《七界经》的注释
1. Sattadhātusuttavaṇṇanā
95“照耀”所以叫“光”,是以光明之性而成立,或者意思是“显现”。那光以无生命的意义而称为界,所以叫“光界”。“光的”就是指光遍。“很好地、美妙地照耀”所以叫“净”。因为与遍同时生起,所以禅那也叫“净”。其余内容按前面所说的方式理解。极清净色的遍。有些人说,空无边处等也是以净为所缘。“开示终了”:就是把开示只停留在揭示要点上。在圣典中,“缘于黑暗而显现”,这里取的也只是所缘;同样,“此界缘于不净而显现”,这里也是如此。就像这里,金色遍被认定为净,同样,丑色遍则被认定为不净。
95. Ābhātīti ābhā, ālokabhāvena nipphajjati, upaṭṭhātīti vā attho. So eva nijjīvaṭṭhena dhātūti ābhādhātu. Ālokassāti ālokakasiṇassa. Suṭṭhu, sobhanaṃ vā bhātīti subhaṃ. Kasiṇasahacaraṇato jhānaṃ subhaṃ. Sesaṃ vuttanayameva. Suparisuddhavaṇṇaṃ kasiṇaṃ. Ākāsānañcādayopi subhārammaṇaṃ evāti keci. Desanaṃ niṭṭhāpesīti desanaṃ uddesamatte eva ṭhapesi. Pāḷiyaṃ ‘‘andhakāraṃ paṭicca paññāyatī’’ti etthāpi ārammaṇameva gahitaṃ, tathā ‘‘ayaṃ dhātu asubhaṃ paṭicca paññāyatī’’ti etthāpi. Yathā hi idha suvaṇṇaṃ kasiṇaṃ subhanti adhippetaṃ, evaṃ dubbaṇṇaṃ asubhanti.
“缘于黑暗”是指:以黑暗作为遮蔽的缘。“显现”是指变得明显。因此他说“因为黑暗嘛”等等。光明也是被黑暗所限定的——这是句子的连接方式。黑暗固然可以被光明所限定——“没有光明的地方就是黑暗”;但光明怎么会被黑暗所限定呢?他说:“正因为有黑暗,它才显现。”就像用界线画出的图画一样,色法被黑暗从周围完全限定之后才显现出来,就像被阴影所衬托的阳光一样。同样是这个道理:不净与净互相限定。为了说明这一点,并揭示这里真正要表达的意思,他说:“有不净时,净才显现。”他这样说了:“缘于不净,净便显现。”就像“有色者见色”等说法中省略了后一个词一样,这里也是一种省略式的解说,所以他说:“缘于色”是指缘于色界等至。因为当那(色界等至)被证得时。“或者由于超越色”是指:由于超越了以自性为所缘的色界禅那,空无边处等至便生起。同样是这个道理:他用“由于超越空无边处,识无边处等至便生起”等说法,指出了这两种方式。“以简择”是指以简择智。“不转起”是指在限定的时间内不转起。以此否定了刹那灭等主张。
Andhakāraṃ paṭiccāti andhakāraṃ paṭicchādakapaccayaṃ paṭicca. Paññāyatīti pākaṭo hoti. Tenāha ‘‘andhakāro hī’’tiādi. Ālokopi, andhakārena paricchinno hotīti yojanā. Andhakāro tāva ālokena paricchinno hotu ‘‘yattha āloko natthi, tattha andhakāro’’ti āloko kathaṃ andhakārena paricchinno hotīti āha ‘‘andhakārena hi so pākaṭo hotī’’ti. Paricchedalekhāya viya cittarūpaṃ andhakārena hi parito paricchinno hutvā paññāyati, yathā taṃ chāyāya ātapo. Eseva nayoti asubhasubhānaṃ aññamaññaparicchinnataṃ atidisitvā tattha adhippetameva dassento ‘‘asubhe sati subhaṃ paññāyatī’’ti āha. Evamāhāti ‘‘asubhaṃ paṭicca subhaṃ paññāyatī’’ti avoca. ‘‘Rūpī rūpāni passatī’’tiādīsu viya uttarapadalopenāyaṃ niddesoti āha ‘‘rūpaṃ paṭiccāti rūpāvacarasamāpattiṃ paṭiccā’’ti. Tāya hi sati adhigatāya. Rūpasamatikkamā vā hotīti sabhāvārammaṇānaṃ rūpajjhānānaṃ samatikkamā ākāsānañcāyatanasamāpatti nāma hotīti attho. Eseva nayoti iminā ‘‘ākāsānañcāyatanasamatikkamā viññāṇañcāyatanasamāpatti nāma hotī’’tiādinā dvepi pakāre atidisati. Paṭisaṅkhāti paṭisaṅkhāñāṇena. Appavattinti yathāparicchinnakālaṃ appavattanaṃ. Etena khaṇanirodhādiṃ paṭikkhipati.
在这七界当中,想等至要以怎样的方式变得多种多样,才应该被证入呢?所以他说:“什么样的等至?”等等。“由于有想”:是指由于有起明显作用的想存在。因为在这种等至当中,微细的诸行仍然残留着。“或者灭”:就是诸行的灭。
Kathaṃ samāpatti pattabbāti imāsu sattasu dhātūsu kā pakārā saññāsamāpatti nānā hutvā samāpajjitabbā. Tenāha ‘‘kīdisā samāpattiyo’’tiādi. Saññāya atthibhāvenāti paṭukiccāya saññāya atthibhāvena. Sukhumasaṅkhārānaṃ tattha samāpattiyaṃ avasissatāya. Nirodhovāti saṅkhārānaṃ nirodho eva.
2. 《有因经》的注释
2. Sanidānasuttavaṇṇanā
96这是一个表示状态的中性词,就像“日月不平等地运行”等说法那样(《增支部》4.70)。有因:因为它把自己的果报安置下来,所以叫因,也就是原因,因此说“有因有缘”。与欲相应:就是与那称为欲贪的欲相应,或者与欲绑在一起。思量,就是寻。执取不真实的行相然后加以构想,就是思。心投向所缘,就是安止。以特别的方式投向,就是遍安止。心仿佛把自身竖立於所缘上那样运作,就是心的竖立。邪的、颠倒的、恶的思,就是邪思。在其他与欲相应的法存在时,应当看到,寻本身就以“欲界”这个词来指称,因为寻对欲的牵连最为突出。这个道理在嗔界等处也一样。一切不善法都是欲界,因为它们是低劣志向者所贪求的界。
96.Bhāvanapuṃsakametaṃ ‘‘visamaṃ candimasūriyā parivattantī’’tiādīsu (a. ni. 4.70) viya. Sanidānanti attano phalaṃ nidadātīti nidānaṃ, kāraṇanti āha ‘‘sanidānosappaccayo’’ti. Kāmapaṭisaṃyuttoti kāmarāgasaṅkhātena kāmena paṭisaṃyutto vā kāmapaṭibaddho vā. Takketīti takko. Abhūtakāraṃ samāropetvā kappetīti saṅkappo. Ārammaṇe cittaṃ appetīti appanā. Visesena appetīti byappanā. Ārammaṇe cittaṃ abhiniropentaṃ viya pavattatīti cetaso abhiniropanā. Micchā viparīto pāpako saṅkappoti micchāsaṅkappo. Aññesu ca kāmapaṭisaṃyuttesu vijjamānesu vitakko eva kāmadhātusaddena niruḷho daṭṭhabbo vitakkassa kāmapasaṅgappattisātisayattā. Esa nayo byāpādadhātuādīsupi. Sabbepi akusalā dhammā kāmadhātu hīnajjhāsayehi kāmetabbadhātubhāvato.
因为欲界是烦恼欲的所缘,而欲界能统摄一切不善法,所以把另外二界也一并收进来讲,这就是“总摄说”。三界彼此不混杂,所以讲法是“不混杂说”。这个被称为欲界、也被称为欲寻的欲界。缘,就是获得作为条件的东西。以三种原因,就是以三种本质性的原因。
Kilesakāmassa ārammaṇabhāvattā sabbākusalasaṃgāhikāya kāmadhātuyā itarā dve saṅgahetvā kathanaṃ sabbasaṅgāhikā. Tissannaṃ dhātūnaṃ aññamaññaṃ asaṅkarato kathā asambhinnā. Imaṃ kāmāvacarasaññitaṃ kāmavitakkasaññitañca kāmadhātuṃ. Paṭiccāti paccayabhūtaṃ labhitvā. Tīhi kāraṇehīti tīhi sārabhūtehi kāraṇehi.
嗔思惟就是嗔,这是省略了后词而得到的。它本身以没有生命这个含义、以保持自性这个含义而称为界,所以就是嗔界。心因为被它伤害,所以是嗔,也就是嗔怒。嗔也是界,这样结合起来理解。以俱生缘等方式:就是依俱生缘、相互缘、依止缘、相应缘、有缘、不离缘的力量。特别是,让别人和自己受苦,就是伤害,它本身就是界;从意义上看,就是恼怒、损害他人,或者说是这样生起的与嗔相应的心。
Byāpādavitakko byāpādo uttarapadalopena, so eva nijjīvaṭṭhena sabhāvadhāraṇaṭṭhena dhātūti byāpādadhātu. Byāpajjati cittaṃ etenāti byāpādo, doso. Byāpādopi dhātūti yojanā. Sahajātapaccayādivasenāti sahajātaaññamaññanissayasampayuttaatthiavigatapaccayavasena. Visesena hi parassa attano ca dukkhāpanaṃ vihiṃsā, sā eva dhātu, atthato rosanā parūpaghāto, tathā pavatto vā dosasahagatacittuppādo.
在杂草丛生的森林中,就是指被草覆盖得密密的森林。非福与灾祸,是指堕入恶趣的灾祸,或者是指没有救护办法的祸患。无增长与毁灭,他们说是既无增长也无毁灭,也就是完全没有任何增长。就像干草等物一样,作为所缘,因为它能助长烦恼之火。就像草炬一样,作为不善想,因为它能持续燃烧。草、木……等等……众生陷入非福与灾祸。所谓“这些众生”,指的就是那些不如理而行的人。因此说“犹如干草等”。
Tiṇagahane araññeti tiṇehi gahanabhūte araññe. Anayabyasananti apāyabyasanaṃ, pariharaṇūpāyarahitaṃ vipattinti vā attho. Avaḍḍhiṃ vināsanti avaḍḍhiñceva vināsañcāti vadanti sabbaso vaḍḍhirahitaṃ. Sukkhatiṇadāyo viya ārammaṇaṃ kilesaggisaṃvaddhanaṭṭhena. Tiṇukkā viyaakusalasaññā anudahanaṭṭhena. Tiṇakaṭṭha…pe… sattā anayabyasanāpattito. ‘‘Ime sattā’’ti hi ayoniso paṭipajjamānā adhippetā. Tenāha ‘‘yathā sukkhatiṇadāye’’tiādi.
由于没有平等,与平等相违,又是不平等的因,所以贪等是不平等的,因此说“随顺贪不平等……等”。应当希求,因为它必定会存在。
Samatābhāvato samatāvirodhato visamatāhetuto ca visamā rāgādayoti āha ‘‘rāgavisamādīni anugata’’nti. Icchitabbā avassaṃbhāvinibhāvena.
