燃灯世尊之后,又过了整整一阿僧祇劫,出现了一位名叫憍陈如的导师。他也有过三次弟子集会。第一次集会时,有一万亿弟子;第二次时,有一百亿;第三次时,有九亿。那时,菩萨是名叫胜利的转轮王,向以佛陀为首的一万亿比丘僧团行了盛大的布施。导师为菩萨授记说“你将来会成佛”,并为他说法。菩萨听完导师说法后,交出王位,出家修行。他学通了三藏,修成八等至和五神通,禅定从不退失,命终后转生到梵天界。憍陈如佛的都城叫快乐城,父亲是刹帝利善喜,母亲是善生王后,两位上首弟子是贤者和妙贤,侍者是阿那律,两位上首女弟子是提舍和优波提舍,菩提树是白玫瑰树,佛身高八十八肘,寿命十万年。
Dīpaṅkarassa pana bhagavato aparabhāge ekaṃ asaṅkhyeyyaṃ atikkamitvā koṇḍañño nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā ahesuṃ. Paṭhamasannipāte koṭisatasahassaṃ, dutiye koṭisahassaṃ , tatiye navutikoṭiyo. Tadā bodhisatto vijitāvī nāma cakkavattī hutvā koṭisatasahassassa buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāsi. Satthā bodhisattaṃ ‘‘buddho bhavissatī’’ti byākaritvā dhammaṃ desesi. So satthu dhammakathaṃ sutvā rajjaṃ niyyātetvā pabbaji. So tīṇi piṭakāni uggahetvā aṭṭha samāpattiyo ca pañca abhiññāyo ca uppādetvā aparihīnajjhāno brahmaloke nibbatti. Koṇḍaññabuddhassa pana rammavatī nāma nagaraṃ, sunando nāma khattiyo pitā, sujātā nāma devī mātā, bhaddo ca subhaddo ca dve aggasāvakā, anuruddho nāmupaṭṭhāko, tissā ca upatissā ca dve aggasāvikā, sālakalyāṇirukkho bodhi, aṭṭhāsītihatthubbedhaṃ sarīraṃ, vassasatasahassaṃ āyuppamāṇaṃ ahosi.
“燃灯佛之后,有一位名叫憍陈如的导师。
他的威光无边无际,名声无可限量,无法衡量,谁也难以接近。”
‘‘Dīpaṅkarassa aparena, koṇḍañño nāma nāyako; Anantatejo amitayaso, appameyyo durāsado’’.
后来,又经过了一阿僧祇劫,在同一个劫里,有四位佛陀出现:吉祥佛、善意佛、离婆多佛、庄严佛。吉祥世尊有过三次弟子集会。第一次集会时,有一万亿比丘;第二次也有一万亿;第三次有九亿。据说,他有一位异母弟弟叫阿难王子,带着九亿随众来到导师身边听法。导师为他依次说法,他和随众一起具足无碍解证得阿拉汉果。导师观察这些善男子过去的修行,看到他们有获得神通所成衣钵的因缘,就伸出右手说:“来吧,比丘们。”他们当下全都披上神通所成的衣钵,威仪具足,像六十腊龄的长老一样。他们礼敬导师,围绕在他身边。这就是他的第三次弟子集会。
Tassa aparabhāge ekaṃ asaṅkhyeyyaṃ atikkamitvā ekasmiṃ kappeyeva cattāro buddhā nibbattiṃsu – maṅgalo, sumano, revato, sobhitoti. Maṅgalassa bhagavato tīsu sāvakasannipātesu paṭhamasannipāte koṭisatasahassaṃ bhikkhū ahesuṃ, dutiye koṭisatasahassaṃ, tatiye navuṭikoṭiyo. Vemātikabhātā kirassa ānandakumāro nāma navutikoṭisaṅkhāya parisāya saddhiṃ dhammassavanatthāya satthu santikaṃ agamāsi. Satthā tassa anupubbikathaṃ kathesi. So saddhiṃ parisāya saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Satthā tesaṃ kulaputtānaṃ pubbacaritaṃ olokento iddhimayapattacīvarassa upanissayaṃ disvā dakkhiṇahatthaṃ pasāretvā ‘‘etha bhikkhavo’’ti āha. Sabbe taṅkhaṇaññeva iddhimayapattacīvaradharā saṭṭhivassikatherā viya ākappasampannā hutvā satthāraṃ vanditvā parivārayiṃsu. Ayamassa tatiyo sāvakasannipāto ahosi.
不过,其他诸佛的身光通常只遍及周围八十肘的范围,这位世尊却不一样。这位世尊的身光恒常遍满一万个世界。树木、大地、山岳、大海,乃至锅碗等一切事物,都像是被包上了一层金箔。他的寿命是九万年。在这段时间里,日月等自身的光芒都无法显现,昼夜的分别也看不出来。众生就像白天靠太阳的光明那样,始终在佛陀的光明中活动。到了傍晚,人们靠花朵开放、清晨靠鸟儿鸣叫等迹象,才分辨出昼夜的更替。
Yathā pana aññesaṃ buddhānaṃ samantā asītihatthappamāṇāyeva sarīrappabhā ahosi, na evaṃ tassa. Tassa pana bhagavato sarīrappabhā niccakālaṃ dasasahassilokadhātuṃ pharitvā aṭṭhāsi. Rukkhapathavīpabbatasamuddādayo antamaso ukkhaliyādīni upādāya suvaṇṇapaṭṭapariyonaddhā viya ahesuṃ. Āyuppamāṇaṃ panassa navutivassasahassāni ahosi. Ettakaṃ kālaṃ candimasūriyādayo attano pabhāya virocituṃ nāsakkhiṃsu, rattindivaparicchedo na paññāyittha. Divā sūriyālokena viya sattā niccaṃ buddhālokeneva vicariṃsu. Sāyaṃ pupphitakusumānaṃ pāto ca ravanakasakuṇādīnañca vasena loko rattindivaparicchedaṃ sallakkhesi.
难道其他诸佛就没有这样的威神力吗?不是没有。他们如果愿意,也能用光明遍满一万个世界,甚至比这更广。可是吉祥世尊因为过去世的祈愿之力,他的身光如同其他诸佛的丈光那样,永远遍满一万个世界安住着。据说,他在修菩萨行的时候,曾投生为像须大拏那样的身体,带着妻儿住在一座像曲山一样的山上。那时有一个叫剑齿的夜叉,听说了这位大士乐于布施的心志,就化作婆罗门的模样走近他,向大士讨要两个孩子。大士说:“婆罗门,我把孩子给你。”说完满心欢喜踊跃,大地震动直到水边,他把两个孩子都交了出去。夜叉靠在经行道尽头的栏杆板上站着,当着大士的面,像嚼一束藕根一样把两个孩子吃掉了。大士看着夜叉,见它张开嘴时像火焰一样的血流喷涌而出,可即便看到那张嘴,他心里连一根头发尖那么大的忧恼都没有生起。他心想:“我这次的布施真是布施得好啊!”于是全身生起了极大的喜悦和满足。他发愿说:“愿以这次布施的果报,在未来世,我的身体也能以这样的方式放出光明。”正是依靠这个愿力,他成佛时,身上的光明便遍满了这么大的范围。
Kiṃ pana aññesaṃ buddhānaṃ ayamānubhāvo natthīti? No natthi. Tepi hi ākaṅkhamānā dasasahassilokadhātuṃ vā tato vā bhiyyo ābhāya phareyyuṃ. Maṅgalassa pana bhagavato pubbapatthanāvasena aññesaṃ byāmappabhā viya sarīrappabhā niccameva dasasahassilokadhātuṃ pharitvā aṭṭhāsi. So kira bodhisattacariyacaraṇakāle vessantarasadise attabhāveṭhito saputtadāro vaṅkapabbatasadise pabbate vasi. Atheko kharadāṭhiko nāma yakkho mahāpurisassa dānajjhāsayataṃ sutvā brāhmaṇavaṇṇena upasaṅkamitvā mahāsattaṃ dve dārake yāci. Mahāsatto ‘‘dadāmi, brāhmaṇa, puttake’’ti vatvā haṭṭhapahaṭṭho udakapariyantaṃ mahāpathaviṃ kampento dvepi dārake adāsi. Yakkho caṅkamanakoṭiyaṃ ālambanaphalakaṃ nissāya ṭhatvā passantasseva mahāsattassa mulālakalāpaṃ viya dārake khādi. Mahāpurisassa yakkhaṃ oloketvā mukhe vivaṭamatte aggijālaṃ viya lohitadhāraṃ uggiramānaṃ tassa mukhaṃ disvāpi kesaggamattampi domanassaṃ na uppajji. ‘‘Sudinnaṃ vata me dāna’’nti cintayato panassa sarīre mahantaṃ pītisomanassaṃ udapādi. So ‘‘imassa me dānassa nissandena anāgate imināva nīhārena sarīrato rasmiyo nikkhamantū’’ti patthanaṃ akāsi. Tassa taṃ patthanaṃ nissāya buddhabhūtassa sarīrato rasmiyo nikkhamitvā ettakaṃ ṭhānaṃ phariṃsu.
他过去还有另一段修行事迹。据说,他在还是菩萨的时候,看见一位佛陀的塔庙,心里想:“为了这位佛陀,我应该舍弃自己的生命。”于是他以缠绕棒灯的方式把整个身体缠起来,又拿一只价值十万、饰以宝石花蕾的金钵,装满酥油,在里面点起一千盏灯,然后把钵顶在头上,点燃整个身体,右绕塔庙,就这样过了整整一夜。他这样精勤努力,直到天亮,身上连毛孔那么小的一点热感都没有生起,就好像进入了莲花苞里面一样。法确实会保护那些保护自身的人。因此世尊说:
Aparampissa pubbacariyaṃ atthi. So kira bodhisattakāle ekassa buddhassa cetiyaṃ disvā ‘‘imassa buddhassa mayā jīvitaṃ pariccajituṃ vaṭṭatī’’ti daṇḍakadīpikāveṭhananiyāmena sakalasarīraṃ veṭhāpetvā ratanamattamakuḷaṃ satasahassagghanikaṃ suvaṇṇapātiṃ sappissa pūrāpetvā tattha sahassavaṭṭiyo jāletvā taṃ sīsenādāya sakalasarīraṃ jālāpetvā cetiyaṃ padakkhiṇaṃ karonto sakalarattiṃ vītināmeti. Evaṃ yāva aruṇuggamanā vāyamantassāpissa lomakūpamattampi usumaṃ na gaṇhi. Padumagabbhaṃ paviṭṭhakālo viya ahosi. Dhammo hi nāmesa attānaṃ rakkhantaṃ rakkhati. Tenāha bhagavā –
“法确实会守护依法而行的人,善修法能带来安乐。
这就是善修法的功德:依法而行的人,不会堕入恶道。”
‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī’’ti. (theragā. 303; jā. 1.10.102) –
依靠这个业力的果报,那位世尊的身体光明遍满一万个世界而住立。
Imassapi kammassa nissandena tassa bhagavato sarīrobhāso dasasahassilokadhātuṃ pharitvā aṭṭhāsi.
