10. 觉支分别
10. Bojjhaṅgavibhaṅgo
全篇 52 段
一、经分别
1. Suttantabhājanīyaṃ
466七觉支——念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
Satta bojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.
467于此,什么是念觉支?于此,比丘具念,具备最高的念与明敏,对久远所作、久远所说的事,他能忆念、能随念——这称为“念觉支”。
Tattha katamo satisambojjhaṅgo? Idha bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā hoti anussaritā – ayaṃ vuccati ‘‘satisambojjhaṅgo’’.
他如此具念而住时,以慧审察那个法、伺察、作观察——这称为“择法觉支”。
So tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati – ayaṃ vuccati ‘‘dhammavicayasambojjhaṅgo’’.
当他以慧审察那个法、伺察、作观察时,精进被发起而不退缩——这称为“精进觉支”。
Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘vīriyasambojjhaṅgo’’.
对已发起精进者,生起离欲的喜——这称为“喜觉支”。
Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā – ayaṃ vuccati ‘‘pītisambojjhaṅgo’’.
对喜意者,身也轻安,心也轻安——这称为“轻安觉支”。
Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati – ayaṃ vuccati ‘‘passaddhisambojjhaṅgo’’.
对身轻安、有乐者,心得定——这称为“定觉支”。
Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati – ayaṃ vuccati ‘‘samādhisambojjhaṅgo’’ .
他如此善巧地平等看待那已得定的心——这被称为“舍觉支”。
So tathā samāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti – ayaṃ vuccati ‘‘upekkhāsambojjhaṅgo’’.
468七觉支——念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
Satta bojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.
469其中,什么是念觉支?有于内诸法的念,有于外诸法的念。凡于内诸法的念,那也是念觉支,导向证智、正觉、涅槃。凡于外诸法的念,那也是念觉支,导向证智、正觉、涅槃。
Tattha katamo satisambojjhaṅgo? Atthi ajjhattaṃ dhammesu sati, atthi bahiddhā dhammesu sati. Yadapi ajjhattaṃ dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Yadapi bahiddhā dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
其中,什么是择法觉支?有于内诸法的简择,有于外诸法的简择。凡于内诸法的简择,那也是择法觉支,导向证智、正觉、涅槃。凡于外诸法的简择,那也是择法觉支,导向证智、正觉、涅槃。
Tattha katamo dhammavicayasambojjhaṅgo? Atthi ajjhattaṃ dhammesu pavicayo, atthi bahiddhā dhammesu pavicayo. Yadapi ajjhattaṃ dhammesu pavicayo tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Yadapi bahiddhā dhammesu pavicayo tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
其中,什么是精进觉支?有身精进,有心精进。凡身精进,那也是精进觉支,导向证智、正觉、涅槃。凡心精进,那也是精进觉支,导向证智、正觉、涅槃。
Tattha katamo vīriyasambojjhaṅgo? Atthi kāyikaṃ vīriyaṃ, atthi cetasikaṃ vīriyaṃ. Yadapi kāyikaṃ vīriyaṃ tadapi vīriyasambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Yadapi cetasikaṃ vīriyaṃ tadapi vīriyasambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati .
其中,什么是喜觉支?有有寻有伺的喜,有无寻无伺的喜。凡有寻有伺的喜,那也是喜觉支,导向证智、正觉、涅槃。凡无寻无伺的喜,那也是喜觉支,导向证智、正觉、涅槃。
Tattha katamo pītisambojjhaṅgo? Atthi savitakkasavicārā pīti, atthi avitakkaavicārā pīti. Yadapi savitakkasavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Yadapi avitakkaavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
其中,什么是轻安觉支?有身轻安,有心轻安。凡身轻安,那也是轻安觉支,导向证智、正觉、涅槃。凡心轻安,那也是轻安觉支,导向证智、正觉、涅槃。
Tattha katamo passaddhisambojjhaṅgo? Atthi kāyapassaddhi , atthi cittapassaddhi . Yadapi kāyapassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Yadapi cittapassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
其中,什么是定觉支?有有寻有伺的定,有无寻无伺的定。凡有寻有伺的定,那也是定觉支,导向证智、正觉、涅槃。凡无寻无伺的定,那也是定觉支,导向证智、正觉、涅槃。
Tattha katamo samādhisambojjhaṅgo? Atthi savitakko savicāro samādhi, atthi avitakko avicāro samādhi. Yadapi savitakko savicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Yadapi avitakko avicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
于此,什么是舍觉支?有于内诸法的舍,有于外诸法的舍。凡于内诸法的舍,那也是舍觉支,导向证智、正觉、涅槃。凡于外诸法的舍,那也是舍觉支,导向证智、正觉、涅槃。
Tattha katamo upekkhāsambojjhaṅgo? Atthi ajjhattaṃ dhammesu upekkhā, atthi bahiddhā dhammesu upekkhā. Yadapi ajjhattaṃ dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Yadapi bahiddhā dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
470七觉支——念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
Satta bojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo.
471于此,什么是念觉支?于此,比丘修习念觉支,依远离、依离贪、依灭、转向舍遣;修习择法觉支……修习精进觉支……修习喜觉支……修习轻安觉支……修习定觉支……修习舍觉支,依远离、依离贪、依灭、转向舍遣。
Tattha katamo satisambojjhaṅgo? Idha bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ, dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ.