3. 安立篇·经教二法之释
3. 安立篇 · 83 段
经教二法之释
Suttantikadukanikkhepaṃ
1303哪些法是明分?与明相应之法——这些法是明分。
Katame dhammā vijjābhāgino? Vijjāya sampayuttakā dhammā – ime dhammā vijjābhāgino.
1304哪些法是无明分?与无明相应之法——这些法是无明分。
Katame dhammā avijjābhāgino? Avijjāya sampayuttakā dhammā – ime dhammā avijjābhāgino.
1305哪些法如闪电?在下三圣道中的慧——这些法如闪电。
Katame dhammā vijjūpamā? Heṭṭhimesu tīsu ariyamaggesu paññā – ime dhammā vijjūpamā.
1306哪些法如金刚?在最上阿拉汉道中的慧——这些法如金刚。
Katame dhammā vajirūpamā? Upariṭṭhime arahattamagge paññā – ime dhammā vajirūpamā.
1307哪些法是愚法?无惭与无愧——这些法是愚法。一切不善法是愚法。
Katame dhammā bālā? Ahirīkañca anottappañca – ime dhammā bālā. Sabbepi akusalā dhammā bālā.
1308哪些法是贤明的?惭与愧——这些法是贤明的。一切善法都是贤明的。
Katame dhammā paṇḍitā? Hirī ca ottappañca – ime dhammā paṇḍitā. Sabbepi kusalā dhammā paṇḍitā.
1309哪些法是黑?无惭与无愧——这些法是黑。一切不善法是黑。
Katame dhammā kaṇhā? Ahirīkañca anottappañca – ime dhammā kaṇhā. Sabbepi akusalā dhammā kaṇhā.
1310什么是白净法?惭与愧——这些是白净法。一切善法都是白净法。
Katame dhammā sukkā? Hirī ca ottappañca – ime dhammā sukkā? Sabbepi kusalā dhammā sukkā.
1311什么是热恼法?身恶行、语恶行、意恶行——这些是热恼法。一切不善法都是热恼法。
Katame dhammā tapanīyā? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ – ime dhammā tapanīyā. Sabbepi akusalā dhammā tapanīyā.
1312什么是不热恼法?身善行、语善行、意善行——这些是不热恼法。一切善法都是不热恼法。
Katame dhammā atapanīyā? Kāyasucaritaṃ, vacīsucaritaṃ, manosucaritaṃ – ime dhammā atapanīyā. Sabbepi kusalā dhammā atapanīyā.
1313什么是称谓法?凡是对那些那些法的计数、名称、施设、言说、名、名业、名号、语词、文字、表述——这些是称谓法。一切法都是称谓之道。
Katame dhammā adhivacanā? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā adhivacanā. Sabbeva dhammā adhivacanapathā.
1314什么是语词法?凡是对那些那些法的计数、名称、施设、言说、名、名业、名号、语词、文字、表述——这些是语词法。一切法都是语词之道。
Katame dhammā nirutti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā nirutti. Sabbeva dhammā niruttipathā.
1315什么是施设法?凡是对那些那些法的计数、名称、施设、言说、名、名业、名号、语词、文字、表述——这些是施设法。一切法都是施设之道。
Katame dhammā paññatti? Yā tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo – ime dhammā paññatti. Sabbeva dhammā paññattipathā.
1316于此,什么是名?受蕴、想蕴、行蕴、识蕴,以及无为界——这被称为名。
Tattha katamaṃ nāmaṃ? Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho, asaṅkhatā ca dhātu – idaṃ vuccati nāmaṃ.
1317于此,什么是色?四大种,以及依四大种之色——这被称为色。
Tattha katamaṃ rūpaṃ? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ – idaṃ vuccati rūpaṃ.
1318于此,什么是无明?凡是无智、不见……(中略)……无明之锁、痴、不善根——这称为“无明”。
Tattha katamā avijjā? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati avijjā.
1319于此,什么是有渴爱?凡是对诸有的有欲……对有的耽著——这称为有渴爱。
Tattha katamā bhavataṇhā? Yo bhavesu bhavachando…pe… bhavajjhosānaṃ – ayaṃ vuccati bhavataṇhā.
1320于此,什么是有见?“我与世间将有”,凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为有见。
Tattha katamā bhavadiṭṭhi? Bhavissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati bhavadiṭṭhi.
1321于此,什么是无有见?“我与世间将不存在”,凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为无有见。
Tattha katamā vibhavadiṭṭhi? Na bhavissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati vibhavadiṭṭhi.
1322于此,什么是常见?“我与世间是常”,凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为常见。
Tattha katamā sassatadiṭṭhi? Sassato attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati sassatadiṭṭhi.
1323于此,什么是断见?“我与世间将被断灭”,凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为断见。
Tattha katamā ucchedadiṭṭhi? Ucchijjissati attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati ucchedadiṭṭhi.