那时,我们的菩萨是一位名叫苏卢支的婆罗门。他心想“我要邀请导师”,便走上前去,听了甘甜的法语后说:“尊者,明天请接受我的供养。”导师问:“婆罗门,你需要多少比丘?”他反问:“尊者,您的随行比丘有多少?”那时正好是导师的第一次集会,所以导师说:“一万亿。”他说:“尊者,请连同所有比丘一起接受我的供养。”导师默然应允。婆罗门约定好明天的供养后,在回家路上心想:“我能为这么多比丘提供粥、饭、衣物等,可是坐的地方该怎么办呢?”
Tadā amhākaṃ bodhisatto suruci nāma brāhmaṇo hutvā ‘‘satthāraṃ nimantessāmī’’ti upasaṅkamitvā madhuradhammakathaṃ sutvā ‘‘sve mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhatha, bhante’’ti āha. ‘‘Brāhmaṇa, kittakehi te bhikkhūhi attho’’ti? ‘‘Kittakā pana vo, bhante, parivārabhikkhū’’ti āha. Tadā satthu paṭhamasannipātoyeva hoti, tasmā ‘‘koṭisatasahassa’’nti āha. ‘‘Bhante, sabbehipi saddhiṃ mayhaṃ bhikkhaṃ gaṇhathā’’ti. Satthā adhivāsesi. Brāhmaṇo svātanāya nimantetvā gehaṃ gacchanto cintesi – ‘‘ahaṃ ettakānaṃ bhikkhūnaṃ yāgubhattavatthādīni dātuṃ sakkomi, nisīdanaṭṭhānaṃ pana kathaṃ bhavissatī’’ti?
他〔苏卢支〕那个念头,让坐在八万四千由旬之上的天王那黄色毛毯石座发起热来。帝释天神用天眼观察:“是谁想把我从这个位置上赶走?”看见那位大人〔苏卢支〕后,心想:“有个叫苏卢支的婆罗门,邀请了以佛陀为首的比丘僧团,正为坐处的事操心。我也该去那里,拿一份福报。”于是他〔帝释〕化作一个木匠的模样,手里拿着斧头和凿子,出现在那位大人面前。他〔帝释所化木匠〕问道:“有没有谁需要雇人做工的?”那位大人看见他〔木匠〕,问:“你会做什么活?”他〔木匠〕说:“没有我没学过的技艺。不管是建房子还是搭厅堂,谁要造什么,我都能做。”大人说:“那正好,我有活要干。”他〔木匠〕问:“什么事,主人?”大人说:“我明天邀请了一万亿位比丘。你能给他们搭一座坐席的厅堂吗?”木匠说:“我能搭,只要你们付得起我的工钱。”大人说:“付得起,贤友。”木匠说:“好,我来搭。”他〔木匠〕去勘察了一处地方。那片地有十二由旬那么大,平坦得像一面擦净的圆镜。他心想:“愿这地方涌出一座七宝所成的厅堂”,便凝神观想。刹那间,大地裂开,厅堂涌了出来。堂中金柱的柱头是银的,银柱的柱头是金的,宝珠柱的柱头是珊瑚的,珊瑚柱的柱头是宝珠的,七宝柱的柱头也都是七宝所成。接着他又想:“愿厅堂各处之间垂下铃网。”刚一观想,铃网就垂了下来。微风吹动时,发出像五种乐器合奏一样美妙的声音,就像天乐演奏的时候一样。他心想“愿各处之间垂下香鬘和花鬘”,花鬘便垂了下来。他又想:“愿供一万亿位比丘用的座具和支架从地涌出”,它们立刻涌了出来。他又想:“愿每个角落各涌出一只水瓮”,水瓮也涌了出来。
Tassa sā cintā caturāsītiyojanasahassamatthake ṭhitassa devarañño paṇḍukambalasilāsanassa uṇhabhāvaṃ janesi. Sakko ‘‘ko nu kho maṃ imamhā ṭhānā cāvetukāmo’’ti dibbacakkhunā olokento mahāpurisaṃ disvā ‘‘suruci nāma brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā nisīdanaṭṭhānatthāya cintesi, mayāpi tattha gantvā puññakoṭṭhāsaṃ gahetuṃ vaṭṭatī’’ti vaḍḍhakivaṇṇaṃ nimminitvā vāsipharasuhattho mahāpurisassa purato pāturahosi. ‘‘Atthi nu kho kassaci bhatiyā kattabbakicca’’nti āha. Mahāpuriso taṃ disvā ‘‘kiṃ kammaṃ karissasī’’ti āha. ‘‘Mama ajānanasippaṃ nāma natthi, gehaṃ vā maṇḍapaṃ vā yo yaṃ kāreti, tassa taṃ kātuṃ jānāmī’’ti. ‘‘Tena hi mayhaṃ kammaṃ atthī’’ti. ‘‘Kiṃ, ayyā’’ti? ‘‘Svātanāya me koṭisatasahassabhikkhū nimantitā. Tesaṃ nisīdanamaṇḍapaṃ karissasī’’ti? ‘‘Ahaṃ nāma kareyyaṃ sace me bhatiṃ dātuṃ sakkhissathā’’ti. ‘‘Sakkhissāmi, tātā’’ti. ‘‘Sādhu karissāmī’’ti gantvā ekaṃ padesaṃ olokesi. Dvādasaterasayojanappamāṇo padeso kasiṇamaṇḍalaṃ viya samatalo ahosi. So ‘‘ettake ṭhāne sattaratanamayo maṇḍapo uṭṭhahatū’’ti cintetvā olokesi. Tāvadeva pathaviṃ bhinditvā maṇḍapo uṭṭhahi. Tassa sovaṇṇamayesu thambhesu rajatamayā ghaṭakā ahesuṃ, rajatamayesu sovaṇṇamayā, maṇimayesu thambhesu pavāḷamayā, pavāḷamayesu maṇimayā, sattaratanamayesu thambhesu sattaratanamayā ghaṭakā ahesuṃ. Tato ‘‘maṇḍapassa antarantare kiṅkaṇikajālaṃ olambatū’’ti olokesi. Saha olokaneneva jālaṃ olambi. Yassa mandavāteritassa pañcaṅgikasseva tūriyassa madhurasaddo niccharati. Dibbasaṅgītivattanakālo viya ahosi. ‘‘Antarantarā gandhadāmamālādāmāni olambantū’’ti cintentassa mālādāmāni olambiṃsu. ‘‘Koṭisatasahassasaṅkhānaṃ bhikkhūnaṃ āsanāni ca ādhārakāni ca pathaviṃ bhinditvā uṭṭhahantū’’ti cintesi, tāvadeva uṭṭhahiṃsu. ‘‘Koṇe koṇe ekekā udakacāṭiyo uṭṭhahantū’’ti cintesi, udakacāṭiyo uṭṭhahiṃsu.
他这样变现出厅堂之后,走到婆罗门跟前说:“来吧,尊者,去看看您的厅堂,然后把我的工钱付给我。”这位大人便走过去看那厅堂。就在他看的时候,全身刹那间被五种颜色的喜悦遍满,没有一丝空隙。看完厅堂后,他心里这样想:“这座厅堂绝不是凡人能造出来的。一定是我的意愿和我的德行,使得帝释天王的宫殿发热,所以帝释天王才造了这座厅堂。”接着他又想:“在这样一座厅堂里只布施一天,对我来说实在不合适。我要布施七天。”因为仅仅布施外在的东西,哪怕再多,也无法让菩萨感到满足。只有像割下自己装饰过的头、挖出涂了眼膏的眼睛、或者掏出心脏的肉来布施的时候,菩萨才会因为舍心而感到真正的满足。比如在我们的菩萨身为尸毗王的本生故事里,他每天在四座城门和城中央布施五十万钱,那样的布施也没能让他生起舍心的满足。可是当帝释天王化作婆罗门前来向他乞讨双眼时,他把眼睛挖出来布施的那一刻,心里却生起了欢喜,连一根头发尖那么大的心念动摇都没有。像这样布施,菩萨是永远不会满足的。所以这位大人也想:“我应该为上一万亿位比丘布施七天。”于是他请比丘们在那座厅堂里坐下,连续七天供养了叫做“牛饮”的食物。所谓“牛饮”,就是把一口口大锅装满牛奶,放到灶上煮成浓稠的熟奶,再放进少量米,用熟蜜、砂糖、粉末和酥油调和做成的食物。可是单靠人力根本没办法供斋,诸天神也穿插着来帮忙分送。那方圆十二三由旬的地方,本来根本容不下这些比丘,但那些比丘都靠自己的威神力坐了下来。到了最后一天,他让人洗净所有比丘的钵,为了作药用,把钵装满了酥油、鲜奶油、油、蜜和糖浆,连同三衣一起供养。僧团中新受戒的比丘分到的衣布,每件都价值十万钱。
So ettakaṃ māpetvā brāhmaṇassa santikaṃ gantvā ‘‘ehi, ayya, tava maṇḍapaṃ oloketvā mayhaṃ bhatiṃ dehī’’ti āha. Mahāpuriso gantvā maṇḍapaṃ olokesi. Olokentasseva ca sakalasarīraṃ pañcavaṇṇāya pītiyā nirantaraṃ phuṭaṃ ahosi. Athassa maṇḍapaṃ oloketvā etadahosi – ‘‘nāyaṃ maṇḍapo manussabhūtena kato, mayhaṃ pana ajjhāsayaṃ mayhaṃ guṇaṃ āgamma addhā sakkabhavanaṃ uṇhaṃ bhavissati. Tato sakkena devaraññā ayaṃ maṇḍapo kārito bhavissatī’’ti. ‘‘Na kho pana me yuttaṃ evarūpe maṇḍape ekadivasaṃyeva dānaṃ dātuṃ, sattāhaṃ dassāmī’’ti cintesi. Bāhirakadānañhi tattakampi samānaṃ bodhisattānaṃ tuṭṭhiṃ kātuṃ na sakkoti, alaṅkatasīsaṃ pana chinditvā añjitaakkhīni uppāṭetvā hadayamaṃsaṃ vā ubbaṭṭetvā dinnakāle bodhisattānaṃ cāgaṃ nissāya tuṭṭhi nāma hoti. Amhākampi hi bodhisattassa sivirājajātake devasikaṃ pañcakahāpaṇasatasahassāni vissajjetvā catūsu dvāresu nagaramajjhe ca dānaṃ dentassa taṃ dānaṃ cāgatuṭṭhiṃ uppādetuṃ nāsakkhi. Yadā panassa brāhmaṇavaṇṇena āgantvā sakko devarājā akkhīni yāci, tadā tāni uppāṭetvā dadamānasseva hāso uppajji, kesaggamattampi cittaṃ aññathattaṃ nāhosi. Evaṃ dinnadānaṃ nissāya bodhisattānaṃ titti nāma natthi. Tasmā sopi mahāpuriso ‘‘sattāhaṃ mayā koṭisatasahassasaṅkhānaṃ bhikkhūnaṃ dānaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ti cintetvā tasmiṃ maṇḍape nisīdāpetvā sattāhaṃ gavapānaṃ nāma adāsi. Gavapānanti mahante mahante kolambe khīrassa pūretvā uddhanesu āropetvā ghanapākapakke khīre thoke taṇḍule pakkhipitvā pakkamadhusakkaracuṇṇasappīhi abhisaṅkhatabhojanaṃ vuccati. Manussāyeva pana parivisituṃ nāsakkhiṃsu. Devāpi ekantarikā hutvā parivisiṃsu. Dvādasaterasayojanappamāṇaṃ ṭhānampi bhikkhū gaṇhituṃ nappahosiyeva , te pana bhikkhū attano ānubhāvena nisīdiṃsu. Pariyosānadivase pana sabbabhikkhūnaṃ pattāni dhovāpetvā bhesajjatthāya sappinavanītatelamadhuphāṇitānaṃ pūretvā ticīvarehi saddhiṃ adāsi, saṅghanavakabhikkhunā laddhacīvarasāṭakā satasahassagghanikā ahesuṃ.
