃ dassāmīti vadati.
这时,他们问那位大士:“大王啊,您布施双眼,是希望得到寿命、容貌、快乐、力量等当中的哪一样呢?”那位大士回答说:“我不是为了求得今生的成就或来世的成就才布施的。这正是菩萨们一向修习的古道,也就是所谓的‘布施波罗蜜的圆满’。”因此才这样说——巴利
Atha naṃ ‘‘āyuādīsu kiṃ patthetvā cakkhūni desi devā’’ti pucchiṃsu. Mahāpuriso ‘‘nāhaṃ diṭṭhadhammikaṃ samparāyikaṃ vā sampattiṃ patthetvā demi, api ca bodhisattānaṃ āciṇṇasamāciṇṇo porāṇakamaggo esa, yadidaṃ dānapāramipūraṇaṃ nāmā’’ti āha. Tena vuttaṃ –
大王啊,您是想要寿命、容貌、快乐,还是力量,才这样布施呢?
尸毗王啊,作为人中无上之王,您怎么会为了来世而施舍双眼呢?
“ 我布施这个,并不是为了名声,也不求儿子、财富或国土。
这是善人们自古以来就一直修行的法,正因为这样,我的心才乐于布施。”巴利
‘‘Āyuṃ nu vaṇṇaṃ nu sukhaṃ balaṃ nu, kiṃ patthayāno nu janinda desi; Kathañhi rājā sivinaṃ anuttaro, cakkhūni dajjā paralokahetu. ‘‘Na vāhametaṃ yasasā dadāmi, na puttamicche na dhanaṃ na raṭṭhaṃ; Satañca dhammo carito purāṇo, icceva dāne ramate mano mamā’’ti. (jā. 1.15.64-65);
其中,所谓为了来世,大王,像您这样有智慧的人,怎么会舍弃像帝释天神成就那样现世就能享有的自在,为了来世而布施双眼呢?巴利
Tattha paralokahetūti, mahārāja, kathaṃ nāma tumhādiso paṇḍitapuriso sakkasampattisadisaṃ sandiṭṭhikaṃ issariyaṃ pahāya paralokahetu cakkhūni dadeyyāti.
我不是为了名声才这样做,也不是为了天界或人间的权势才这样做。此外,这是百千菩萨们为了成佛而修行、所行、所实践、所积累的古道。正是因为这个缘故,我的心才这样唯独乐于布施。巴利
Na vāhanti na ve ahaṃ. Yasasāti dibbassa vā mānusassa vā issariyassa kāraṇā, apica sataṃ bodhisattānaṃ dhammo buddhakārako carito ācarito āciṇṇo purātano icceva iminā kāraṇena dāneyeva īdiso mama mano niratoti.
国王这样说完,让大臣们明白之后,就命令尸婆迦医生:“来,尸婆迦,赶快把我的两只眼睛挖出来,布施给这位婆罗门,放在他手里。”因此才这样说:巴利
Evañca pana vatvā rājā amacce saññāpetvā sivakaṃ vejjaṃ āṇāpesi – ‘‘ehi, sivaka, mama ubhopi akkhīni imassa brāhmaṇassa dātuṃ sīghaṃ uppāṭetvā hatthe patiṭṭhapehī’’ti. Tena vuttaṃ –
来吧,尸毗,起来吧,别拖延,别发抖。
把我的两只眼睛都挖出来,布施给这个乞讨的人吧。巴利
‘‘Ehi sivaka uṭṭhehi, mā dandhayi mā pavedhayi; Ubhopi nayanaṃ dehi, uppāṭetvā vanibbake.
“ 从那以后,他受到我的催促,尸婆迦便顺从我的话去做了。
他取出来之后,布施给了乞讨的人,就像把多罗果核施予乞丐一样。”巴利
‘‘Tato so codito mayhaṃ, sivako vacanaṃkaro; Uddharitvāna pādāsi, tālamiñjaṃva yācake’’ti.
