一、经分别
1. Suttantabhājanīyaṃ
189四圣谛——苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导至苦灭之道圣谛。
Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
190其中,什么是苦圣谛?生是苦,老是苦,死是苦,愁、悲、苦、忧、恼也是苦,与不爱者相会是苦,与爱者别离是苦,所求不得也是苦,简而言之,五取蕴是苦。
Tattha katamaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yaṃ picchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
191其中,什么是生?凡是彼彼有情于彼彼有情类中的生、出生、入胎、再生、诸蕴的显现、诸处的获得——这称为“生”。
Tattha katamā jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccati ‘‘jāti’’.
192其中,什么是老?凡是彼彼有情于彼彼有情类中的老、老朽、齿落、发白、皮皱、寿命的损减、诸根的成熟——这称为“老”。
Tattha katamā jarā? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccati ‘‘jarā’’.
193其中,什么是死?凡是彼彼有情从彼彼有情类的死没、灭没、破坏、消失、命终、死亡、死时、诸蕴的破坏、身体的舍弃、命根的断绝——这称为“死”。
Tattha katamaṃ maraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccati ‘‘maraṇaṃ’’.
194其中,什么是愁?凡是被亲族不幸所触者,或被财富不幸所触者,或被疾病不幸所触者,或被戒不幸所触者,或被见不幸所触者,或具足某种不幸者,或被某种苦法所触者的愁、愁恼、愁恼性、内愁、内遍愁、心的忧恼、忧、愁箭——这称为“愁”。
Tattha katamo soko? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṃ sokasallaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘soko’’.
195其中,什么是悲?凡是被亲族不幸所触者,或被财富不幸所触者,或被疾病不幸所触者,或被戒不幸所触者,或被见不幸所触者,或具足某种不幸者,或被某种苦法所触者的悲叹、悲泣、悲叹行、悲泣行、悲叹性、悲泣性、语、言说、杂言说、饶舌、饶舌行、饶舌性——这称为“悲”。
Tattha katamo paridevo? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘paridevo’’.
196其中,什么是苦?凡是身体上不适的、身体上痛苦的,即由身触所生的不适而痛苦的感受,由身触所生的不适而痛苦的受——这便称为苦。
Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ’’.
197于此,什么是忧?凡心的不悦、心的苦、意触所生的不悦、苦的感受,意触所生的不悦、苦的受——这称为“忧”。
Tattha katamaṃ domanassaṃ? Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ cetosamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati ‘‘domanassaṃ’’.
198于此,什么是恼?凡被亲族不幸所触、被财富不幸所触、被疾病不幸所触、被戒不幸所触、被见不幸所触、具足某种不幸、被某种苦法所触者的恼、忧恼、恼迫性、忧恼迫性——这称为“恼”。
Tattha katamo upāyāso? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṃ upāyāsitattaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘upāyāso’’.
199于此,什么是与不爱者会合是苦?于此,凡有那些不可喜、不可爱、不合意的色、声、香、味、触,或者凡有那些欲求无利益者、欲求损害者、欲求不安乐者、欲求不安稳者;与他们的结合、会合、聚合、混合——这称为“与不爱者会合是苦”。
Tattha katamo appiyehi sampayogo dukkho? Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukakāmā ayogakkhemakāmā; yā tehi saṅgati samāgamo samodhānaṃ missībhāvo – ayaṃ vuccati ‘‘appiyehi sampayogo dukkho’’.
200于此,什么是与爱者别离是苦?于此,凡有那些可喜、可爱、合意的色、声、香、味、触,或者凡有那些欲求利益者、欲求善益者、欲求安乐者、欲求安稳者——母亲或父亲或兄弟或姊妹或朋友或同僚或亲族或血亲;与他们的不结合、不会合、不聚合、不混合——这称为“与爱者别离是苦”。
Tattha katamo piyehi vippayogo dukkho? Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukakāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā; yā tehi asaṅgati asamāgamo asamodhānaṃ amissībhāvo – ayaṃ vuccati ‘‘piyehi vippayogo dukkho’’.
201于此,什么是所求不得也是苦?诸有生法的众生生起这样的欲求:“啊,愿我们不是有生法!愿生不来到我们!”然而这不能以欲求而得到。这也是“所求不得也是苦”。
Tattha katamaṃ yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ? Jātidhammānaṃ sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – ‘‘aho vata, mayaṃ na jātidhammā assāma; na ca, vata, no jāti āgaccheyyā’’ti! Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ. Idampi ‘‘yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ’’.
诸有老法的众生……诸有病法的众生……诸有死法的众生……诸有愁、悲、苦、忧、恼法的众生生起这样的欲求:“啊,愿我们不是有愁、悲、苦、忧、恼法!愿愁、悲、苦、忧、恼不来到我们!”然而这不能以欲求而得到。这也是“所求不得也是苦”。
Jarādhammānaṃ sattānaṃ…pe… byādhidhammānaṃ sattānaṃ…pe… maraṇadhammānaṃ sattānaṃ…pe… sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṃ sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – ‘‘aho vata, mayaṃ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma; na ca, vata, no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyu’’nti! Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ. Idampi ‘‘yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ’’.
202于此,什么是“略说,五取蕴是苦”?即:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。这些被称为“略说,五取蕴是苦”。
Tattha katame saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā? Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. Ime vuccanti ‘‘saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā’’.
这被称为“苦圣谛”。
Idaṃ vuccati ‘‘dukkhaṃ ariyasaccaṃ’’.
203在那里,什么是苦集圣谛?即这渴爱,能引后有,与喜、贪俱行,于处处而喜乐,即:欲渴爱、有渴爱、无有渴爱。
Tattha katamaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.
然而这渴爱,在哪里生起时生起,在哪里安住时安住?凡世间可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Sā kho panesā taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
什么在世间是可爱、可悦的?眼在世间是可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。耳在世间……鼻在世间……舌在世间……身在世间……意在世间是可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotaṃ loke…pe… ghānaṃ loke… jivhā loke… kāyo loke… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
诸色在世间是可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。诸声在世间……诸香在世间……诸味在世间……诸触在世间……诸法在世间是可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddā loke…pe… gandhā loke… rasā loke… phoṭṭhabbā loke… dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
眼识在世间是可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。耳识在世间……鼻识在世间……舌识在世间……身识在世间……意识在世间是可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Cakkhuviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotaviññāṇaṃ loke…pe… ghānaviññāṇaṃ loke… jivhāviññāṇaṃ loke… kāyaviññāṇaṃ loke… manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
眼触在世间是可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。耳触在世间……鼻触在世间……舌触在世间……身触在世间……意触在世间是可爱、可悦的,这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Cakkhusamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotasamphasso loke…pe… ghānasamphasso loke… jivhāsamphasso loke… kāyasamphasso loke… manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
于此,眼触所生之受在世间是可爱、可悦的,渴爱于此生起,于此安住。耳触所生之受在世间……鼻触所生之受在世间……舌触所生之受在世间……身触所生之受在世间……意触所生之受在世间是可爱、可悦的,渴爱于此生起,于此安住。
Cakkhusamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotasamphassajā vedanā loke…pe… ghānasamphassajā vedanā loke… jivhāsamphassajā vedanā loke… kāyasamphassajā vedanā loke… manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
世间的色想是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的声想……世间的香想……世间的味想……世间的触想……世间的法想是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Rūpasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddasaññā loke…pe… gandhasaññā loke… rasasaññā loke… phoṭṭhabbasaññā loke… dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
世间的色思是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的声思……世间的香思……世间的味思……世间的触思……世间的法思是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Rūpasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddasañcetanā loke…pe… gandhasañcetanā loke… rasasañcetanā loke… phoṭṭhabbasañcetanā loke… dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
世间的色渴爱是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的声渴爱……世间的香渴爱……世间的味渴爱……世间的触渴爱……世间的法渴爱是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Rūpataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddataṇhā loke…pe… gandhataṇhā loke… rasataṇhā loke… phoṭṭhabbataṇhā loke… dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
世间的色寻是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的声寻……世间的香寻……世间的味寻……世间的触寻……世间的法寻是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Rūpavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati . Saddavitakko loke…pe… gandhavitakko loke… rasavitakko loke… phoṭṭhabbavitakko loke… dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
世间的色伺是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的声伺是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的香伺是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的味伺是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的触伺是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。世间的法伺是可爱、可悦的。这渴爱在此生起时生起,在此安住时安住。
Rūpavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisati. Gandhavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rasavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Phoṭṭhabbavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
这称为“苦集圣谛”。
Idaṃ vuccati ‘‘dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ’’.
204于此,什么是苦灭圣谛?即是那渴爱的无余离贪、灭、舍弃、放弃、解脱、无执着。
Tattha katamaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
然而,这渴爱在何处被舍断,在何处被灭尽?凡是世间可爱、可悦的,这渴爱就在那里被舍断,就在那里被灭尽。
Sā kho panesā taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
什么是世间可爱、可悦的事物?眼在世间是可爱、可悦的事物。此渴爱在那里被舍断,在那里被灭尽。耳在世间……鼻在世间……舌在世间……身在世间……意在世间是可爱、可悦的事物。此渴爱在那里被舍断,在那里被灭尽。
Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotaṃ loke…pe… ghānaṃ loke… jivhā loke… kāyo loke… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
诸色在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。诸声在世间……诸香在世间……诸味在世间……诸触在世间……诸法在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。
Rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Saddā loke…pe… gandhā loke… rasā loke… phoṭṭhabbā loke… dhammā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
眼识在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。耳识在世间……鼻识在世间……舌识在世间……身识在世间……意识在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。
Cakkhuviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotaviññāṇaṃ loke…pe… ghānaviññāṇaṃ loke… jivhāviññāṇaṃ loke… kāyaviññāṇaṃ loke… manoviññāṇaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
眼触在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。耳触在世间……鼻触在世间……舌触在世间……身触在世间……意触在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。
Cakkhusamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotasamphasso loke…pe… ghānasamphasso loke… jivhāsamphasso loke… kāyasamphasso loke… manosamphasso loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
眼触所生受在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。耳触所生受在世间……鼻触所生受在世间……舌触所生受在世间……身触所生受在世间……意触所生受在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。
Cakkhusamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Sotasamphassajā vedanā loke…pe… ghānasamphassajā vedanā loke… jivhāsamphassajā vedanā loke… kāyasamphassajā vedanā loke… manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
色想在世间……声想在世间……香想在世间……味想在世间……触想在世间……法想在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。
Rūpasaññā loke… saddasaññā loke… gandhasaññā loke… rasasaññā loke… phoṭṭhabbasaññā loke… dhammasaññā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
色思在世间……声思在世间……香思在世间……味思在世间……触思在世间……法思在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。
Rūpasañcetanā loke… saddasañcetanā loke… gandhasañcetanā loke… rasasañcetanā loke… phoṭṭhabbasañcetanā loke… dhammasañcetanā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
色渴爱在世间……声渴爱在世间……香渴爱在世间……味渴爱在世间……触渴爱在世间……法渴爱在世间是可爱、可悦的。此渴爱被舍断时即在此处被舍断,被灭尽时即在此处被灭尽。
Rūpataṇhā loke… saddataṇhā loke… gandhataṇhā loke… rasataṇhā loke… phoṭṭhabbataṇhā loke… dhammataṇhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
“于世间,色寻……声寻……香寻……味寻……触寻……法寻是可爱、可悦的,渴爱便在此处被舍断时舍断,在此处灭尽时灭尽。”
Rūpavitakko loke… saddavitakko loke… gandhavitakko loke… rasavitakko loke… phoṭṭhabbavitakko loke… dhammavitakko loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
世间的色伺……世间的声伺……世间的香伺……世间的味伺……世间的触伺……世间的法伺是可爱、可悦的。于此,此渴爱被断时被断,于此被灭时被灭。
Rūpavicāro loke… saddavicāro loke… gandhavicāro loke… rasavicāro loke… phoṭṭhabbavicāro loke… dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ. Etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
此被称为“苦灭圣谛”。
Idaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ’’.
205于此,什么是导至苦灭之道圣谛?即此八支圣道,就是:正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
Tattha katamaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
于此,什么是正见?于苦之智、于苦集之智、于苦灭之智、于导至苦灭之道之智——此被称为“正见”。
Tattha katamā sammādiṭṭhi? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati ‘‘sammādiṭṭhi’’.
其中,什么是正思惟?出离思惟、无嗔思惟、无害思惟——这称为“正思惟”。
Tattha katamo sammāsaṅkappo? Nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṃsāsaṅkappo – ayaṃ vuccati ‘‘sammāsaṅkappo’’.
其中,什么是正语?离妄语、离两舌、离粗恶语、离杂秽语——这称为“正语”。
Tattha katamā sammāvācā? Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī – ayaṃ vuccati ‘‘sammāvācā’’.
其中,什么是正业?离杀生、离不与取、离欲邪行——这称为“正业”。
Tattha katamo sammākammanto? Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī – ayaṃ vuccati ‘‘sammākammanto’’.
其中,什么是正命?于此,圣弟子舍断邪命,以正命维持生活——这称为“正命”。
Tattha katamo sammāājīvo? Idha ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappeti – ayaṃ vuccati ‘‘sammāājīvo’’.
于此,什么是正精进?于此,比丘为了未生起的诸恶不善法不生起,生起欲,精进,发起精勤,策励心,努力。为了已生起的诸恶不善法断除,生起欲,精进,发起精勤,策励心,努力。为了未生起的诸善法生起,生起欲,精进,发起精勤,策励心,努力。为了已生起的诸善法住立、不失、增长、广大、修习、圆满,生起欲,精进,发起精勤,策励心,努力。这称为“正精进”。
Tattha katamo sammāvāyāmo? Idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti, vāyamati, vīriyaṃ ārabhati, cittaṃ paggaṇhāti, padahati. Ayaṃ vuccati ‘‘sammāvāyāmo’’.
于此,什么是正念?于此,比丘于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。于诸受……于心……于诸法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。这称为“正念”。
Tattha katamā sammāsati? Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ayaṃ vuccati ‘‘sammāsati’’.
于此,什么是正定?于此,比丘从离诸欲,离诸不善法,有寻、有伺,具有离生之喜、乐,具足初禅而住。因寻与伺的平息,内净,心专一性,无寻、无伺,具有定生之喜、乐,具足第二禅而住。因喜的离去,他住于舍,具念、正知,以身体验乐,如诸圣者所宣说的“具舍、具念、住于乐”,具足第三禅而住。因乐的舍断与苦的舍断,先前喜、忧已灭没,不苦不乐,舍念清净,具足第四禅而住。这被称为“正定”。
Tattha katamo sammāsamādhi? Idha bhikkhu vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā, ajjhattaṃ sampasādanaṃ, cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā, upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā, dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati ‘‘sammāsamādhi’’.
这称为“导至苦灭之道圣谛”。
Idaṃ vuccati ‘‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ’’.