从杂染中出离,所以叫出离;它本身又是无命我的,所以叫界,合起来就是“出离界”。而这个“出离”一词,在出家等语境以及善寻的语境中已经固定通用了,所以说“出离寻也是出离界”。另外二界,说的是无嗔界和无害界。因为它们是以各自的自性相出现的,所以要分开来说明。“寻等”指的是出离思惟、出离欲、出离热恼、出离遍求。它们各自按照相应的方式,依照各自的缘而出现。那么,为什么在这里对善法谈到了热恼呢?这是就造作的热恼而说的,就像在十六行相中说苦谛有炽热之义一样;这种热恼消失了,就说阿拉汉达到了清凉的状态。
Saṃkilesato nikkhamanaṭṭhena nekkhammo, so eva nijjīvaṭṭhena dhātūti nekkhammadhātu. Svāyaṃ nekkhammasaddo pabbajjādīsu kusalavitakke ca niruḷhoti āha ‘‘nekkhammavitakkopi nekkhammadhātū’’ti. Itarāpi dve dhātuyoti abyāpādaavihiṃsādhātuyo vadati. Visuṃ dīpetabbā sarūpena āgatattā. Vitakkādayoti nekkhammasaṅkappacchandapariḷāhapariyesanā. Yathānurūpaṃ attano attano paccayānurūpaṃ. Kathaṃ panettha kusaladhammesu pariḷāho vuttoti? Saṅkhārapariḷāhamattaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ, soḷasasu ākāresu dukkhasacce santāpaṭṭho viya vutto, yassa vigamena arahato sītibhāvappatti vuccati.
自己不起嗔恚,或者具足这种素质的人不会去嗔害任何众生,所以叫无嗔;应当从与伤害相反的角度来理解它。因为利益众生而变得柔软、亲切,所以叫朋友;朋友的本性就是慈爱,也就是无嗔。“慈的实行”:指慈的行为,或者慈的运作、持续。“已慈化的状态”:指已经行慈者的状态。“慈心解脱”:是以慈的运行为基础而生起的心定。其余内容按照前面所说的方式来理解。
Sayaṃ na byāpajjati, tena vā taṃsamaṅgīpuggalo na kiñci byāpādetīti abyāpādo, vihiṃsāya vuttavipariyāyehi sā veditabbā. Hitesibhāvena mijjati siniyhatīti mitto, mittassa esāti metti, abyāpādo. Mettāyanāti mettākāraṇaṃ, mettāya vā ayanā pavattanā. Mettāyitattanti mettāyitassa mettāya pavattassa bhāvo. Mettācetovimuttīti mettāyanavasena pavatto cittasamādhi. Sesaṃ vuttanayameva.
3. 《砖屋经》的注释
3. Giñjakāvasathasuttavaṇṇanā
97从这以下开始,是指从“诸比丘,界……”这第三部经开始,一直到业品为止。引导、靠近而安住在这里,所以叫意乐(āsaya);以低劣等状态为依附的意乐,就是深固意乐(ajjhāsaya),意思是已经倾向了。关于“想生起”等:依着低劣等类的深固意乐,就生起低劣等类的想、依止于彼的见分别和寻;它们以俱生的方式和亲依止的方式生起。关于“于诸师”:是因为他们自称是师而说的,并不是因为具备师的特相。关于“于非正自觉者”:这里把依处和境界两种处格用法合在一起说。先指出“我们是正自觉者”等,再指出另一种,就说“他们之中,这些是正自觉者”等。他们生起的“我们是正自觉者”这种见,在这里作为根本被问及,另一种则被连带怀疑,因此以怀疑语气说“确实询问”。
97.Ito paṭṭhāyāti ‘‘dhātuṃ, bhikkhave’’ti imasmā tatiyasuttato paṭṭhāya. Yāva kammavaggo, tāva netvā upagantvā seti etthāti āsayo, hīnādibhāvena adhīno āsayo ajjhāsayo, taṃ ajjhāsayaṃ, adhimuttanti attho. Saññā uppajjatītiādīsu hīnādibhedaṃ ajjhāsayaṃ paṭicca hīnādibhedā saññā, tannissayadiṭṭhivikappanā, vitakko ca uppajjati sahajātakoṭiyā upanissayakoṭiyā ca. Satthāresūti tesaṃ satthupaṭiññatāya vuttaṃ, na satthulakkhaṇasabbhāvato. Asammāsambuddhesūti ādhāre visaye ca bhummaṃ ekato katvā vuttanti paṭhamaṃ tāva dassento ‘‘mayaṃ sammāsambuddhā’’tiādiṃ vatvā itaraṃ dassento ‘‘tesu sammāsambuddhā ete’’tiādimāha. Tesaṃ ‘‘mayaṃ sammāsambuddhā’’ti uppannadiṭṭhi idha mūlabhāvena pucchitā, itarā anusaṅkitāti pucchatiyevāti sāsaṅkaṃ vadati.
