第六 利养恭敬相应
6. Lābhasakkārasaṃyuttaṃ
恐怖经注释
1. Dāruṇasuttavaṇṇanā
157“顽固”:是指粗硬,因为它给予不可意的所缘。“四资具之获得”:指四种资具的获得。“恭敬”:指用那些善加准备的资具进行供养,但实际意义上只是获得成就,因此说“那些……的获得”。“名声宣扬”:指称扬功德。“有障碍”:因为无法超越障碍,所以称为有障碍,并能带来无利。
157.Thaddhoti kakkhaḷo aniṭṭhassa padānato. Catupaccayalābhoti catunnaṃ paccayānaṃ paṭilābho. Sakkāroti tehiyeva paccayehi susaṅkhatehi pūjanā, so pana atthato sampattiyevāti āha ‘‘tesaṃyeva…pe… lābho’’ti. Vaṇṇaghosoti guṇakittanā. Antarāyassa anativattanato antarāyiko anatthāvahattā.
第二 钩经注释
2. Baḷisasuttavaṇṇanā
158“持钩者”:他用钩子活动,或依靠钩子维生,因此称为持钩者。故此说“手持钩而游走”。“入于饵”:指趋近饵、落入饵。因此说“涂了饵”。即使处格不同,也可以构成外依主释复合词,所以说“在饵上,眼见”。“Ayo”是说乐,与之相反的“anayo”是说苦,因此说“遭受了苦”。“Assa”即“他的”,是依属格意义而用。由于持续随烦恼流转的人,不会与烦恼分离,所以说“应如对烦恼魔罗之欲求一般而行”。
158. Baḷisena carati, tena vā jīvatīti bāḷisiko. Tenāha ‘‘baḷisaṃ gahetvā caramāno’’ti. Āmisagatanti āmisūpagataṃ āmisapatitaṃ. Tenāha ‘‘āmisamakkhita’’nti. Bhinnādhikaraṇānampi bāhiratthasamāso hotevāti āha ‘‘āmise cakkhudassana’’nti. Ayo vuccati sukhaṃ, tabbidhuratāya anayo, dukkhanti āha ‘‘dukkhaṃ patto’’ti. Assāti etena. Kattuatthe hi etaṃ sāmivacanaṃ. Yathā kilesā vattanti, evaṃ pavattamāno puggalo kilesavippayogo na hotīti vuttaṃ ‘‘yathā kilesamārassa kāmo, evaṃ kattabbo’’ti.
第三、第四经:《龟经》等注释
3-4. Kummasuttādivaṇṇanā
159-160「骨龟」是指头盖骨顶部有尖锐骨端的众生,它们的集合称为骨龟族。「飘动者」是指在鱼、龟等身上垂悬、跳动着的有情,这里所说的样貌即铁刺。「铁套」即铁制的套子。「耳轮箭状」是指如同穿刺自身的箭那样的形状。「铁刺」即铁制的弯曲刺。此处说“出来”,是指它从不动的状态中现出;因其刚一被插入,便即现出。现在,你不应再说“我们的”。此后下一部经,即是第四经。
159-160. Aṭṭhikacchapā vuccanti yesaṃ kapālamatthake tikhiṇā aṭṭhikoṭi hoti, tesaṃ samūho aṭṭhikacchapakulaṃ. Macchakacchapādīnaṃ sarīre lambantī papatatīti papatā, vuccamānākāro ayakaṇṭako. Ayakosaketi ayomayakosake. Kaṇṇikasallasaṇṭhānoti attanikāpanasallasaṇṭhāno. Ayakaṇṭakoti ayomayavaṅkakaṇṭako. Nikkhamati ettha athāvarato. Pavesitamatto hi so. Idāni tvaṃ ‘‘amhāka’’nti na vattabbo. Ito anantarasutteti catutthasuttamāha.
第五经:粪虫经注释
5. Mīḷhakasuttavaṇṇanā
161「粪虫女」:这是依女性相而称呼的。「粪虫」是指以粪为食的虫。它们在腹内(生活)。
161.Mīḷhakāti evaṃ itthiliṅgavasena vuccamānā. Gūthapāṇakāti gūthabhakkhapāṇakā. Antoti kucchiyaṃ.
第六经:雷电经注释
6. Asanisuttavaṇṇanā
162“让那些不带来利养恭敬的人,遭遇饥饿等苦吧!”——他这样说,并非因为希望众生受苦,应当如此理解其中的关联。他遭受无边的苦,是由于不善心接连不断地生起,数量极多。
162. ‘‘Ime lābhasakkāraṃ anāharantā jighacchādidukkhaṃ pāpuṇantū’’ti evaṃ na sattānaṃ dukkhakāmatāya evamāhāti ānetvā sambandho. Anantadukkhaṃ anubhoti aparāparaṃ uppajjanakaakusalacittānaṃ bahubhāvato.