导师在随喜时,心里观察:“这个人做了这样广大的布施,将来会成为什么呢?”他看到:“在未来,经过两大阿僧祇劫再加百千劫之后,他会成为一尊名叫乔达摩的佛。”于是导师把这位大人叫来,给他授记说:“你在经过这么漫长的时间之后,会成为一尊名叫乔达摩的佛。”这位大人听了授记之后,心想:“原来我会成佛啊,那我在家过日子还有什么意义?我要出家。”于是他把那样的富贵成就像吐口水一样丢掉,在导师身边出家,学习佛陀的教法,修成了神通和禅定。命终之后,他投生到了梵天界。
Satthā anumodanaṃ karonto – ‘‘ayaṃ puriso evarūpaṃ mahādānaṃ adāsi, ko nu kho bhavissatī’’ti upadhārento – ‘‘anāgate kappasatasahassādhikānaṃ dvinnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake gotamo nāma buddho bhavissatī’’ti disvā mahāpurisaṃ āmantetvā ‘‘tvaṃ ettakaṃ nāma kālaṃ atikkamitvā gotamo nāma buddho bhavissasī’’ti byākāsi. Mahāpuriso byākaraṇaṃ sutvā ‘‘ahaṃ kira buddho bhavissāmi, ko me gharāvāsena attho, pabbajissāmī’’ti cintetvā tathārūpaṃ sampattiṃ kheḷapiṇḍaṃ viya pahāya satthu santike pabbajitvā buddhavacanaṃ uggaṇhitvā abhiññāyo ca samāpattiyo ca nibbattetvā āyupariyosāne brahmaloke nibbatti.
吉祥世尊的城名叫北城,父亲是名叫北的刹帝利,母亲是名叫北的王后。两位上首弟子是善天和法军,侍者名叫护,两位上首女弟子是希瓦利和无忧。他的菩提树是龙树,身高八十八肘。吉祥世尊住世九万年。当他般涅槃时,就在那一刹那,一万个轮围世界同时陷入一片黑暗。所有轮围世界中的人们发出了巨大的哀泣与悲叹。
Maṅgalassa pana bhagavato nagaraṃ uttaraṃ nāma ahosi, pitāpi uttaro nāma khattiyo, mātāpi uttarā nāma devī, sudevo ca dhammaseno ca dve aggasāvakā, pālito nāmupaṭṭhāko, sīvalī ca asokā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi, aṭṭhāsītihatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi. Navuti vassasahassāni ṭhatvā parinibbute pana tasmiṃ ekappahāreneva dasa cakkavāḷasahassāni ekandhakārāni ahesuṃ. Sabbacakkavāḷesu manussānaṃ mahantaṃ ārodanaparidevanaṃ ahosi.
“在憍陈如佛之后,有一位名叫吉祥的导师;
他在世间灭除了黑暗,高举法炬。”
‘‘Koṇḍaññassa aparena, maṅgalo nāma nāyako; Tamaṃ loke nihantvāna, dhammokkamabhidhārayī’’ti. (bu. vaṃ. 5.1);
那位世尊让一万个世界陷入黑暗之后般涅槃。在他之后,世间出现了一位名叫善意的导师。这位导师也有三次弟子集会。第一次集会时,有十万俱胝比丘;第二次在金山,有九万俱胝;第三次有八万俱胝。那时,大士是一位名叫无上的龙王,拥有大神通、大威力。他听说“佛陀出世了”,就在亲族大众的围绕下,从龙宫出来,来到那位被十万俱胝比丘围绕的世尊面前,用天乐供养,举办大布施,给每位比丘一套衣服,然后皈依三宝。那位导师也为他授记:“未来你会成佛。”那位世尊的都城叫腰带城,父亲是善施王,母亲是吉祥妃,两位上首弟子是皈依和修定,侍者名叫上生,两位上首女弟子是索纳和近索纳,菩提树是龙树,佛身高九十肘,寿命正好九万年。
Evaṃ dasasahassilokadhātuṃ andhakāraṃ katvā parinibbutassa tassa bhagavato aparabhāge sumano nāma satthā loke udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte koṭisatasahassabhikkhū ahesuṃ. Dutiye kañcanapabbatamhi navutikoṭisahassāni, tatiye asītikoṭisahassāni. Tadā mahāsatto atulo nāma nāgarājā ahosi mahiddhiko mahānubhāvo. So ‘‘buddho uppanno’’ti sutvā ñātisaṅghaparivuto nāgabhavanā nikkhamitvā koṭisatasahassabhikkhuparivārassa tassa bhagavato dibbatūriyehi upahāraṃ kāretvā mahādānaṃ pavattetvā paccekaṃ dussayugāni datvā saraṇesu patiṭṭhāsi. Sopi naṃ satthā ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato nagaraṃ mekhalaṃ nāma ahosi, sudatto nāma rājā pitā, sirimā nāma mātā devī, saraṇo ca bhāvitatto ca dve aggasāvakā, udeno nāmupaṭṭhāko, soṇā ca upasoṇā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi, navutihatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi, navutiyeva vassasahassāni āyuppamāṇaṃ ahosi.
“在吉祥佛之后,有一位名叫善意的导师。
他在一切法中无人能比,是一切众生中最尊贵的。”
‘‘Maṅgalassa aparena, sumano nāma nāyako; Sabbadhammehi asamo, sabbasattānamuttamo’’ti. (bu. vaṃ. 6.1);
在他之后,出现了一位名叫离婆多的导师。他也有三次弟子集会。第一次集会时,人数无法计算;第二次有一万亿比丘,第三次也一样。那时,菩萨是一位名叫超天的婆罗门,听了导师说法后,皈依三宝,把双手合掌举到头顶。他听到那位导师赞叹断除烦恼,就用上衣作了供养。那位导师也为他授记:你将成为佛。那位世尊的都城叫善谷物城,父亲是名叫广大的刹帝利,母亲叫广大妃;两位上首弟子是婆楼那和梵天,侍者名叫发生;两位上首女弟子是贤善和极贤善;菩提树是龙树;佛身有八十肘高,寿命六万年。
Tassa aparabhāge revato nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte gaṇanā natthi, dutiye koṭisatasahassabhikkhū ahesuṃ, tathā tatiye. Tadā bodhisatto atidevo nāma brāhmaṇo hutvā satthu dhammadesanaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭhāya sirasi añjaliṃ ṭhapetvā tassa satthuno kilesappahāne vaṇṇaṃ sutvā uttarāsaṅgena pūjaṃ akāsi. Sopi naṃ ‘‘buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa pana bhagavato nagaraṃ sudhaññavatī nāma ahosi, pitā vipulo nāma khattiyo, mātā vipulā nāma, varuṇo ca brahmadevo ca dve aggasāvakā, sambhavo nāmupaṭṭhāko, bhaddā ca subhaddā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi, sarīraṃ asītihatthubbedhaṃ ahosi, āyu saṭṭhi vassasahassānīti.
“在善意之后,有一位名叫离婆多的导师。
他无可比拟,没有相似者,无与伦比,是至高无上的胜者。”
‘‘Sumanassa aparena, revato nāma nāyako; Anūpamo asadiso, atulo uttamo jino’’ti. (bu. vaṃ. 7.1);
在他之后,有一位名叫庄严(Sobhita)的导师出现于世。他也有三次弟子集会:第一次集会时有十亿比丘,第二次有九亿,第三次有八亿。那时,菩萨是一位名叫阿耆多(Ajita)的婆罗门,他听了导师说法之后,皈依了三宝,向以佛陀为首的比丘僧团作了大布施。那位佛也给他授记:“将来会成佛。”那位世尊的城名叫善法(Sudhamma),父王名叫善法,母后也名叫善法;无等(Asama)和苏内德(Sunetta)是两位上首弟子,侍者名叫无上(Anoma),那拘罗(Nakulā)和善生(Sujātā)是两位上首女弟子;菩提树是龙树;身高五十八肘,寿量九万岁。
Tassa aparabhāge sobhito nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte koṭisataṃ bhikkhū ahesuṃ, dutiye navutikoṭiyo, tatiye asītikoṭiyo. Tadā bodhisatto ajito nāma brāhmaṇo hutvā satthu dhammadesanaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭhāya buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāsi. Sopi naṃ ‘‘buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa pana bhagavato nagaraṃ sudhammaṃ nāma ahosi, pitā sudhammo nāma rājā, mātāpi sudhammā nāma devī, asamo ca sunetto ca dve aggasāvakā, anomo nāmupaṭṭhāko, nakulā ca sujātā ca dve aggasāvikā, nāgarukkho bodhi , aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi, navuti vassasahassāni āyuppamāṇanti.
“继离婆多之后,有一位名为庄严的导师;
他内心安定,心寂静,无与伦比,无人能与之匹敌。”
‘‘Revatassa aparena, sobhito nāma nāyako; Samāhito santacitto, asamo appaṭipuggalo’’ti. (bu. vaṃ. 8.1);
他在后来,越过一个不可数劫之后,在一个劫里有三尊佛出世:无比见佛、莲华佛、那罗陀佛。无比见世尊有三次声闻弟子集会:第一次有八十万比丘,第二次有七十万,第三次有六十万。那时,菩萨是一个夜叉将军,有大神通、大威力,是无数俱胝百千夜叉的首领。他听说“佛陀出世了”,就前来,向以佛陀为首的比丘僧团做了盛大的布施。那位导师也为他授记:“未来将会成佛。”无比见世尊的都城叫月城,父亲是名望王,母亲是名望护王后,两位上首弟子是牛王和无上,侍者叫水神,两位上首女弟子是善美和善意,菩提树是阿朱那树。他的身量有五十八肘高,寿量是十万岁。
Tassa aparabhāge ekaṃ asaṅkhayeyyaṃ atikkamitvā ekasmiṃ kappe tayo buddhā nibbattiṃsu anomadassī, padumo, nāradoti. Anomadassissa bhagavato tayo sāvakasannipātā. Paṭhame aṭṭha bhikkhusatasahassāni ahesuṃ, dutiye satta, tatiye cha. Tadā bodhisatto eko yakkhasenāpati ahosi mahiddhiko mahānubhāvo, anekakoṭisatasahassānaṃ yakkhānaṃ adhipati. So ‘‘buddho uppanno’’ti sutvā āgantvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāsi. Sopi naṃ satthā ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Anomadassissa pana bhagavato candavatī nāma nagaraṃ ahosi, yasavā nāma rājā pitā, yasodharā nāma mātā devī, nisabho ca anomo ca dve aggasāvakā, varuṇo nāmupaṭṭhāko, sundarī ca sumanā ca dve aggasāvikā, ajjunarukkho bodhi, aṭṭhapaññāsahatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi, vassasatasahassaṃ āyuppamāṇanti.
“在庄严佛之后,另一位正自觉者出现了,他是两足众生中最尊贵的一位。
无比见佛,名声无量,威光炽盛,难以超越。”
‘‘Sobhitassa aparena, sambuddho dvipaduttamo; Anomadassī amitayaso, tejassī duratikkamo’’ti. (bu. vaṃ. 9.1);
后来,出现了一位名叫莲华的导师。他〔莲华导师〕也有过三次弟子集会:第一次集会有一万亿比丘,第二次有三十万,第三次有二十万,都是住在远离村庄的森林大丛林里的比丘。那时,菩萨投生为狮子,看见导师进入灭尽定,心生净信,便礼拜、右绕,充满喜悦和欢欣,三次发出狮子吼。七天里,他〔狮子,即菩萨〕一直以佛陀为所缘,喜悦不曾间断,只以这种喜悦为食,不另寻食物,甚至不惜舍弃生命,恭敬地侍立在世尊身边。七天过后,导师从灭尽定中出来,看着狮子,心想:“他〔狮子〕若也能对僧团生起净信,就会礼敬僧团。”于是动念:“让比丘僧团来吧。”比丘们立刻就到了。狮子果然也对比丘僧团生起了净信。导师观察他〔狮子〕的心意后,授记说:“未来他〔狮子〕将成佛。”那位莲华世尊的都城叫瞻波,父亲是阿萨摩王,母亲是阿萨摩天妃,萨罗和优萨罗是两位上首弟子,侍者叫婆楼那,罗玛和苏罗玛是两位上首女弟子,菩提树是索那树。他〔莲华世尊〕的身高五十八肘,寿命十万年。
Tassa aparabhāge padumo nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte koṭisatasahassaṃ bhikkhū ahesuṃ, dutiye tīṇi satasahassāni, tatiye agāmake araññe mahāvanasaṇḍavāsīnaṃ bhikkhūnaṃ dve satasahassāni. Tadā bodhisatto sīho hutvā satthāraṃ nirodhasamāpattiṃ samāpannaṃ disvā pasannacitto vanditvā padakkhiṇaṃ katvā pītisomanassajāto tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā sattāhaṃ buddhārammaṇaṃ pītiṃ avijahitvā pītisukheneva gocarāya apakkamitvā jīvitapariccāgaṃ katvā bhagavantaṃ payirupāsamāno aṭṭhāsi. Satthā sattāhaccayena nirodhā vuṭṭhito sīhaṃ oloketvā ‘‘bhikkhusaṅghepi cittaṃ pasādetvā saṅghaṃ vandissatī’’ti ‘‘bhikkhusaṅgho āgacchatū’’ti cintesi. Bhikkhū tāvadeva āgamiṃsu. Sīhopi bhikkhusaṅghe cittaṃ pasādeti. Satthā tassa manaṃ oloketvā ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Padumassa pana bhagavato campakaṃ nāma nagaraṃ ahosi, asamo nāma rājā pitā, mātā asamā nāma devī, sālo ca upasālo ca dve aggasāvakā, varuṇo nāmupaṭṭhāko, rāmā ca surāmā ca dve aggasāvikā, soṇarukkho nāma bodhi, aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ sarīraṃ ahosi, āyu vassasatasahassanti.
“在无比见佛之后,又出现了一位正自觉者,他是两足者中最殊胜的。
他以‘莲花’为名,无人能比,也没有对手。”
‘‘Anomadassissa aparena, sambuddho dvipaduttamo; Padumo nāma nāmena, asamo appaṭipuggalo’’ti. (bu. va. 10.1);
后来,有一位名叫那罗陀的导师出现于世。他也有三次弟子集会:第一次集会时有十万俱胝比丘,第二次有九千亿,第三次有八千亿。那时,菩萨出家成为仙人,在五神通和八等至中修得自在,向以佛陀为首的比丘僧众行了广大布施,并用赤栴檀香作了供养。那位导师也为他授记说:“未来你会成佛。”那位世尊的都城叫有谷城,父亲是刹帝利善天,母亲是无譬王后,两位上首弟子是贤祥与胜友,侍者名叫婆施咤,两位上首女弟子是上胜与弗伽尼,菩提树叫大首那树,身高八十八肘,寿命九万岁。
Tassa aparabhāge nārado nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte koṭisatasahassaṃ bhikkhū ahesuṃ, dutiye navutikoṭisahassāni, tatiye asītikoṭisahassāni. Tadā bodhisatto isipabbajjaṃ pabbajitvā pañcasu abhiññāsu aṭṭhasu ca samāpattīsu ciṇṇavasī hutvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā lohitacandanena pūjaṃ akāsi. Sopi naṃ satthā ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa pana bhagavato dhaññavatī nāma nagaraṃ ahosi, sudevo nāma khattiyo pitā, anomā nāma mātā devī, bhaddasālo ca jitamitto ca dve aggasāvakā, vāseṭṭho nāmupaṭṭhāko, uttarā ca phaggunī ca dve aggasāvikā, mahāsoṇarukkho nāma bodhi, sarīraṃ aṭṭhāsītihatthubbedhaṃ ahosi, navuti vassasahassāni āyūti.
“在莲华佛之后,有一位正自觉者、两足中最尊贵的人;
他名叫那罗陀,无人能比,无人能与之匹敌。”
‘‘Padumassa aparena, sambuddho dvipaduttamo; Nārado nāma nāmena, asamo appaṭipuggalo’’ti. (bu. vaṃ. 11.1);
那罗陀佛之后,距今十万劫之前,在某一劫中,只出现了一位名叫莲华上的佛陀。他也有三次弟子集会。第一次集会时,有一万亿比丘;第二次在毗婆罗山,有九千亿;第三次有八千亿。那时,菩萨是一位名叫结发的大国贵族,他向以佛陀为首的比丘僧团布施了包括袈裟在内的供养。那位导师也为他授记说:“未来他将成佛。”在莲华上世尊的时代,并没有所谓的外道,一切天和人都只皈依佛陀。他的都城名叫天鹅城,父亲是名叫庆喜的刹帝利,母亲是名叫善生的王后,两位上首弟子是提婆罗和善生,侍者名叫善意,两位上首女弟子是无量和无等,菩提树是娑罗树,佛身高五十八肘,身体的光明遍照周围十二由旬,寿命十万岁。
Nāradabuddhassa pana aparabhāge ito satasahassakappamatthake ekasmiṃ kappe ekova padumuttaro nāma buddho udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhame sannipāte koṭisatasahassaṃ bhikkhū ahesuṃ, dutiye vebhārapabbate navutikoṭisahassāni, tatiye asītikoṭisahassāni. Tadā bodhisatto jaṭilo nāma mahāraṭṭhiyo hutvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghasa sacīvaraṃ dānaṃ adāsi. Sopi naṃ satthā ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Padumuttarassa pana bhagavato kāle titthiyā nāma nāhesuṃ. Sabbadevamanussā buddhameva saraṇaṃ agamaṃsu. Tassa nagaraṃ haṃsavatī nāma ahosi, pitā ānando nāma khattiyo, mātā sujātā nāma devī, devalo ca sujāto ca dve aggasāvakā, sumano nāmupaṭṭhāko, amitā ca asamā ca dve aggasāvikā, sālarukkho bodhi, sarīraṃ aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ ahosi, sarīrappabhā samantato dvādasayojanāni gaṇhi, vassasatasahassaṃ āyūti.
“在那罗陀佛之后,又出现了一位正自觉者、两足中最尊贵的人。
名为莲华上的胜者,像大海一样不可动摇。”
‘‘Nāradassa aparena, sambuddho dvipaduttamo; Padumuttaro nāma jino, akkhobho sāgarūpamo’’ti. (bu. vaṃ. 12.1);
在他之后,经过三万劫,在同一个劫里,善慧和善生两位佛陀出世了。善慧佛也有三次弟子集会。第一次集会在善见城,有十亿漏尽者;第二次有九亿;第三次有八亿。那时,菩萨是一位名叫上胜的青年,他把长久积攒下来的八亿财富全都布施出去,向以佛陀为首的比丘僧团做了大布施,听完佛法后,皈依三宝并出家。那位导师也为他授记说:“未来他会成佛。”善慧世尊的都城叫善见,父亲是善施国王,母亲是善施王后;两位上首弟子是皈依和一切欲,侍者叫海,两位上首女弟子是罗摩和苏罗摩;菩提树是大尼帕树,身高八十八肘,寿命九万岁。
Tassa aparabhāge tiṃsa kappasahassāni atikkamitvā sumedho ca sujāto cāti ekasmiṃ kappe dve buddhā nibbattiṃsu. Sumedhassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte sudassananagare koṭisataṃ khīṇāsavā ahesuṃ, dutiye navutikoṭiyo, tatiye asītikoṭiyo. Tadā bodhisatto uttaro nāma māṇavo hutvā nidahitvā ṭhapitaṃyeva asītikoṭidhanaṃ vissajjetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā dhammaṃ sutvā saraṇesu patiṭṭhāya nikkhamitvā pabbaji. Sopi naṃ ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Sumedhassa bhagavato sudassanaṃ nāma nagaraṃ ahosi, sudatto nāma rājā pitā, mātāpi sudattā nāma devī, saraṇo ca sabbakāmo ca dve aggasāvakā, sāgaro nāmupaṭṭhāko, rāmā ca surāmā ca dve aggasāvikā, mahānīparukkho bodhi, sarīraṃ aṭṭhāsītihatthubbedhaṃ ahosi, āyu navuti vassasahassanti.