这里“大”字应当理解为表示“众多”的意思,就像“大众”等说法里的“大”一样。无明也有很多种,按低劣、更低劣、最极低劣等类别来分。这里的“它”指的是那个见。那为什么在这里先把“无明界”提出来,然后又说“缘低劣界”,结果指示的却是意乐界呢?不能把它看成是“提出一个、指示另一个”,因为实际上是以无明为标题,取的正是意乐界。被无明所摄的人,他的见和意乐是依低劣等类别的无明界而生的,然后在此基础上构想出想、见等等。誓愿就是希求、渴望,而它是由于心这样那样地安放才产生的,所以说“心的安立”。因此说“而这又……”等等。“这些”指的是依低劣缘而生的想、见、寻、思、希求,以及被称为誓愿的这些低劣法。所谓低劣,是因为与低劣法相结合。一切词句,像“施设”等词,都应当和“低劣”一词连接起来理解,因为不存在中间或最上的情况。生起就是“再生”,所以说“两种再生:获得与出生”。其中,“劣家等”的“等”字,包含了低劣的容貌、财富、随从等。“按低劣三法的方式”,意思就是按低劣三法中所说的三法句方式。“心生起刹那”,这是就属于低劣三法的心生起,在各处所得而说的。在五种低贱家族中,就是旃陀罗族、猎人族、尼沙陀族、车匠族、弗居娑族。至于十二不善心生起的任何一种获得,都是低劣的,应当这样连接理解。其余两种也是同样的道理。在这个地方,就是在“大德!这个见……”等文所出现的这个地方。由于“诸比丘!缘界而生……”等文的出现,所以这里指的是生起,而不是获得。
‘‘Mahatī’’ti ettha mahāsaddo ‘‘mahājano’’tiādīsu viya bahuatthavācakoti daṭṭhabbo. Avijjāpi hīnahīnatarahīnatamādibhedena bahupakārā. Tassāti diṭṭhiyā. Kasmā panettha ‘‘yadidaṃ avijjā dhātū’’ti avijjaṃ uddharitvā ‘‘hīnaṃ dhātuṃ paṭiccā’’ti ajjhāsayadhātu niddiṭṭhāti? Na kho panetaṃ evaṃ daṭṭhabbaṃ, ‘‘aññaṃ uddharitvā aññaṃ niddiṭṭhā’’ti, yato avijjāsīsena ajjhāsayadhātu eva gahitā. Avijjāgahito hi purisapuggalo diṭṭhajjhāsayo hīnādibhedaṃ avijjādhātuṃ nissāya tato saññādiṭṭhiādike saṅkappeti. Paṇidhi patthanā, sā pana tathā tathā cittassa ṭhapanavasena hotīti āha ‘‘cittaṭṭhapana’’nti. Tenāha ‘‘sā panesā’’tiādi. Eteti hīnapaccayā saññādiṭṭhivitakkacetanā patthanā paṇidhisaṅkhātā hīnā dhammā. Hīno nāma hīnadhammasamāyogato. Sabbapadānīti ‘‘paññapetī’’tiādīni padāni yojetabbāni hīnasaddena majjhimuttamaṭṭhānantarassa asambhavato. Upapajjanaṃ ‘‘upapattī’’ti āha ‘‘dve upapattiyo paṭilābho ca nibbatti cā’’ti. Tattha hīnakulādīti ādi-saddena hīnarūpabhogaparisādīnaṃ saṅgaho. Hīnattikavasenāti hīnattike vuttattikapadavasenāti adhippāyo. Cittuppādakkhaṇeti idaṃ hīnattikapariyāpannānaṃ cittuppādānaṃ vasena tattha tattha laddhattā vuttaṃ. Pañcasu