1324于此,什么是有边见?“我与世间是有边”,凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为有边见。
Tattha katamā antavā diṭṭhi? Antavā attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati antavā diṭṭhi.
1325于此,什么是无边见?“我与世间是无边”,凡是如此的见、见处……颠倒执取——这称为无边见。
Tattha katamā anantavā diṭṭhi? Anantavā attā ca loko cāti, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati anantavā diṭṭhi.
1326于此,什么是过去边随见?缘于过去边而生起的见、见处……(中略)……颠倒执取——这称为过去边随见。
Tattha katamā pubbantānudiṭṭhi? Pubbantaṃ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati pubbantānudiṭṭhi.
1327于此,什么是未来边随见?缘于未来边而生起的见、见处……(中略)……颠倒执取——这称为未来边随见。
Tattha katamā aparantānudiṭṭhi? Aparantaṃ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati aparantānudiṭṭhi.
1328于此,什么是无惭?于应惭之事不生惭,于诸恶不善法的生起不生惭——这称为无惭。
Tattha katamaṃ ahirikaṃ? Yaṃ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ahirikaṃ.
1329于此,什么是无愧?凡对应当愧之事而不愧,对诸恶不善法的获得不愧——这称为无愧。
Tattha katamaṃ anottappaṃ? Yaṃ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati anottappaṃ.
1330于此,什么是惭?对应惭愧之事而惭愧,对诸恶不善法的获得而惭愧——这称为惭。
Tattha katamā hirī? Yaṃ hirīyati hiriyitabbena, hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – ayaṃ vuccati hirī.
1331于此,什么是愧?对应愧惧之事而愧惧,对诸恶不善法的获得而愧惧——这称为愧。
Tattha katamaṃ ottappaṃ? Yaṃ ottappati ottappitabbena, ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā – idaṃ vuccati ottappaṃ.
1332于此,什么是难劝性?当以如法劝告时的难劝性、难劝状态、难劝特质、执取违逆、持续对抗、不恭敬、不恭敬状态、不尊重、不顺从——这称为难劝性。
Tattha katamā dovacassatā? Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṃ dovacassiyaṃ dovacassatā vippaṭikūlaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṃ anādaratā agāravatā appaṭissavatā – ayaṃ vuccati dovacassatā.
1333于此,什么是恶友性?凡那些无信、破戒、少闻、悭吝、劣慧的人,对他们的亲近、常亲近、遍亲近、交往、常交往、亲爱、常亲爱、随顺于彼——这称为恶友性。
Tattha katamā pāpamittatā? Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā – ayaṃ vuccati pāpamittatā.
1334其中,什么是易教诫性?当以如法被告知时的易教诫性、易教诫、易教诫状态、不抗拒的接受、不反对的持续、恭敬、尊重、尊重状态、顺从——这称为易教诫性。
Tattha katamā sovacassatā? Sahadhammike vuccamāne sovacassāyaṃ sovacassiyaṃ sovacassatā appaṭikūlaggāhitā avipaccanīkasātatā sagāravatā sādariyaṃ sādaratā sappaṭissavatā – ayaṃ vuccati sovacassatā.
1335其中,什么是善友性?凡那些具信、持戒、多闻、布施、具慧的人,对他们的亲近、常亲近、遍亲近、交往、常交往、亲爱、常亲爱、随顺于彼——这称为善友性。
Tattha katamā kalyāṇamittatā? Ye te puggalā saddhā sīlavanto bahussutā cāgavanto paññavanto, yā tesaṃ sevanā nisevanā saṃsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṃsampavaṅkatā – ayaṃ vuccati kalyāṇamittatā.
1336其中,什么是罪善巧?五罪蕴之诸罪,七罪蕴之诸罪。对那些诸罪的罪善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为罪善巧。
Tattha katamā āpattikusalatā? Pañcapi āpattikkhandhā āpattiyo, sattapi āpattikkhandhā āpattiyo. Yā tāsaṃ āpattīnaṃ āpattikusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āpattikusalatā.
1337其中,什么是出罪善巧?从那些罪中出起的善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为出罪善巧。
Tattha katamā āpattivuṭṭhānakusalatā? Yā tāhi āpattīhi vuṭṭhānakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āpattivuṭṭhānakusalatā.
1338其中,什么是等至善巧?有有寻有伺的等至,有无寻唯伺的等至,有无寻无伺的等至。对那些诸等至的等至善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为等至善巧。
Tattha katamā samāpattikusalatā? Atthi savitakkasavicārā samāpatti, atthi avitakkavicāramattā samāpatti, atthi avitakkaavicārā samāpatti. Yā tāsaṃ samāpattīnaṃ samāpattikusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati samāpattikusalatā.
1339其中,什么是出等至善巧?从那些诸等至出离的善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为出等至善巧。
Tattha katamā samāpattivuṭṭhānakusalatā? Yā tāhi samāpattīhi vuṭṭhānakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati samāpattivuṭṭhānakusalatā.