“莲华上佛之后,有一位名叫善慧的导师;
难以接近,威猛炽盛,是一切世间最上的牟尼。”
‘‘Padumuttarassa aparena, sumedho nāma nāyako; Durāsado uggatejo, sabbalokuttamo munī’’ti. (bu. vaṃ. 13.1);
在他之后,有一位名叫善生的导师出现于世。他也有三次弟子集会。第一次集会有六百万比丘,第二次有五百万,第三次有四百万。那时,菩萨是一位转轮王,听说“佛陀出现了”,就去拜见那位导师,听了法之后,连同七宝一起,把四大洲的统治权供养给以佛陀为首的比丘僧团,并在导师面前出家。全国居民也收取王国物产,承担净人的事务,经常对以佛陀为首的比丘僧团做大布施。那位导师也为他授记说:“未来你会成佛。”那位世尊的都城叫善吉祥,父亲是名叫高出的国王,母亲是名叫光耀的王后,两位上首弟子是善见和善天,侍者名叫那罗陀,两位上首女弟子是龙和龙鬘,菩提树是大竹树。据说那棵树孔洞稀疏,树干粗壮,向上伸出的大枝像一束孔雀尾羽那样光彩夺目。那位世尊的身高有五十肘,寿命是九万岁。
Tassa aparabhāge sujāto nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte saṭṭhi bhikkhusatasahassāni ahesuṃ, dutiye paññāsaṃ, tatiye cattālīsaṃ. Tadā bodhisatto cakkavattirājā hutvā ‘‘buddho uppanno’’ti sutvā upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa saddhiṃ sattahi ratanehi catumahādīparajjaṃ datvā satthu santike pabbaji. Sakalaraṭṭhavāsino raṭṭhuppādaṃ gahetvā ārāmikakiccaṃ sādhentā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa niccaṃ mahādānaṃ adaṃsu. Sopi naṃ satthā ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato nagaraṃ sumaṅgalaṃ nāma ahosi, uggato nāma rājā pitā, pabhāvatī nāma mātā, sudassano ca sudevo ca dve aggasāvakā, nārado nāmupaṭṭhāko, nāgā ca nāgasamālā ca dve aggasāvikā, mahāveḷurukkho bodhi. So kira mandacchiddo ghanakkhandho upari niggatāhi mahāsākhāhi morapiñchakalāpo viya virocittha. Tassa bhagavato sarīraṃ paṇṇāsahatthubbedhaṃ ahosi, āyu navuti vassasahassanti.
“就在那个曼陀劫里,有一位名叫善生的导师。
他有狮子一样的下巴、公牛一样的肩膀,无法衡量,难以接近。”
‘‘Tattheva maṇḍakappamhi, sujāto nāma nāyako; Sīhahanūsabhakkhandho, appameyyo durāsado’’ti. (bu. vaṃ. 14.1);
在他之后,经过十八百劫,在其中一个劫里,有喜见佛、见义佛、见法佛这三尊佛出世。喜见世尊也有三次弟子集会:第一次有一百千俱胝比丘,第二次有九十俱胝,第三次有八十俱胝。那时,菩萨是一位名叫迦叶的婆罗门青年,通达三部吠陀,听了世尊说法后,布施一百千俱胝的财富,建了一座僧园,并安住在皈依和戒律中。于是世尊为他授记:“过十八百劫后,你将成佛。”那位世尊的都城叫阿诺摩,父亲是苏定那王,母亲是月光,两位上首弟子是巴利陀和一切见,侍者名叫苏毗多,两位上首女弟子是善生和法乐,菩提树是迦拘陀,佛身高八十肘,寿命九万岁。
Tassa aparabhāge ito aṭṭhārasakappasatamatthake ekasmiṃ kappe piyadassī, atthadassī, dhammadassīti tayo buddhā nibbattiṃsu. Piyadassissapi bhagavato tayo sāvakasannipātā. Paṭhame koṭisatasahassaṃ bhikkhū ahesuṃ, dutiye navutikoṭiyo, tatiye asītikoṭiyo. Tadā bodhisatto kassapo nāma māṇavo tiṇṇaṃ vedānaṃ pāraṅgato hutvā satthu dhammadesanaṃ sutvā koṭisatasahassadhanapariccāgena saṅghārāmaṃ kāretvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāsi. Atha naṃ satthā ‘‘aṭṭhārasakappasataccayena buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato anomaṃ nāma nagaraṃ ahosi, pitā sudinno nāma rājā, mātā candā nāma, pālito ca sabbadassī ca dve aggasāvakā, sobhito nāmupaṭṭhāko, sujātā ca dhammadinnā ca dve aggasāvikā, kakudharukkho bodhi, sarīraṃ asītihatthubbedhaṃ ahosi, navuti vassasahassaṃ āyūti.
“在善生佛之后,是那位自生者、世间导师;
难以被战胜,无人能与他相比,他叫喜见,名声广大。”
‘‘Sujātassa aparena, sayambhū lokanāyako; Durāsado asamasamo, piyadassī mahāyaso’’ti. (bu. vaṃ. 15.1);
后来,见义佛世尊出现了。他也有三次弟子集会。第一次有九百八十万比丘,第二次有八百八十万,第三次也是八百八十万。那时,菩萨是一位名叫须深、有大神通的苦行者,他从天界取来曼陀罗花伞供养导师,那位世尊也为他授记:“未来你将成佛。”那位世尊的都城叫庄严城,父亲是海王,母亲是善见,两位上首弟子是寂静和近寂,侍者名叫无畏,两位上首女弟子是法和善法,菩提树是瞻波树,佛身高达八十肘,身光恒常遍照一由旬,寿命为十万岁。
Tassa aparabhāge atthadassī nāma bhagavā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhame aṭṭhanavuti bhikkhusatasahassāni ahesuṃ, dutiye aṭṭhāsītisatasahassāni, tathā tatiye. Tadā bodhisatto susīmo nāma mahiddhiko tāpaso hutvā devalokato mandāravapupphacchattaṃ āharitvā satthāraṃ pūjesi, sopi naṃ ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato sobhanaṃ nāma nagaraṃ ahosi, sāgaro nāma rājā pitā, sudassanā nāma mātā, santo ca upasanto ca dve aggasāvakā, abhayo nāmupaṭṭhāko, dhammā ca sudhammā ca dve aggasāvikā, campakarukkho bodhi, sarīraṃ asītihatthubbedhaṃ ahosi, sarīrappabhā samantato sabbakālaṃ yojanamattaṃ pharitvā aṭṭhāsi, āyu vassasatasahassanti.
“就在那个曼陀罗劫中,见义佛是人中牛王;
摧毁了那巨大的黑暗,证得了无上正觉。”
‘‘Tattheva maṇḍakappamhi, atthadassī narāsabho; Mahātamaṃ nihantvāna, patto sambodhimuttama’’nti. (bu. vaṃ. 16.1);
后来,有一位名叫见法的导师出现于世。他也有过三次弟子集会:第一次有一百俱胝比丘,第二次有九十俱胝,第三次有八十俱胝。那时,菩萨是帝释天王,用天界的香花和天界的音乐供养这位导师,这位导师也为他授记说:“未来你会成佛。”那位世尊的都城叫皈依城,父亲是皈依王,母亲是善喜妃,莲花和弗沙天是他的两位上首弟子,苏内德是侍者,安稳和一切名是两位上首女弟子,红嫩芽树是他的菩提树,也叫“频毗娑罗树”,他的身高八十肘,寿命十万岁。
Tassa aparabhāge dhammadassī nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhame koṭisataṃ bhikkhū ahesuṃ, dutiye navutikoṭiyo, tatiye asītikoṭiyo. Tadā bodhisatto sakko devarājā hutvā dibbagandhapupphehi ca dibbatūriyehi ca pūjaṃ akāsi, sopi naṃ satthā ‘‘anāgate buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato saraṇaṃ nāma nagaraṃ ahosi, pitā saraṇo nāma rājā, mātā sunandā nāma devī, padumo ca phussadevo ca dve aggasāvakā, sunetto nāmupaṭṭhāko, khemā ca sabbanāmā ca dve aggasāvikā, rattaṅkurarukkho bodhi, ‘‘bimbijālo’’tipi vuccati, sarīraṃ panassa asītihatthubbedhaṃ ahosi, vassasatasahassaṃ āyūti.
“于彼曼陀劫中,见法大名尊者;
灭除黑暗已,光耀超诸天世间。”
‘‘Tattheva maṇḍakappamhi, dhammadassī mahāyaso; Tamandhakāraṃ vidhamitvā, atirocati sadevake’’ti. (bu. vaṃ. 17.1);
在他之后,距今九十四劫之前的那一劫里,只出现了一位名叫悉达多的正自觉者。他也有三次弟子集会:第一次集会时,有一百俱胝位比丘;第二次有九十俱胝位;第三次有八十俱胝位。那时,菩萨具足大威力和神通,转生为一位名叫吉祥的苦行者,他取来大阎浮果,献给了如来。导师受用那个果子后,授记说:“九十四劫之后,你将成为佛。”那位世尊的都城叫卫婆罗,父亲是名叫胜军的国王,母亲是名叫善触的王后,两位上首弟子是𩙥摩和善意,侍者是名叫离瓦多的人,两位上首女弟子是尸婆罗和须罗摩,菩提树是迦尼迦罗树,身高六十肘,寿命十万年。
Tassa aparabhāge ito catunavutikappamatthake ekasmiṃ kappe ekova siddhattho nāma sammāsambuddho udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte koṭisataṃ bhikkhū ahesuṃ, dutiye navutikoṭiyo, tatiye asītikoṭiyo. Tadā bodhisatto uggatejo abhiññābalasampanno maṅgalo nāma tāpaso hutvā mahājambuphalaṃ āharitvā tathāgatassa adāsi. Satthā taṃ phalaṃ paribhuñjitvā ‘‘catunavutikappamatthake buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato nagaraṃ vebhāraṃ nāma ahosi, pitā jayaseno nāma rājā, mātā suphassā nāma devī, sambalo ca sumitto ca dve aggasāvakā, revato nāmupaṭṭhāko, sīvalā ca surāmā ca dve aggasāvikā , kaṇikārarukkho bodhi, sarīraṃ saṭṭhihatthubbedhaṃ ahosi, vassasatasahassaṃ āyūti.