nīcakulesūti caṇḍālavenanesādarathakārapukkusakulesu. Dvādasaakusalacittuppādānaṃ pana yo koci paṭilābho hīnoti yojanā. Sesadvayepi eseva nayo. Imasmiṃ ṭhāneti ‘‘yāyaṃ, bhante, diṭṭhī’’tiādinā āgate imasmiṃ ṭhāne. ‘‘Dhātuṃ, bhikkhave, paṭicca uppajjatī’’tiādinā āgatattā nibbattiyeva adhippetā, na paṭilābho.
4. 《劣意乐经》的注释
4. Hīnādhimuttikasuttavaṇṇanā
98成为同一:因为意乐相同,所以在意乐上成为同一。成为无间隔:因为那同样的意乐,以心来说没有差别。这里,胜解就是意乐界,所以说低劣胜解者就是低劣意乐者。
98.Ekatohontīti samānacchandatāya ajjhāsayato ekato honti. Nirantarā hontīti tāya eva samānacchandatāya cittena nibbisesā honti. Idha adhimutti nāma ajjhāsayadhātūti āha ‘‘hīnādhimuttikāti hīnajjhāsayā’’ti.
5. 《经行经》的注释
5. Caṅkamasuttavaṇṇanā
99在大智慧者当中,指的是智慧广大的人。那,指的是舍利弗长老。蕴差别,就是诸蕴的分类,或者说诸蕴之间有差别、有各自的特点,所以叫蕴差别。其余几句也是同样的道理。遍作,是指为了证得神变通而做的前行准备和后续准备。功德,是指神变通的功德和利益。决意与变化,是指决意的方式和变化的方式。如前所说之理,就是像“犹如伸展大地……”等所说的那样。
99.Mahāpaññesūti vipulapaññesu. Nanti sāriputtattheraṃ. Khandhantaranti khandhavibhāgaṃ, khandhānaṃ vā antaraṃ viseso atthīti khandhantaro. Esa nayo sesesupi. Parikammanti iddhividhādhigamassa pubbabhāgaparikammañceva uttaraparikammañca. Ānisaṃsanti iddhānisaṃsañceva ānisaṃsañca. Adhiṭṭhānaṃ vikubbananti adhiṭṭhānavidhānañceva vikubbanavidhānañca. Vuttanayenevāti ‘‘pathaviṃ pattharanto viyā’’tiādinā.
头陀支的护持:就是护持头陀支的方法。因为单说“护持”就已经包含了“受持”的意思,所以不再另外提“受持”。功德:就是在护持每一种头陀支时应当看到的利益。合聚:是说“这些属于团食一类,那些属于坐卧具一类”,按所依的资具来分,彼此互相含摄。决意:就是决意的方法。分类:就是上等、中等、下等这些类别,以及违犯、毁坏的种种情形。
Dhutaṅgaparihāranti dhutaṅgānaṃ pariharaṇavidhiṃ. Pariharaṇaggahaṇeneva samādānaṃ siddhaṃ hotīti taṃ na gahitaṃ. Ānisaṃsanti taṃtaṃdhutaṅgapariharaṇe daṭṭhabbaṃ ānisaṃsameva. Samodhānanti ‘‘ettakā piṇḍapātapaṭisaṃyuttā, ettakā senāsanapaṭisaṃyuttā’’ti paccayavasena aññamaññañca antogadhattā. Adhiṭṭhānanti adhiṭṭhānavidhiṃ. Bhedanti ukkaṭṭhādibhedañceva bhinnākārañca.