在这件事上,“起来”的意思是:你要发起精进之力。这是在说:在我布施眼睛这件事上,你要尽到助伴的职责。“别迟延”的意思是:不要拖延。因为这是我长久以来所希求的、极其难得的最殊胜布施时机,如今已经得到,千万不要错过——这就是他的用意。“别颤抖”的意思是:不要由于“我正在挖出国王的眼睛”这一想法的恐惧而颤抖,不要弄得身体发抖。“两眼”就是两只眼睛。“对乞者”是指对我这个乞求者。“拔出后给予”是说:那位医生从国王的眼窝里把两只眼睛都挖出来,然后交到国王手中。巴利
Tattha uṭṭhehīti uṭṭhānavīriyaṃ karohi. Imasmiṃ mama cakkhudāne sahāyakiccaṃ karohīti dasseti. Mā dantayīti mā cirāyi. Ayañhi atidullabho cirakālaṃ patthito mayā uttamo dānakkhaṇo paṭiladdho, so mā virajjhīti adhippāyo. Mā pavedhayīti ‘‘amhākaṃ rañño cakkhūni uppāṭemī’’ti cittutrāsavasena mā vedhayi sarīrakampaṃ mā āpajji. Ubhopinayananti ubhopi nayane. Vanibbaketi yācakassa mayhanti mayā. Uddharitvāna pādāsīti so vejjo rañño akkhikūpato ubhopi akkhīni uppāṭetvā rañño hatthe adāsi.
他布施时,并不是先用刀把眼睛挖出来再给。他心想:“像我这样训练有素的医生,在国王的眼睛上动刀,是不合适的。”于是他研磨药物,用药物粉末处理青莲花,让国王嗅闻右眼,眼睛转动了,苦受生起。他又处理了一次,再让国王嗅闻,眼睛从眼窝里脱出,更强烈的苦受生起。第三次,他用更强烈的药力处理后,再凑近让国王嗅闻,眼睛因药力而旋转,从眼窝里脱出,悬挂在筋腱上,极剧烈的苦受生起,鲜血流出,连身上穿的衣服也被血浸湿了。后宫的妃嫔和大臣们扑倒在国王脚下,放声悲叹:“陛下,不要布施眼睛!陛下,不要布施眼睛!”巴利
Dento ca na satthakena uddharitvā adāsi. So hi cintesi – ‘‘ayuttaṃ mādisassa susikkhitavejjassa rañño akkhīsu satthapātana’’nti bhesajjāni ghaṃsetvā bhesajjacuṇṇena nīluppalaṃ paribhāvetvā dakkhiṇakkhiṃ upasiṅghāpesi, akkhi parivatti, dukkhā vedanā uppajji. So paribhāvetvā punapi upasiṅghāpesi, akkhi akkhikūpato mucci, balavatarā vedanā udapādi, tatiyavāre kharataraṃ paribhāvetvā upanāmesi, akkhi osadhabalena paribbhamitvā akkhikūpato nikkhamitvā nhārusuttakena olambamānaṃ aṭṭhāsi, adhimattā vedanā udapādi, lohitaṃ pagghari, nivatthasāṭakāpi lohitena temiṃsu. Orodhā ca amaccā ca rañño pādamūle patitvā ‘‘deva, akkhīni mā dehi, deva, akkhīni mā dehī’’ti mahāparidevaṃ parideviṃsu.
国王忍着疼痛,对医生说:“孩子,别磨蹭了。”医生回答:“好的,陛下。”他用左手按住国王的眼睛,右手拿起刀,割断眼筋,取出眼睛,放在菩萨的手上。菩萨用左眼看着那只右眼,虽然被布施的喜悦压过,但仍在感受着痛苦,他喊道:“来,婆罗门!”把婆罗门叫过来后,把眼睛布施给他,说道:“比起我这只眼睛,圆满具足一切的眼——一切智眼,比它可爱百倍、千倍、十万倍。愿我这次布施眼睛的功德,能成为我证得那一切智眼的助缘。”婆罗门拿起那只眼睛,安进自己的眼眶里。凭借菩萨的威德力,那只眼睛在他眼眶中就像一朵盛开的青莲花一样显现出来。菩萨用左眼看到婆罗门那只眼睛,心想:“啊,我这眼睛布施得太好了!”内心涌起的喜悦遍满全身,没有一丝间隙,于是又把另一只眼睛也布施了出去。帝释天神也照样做了一遍,然后走出王宫,在众人注视之下离开都城,回到天界去了。巴利
Rājā vedanaṃ adhivāsetvā ‘‘tāta, mā papañcaṃ karī’’ti āha. So ‘‘sādhu, devā’’ti vāmahatthena akkhiṃ dhāretvā dakkhiṇahatthena satthakaṃ ādāya akkhisuttakaṃ chinditvā akkhiṃ gahetvā mahāsattassa hatthe ṭhapesi. So vāmakkhinā dakkhiṇakkhiṃ oloketvā pariccāgapītiyā abhibhuyyamānaṃ dukkhavedanaṃ vedento ‘‘ehi, brāhmaṇā’’ti brāhmaṇaṃ pakkosāpetvā ‘‘mama ito cakkhuto sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena samantacakkhumeva piyataraṃ, tassa me idaṃ akkhidānaṃ paccayo hotū’’ti brāhmaṇassa akkhiṃ adāsi. So taṃ ukkhipitvā attano akkhimhi ṭhapesi, taṃ tassānubhāvena vikasitanīluppalaṃ viya hutvā upaṭṭhāsi. Mahāsatto vāmakkhinā tassa taṃ akkhiṃ disvā ‘‘aho sudinnaṃ mayā akkhī’’ti antosamuggatāya pītiyā nirantaraṃ phuṭasarīro hutvā aparampi adāsi. Sakkopi taṃ tatheva katvā rājanivesanā nikkhamitvā mahājanassa olokentasseva nagarā nikkhamitvā devalokameva gato.