“在见法佛之后,还有一位名叫悉达多的世间引导者;
就像太阳升起,驱散了一切黑暗。”
‘‘Dhammadassissa aparena, siddhattho lokanāyako; Nihanitvā tamaṃ sabbaṃ, sūriyo abbhuggato yathā’’ti. (bu. vaṃ. 18.1);
后来,在距今九十二劫之前,有一劫中出现了两位佛陀:提舍和弗沙。提舍世尊有过三次弟子集会。第一次集会时,比丘有百俱胝;第二次有九十俱胝;第三次有八十俱胝。那时,菩萨是一位大富大贵、名声远扬的刹帝利,名叫善生,他出家做了仙人修行者,获得大神通之后,听说“佛陀出现了”,就拿来天界的曼陀罗花、莲花和巴利恰答咖花,在四众当中供养正在行走的如来,还在空中化出花帐。那位导师也为他授记说:“从今往后九十二劫之后,你将成佛。”提舍世尊的都城叫安隐,父亲是刹帝利阇那散陀,母亲是莲花夫人,两位上首弟子是梵天和优陀,侍者是善意,两位上首女弟子是弗沙和善施,菩提树是阿沙那树,佛身高六十肘,寿命十万年。
Tassa aparabhāge ito dvānavutikappamatthake tisso phussoti ekasmiṃ kappe dve buddhā nibbattiṃsu. Tissassa bhagavato tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte bhikkhūnaṃ koṭisataṃ ahosi, dutiye navutikoṭiyo, tatiye asītikoṭiyo. Tadā bodhisatto mahābhogo mahāyaso sujāto nāma khattiyo hutvā isipabbajjaṃ pabbajitvā mahiddhikabhāvaṃ patvā ‘‘buddho uppanno’’ti sutvā dibbamandāravapadumapāricchattakapupphāni ādāya catuparisamajjhe gacchantaṃ tathāgataṃ pūjesi, ākāse pupphavitānaṃ akāsi. Sopi naṃ satthā ‘‘ito dvenavutikappamatthake buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato khemaṃ nāma nagaraṃ ahosi, pitā janasandho nāma khattiyo, mātā padumā nāma devī, brahmadevo ca udayo ca dve aggasāvakā, sumano nāmupaṭṭhāko, phussā ca sudattā ca dve aggasāvikā, asanarukkho bodhi, sarīraṃ saṭṭhihatthubbedhaṃ ahosi, vassasatasahassaṃ āyūti.
“悉达多佛之后,复有无与伦比、无可匹敌者,
具无边威光、无量声誉,提舍佛为世间最上导师。”
‘‘Siddhatthassa aparena, asamo appaṭipuggalo; Anantatejo amitayaso, tisso lokagganāyako’’ti. (bu. vaṃ. 19.1);
在他之后,有一位名叫弗沙的导师出现于世。他也有三次弟子集会。第一次集会有六百万比丘,第二次有五百万,第三次有三百二十万。那时,菩萨是一位名叫胜伏的刹帝利,他舍弃了大王国,在导师座下出家,学通了三藏,为大众讲说佛法,并圆满了戒波罗蜜。那位导师也为他授记:“你将成为佛陀。”那位世尊的都城叫迦尸,父亲是胜军王,母亲是吉祥,善护和法军是两位上首弟子,侍者是萨毗耶,遮拉和优波遮罗是两位上首女弟子,菩提树是余甘子树,身高五十八肘,寿命九万年。
Tassa aparabhāge phusso nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte saṭṭhi bhikkhusatasahassāni ahesuṃ, dutiye paṇṇāsa, tatiye dvattiṃsa. Tadā bodhisatto vijitāvī nāma khattiyo hutvā mahārajjaṃ pahāya satthu santike pabbajitvā tīṇi piṭakāni uggahetvā mahājanassa dhammakathaṃ kathesi, sīlapāramiñca pūresi. Sopi naṃ ‘‘buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato kāsi nāma nagaraṃ ahosi, jayaseno nāma rājā pitā, sirimā nāma mātā, surakkhito ca dhammaseno ca dve aggasāvakā, sabhiyo nāmupaṭṭhāko, cālā ca upacālā ca dve aggasāvikā, āmalakarukkho bodhi, sarīraṃ aṭṭhapaṇṇāsahatthubbedhaṃ ahosi, navuti vassasahassāni āyūti.
“就在那个曼陀劫里,出现了一位无上的导师。
他是无可比拟、无与伦比的,是世间最上导师弗沙佛。”
‘‘Tattheva maṇḍakappamhi, ahu satthā anuttaro; Anūpamo asamasamo, phusso lokagganāyako’’ti. (bu. vaṃ. 20.1);
后来,过了九十一劫,有一位名叫毗婆尸的世尊出现在世间。他也有三次弟子集会:第一次集会时有六百八十万比丘,第二次有十万,第三次有八万。那时,菩萨是一位有大神通、大威力的龙王,名叫无等。他给世尊献上一座镶满七宝的黄金大宝座。那位世尊也为他授记:“再过九十一劫,你将成佛。”那位世尊的都城叫槃头摩帝,父亲是槃头摩王,母亲是槃头摩帝。犍陀和帝沙是两位上首弟子,无忧是侍者,旃陀和旃陀蜜多是两位上首女弟子。菩提树是波咤厘树。佛身高达八十肘,身光恒常遍照七由旬,寿命八万岁。
Tassa aparabhāge ito ekanavutikappe vipassī nāma bhagavā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte aṭṭhasaṭṭhi bhikkhusatasahassaṃ ahosi, dutiye ekasatasahassaṃ, tatiye asītisahassāni. Tadā bodhisatto mahiddhiko mahānubhāvo atulo nāma nāgarājā hutvā sattaratanakhacitaṃ sovaṇṇamayaṃ mahāpīṭhaṃ bhagavato adāsi. Sopi naṃ ‘‘ito ekanavutikappe buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato bandhumatī nāma nagaraṃ ahosi, bandhumā nāma rājā pitā, bandhumatī nāma mātā, khaṇḍo ca tisso ca dve aggasāvakā, asoko nāmupaṭṭhāko, candā ca candamittā ca dve aggasāvikā, pāṭalirukkho bodhi, sarīraṃ asītihatthubbedhaṃ ahosi, sarīrappabhā sadā satta yojanāni pharitvā aṭṭhāsi, asīti vassasahassāni āyūti.
“在弗沙佛之后,还有一位正自觉者、两足中的至尊;
毗婆尸佛,名字叫毗婆尸,作为具眼者出现在世间。”
‘‘Phussassa ca aparena, sambuddho dvipaduttamo; Vipassī nāma nāmena, loke uppajji cakkhumā’’ti. (bu. vaṃ. 21.1);
他在此前,从这时起三十一劫之前,有尸弃佛和毗舍婆佛两位佛陀出世。尸弃世尊也有三次弟子集会。第一次集会时有十万比丘,第二次有八万,第三次有七万。那时,菩萨是一位名叫伏敌的国王,他向以佛陀为首的比丘僧团作了包括衣物的广大布施,布施了一头用七宝装饰的象宝,做成与象身等量之物,作为允许使用的物品送了出去。那位导师也为他授记说:“从这时起三十一劫之后,你将成为佛陀。”而那位世尊的都城叫阿鲁纳旺,父亲是名叫阿卢那的刹帝利,母亲名叫光耀,两位上首弟子是阿毗布和生,侍者名叫安稳者,两位上首女弟子是友善和莲花,菩提树是白莲树,身高七十肘,身光遍照三由旬,寿命七万岁。
Tassa aparabhāge ito ekattiṃsakappe sikhī ca vessabhūcāti dve buddhā ahesuṃ. Sikhissāpi bhagavato tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte bhikkhusatasahassaṃ ahosi, dutiye asītisahassāni, tatiye sattatisahassāni. Tadā bodhisatto arindamo nāma rājā hutvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sacīvaraṃ mahādānaṃ pavattetvā sattaratanapaṭimaṇḍitaṃ hatthiratanaṃ datvā hatthippamāṇaṃ katvā kappiyabhaṇḍaṃ adāsi. Sopi naṃ satthā ‘‘ito ekattiṃsakappe buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa pana bhagavato aruṇavatī nāma nagaraṃ ahosi, aruṇo nāma khattiyo pitā, pabhāvatī nāma mātā, abhibhū ca sambhavo ca dve aggasāvakā, khemaṅkaro nāmupaṭṭhāko, sakhilā ca padumā ca dve aggasāvikā, puṇḍarīkarukkho bodhi, sarīraṃ sattatihatthubbedhaṃ ahosi, sarīrappabhā yojanattayaṃ pharitvā aṭṭhāsi, sattati vassasahassāni āyūti.
“毗婆尸佛之后,是那位正自觉者、两足中最尊贵的人;
尸弃是胜者,无与伦比,无人能及。”
‘‘Vipassissa aparena, sambuddho dvipaduttamo; Sikhivhayo āsi jino, asamo appaṭipuggalo’’ti. (bu. vaṃ. 22.1);
后来,有一位名叫毗舍婆的导师出现在世间。他也有过三次弟子大集会:第一次集会有八万名比丘,第二次有七万,第三次有六万。那时,菩萨是一位名叫善见的国王,他向以佛陀为首的比丘僧团布施了附带袈裟的大供养,随后在毗舍婆佛身边出家,具足戒行与德行,对佛宝充满恭敬和欢喜。那位世尊也为他授记:“再过三十一劫,你将成佛。”那位世尊的都城叫无上,父王叫善悦,母后叫具称,两位上首弟子是索那和上胜,侍者叫已寂静,两位上首女弟子是罗摩和善罗摩,他的菩提树是沙罗树,佛身高六十肘,寿命六万岁。
Tassa aparabhāge vessabhū nāma satthā udapādi. Tassāpi tayo sāvakasannipātā. Paṭhamasannipāte asīti bhikkhusahassāni ahesuṃ, dutiye sattati, tatiye saṭṭhi. Tadā bodhisatto sudassano nāma rājā hutvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sacīvaraṃ mahādānaṃ datvā tassa santike pabbajitvā ācāraguṇasampanno buddharatane cittīkārapītibahulo ahosi. Sopi naṃ bhagavā ‘‘ito ekattiṃsakappe buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa pana bhagavato anomaṃ nāma nagaraṃ ahosi, suppatīto nāma rājā pitā, yasavatī nāma mātā, soṇo ca uttaro ca dve aggasāvakā, upasanto nāmupaṭṭhāyo, rāmā ca surāmā ca dve aggasāvikā, sālarukkho bodhi, sarīraṃ saṭṭhihatthubbedhaṃ ahosi, saṭṭhi vassasahassāni āyūti.
“就在那个曼达劫中,他是无与伦比、无可匹敌的圣者。
有个名叫毗舍婆的胜者,出现在世间。”
‘‘Tattheva maṇḍakappamhi, asamo appaṭipuggalo; Vessabhū nāma nāmena, loke uppajji so jino’’ti. (bu. vaṃ. 23.1);
在这之后,在这个贤劫里,有四位佛陀出现:拘留孙佛、拘那含佛、迦叶佛,以及我们的世尊。拘留孙世尊只有一次弟子集会,当时有四万名比丘聚集。那时,菩萨是一位名叫安稳的国王,他向以佛陀为首的比丘僧团做了大布施,供养了袈裟和眼药等药品,听了导师说法之后就出家了。那位导师也为他授记说:“他将来会成佛。”拘留孙世尊的都城叫安稳城,父亲是一位名叫火授的婆罗门,母亲是一位名叫毗舍佉的婆罗门女。两位上首弟子是维都罗和珊耆婆,侍者名叫佛生;两位上首女弟子是萨摩和瞻波。他的菩提树是大阔荚合欢树,身高四十肘,寿命四万岁。
Tassa aparabhāge imasmiṃ kappe cattāro buddhā nibbattā kakusandho, koṇāgamano, kassapo, amhākaṃ bhagavāti. Kakusandhassa bhagavato ekova sāvakasannipāto, tattha cattālīsa bhikkhusahassāni ahesuṃ. Tadā bodhisatto khemo nāma rājā hutvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sapattacīvaraṃ mahādānañceva añjanādibhesajjāni ca datvā satthu dhammadesanaṃ sutvā pabbaji. Sopi naṃ satthā ‘‘buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Kakusandhassa pana bhagavato khemaṃ nāma nagaraṃ ahosi, aggidatto nāma brāhmaṇo pitā, visākhā nāma brāhmaṇī mātā, vidhuro ca sañjīvo ca dve aggasāvakā, buddhijo nāmupaṭṭhāko, sāmā ca campā ca dve aggasāvikā, mahāsirīsarukkho bodhi, sarīraṃ cattālīsahatthubbedhaṃ ahosi, cattālīsa vassasahassāni āyūti.
“继毗舍婆佛之后,有一位正自觉者、两足中最尊贵的人;
名叫拘留孙,无可衡量,难以接近。”
‘‘Vessabhussa aparena, sambuddho dvipaduttamo; Kakusandho nāma nāmena, appameyyo durāsado’’ti. (bu. vaṃ. 24.1);
后来,有一位名叫拘那含的导师出世。他也只有一次弟子集会,当时有三万名比丘。那时,菩萨是一位名叫“山”的国王,他在大臣们的簇拥下来到导师那里,听完说法后,邀请以佛陀为首的比丘僧团,举行大布施,供养了亚麻布、中国布、丝绸、毛毯、细棉布以及金板,然后在导师身边出家。那位导师也为他授记:“你将成为佛陀。”那位世尊的都城叫索婆伐底,父亲是名叫耶答达的婆罗门,母亲是名叫乌答拉的婆罗门女,两位上首弟子是比优沙和乌答拉,侍者名叫索提佳,两位上首女弟子是萨姆达和乌答拉,菩提树是乌敦跋罗树,身量三十肘,寿命三万岁。
Tassa aparabhāge koṇāgamano nāma satthā udapādi. Tassāpi ekova sāvakasannipāto, tattha tiṃsa bhikkhusahassāni ahesuṃ. Tadā bodhisatto pabbato nāma rājā hutvā amaccagaṇaparivuto satthu santikaṃ gantvā dhammadesanaṃ sutvā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā mahādānaṃ pavattetvā pattuṇṇacīnapaṭakoseyyakambaladukūlāni ceva suvaṇṇapaṭikañca datvā satthu santike pabbaji. Sopi naṃ satthā ‘‘buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato sobhavatī nāma nagaraṃ ahosi, yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā, uttarā nāma brāhmaṇī mātā, bhiyyaso ca uttaro ca dve aggasāvakā, sotthijo nāmupaṭṭhāko, samuddā ca uttarā ca dve aggasāvikā, udumbararukkho bodhi, sarīraṃ tiṃsahatthubbedhaṃ ahosi, tiṃsa vassasahassāni āyūti.
“拘留孙佛之后,又有一位正自觉者、两足中最尊贵的人。
名叫拘那含的胜者,是世间最尊贵的人中牛王。”
‘‘Kakusandhassa aparena, sambuddho dvipaduttamo; Koṇāgamano nāma jino, lokajeṭṭho narāsabho’’ti. (bu. vaṃ. 25.1);
后来,有一位名叫迦叶的导师出现于世。他也只有一次弟子集会,当时有两万名比丘。那时,菩萨是一位名叫护明的青年,通晓三部吠陀,在大地和天空中都很出名,和陶匠嘎帝咖拉是朋友。他和陶匠一起去见导师,听了法之后出家,精勤努力,学通了三藏,以行仪圆满让佛陀的教法光彩照耀。那位导师也为他授记说:“他会成佛。”那位世尊出生的城市叫波罗奈,父亲是一位名叫梵授的婆罗门,母亲是一位名叫达那瓦提的婆罗门女,两位上首弟子是帝沙和婆罗堕阇,侍者名叫萨巴弥陀,两位上首女弟子是阿努拉和乌鲁韦拉,菩提树是尼拘罗树,身量二十肘,寿命两万岁。
Tassa aparabhāge kassapo nāma satthā udapādi. Tassāpi ekova sāvakasannipāto, tattha vīsati bhikkhusahassāni ahesuṃ. Tadā bodhisatto jotipālo nāma māṇavo hutvā tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū bhūmiyañceva antalikkhe ca pākaṭo ghaṭikārassa kumbhakārassa mitto ahosi. So tena saddhiṃ satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammakathaṃ sutvā pabbajitvā āraddhavīriyo tīṇi piṭakāni uggahetvā vattāvattasampattiyā buddhasāsanaṃ sobhesi. Sopi naṃ satthā ‘‘buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tassa bhagavato jātanagaraṃ bārāṇasī nāma ahosi, brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā, dhanavatī nāma brāhmaṇī mātā, tisso ca bhāradvājo ca dve aggasāvakā, sabbamitto nāmupaṭṭhāko, anuḷā ca uruveḷā ca dve aggasāvikā, nigrodharukkho bodhi, sarīraṃ vīsatihatthubbedhaṃ ahosi, vīsati vassasahassāni āyūti.
“在拘那含佛之后,又有一位正自觉者、两足尊出现。
他族姓迦叶,是法王,是放光者。”
‘‘Koṇāgamanassa aparena, sambuddho dvipaduttamo; Kassapo nāma gottena, dhammarājā pabhaṅkaro’’ti. (bu. vaṃ. 26.1);
在燃灯十力佛出现的那一劫里,还有另外三尊佛出世。菩萨在他们面前没有得到授记,所以这里没有列出他们。不过在义注里,为了把从爱作佛开始的所有佛陀都列出来,才说了下面这段话——
Yasmiṃ pana kappe dīpaṅkaradasabalo udapādi, tasmiṃ aññepi tayo buddhā ahesuṃ. Tesaṃ santike bodhisattassa byākaraṇaṃ natthi, tasmā te idha na dassitā. Aṭṭhakathāyaṃ pana taṇhaṅkarato paṭṭhāya sabbepi buddhe dassetuṃ idaṃ vuttaṃ –
爱作佛、慧作佛,还有皈依作佛;
燃灯佛是正自觉者,憍陈如佛是两足中最尊贵的。
吉祥佛、善意佛,离婆多佛、庄严牟尼;
无比见佛、莲华佛,那罗陀佛、莲华上佛。
善慧佛、善生佛,喜见佛具大名声;
见义佛、见法佛,悉达多世间导师。
提舍佛、弗沙佛是正自觉者,毗婆尸佛、尸弃佛、毗舍婆佛;
拘留孙佛、拘那含佛,还有迦叶导师。
“这些曾是大觉者,已离贪,心得安定;
就像太阳升起,驱散巨大的黑暗;
就像火焰聚猛烈燃烧之后,他们和弟子们一起都寂灭了。”
‘‘Taṇhaṅkaro medhaṅkaro, athopi saraṇaṅkaro; Dīpaṅkaro ca sambuddho, koṇḍañño dvipaduttamo. ‘‘Maṅgalo ca sumano ca, revato sobhito muni; Anomadassī padumo, nārado padumuttaro. ‘‘Sumedho ca sujāto ca, piyadassī mahāyaso; Atthadassī dhammadassī, siddhattho lokanāyako. ‘‘Tisso phusso ca sambuddho, vipassī sikhī vessabhū; Kakusandho koṇāgamano, kassapo cāpi nāyako. ‘‘Ete ahesuṃ sambuddhā, vītarāgā samāhitā; Sataraṃsīva uppannā, mahātamavinodanā; Jalitvā aggikhandhāva, nibbutā te sasāvakā’’ti.
在这里,我们的菩萨在燃灯佛等二十四位佛陀面前积集善业,经历了四大阿僧祇劫又十万劫。然而,在迦叶世尊之后,除了这位正自觉者,就没有别的佛陀了。就这样,在燃灯佛等二十四位佛陀面前获得授记的菩萨,经由——
Tattha amhākaṃ bodhisatto dīpaṅkarādīnaṃ catuvīsatiyā buddhānaṃ santike adhikāraṃ karonto kappasatasahassādhikāni cattāri asaṅkhyeyyāni āgato. Kassapassa pana bhagavato orabhāge ṭhapetvā imaṃ sammāsambuddhaṃ añño buddho nāma natthi. Iti dīpaṅkarādīnaṃ catuvīsatiyā buddhānaṃ santike laddhabyākaraṇo pana bodhisatto yenena –
“人的身份、具备男根、因、亲见导师;
出家、功德圆满、资格,以及意愿。
八法齐备时,所发的愿就能圆满成就。”
‘‘Manussattaṃ liṅgasampatti, hetu satthāradassanaṃ; Pabbajjā guṇasampatti, adhikāro ca chandatā; Aṭṭhadhammasamodhānā, abhinīhāro samijjhatī’’ti. (bu. vaṃ. 2.59) –
把这些八法汇聚起来之后,他在燃灯佛足下发过愿,又以“来吧,我要从这边那边去探寻成佛之法”这样的话提起干劲,在探寻时,最先看到的是布施波罗蜜。从布施波罗蜜等成佛之法开始,他一路圆满,直到转生为须大拏之身。而在他一路行来的过程中,那些已发愿的菩萨们所获得的功德利益,曾被这样赞叹——
Ime aṭṭha dhamme samodhānetvā dīpaṅkarapādamūle katābhinīhārena ‘‘handa buddhakare dhamme, vicināmi ito cito’’ti ussāhaṃ katvā ‘‘vicinanto tadā dakkhiṃ, paṭhamaṃ dānapārami’’nti dānapāramitādayo buddhakārakadhammā diṭṭhā, pūrentoyeva yāva vessantarattabhāvo āgami. Āgacchanto ca ye te katābhinīhārānaṃ bodhisattānaṃ ānisaṃsā saṃvaṇṇitā –
像这样具足一切支分、于菩提决定不退的人们,
在漫长的轮回中流转,哪怕历经十亿劫,
不生无间地狱中,亦不生世间隙处;
烧渴、饥渴、黑齿鬼,皆不成为此类鬼。
即使投生恶趣,他们也不会成为微小众生;
投生人间的他们,不会生来即盲。
这些人不存在于三界之内,是决定趋向菩提的人。
已从无间业中解脱,在一切处都行于清净的境界。
他们不亲近邪见,因为他们看清了业与行为的作用。
即使他们住在天界,也不会投生到无想天。
“在净居天诸天神之中,并不存在所谓的‘因’。
善士们的心倾向于出离,已从一再诸有中解脱出来。
他们行持利益世间的事业,圆满一切波罗蜜。”
‘‘Evaṃ sabbaṅgasampannā, bodhiyā niyatā narā; Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, kappakoṭisatehipi. ‘‘Avīcimhi nuppajjanti, tathā lokantaresu ca; Nijjhāmataṇhā khuppipāsā, na honti kālakañjikā. ‘‘Na honti khuddakā pāṇā, uppajjantāpi duggatiṃ; Jāyamānā manussesu, jaccandhā na bhavanti te. ‘‘Sotavekallatā natthi, na bhavanti mūgapakkhikā; Itthibhāvaṃ na gacchanti, ubhatobyañjanapaṇḍakā. ‘‘Na bhavanti pariyāpannā, bodhiyā niyatā narā; Muttā ānantarikehi, sabbattha suddhagocarā. ‘‘Micchādiṭṭhiṃ na sevanti, kammakiriyadassanā; Vasamānāpi saggesu, asaññaṃ nupapajjare. ‘‘Suddhāvāsesu devesu, hetu nāma na vijjati; Nekkhammaninnā sappurisā, visaṃyuttā bhavābhave; Caranti lokatthacariyāyo, pūrenti sabbapāramī’’ti.