遍作:就是“天眼通应当这样生起,应当这样净化”等等,属于遍作的修习方法。功德:指随顺他人意乐而有的处所等各类功德差别。随烦恼:指共与不共两种随烦恼。应当知道,修观时的随烦恼,就是天眼通的随烦恼。
Parikammanti ‘‘dibbacakkhu evaṃ uppādetabbaṃ, evaṃ visodhetabba’’ntiādinā parikammavidhānaṃ. Ānisaṃsanti paresaṃ ajjhāsayānurūpāyatanādiānisaṃsapabhedaṃ. Upakkilesanti sādhāraṇaṃ asādhāraṇaṃ duvidhaṃ upakkilesaṃ. Vipassanābhāvanupakkilesā hi dibbacakkhussa upakkilesāti veditabbā.
对于法应当宣说的略说、广说、甚深、浅显、种种说等等各种方式——也就是略说、广说、甚深性、浅显性、种种性、需要引申才明白的含义、已经明白显示的含义等——就按照那一种应当宣说的方式来说。
Saṅkhepavitthāragambhīruttānavicitrakathādīsūti saṅkhepo vitthāro gambhīratā uttānatā vicitrabhāvo neyyatthatā nītatthatāti evamādīsu dhammassa kathetabbappakāresu taṃ taṃ kathetabbākāraṃ.
“iti”这个词有“开端”的意思,也有“种类/方式”的意思。因此——
Iti-saddo ādiattho, pakārattho vā. Tena –
“开头应当先讲戒,
中间部分则要明确指出心。
最后应当讲慧,
这就是说法的方式。”
‘‘Ādimhi sīlaṃ deseyya, (dī. ni. aṭṭha. 1.190; ma. ni. aṭṭha. 1.291) Majjhe cittaṃ viniddise; Ante paññā kathetabbā, Eso dhammakathāvidho’’ti. –
他这样把应该怎么说的方式概括起来。
Evaṃ kathetabbākāraṃ saṅgaṇhāti.
“松、紧、长、短、重、轻以及鼻音;
关联、确定、解脱,依文句智分成十种。”
‘‘Sithilaṃ dhanitañca dīgharassaṃ, garukaṃ lahukañca niggahītaṃ; Sambandhaṃ vavatthitaṃ vimuttaṃ, dasadhā byañjanabuddhiyā pabhedo’’ti. (dī. ni. 1.190; ma. ni. aṭṭha. 1.291; pari. 485) –
以上就是对十种“文句智”的说明。所谓“事由”,就是每一部经和每一个本生的发生缘由。所谓“连结”,就是后连结等各类连结。所谓“前后”,就是前后之间的关联。这一句应当这样说明,这里的前后关系应当这样理解。
Evaṃ vuttaṃ dasavidhaṃ byañjanabuddhiṃ. Aṭṭhuppattinti tassa tassa suttassa jātakassa ca aṭṭhuppattiṃ. Anusandhinti pacchānusandhiādianusandhiṃ. Pubbāparanti sambandhaṃ. Idaṃ padaṃ evaṃ vattabbaṃ, idaṃ pubbāparaṃ evaṃ gahetabbanti.
实行摄受家族,就是为了得到利养而履行摄受施主的那套做法,也就是那种被特别限定、完全专一的摄受施主的方式。
Kulasaṅgaṇhanaparihāranti lābhuppādanatthaṃ kulānaṃ saṅgaṇhanavidhino pariharaṇaṃ tanniyamitaṃ ekantikaṃ kulasaṅgahaṇavidhiṃ.