国王的眼睛没过多久就不再是空洞的眼窝,新长出的肉团像毛毯球一样鼓起来,把眼眶填满,变得像彩绘的画像一样,痛受也断了。那时,大士在王宫里住了几天,心想:“一个瞎子要王位有什么用?”于是把王位交给大臣们,打算去园林出家,修行沙门之法。他把这件事告诉大臣们,说:“让一个人在我身边,负责给我洗脸漱口等事;在我大小便的地方,也给我系上绳子。”说完,他乘轿子前去,在池塘边的王座上坐下。大臣们礼敬之后便退下了。菩萨也忆念起自己的布施。就在那一刻,帝释天神的座位发热了。帝释天神看到后,心想:“我要给大王一个恩典,让他的眼睛恢复如常。”于是来到菩萨身边,故意发出脚步声。大士问道:“是谁?”巴利
Rañño nacirasseva akkhīni āvāṭabhāvaṃ appattāni kambalageṇḍukaṃ viya uggatena maṃsapiṇḍena pūretvā cittakammarūpassa viya ruhiṃsu, vedanā pacchijji. Atha mahāsatto katipāhaṃ pāsāde vasitvā ‘‘kiṃ andhassa rajjenāti amaccānaṃ rajjaṃ niyyātetvā uyyānaṃ gantvā pabbajitvā samaṇadhammaṃ karissāmī’’ti cintetvā amaccānaṃ tamatthaṃ ārocetvā ‘‘mukhadhovanādidāyako eko puriso mayhaṃ santike hotu, sarīrakiccaṭṭhānesupi me rajjukaṃ bandhathā’’ti vatvā sivikāya gantvā pokkharaṇitīre rājapallaṅke nisīdi. Amaccāpi vanditvā paṭikkamiṃsu. Bodhisattopi attano dānaṃ āvajjesi. Tasmiṃ khaṇe sakkassa āsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Sakko taṃ disvā ‘‘mahārājassa varaṃ datvā cakkhuṃ paṭipākatikaṃ karissāmī’’ti bodhisattassa samīpaṃ gantvā padasaddamakāsi. Mahāsattena ca ‘‘ko eso’’ti vutte –
“ 我是帝释天王,特意来到你身边。
最殊胜的恩赐,请你许下吧,国王仙——无论你心里想要什么。”巴利
‘‘Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike; Varaṃ varassu rājīsi, yaṃ kiñci manasicchasī’’ti. (jā. 1.15.71) –
“ 帝释天神啊,我财富丰足,兵众库藏亦非微薄;
今我身为盲人,唯有一死,方惬我心。”巴利
‘‘Pahūtaṃ me dhanaṃ sakka, balaṃ koso canappako; Andhassa me sato dāni, maraṇaññeva ruccatī’’ti. (jā. 1.15.72) –
听到这话,帝释天神就对他说:“尸毗王,你到底是想死才觉得死好,还是因为失明?”国王回答:“是因为失明,尊者。”帝释天神说:“大王,布施并不只是为了来世的利益才做的,它也能成为现世利益的助缘。所以,你就依靠自己布施所修的福德来作真实语吧,凭那份福德的力量,你的眼睛就会生出来。”听到这话,国王说:“既然如此,我确实好好地做过大布施。”说完,他就开始作真实语……巴利
Vutte atha naṃ sakko āha – ‘‘sivirāja, kiṃ pana tvaṃ maritukāmo hutvā maraṇaṃ rocesi, udāhu andhabhāvenā’’ti. Andhabhāvena, devāti. ‘‘Mahārāja, dānaṃ nāma na kevalaṃ samparāyatthameva diyyati, diṭṭhadhammatthāyapi paccayo hoti, tasmā tava dānapuññameva nissāya saccakiriyaṃ karohi, tassa baleneva te cakkhu uppajjissatī’’ti vutte ‘‘tena hi mayā mahādānaṃ sudinna’’nti vatvā saccakiriyaṃ karonto –
