15. 无碍解分别
15. Paṭisambhidāvibhaṅgo
全篇 83 段
一、经分别
1. Suttantabhājanīyaṃ
718四无碍解——义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。于义之智是义无碍解,于法之智是法无碍解,于彼诸法之词语表达之智是词无碍解,于诸智之智是辩无碍解。此为摄门。
Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā . Atthe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, dhamme ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ saṅgahavāro.
719四无碍解——义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。于苦之智是义无碍解,于苦集之智是法无碍解,于苦灭之智是义无碍解,于导至苦灭之道之智是法无碍解,于彼诸法之词语表达之智是词无碍解,于诸智之智是辩无碍解。此为谛门。
Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Dukkhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, dukkhasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, dukkhanirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ saccavāro.
720四无碍解——义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。于因之智是法无碍解,于因之果之智是义无碍解,于彼诸法之词语表达之智是词无碍解,于诸智之智是辩无碍解。此为因门。
Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Hetumhi ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, hetuphale ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ hetuvāro.
721四无碍解——义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。对已生、已成、已生起、已出生、已现起、已显现之诸法的智是义无碍解;对那些法所从生的诸法的智是法无碍解;对彼诸法之词语表达的智是词无碍解;对诸智的智是辩无碍解。此为法门。
Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā, imesu dhammesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā; yamhā dhammā te dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā, tesu dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā; tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā; ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ dhammavāro.
5. 缘起分
5. Paṭiccasamuppādavāro
722四无碍解——义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。对老死的智是义无碍解,对老死集的智是法无碍解,对老死灭的智是义无碍解,对导向老死灭之道的智是法无碍解,对彼诸法之词语表达的智是词无碍解,对诸智的智是辩无碍解。
Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Jarāmaraṇe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, jarāmaraṇasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, jarāmaraṇanirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā.
723四无碍解——义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。于生之智……于有之智……于取之智……于渴爱之智……于受之智……于触之智……于六处之智……于名色之智……于识之智……于诸行之智是义无碍解,于行集之智是法无碍解,于行灭之智是义无碍解,于导至行灭之道之智是法无碍解,于彼诸法之词语表达之智是词无碍解,于诸智之智是辩无碍解。此为缘起门。
Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā. Jātiyā ñāṇaṃ…pe… bhave ñāṇaṃ…pe… upādāne ñāṇaṃ…pe… taṇhāya ñāṇaṃ…pe… vedanāya ñāṇaṃ…pe… phasse ñāṇaṃ…pe… saḷāyatane ñāṇaṃ…pe… nāmarūpe ñāṇaṃ…pe… viññāṇe ñāṇaṃ…pe… saṅkhāresu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, saṅkhārasamudaye ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, saṅkhāranirodhe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, saṅkhāranirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ paṭiccasamuppādavāro.
724四无碍解——义无碍解、法无碍解、词无碍解、辩无碍解。
Catasso paṭisambhidā – atthapaṭisambhidā, dhammapaṭisambhidā, niruttipaṭisambhidā, paṭibhānapaṭisambhidā.
于此,什么是法无碍解?于此,比丘了知法——经、应颂、记说、偈颂、自说、如是语、本生、未曾有法、方广。这被称为“法无碍解”。他了知那所说的每一个义——“这是此所说的义,这是此所说的义”。这被称为“义无碍解”。于彼,对法的词句表达之智是词无碍解。对诸智之智是辩无碍解。此为教理门。
Tattha katamā dhammapaṭisambhidā? Idha bhikkhu dhammaṃ jānāti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. Ayaṃ vuccati ‘‘dhammapaṭisambhidā’’. So tassa tasseva bhāsitassa atthaṃ jānāti – ‘‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’’ti. Ayaṃ vuccati ‘‘atthapaṭisambhidā’’. Tatra dhammaniruttābhilāpe ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā. Ñāṇesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Ayaṃ pariyattivāro.