6. 《有偈经》的注释
6. Sagāthāsuttavaṇṇanā
100“以界而相合”这句话,是从意趣上显示相似性,并不是显示身体上的混杂,所以他说“在大海中间”等。“无间隔”就是没有差别。“交往”是指五种交往的原因。在这里,由于取了“交往”这个词,也就取到了以交往为依托的渴爱。因此他说“见……中略……以爱染”。
100. ‘‘Dhātuso saṃsandantī’’ti idaṃ ajjhāsayato sarikkhatādassanaṃ, na kāyena missībhāvadassananti āha ‘‘samuddantare’’tiādi. Nirantaroti nibbiseso. Saṃsaggāti pañcavidhasaṃsaggahetu. Saṃsaggagahaṇena cettha saṃsaggavatthukā taṇhā gahitā. Tenāha ‘‘dassana…pe… snehenā’’ti.
因为欲求、亲近、黏着,所以称为林;而“林缠”被称为烦恼,因此说“林缠生起了,就是烦恼林生起了”。其他论师认为是以交往为根源,为了否定这一点,他说“由于不见”。善活者,就是活得善、活得很好,以这样的生活方式为习惯。因此他说“过着清净的生活”。
Vanati bhajati sajjati tenāti vanaṃ, vanathoti ca kileso vuccatīti āha ‘‘vanatho jātoti kilesavanaṃ jāta’’nti. Itare saṃsaggamūlakāti tameva paṭikkhipanto āha ‘‘adassanenā’’ti. Sādhujīvīti sādhu suṭṭhu jīvī, taṃjīvanasīlo. Tenāha ‘‘parisuddhajīvitaṃ jīvamāno’’ti.
7. 《无信不相应经》的注释
7. Assaddhasaṃsandanasuttavaṇṇanā
101所谓“无滋润者”,即因无信心之滋润故无滋润。正因此故,因无味之性而无味。所谓“相同”,就是平等、没有差别。因此说“没有间隔”。由于无惭,界限就变得一样,也就是破坏了界限。他们有信,所以叫“有信者”。守护经典的人,就是守护正法经典的人。守护传统的人,就是守护圣者传统的人。已经发起精进的人,就是已经提起精进的人。因为对这样的人来说,由于事情已经完成,精进就可以说是圆满了,所以说“圆满精勤”。能统摄一切事务,是指能统摄四念处修习事务。
101.Nirojāti saddhāsnehābhāvena nisnehā. Tato eva arasabhāvena nirasā. Ekasadisāti samasamā nibbisesā. Tenāha ‘‘nirantarā’’ti. Alajjitāya ekasīmakatā bhinnamariyādā. Saddhā tesaṃ atthīti saddhā. Tantipālakāti saddhammatantiyā pālakā. Vaṃsānurakkhakāti ariyavaṃsassa anurakkhakā. Āraddhavīriyāti paggahitavīriyā. Yasmā tādisānaṃ vīriyaṃ paripuṇṇaṃ nāma hoti kiccasiddhiyā, tasmā vuttaṃ ‘‘paripuṇṇaparakkamā’’ti. Sabbakiccapariggāhikāyāti catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanākiccapariggāhikāya.
8-12. 《无信为根经》等注释
8-12. Assaddhamūlakasuttādivaṇṇanā
102-106“第八等”:第八、第九、第十、第十一、第十二,有些人认为这是五部经。另一些人则主张是九部经。这个含义在义注中已经说过,而且在某些巴利文本抄本中也有写出来。
102-106.Aṭṭhamādīnīti aṭṭhamaṃ navamaṃ dasamaṃ ekādasamaṃ dvādasamanti imāni pañca suttānīti eke. Apare pana nava suttānīti icchanti. Svāyamattho aṭṭhakathāyaṃ vuttoyeva. Pāḷiyañca kesuci potthakesu likhīyati.