“ 种种族姓诸乞人,皆来我前求布施;
其中凡有乞我者,彼亦为我心所爱。
凭这句真实的话,愿我的眼睛重新长出来。”巴利
‘‘Ye maṃ yācitumāyanti, nānāgottā vanibbakā; Yopi maṃ yācate tattha, sopi me manaso piyo; Etena saccavajjena, cakkhu me upapajjathā’’ti. (jā. 1.15.74) –
在这里,凡是来向我乞求的人,即使在他们当中,有人嘴里说出“请把某某东西给我”这样的话来向我乞求,这个人也是我心里所喜爱的。所谓“凭此”,意思是:如果一切乞求者都确实是我所喜爱的,那么我所说的就是真话;凭这真实语,愿我的一只眼睛生起,让它生起。巴利
Tattha ye manti ye maṃ yācitumāgacchanti, tesupi āgatesu yo imaṃ nāma dehīti vācaṃ nicchārento maṃ yācate, sopi me manaso piyo. Etenāti sace mayhaṃ sabbepi yācakā piyā, saccamevetaṃ mayā vuttaṃ, etena me saccavacanena ekaṃ cakkhu upapajjatha uppajjatūti.
他话音刚落,第一只眼就立刻生起了。为了让第二只眼也生起,他接着说道——巴利
Athassa vacanasamanantarameva paṭhamaṃ cakkhu udapādi. Tato dutiyassa uppajjanatthāya –
那位婆罗门为了向我乞讨,来到我跟前说:请把你的眼睛给我。
我把双眼布施给了那位前来乞讨的婆罗门。
“ 更胜之喜与无量悦意充溢我心,
以此真实语,愿我第二眼得生。”巴利
‘‘Yaṃ maṃ so yācituṃ āgā, dehi cakkhunti brāhmaṇo; Tassa cakkhūni pādāsiṃ, brāhmaṇassa vanibbato. ‘‘Bhiyyo maṃ āvisī pīti, somanassañcanappakaṃ; Etena saccavajjena, dutiyaṃ me upapajjathā’’ti. (jā. 1.15.75-76) –
在这里,“yaṃ maṃ”就是“yo maṃ”(那个“我”)。“so”指那位乞求眼睛的婆罗门。“āgā”意思是“来了”。“vanibbato”指“正在乞求的人”。“maṃ āvisī”的意思是:把双眼布施给婆罗门之后,即使在黑暗中也完全不把那样的感受当回事,反而这样省察——“啊,我的布施真是苏定那!”——于是更强的、更殊胜的喜进入了我。而“somanassañcanappaka”指无量的悦意生起。“etena”的意思是:如果那时我确实生起了无量的喜与悦意,那么我所说的这句话就是真实的;凭这真实语,愿我的第二只眼也生出来。巴利
Tattha yaṃ manti yo maṃ. Soti so cakkhuyācako brāhmaṇo. Āgāti āgato. Vanibbatoti yācantassa. Maṃ āvisīti brāhmaṇassa cakkhūni datvā andhakālepi tathārūpaṃ vedanaṃ agaṇetvā ‘‘aho sudinnaṃ me dāna’’nti paccavekkhantaṃ maṃ bhiyyo atirekatarā pīti āvisi. Somanassañcanappakanti aparimāṇaṃ somanassaṃ uppajji. Etenāti sace tadā mama anappakaṃ pītisomanassaṃ uppannaṃ, saccamevetaṃ mayā vuttaṃ, etena me saccavacanena dutiyampi cakkhu upapajjatūti.