他正是得到了那些功德利益之后才来的。而他在圆满诸波罗蜜的过程中,做过阿吉提婆罗门、螺婆罗门、财胜王、大善见王、大典尊、尼弥大王、月童子、维萨伊哈长者、尸毗王、须大拏王等,以布施波罗蜜圆满自身的次数,根本数不清。然而,在他的《兔子本生》中,确实……
Te ānisaṃse adhigantvāva āgato. Pāramiyo pūrentassa cassa akittibrāhmaṇakāle, saṅkhabrāhmaṇakāle, dhanañcayarājakāle, mahāsudassanarājakāle, mahāgovindakāle, nimimahārājakāle, candakumārakāle, visayhaseṭṭhikāle, sivirājakāle, vessantararājakāleti dānapāramitāya pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi. Ekantena panassa sasapaṇḍitajātake –
“看到有人来乞食,就把自己舍了出去。
在布施这方面,没有人能和我相比,这就是我的布施波罗蜜。”
‘‘Bhikkhāya upagataṃ disvā, sakattānaṃ pariccajiṃ; Dānena me samo natthi, esā me dānapāramī’’ti. (cariyā. 1.tassuddāna) –
他这样舍弃自身时,布施波罗蜜就成了所谓的“究竟波罗蜜”。同样,在戒象龙王、瞻波耶龙王、富利达多龙王、六牙龙王、胜利王子、阿利那萨度童子等那些生世里,他以戒波罗蜜圆满自身的次数,根本数不清。不过,在《螺护龙王本生》中,他确实——
Evaṃ attapariccāgaṃ karontassa dānapāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Tathā sīlavanāgarājakāle, campeyyanāgarājakāle, bhūridattanāgarājakāle, chaddantanāgarājakāle, jayaddisarājaputtakāle, alīnasattukumārakāleti sīlapāramitāya pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi. Ekantena panassa saṅkhapālajātake –
“纵以尖桩刺穿我,纵以刀剑矛斫我;
于蒲阇诸子不嗔,此即我戒波罗蜜。”
‘‘Sūlehi vijjhayantopi, koṭṭiyantopi sattibhi; Bhojaputte na kuppāmi, esā me sīlapāramī’’ti. (cariyā. 2.91) –
他这样舍身修行时,他的戒波罗蜜就成了所谓的“究竟波罗蜜”。同样,在喜悦童子那一世、护象童子那一世、铁屋智者那一世等,他舍弃了大王位、以出离波罗蜜圆满自身的那些生,数量根本数不清。不过,在《小须陀素摩本生》中,他确实——
Evaṃ attapariccāgaṃ karontassa sīlapāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Tathā somanassakumārakāle, hatthipālakumārakāle, ayogharapaṇḍitakāleti mahārajjaṃ pahāya nekkhammapāramitāya pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi. Ekantena panassa cūḷasutasomajātake –
“我把到手的庞大王国像吐掉一口唾沫那样扔掉了。
舍弃时心里没有黏着,这就是我的出离波罗蜜。”
‘‘Mahārajjaṃ hatthagataṃ, kheḷapiṇḍaṃva chaḍḍayiṃ; Cajato na hoti lagganaṃ, esā me nekkhammapāramī’’ti. –
就这样,当他以无所执著的心舍弃王位、出家离去时,他的出离波罗蜜就成了被称为“究竟波罗蜜”的东西。同样,在维杜罗智者那一世、大典尊智者那一世、锄头智者那一世、阿罗迦智者那一世、菩提游方者那一世、大药智者那一世,他以慧波罗蜜圆满自身的那些生世,数量根本数不清。不过,在《萨度巴斯塔本生》中,当他身为塞那迦智者的时候——
Evaṃ nissaṅgatāya rajjaṃ chaḍḍetvā nikkhamantassa nekkhammapāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Tathā vidhurapaṇḍitakāle, mahāgovindapaṇḍitakāle, kuddālapaṇḍitakāle, arakapaṇḍitakāle, bodhiparibbājakakāle, mahosadhapaṇḍitakāleti paññāpāramitāya pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi. Ekantena panassa sattubhastajātake senakapaṇḍitakāle –
“我以智慧简择,救婆罗门脱苦;
我智无有等同,此即我之慧波罗蜜。”
‘‘Paññāya vicinantohaṃ, brāhmaṇaṃ mocayiṃ dukhā; Paññāya me samo natthi, esā me paññāpāramī’’ti. –
当他展示装在布袋里的蛇时,他的慧波罗蜜就成了所谓的究竟波罗蜜。同样,精进波罗蜜等圆满之身的数量也是没有的。然而,在《大生本生》中——
Antobhastagataṃ sappaṃ dassentassa paññāpāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Tathā vīriyapāramitādīnampi pūritattabhāvānaṃ parimāṇaṃ nāma natthi. Ekantena panassa mahājanakajātake –
“看不见岸边,身处大海中央,所有人都丧了命。
我的心没有别的变化,这就是我的精进波罗蜜。”
‘‘Atīradassī jalamajjhe, hatā sabbeva mānusā; Cittassa aññathā natthi, esā me vīriyapāramī’’ti. –
当他这样横渡大海时,精进波罗蜜就成了所谓的“究竟波罗蜜”。在《忍辱说示本生》中——
Evaṃ mahāsamuddaṃ tarantassa vīriyapāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Khantivādijātake –
“就像有人用锋利的斧头砍我,把我当成没有知觉的木头一样;
就算对迦尸国王,我也不生嗔怒,这就是我的忍耐波罗蜜。”
‘‘Acetanaṃva koṭṭente, tiṇhena pharasunā mamaṃ; Kāsirāje na kuppāmi, esā me khantipāramī’’ti. –
就这样,当他像没有知觉一样忍受巨大痛苦时,他的忍耐波罗蜜就成了所谓的究竟波罗蜜。在《大须陀索摩本生》中——
Evaṃ acetanabhāvena viya mahādukkhaṃ adhivāsentassa khantipāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Mahāsutasomajātake –
“为了守护自己说出的真话,我舍弃了自己的性命;
我释放了一百位刹帝利,这就是我的真实波罗蜜。”
‘‘Saccavācaṃ anurakkhanto, cajitvā mama jīvitaṃ; Mocesiṃ ekasataṃ khattiye, esā me saccapāramī’’ti. –
他这样舍弃生命、护持真理之后,他的真理波罗蜜就成了被称为究竟波罗蜜的东西。在《哑跛本生》中——
Evaṃ jīvitaṃ cajitvā saccamanurakkhantassa saccapāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Mūgapakkhajātake –
“父母并不是我讨厌的人,大名望也不是我讨厌的。
一切知智是我所珍爱的,所以我坚定了这个誓愿。”
‘‘Mātāpitā na me dessā, napi dessaṃ mahāyasaṃ; Sabbaññutaṃ piyaṃ mayhaṃ, tasmā vatamadhiṭṭhahi’’nti. (cariyā. 3.65) –
就这样,连性命都舍弃、坚定持守誓愿的时候,他的决意波罗蜜就成了所谓的究竟波罗蜜。在《金佳马本生》中——
Evaṃ jīvitampi cajitvā vataṃ adhiṭṭhahantassa adhiṭṭhānapāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Suvaṇṇasāmajātake –
“没有任何人会害怕我,我也不害怕任何人。
那时,我依靠慈心的力量,快乐地住在森林里。”
‘‘Na maṃ koci uttasati, napihaṃ bhāyāmi kassaci; Mettābalenupatthaddho, ramāmi pavane tadā’’ti. (cariyā. 3.113) –
他连自己的性命都不顾,就这样修习慈心,他的慈爱波罗蜜便成了究竟波罗蜜。在《毛发竖立本生》中——
Evaṃ jīvitampi anoloketvā mettāyantassa mettāpāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Lomahaṃsajātake –
“我在坟场铺设卧具,把一具骸骨放在身旁;
村中顽童们走过来,作出种种怪相。”
‘‘Susāne seyyaṃ kappemi, chavaṭṭhikaṃ upanidhāyahaṃ; Gāmaṇḍalā upāgantvā, rūpaṃ dassentinappaka’’nti. (cariyā. 3.119) –
当乡村孩子们用吐口水等方式,还有用花环、香等来供养,让他产生快乐或痛苦时,他仍然没有超越舍心,他的舍波罗蜜就成为“究竟波罗蜜”。这是这里的简要说明。至于详细的意义,应当从《行藏》中获取。如此圆满诸波罗蜜后,当他处于须大拏的转世时——
Evaṃ gāmadārakesu niṭṭhubhanādīhi ceva mālāgandhūpahārādīhi ca sukhadukkhaṃ uppādentesupi upekkhaṃ anativattentassa upekkhāpāramitā paramatthapāramī nāma jātā. Ayamettha saṅkhepo. Vitthārato panesa attho cariyāpiṭakato gahetabboti. Evaṃ pāramiyo pūretvā vessantarattabhāve ṭhito –
“无心识的大地,对乐和苦都没有知觉;
它也因为我的布施之力,震动了七次。”
‘‘Acetanāyaṃ pathavī, aviññāya sukhaṃ dukhaṃ; Sāpi dānabalā mayhaṃ, sattakkhattuṃ pakampathā’’ti. (cariyā. 1.124) –
他这样做了大地震动等大福德之后,在寿命终结时从那里死去,投生到兜率天宫。应当知道,从燃灯佛足下开始,直到投生到这座兜率天城为止,这一整段过程就叫作“远因缘”。
Evaṃ mahāpathavikampanādīni mahāpuññāni karitvā āyupariyosāne tato cuto tusitabhavane nibbatti. Iti dīpaṅkarapādamūlato paṭṭhāya yāva ayaṃ tusitapure nibbatti, ettakaṃ ṭhānaṃ dūrenidānaṃ nāmāti veditabbaṃ.