第七 《涂毒经》注
7. Diddhasuttavaṇṇanā
163“与涂毒相应的”:指以涂毒的方式行进,也就是行于涂毒之物,因此称为“不平坦的涂敷”。
163. Acchavisayuttāti vā diddhe gatena gatadiddhena. Tenāha ‘‘visamakkhitenā’’ti.
第八 《豺经》注
8. Siṅgālasuttavaṇṇanā
164“老豺”:因身上缺少光泽,故如此称呼。由于身体长着竖起的粗硬毛,因此称为“有竖刺者”。“Phuṭati”意指裂开、破裂。
164.Jarasiṅgālotveva vuccati sarīrasobhāya abhāvato. Sarīrassa uggatakaṇṭakattā ukkaṇṭakena nāma. Phuṭatīti phalati bhijjati.
第九 《韦兰跋风经》注
9. Verambhasuttavaṇṇanā
165“不护身”:指由于舍弃了二十六种适宜的行为。“不护语”:指由于为贪欲与嗔恚所缚,从而说出了不应说的话。
165.Kāyaṃna rakkhati nāma chabbīsatiyā sāruppānaṃ pariccajanato. Vācaṃ na rakkhati nāma rāgasāmantā ca kodhasāmantā ca yāva nicchāraṇato.
第十 偈颂经注
10. Sagāthakasuttavaṇṇanā
166「在对被尊敬的人……」这一段里,意思是指“不尊敬以及两者兼具”,也就是有时受到尊敬,有时受到不尊敬,有时两者都有。因此,经文说“以不尊敬”等。因为成就了恒常的安住,所以称为“恒常者”,于是说“阿拉汉果……微细见”等等。因为那种智确实被称为“金刚喻智”。「已来」:是指为了进入果等至,已经去做了它的事前准备。
166.‘‘Yassa sakkariyamānassā’’ti ettha asakkārena cūbhayanti asakkārena ca ubhayañca, kadāci sakkārena, kadāci asakkārena kadāci ubhayenāti attho. Tenāha ‘‘asakkārenā’’tiādi. Satatavihārānaṃ sampattiyā sātatikoti āha ‘‘arahatta…pe… sukhumadiṭṭhī’’tiādi. Tathā hi sā ‘‘vajirūpamañāṇa’’nti vuccati. Āgatattāti phalasamāpattiṃ samāpajjituṃ tassā pubbaparikammaṃ upagatattā.
1-2. 《金钵经》等的注释
1-2. Suvaṇṇapātisuttādivaṇṇanā
167-168由于依止戒山,故不能动摇。至于去做其他事务,更不必说,因为戒已被舍弃。第三等之中,并无新义。
167-168.Cāletuṃ na sakkoti sīlapabbatasannissitattā. Aññaṃ vā kiccaṃ karoti pageva sīlassa chaḍḍitattā. Tatiyādīsu apubbaṃ natthi.
《女人经》注疏
1. Mātugāmasuttavaṇṇanā
170那被称为“不相应事”者,虽能征服男子之心而安住,但利养恭敬较之更甚,更能征服众生之心而安住。为显示此义,世尊开示了“诸比丘,不是他的……”等语,故注释者说:“不是她的……”等。
170. Yaṃ visabhāgavatthu purisassa cittaṃ pariyādāya ṭhātuṃ sakkotīti vuccati, tato visesato lābhasakkārova sattānaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhātuṃ sakkotīti dassento bhagavā ‘‘na tassa, bhikkhave’’tiādimavocāti dassento ‘‘na tassā’’tiādimāha.
《贤女经》注疏
2. Kalyāṇīsuttavaṇṇanā
171第二经意义浅明,它仅是借“国中第一美女”来宣说同一义理而已。
171.Dutiyaṃ uttānameva, tasseva atthassa kevalaṃ janapadakalyāṇīvasena vuttaṃ.
《独子经》等经典的注疏
3-6. Ekaputtakasuttādivaṇṇanā
172-175“信”:指依圣道而获得的信,因此世尊称他们为“入流者”。
172-175.Saddhāti ariyamaggena āgatasaddhā adhippetāti āha ‘‘sotāpannā’’ti.
《第三沙门婆罗门经》的注疏
7. Tatiyasamaṇabrāhmaṇasuttavaṇṇanā
176“如这些”:以“等”字摄之,当知包含了多闻、律仪、戒等内容。利养恭敬的“集”,是指它的生起之因;这是依集圣谛,说明它乃是苦圣谛的生起因。
176.Evamādīti ādi-saddena bāhusaccasaṃvarasīlādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo. Lābhasakkārassa samudayaṃ uppattikāraṇaṃ samudayasaccavasena dukkhasaccassa uppattihetutāvasena.
《皮经》注疏
8. Chavisuttavaṇṇanā
177“令生起”:这是就依止于彼的烦恼群而说。“令生起”的意思是使之产生。它毁坏此人现在的有身,因为他无法再得人身。因此,因为它能令堕恶趣,又在此生带来死亡之苦。
177.Lābhasakkārasilokonarakādīsu nibbattentoti idaṃ tannissayaṃ kilesagaṇaṃ sandhāyāha. Nibbattentoti nibbattāpento. Imaṃ manussaattabhāvaṃ nāseti manussattaṃ puna nibbattituṃ appadānavasena. Tasmāti duggatinibbattāpanato idha maraṇadukkhāvahanato ca.
9. 《绳经》注释
9. Rajjusuttavaṇṇanā
178“粗糙、粗涩”:意指能切割皮肤等。
178.Kharā pharusā chaviādīni chindane samatthā.
10. 《比丘经》注释
10. Bhikkhusuttavaṇṇanā
179“关于那个”:是指现法乐住之机缘已无。
179.Taṃ sandhāyāti diṭṭhadhammasukhavihārassa okāsābhāvaṃ sandhāya.
第四品
4. Catutthavaggo
1-4. 《破裂经》等经的注释
1-4. Bhindisuttādivaṇṇanā
180-183“提婆达多或许会生于天界”等语,是表达假设之说。因为已决定趣向辟支菩提的人,不可能在中间阶段证得道果。此处的“法”指无过失之法。“他的”指提婆达多的。由于他所造作累积的重大不善法之力,在那个有身之中,从断除的角度来说是暂时性的断除,而非究竟断灭。所谓不善法,其自身是无力者,不像善法那样具有大力,因此这类人只在那个有身之中才是无可救治的。否则,邪性抉择便会如同正性抉择一般成为究竟性的了。若如此,为何又说“揭示轮回之桩”呢?这是从串习力的角度来说的。因此,正如所说“愚者一度沉没,便永远沉没”,正是基于此理,才说他是“揭示轮回之桩”。因为一个人是缘于怎样的条件而生起那种见解,又怎样依此修习,当他遇到那些心力全然无法逆转的因缘而堕落后,是否还能再次昂首,这便不可一概而论了。
180-183.Devadatto sagge vā nibbatteyyātiādi parikappavacanaṃ. Na hi paccekabodhiyaṃ niyatagatiko antarā maggaphalāni adhigantuṃ bhabboti. Soti anavajjadhammo. Assāti devadattassa. Samucchedamagamā katūpacitassa mahato pāpadhammassa balena tasmiṃ attabhāve samucchedabhāvato, na accantāya. Akusalaṃ nāmetaṃ abalaṃ, kusalaṃ viya na mahābalaṃ, tasmā tasmiṃyeva attabhāve tādisānaṃ puggalānaṃ atekicchatā, aññathā sammattaniyāmo viya micchattaniyāmo accantiko siyā. Yadi evaṃ vaṭṭakhāṇukajotanā kathanti? Āsevanāvasena, tasmā yathā ‘‘sakiṃ nimuggo nimuggo eva bālo’’ti vuttaṃ, evaṃ vaṭṭakhāṇukajotanā. Yādise hi paccaye paṭicca puggalo taṃ dassanaṃ gaṇhi, tathā ca paṭipanno, puna acintappativatte paccaye patitato sīsukkhipanamassa na hotīti na vattabbaṃ.
五、《离去不久经》注释
5. Acirapakkantasuttavaṇṇanā
184“时机到来时”:因胎儿已成熟,到了分娩的时刻。“幼驹”:指母马的幼崽。“这句话”:指的是“犹如母马怀驹”这句话。
184.Kāle sampatteti gabbhassa paripākagatattā vijāyanakāle sampatte. Potanti assatariyā puttaṃ. Etanti ‘‘gabbho assatariṃ yathā’’ti etaṃ vacanaṃ.
第六、《五百辆车经》的注释
6. Pañcarathasatasuttavaṇṇanā
185“被送去”:即“送致”。这里的“送致”专指饭食,故经文说“应被送去的饭食”。“鱼胆汁”:指凶猛鱼类的胆汁。“投入”:指将蛇等毒物的胆汁混入食物之中。
185. Abhiharīyatīti abhihāro, bhattaṃyeva abhihāro bhattābhihāroti āha ‘‘abhiharitabbaṃ bhatta’’nti. Macchapittanti vāḷamacchapittaṃ. Pakkhipeyyunti uragādinā osiñceyyuṃ.
第七至第十三、《母亲经》等经的注释
7-13. Mātusuttādivaṇṇanā
186-187「即使为了母亲」:指为断除由自己母亲所引起的祸害之因。其后「即使为了父亲」等语句,释义亦同。
186-187.Mātupi hetūti attano mātuyā uppannaanatthāvahassa pahānahetupi. Ito paresūti ‘‘pitupi hetū’’ti evamādīsu.
对《利养恭敬相应》的注释中,关于隐晦含义的阐明已经完成。
Lābhasakkārasaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.