就在那一刹那,第二只眼也生了出来。不过,他这两只眼既不是天生的肉眼,也不是天眼。因为布施给帝释婆罗门的眼睛,已经不可能再恢复成普通肉眼;而眼根已经损坏的人,也不可能生起天眼。但按照前面所说的道理,由于他对自己布施的喜悦——无论初、中、后都没有颠倒——以喜悦遍满之力而生起的这些眼,被称为“谛波罗蜜眼”。因此说:巴利
Taṃkhaṇaññeva dutiyampi cakkhu udapādi. Tāni panassa cakkhūni neva pākatikāni, na dibbāni. Sakkabrāhmaṇassa hi dinnaṃ cakkhuṃ puna pākatikaṃ kātuṃ na sakkā, upahatacakkhuno ca dibbacakkhu nāma nuppajjati, vuttanayena panassa ādimajjhapariyosānesu aviparītaṃ attano dānapītiṃ upādāya pītipharaṇavasena nibbattāni ‘‘saccapāramitācakkhūnī’’ti vuttāni. Tena vuttaṃ –
“ 我在布施、在给予、在已施之时,都保持正念。
心没有别样,只因觉悟之故。”巴利
‘‘Dadamānassa dentassa, dinnadānassa me sato; Cittassa aññathā natthi, bodhiyāyeva kāraṇā’’ti.
在这里,dadamānassa 是指为了布施眼睛、正被医生挖出眼睛的人;dentassa 是指把挖出来的眼睛放到帝释天神所化婆罗门手中的人;dinnadānassa 是指已经完成了眼睛布施的人;cittassa aññathā 是指布施之心发生了变化;bodhiyāyeva kāraṇā 的意思是,那也只是为了成就一切知智的因。巴利
Tattha dadamānassāti cakkhūni dātuṃ vejjena uppāṭentassa. Dentassāti uppāṭitāni tāni sakkabrāhmaṇassa hatthe ṭhapentassa. Dinnadānassāti cakkhudānaṃ dinnavato. Cittassa aññathāti dānajjhāsayassa aññathābhāvo. Bodhiyāyeva kāraṇāti tañca sabbaññutaññāṇasseva hetūti attho.
66 66. 正是因为一切知智极其难得,我才做了这样极其难行的事,并不是因为讨厌眼睛,也不是因为厌恶自己的身体。为了说明这一点,他说出了结尾的偈颂“na me dessā”。其中,“attā na me na dessiyo”里的第一个“na”只是语气助词。意思是:我不该对自己生气,不该厌恶自己。也有读作“Attānaṃ me na dessiyaṃ”的,意思是:我不厌恶自己,我不该生气,我不该生气,我不应被自己生气。也有读作“Attāpi me na dessiyo”的,意思是:甚至自己也不该被厌恶。“Adāsahan”意思是我布施了。也有读作“Adāsihan”的。巴利
66. Sabbaññutaññāṇassa sudullabhatāya evaṃ sudukkaraṃ mayā katanti na cakkhūnaṃ na attabhāvassapi appiyatāyāti dassento ‘‘na me dessā’’ti osānagāthamāha. Tattha attā na me na dessiyoti paṭhamo na-kāro nipātamatto. Attā na me kujjhitabbo, na appiyoti attho. ‘‘Attānaṃ me na dessiya’’ntipi pāṭho. Tassattho – me attānaṃ ahaṃ na dessiyaṃ na kujjheyyaṃ na kujjhituṃ arahāmi na so mayā kujjhitabboti. ‘‘Attāpi me na dessiyo’’tipi paṭhanti. Adāsahanti adāsiṃ ahaṃ. ‘‘Adāsiha’’ntipi pāṭho.
那时,因为菩萨的真实誓言,他的双眼重新长了出来;靠着帝释天神的威力,所有王室随从全都聚集到了一起。这时,帝释天神站在众人中间的虚空中,巴利
Tadā pana bodhisattassa saccakiriyāya cakkhūsu uppannesu sakkānubhāvena sabbā rājaparisā sannipatitāva ahosi. Athassa sakko mahājanamajjhe ākāse ṭhatvā –
这些偈颂是如法说出的,尸毗国的增盛者;
你那双眼睛,显现成了天界的眼睛。
“ 穿墙而过,穿过石壁,越过整座山。
愿你的双眼能在周围一百由旬之内都看得见。”巴利
‘‘Dhammena bhāsitā gāthā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhana; Etāni tava nettāni, dibbāni paṭidissare. ‘‘Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ; Samantā yojanasataṃ, dassanaṃ anubhontu te’’ti. (jā. 1.15.77-78) –
他用这些偈颂赞叹之后,就回到了天界。菩萨则被大众围绕,受到盛大的恭敬,进入城中,在宫门前布置好的大帐幕里,坐在张着白伞的王座上,为那些因菩萨重获视力而满心欢喜踊跃、前来观看的城市居民、乡村民众和王室眷属说法:巴利
Imāhi gāthāhi thutiṃ katvā devalokameva gato. Bodhisattopi mahājanaparivuto mahantena sakkārena nagaraṃ pavisitvā rājagehadvāre susajjite mahāmaṇḍape samussitasetacchatte rājapallaṅke nisinno cakkhupaṭilābhena tuṭṭhahaṭṭhapamuditānaṃ daṭṭhuṃ āgatānaṃ nāgarānaṃ jānapadānaṃ rājaparisāya ca dhammaṃ desento –
在这世上,有谁被人乞求时,会不肯施舍财物,甚至不肯施舍殊胜的、自己非常珍爱的东西呢?
来吧,所有尸毗人们都聚集到这里了,今天你们就来看看我的天眼吧。
能穿过墙壁,能穿过石壁,也能越过山岭。
四面八方一百由旬之内,众生都能看见我。
众生此世生命中,无有比布施更殊胜者;
我施人间肉眼,得获天眼。
“ 看到这个,尸毗国的人们啊,你们要布施,要享用。
布施之后又享用,各自随自己的能力,无可指责地往生到天界之处。”巴利
‘‘Ko nīdha vittaṃ na dadeyya yācito, api visiṭṭhaṃ supiyampi attano; Tadiṅgha sabbe sivayo samāgatā, dibbāni nettāni mamajja passatha. ‘‘Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ; Samantā yojanasataṃ, dassanaṃ anubhonti me. ‘‘Na cāgamattā paramatthi kiñci, maccānaṃ idha jīvite; Datvāna mānusaṃ cakkhuṃ, laddhaṃ me cakkhu amānusaṃ. ‘‘Etampi disvā sivayo, detha dānāni bhuñjatha; Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, aninditā saggamupetha ṭhāna’’nti. (jā. 1.15.79-82) –
他说了这些偈颂。其中,“依法而说”,大王,意思是这些偈颂是依真实法理、依其本性而说的。“天眼”指具足天威神力的眼。“显现”就是显现出来。“穿墙”指墙的另一边。“透岩”指岩石的另一边。“越过”指跨越过去。意思是,让它们享受到周围十方一百由旬范围内的色相显现,使之顺利。巴利
Imā gāthā abhāsi. Tattha dhammena bhāsitāti, mahārāja, imā te gāthā dhammena sabhāveneva bhāsitā. Dibbānīti dibbānubhāvayuttāni. Paṭidissareti paṭidissanti. Tirokuṭṭanti parakuṭṭaṃ. Tiroselanti paraselaṃ. Samatiggayhāti atikkamitvā. Samantā dasadisā yojanasataṃ rūpadassanaṃ anubhontu sādhentu.
“这里是谁?”就是问“此处有谁?”。“即使殊胜”是说即使是最上等的。“没有比布施更殊胜的”是说,从布施的分量来看,再没有别的什么更殊胜了。“在此活命”指在这个有生命的世界里。也有人读作“在此世间活着”,意思是说在此世间活着的众生。“非人”指我获得的天眼。由于这个原因,应当知道“除了布施之外,没有更殊胜的”。“见此已”就是见到我所获得的这个天眼之后。巴利
Ko nīdhāti ko nu idha. Api visiṭṭhanti uttamampi samānaṃ. Na cāgamattāti cāgappamāṇato aññaṃ varaṃ nāma natthi. Idha jīviteti imasmiṃ jīvaloke. ‘‘Idha jīvata’’ntipi paṭhanti. Imasmiṃ loke jīvamānānanti attho. Amānusanti dibbacakkhu mayā laddhaṃ, iminā kāraṇena veditabbametaṃ ‘‘cāgato uttamaṃ nāma natthī’’ti. Etampi disvāti etaṃ mayā laddhaṃ dibbacakkhuṃ disvāpi.
就这样,他用这四首偈颂,不仅在那一个时刻,还在每半个月的布萨日聚集大众,为他们说法。大众听了之后,修布施等福德,成为趣向天界者。巴利
Iti imāhi catūhi gāthāhi na kevalaṃ tasmiṃyeva khaṇe, atha kho anvaddhamāsampi uposathe mahājanaṃ sannipātetvā dhammaṃ desesi. Taṃ sutvā mahājano dānādīni puññāni katvā devalokaparāyano ahosi.
那时,那位医生就是阿难尊者,帝释天神就是阿那律尊者,其余的随从都是佛陀的弟子众,而尸毗王就是世间怙主佛陀。巴利
Tadā vejjo ānandatthero ahosi, sakko anuruddhatthero, sesaparisā buddhaparisā, sivirājā lokanātho.
他的诸波罗蜜,在这里也应当依照前面所说的方式,按各自相应的类别来确定。同样,他日复一日地行持无量的大布施,从来没有哪种外在的布施物是他过去不曾施过的;即使这样,他心里仍不满足,心想:我怎样才能把自身内在的东西布施出去呢?什么时候才会有人来向我乞求内在的布施物呢?如果有人来乞求我心脏的肉,我就用小刀把它取出来给他,就像从清澈的水中取出一朵带茎的莲花一样,把那滴着血滴的心脏取出来给他。如果有人来乞求我身上的肉,我就把身上的肉割下来给他,就像用刮刀剥取棕榈糖的薄片一样。如果有人来乞求我的血,我就用剑刺穿身体,或者投身到榨油机的碾口里,把递过来的容器装满血给他。如果有人对我说:“我家里活计忙不过来,你去给我做奴仆的活。”我就脱掉王者的装束,向他表明“我是你的人”,为他做奴仆的工作。如果有人来乞求我的眼睛,我就把眼睛挖出来给他,就像取出多罗树的树髓一样。只有已经达到不与凡夫共通的殊胜自在境界的大菩萨,才会生起这样独特、崇高、广大的思惟。当他遇到来求取眼睛的人时,即使大臣和随从等人出面阻拦,他也不理会他们的话,而是按照自己心中所想去做,从而体验到极大的喜悦;由于这种喜悦之心的真实不虚,他在帝释天神面前立下真实誓言,由此他的眼睛恢复了正常,而那双眼睛也具足了天界威神力。像这样,应当了知大士功德威力的种种表现。巴利
Tassa idhāpi vuttanayeneva yathārahaṃ pāramiyo niddhāretabbā. Tathā divase divase yathā adinnapubbaṃ bāhiradeyyadhammavatthu na hoti, evaṃ aparimitaṃ mahādānaṃ pavattentassa tena aparituṭṭhassa kathaṃ nu kho ahaṃ ajjhattikavatthukaṃ dānaṃ dadeyyaṃ, kadā nu kho maṃ koci āgantvā ajjhattikaṃ deyyadhammaṃ yāceyya, sace hi koci yācako me hadayamaṃsassa nāmaṃ gaṇheyya, kaṇayena naṃ nīharitvā pasannaudakato sanāḷaṃ padumaṃ uddharanto viya lohitabinduṃ paggharantaṃ hadayaṃ nīharitvā dassāmi. Sace sarīramaṃsassa nāmaṃ gaṇheyya, avalekhanena tālaguḷapaṭalaṃ uppāṭento viya sarīramaṃsaṃ uppāṭetvā dassāmi. Sace lohitassa nāmaṃ gaṇheyya, asinā vijjhitvā yantamukhe vā patitvā upanītaṃ bhājanaṃ pūretvā lohitaṃ dassāmi. Sace pana koci ‘‘gehe me kammaṃ nappavattati, tattha me dāsakammaṃ karohī’’ti vadeyya, rājavesaṃ apanetvā tassa attānaṃ sāvetvā dāsakammaṃ karissāmi. Sace vā pana koci akkhīnaṃ nāmaṃ gaṇheyya, tālamiñjaṃ nīharanto viya akkhīni uppāṭetvā tassa dassāmīti evaṃ anaññasādhāraṇavasībhāvappattānaṃ mahābodhisattānaṃyeva āveṇikā uḷāratarā parivitakkuppatti, cakkhuyācakaṃ labhitvā amaccapārisajjādīhi nivāriyamānassāpi tesaṃ vacanaṃ anādiyitvā attano parivitakkānurūpaṃ paṭipattiyā ca paramā pītipaṭisaṃvedanā, tassā pītimanatāya avitathabhāvaṃ nissāya sakkassa purato saccakiriyākaraṇaṃ, tena ca attano cakkhūnaṃ paṭipākatikabhāvo, tesañca dibbānubhāvatāti evamādayo mahāsattassa guṇānubhāvā veditabbāti.
1 2 3 4 5