1340其中,什么是界善巧?十八界:眼界、色界、眼识界,耳界、声界、耳识界,鼻界、香界、鼻识界,舌界、味界、舌识界,身界、触界、身识界,意界、法界、意识界。对那些诸界的界善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为界善巧。
Tattha katamā dhātukusalatā? Aṭṭhārasa dhātuyo cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu saddadhātu sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu gandhadhātu ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu rasadhātu jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu phoṭṭhabbadhātu kāyaviññāṇadhātu, manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu. Yā tāsaṃ dhātūnaṃ dhātukusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati dhātukusalatā.
1341其中,什么是作意善巧?对那些诸界的作意善巧、慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为作意善巧。
Tattha katamā manasikārakusalatā? Yā tāsaṃ dhātūnaṃ manasikārakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati manasikārakusalatā.
1342此中,什么是处善巧?十二处——眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。凡对那些处的处善巧之慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为处善巧。
Tattha katamā āyatanakusalatā? Dvādasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ, rūpāyatanaṃ, sotāyatanaṃ, saddāyatanaṃ, ghānāyatanaṃ, gandhāyatanaṃ, jivhāyatanaṃ, rasāyatanaṃ, kāyāyatanaṃ, phoṭṭhabbāyatanaṃ, manāyatanaṃ, dhammāyatanaṃ. Yā tesaṃ āyatanānaṃ āyatanakusalatā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati āyatanakusalatā.
1343此中,什么是缘起善巧?以无明为缘而有行,以行为缘而有识,以识为缘而有名色,以名色为缘而有六处,以六处为缘而有触,以触为缘而有受,以受为缘而有渴爱,以渴爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起;如是,这整个苦蕴集起。凡对此的慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为缘起善巧。
Tattha katamā paṭiccasamuppādakusalatā? Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti; evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti. Yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati paṭiccasamuppādakusalatā.
1344此中,什么是处善巧?凡诸法是诸法生起的因、缘,那是处,凡对此的慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为处善巧。
Tattha katamā ṭhānakusalatā? Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ hetū paccayā uppādāya taṃ taṃ ṭhānanti, yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati ṭhānakusalatā.
1345此中,什么是非处善巧?凡诸法不是诸法生起的因、缘,那是非处,凡对此的慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为非处善巧。
Tattha katamā aṭṭhānakusalatā? Ye ye dhammā yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ na hetū na paccayā uppādāya taṃ taṃ aṭṭhānanti, yā tattha paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati aṭṭhānakusalatā.
1346此中,什么是正直?凡正直性、不曲、不弯、不歪——这称为正直。
Tattha katamo ajjavo? Yā ajjavatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā – ayaṃ vuccati ajjavo.
1347此中,什么是柔软?凡柔软性、柔和性、不粗糙、不僵硬、心的谦下——这称为柔软。
Tattha katamo maddavo? Yā mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā nīcacittatā – ayaṃ vuccati maddavo.
1348此中,什么是忍耐?凡忍耐、堪忍、容忍、不暴戾、不粗暴、心的满足——这称为忍耐。
Tattha katamā khanti? Yā khanti khamanatā adhivāsanatā acaṇḍikkaṃ anasuropo attamanatā cittassa – ayaṃ vuccati khanti.
1349此中,什么是温顺?凡身的不违越、语的不违越、身语的不违越——这称为温顺。一切戒律仪都是温顺。
Tattha katamaṃ soraccaṃ? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – idaṃ vuccati soraccaṃ. Sabbopi sīlasaṃvaro soraccaṃ.
1350此中,什么是柔和?凡那些言语粗糙、刺耳、对他人苦辣、刺伤他人、与嗔恨相应、不导向定,舍断这样的言语后,凡那些言语柔软、悦耳、可爱、入心、文雅、众人喜爱、众人悦意,说这样的言语;凡于此的柔和语、柔软语、非粗恶语——这称为柔和。
Tattha katamaṃ sākhalyaṃ? Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṃvattanikā, tathārūpiṃ vācaṃ pahāya yā sā vācā neḷā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti; yā tattha saṇhavācatā sakhilavācatā apharusavācatā – idaṃ vuccati sākhalyaṃ.
1351于此,什么是接待?有两种接待——物质的接待与法的接待。于此,某人以物质的接待或以法的接待而作接待——这称为接待。
Tattha katamo paṭisanthāro? Dve paṭisanthārā – āmisapaṭisanthāro ca dhammapaṭisanthāro ca. Idhekacco paṭisanthārako hoti āmisapaṭisanthārena vā dhammapaṭisanthārena vā – ayaṃ vuccati paṭisanthāro.
1352于此,什么是诸根门不守护?于此,某人以眼见色后,成为相的执取者、随相的执取者。由于他住于眼根不防护,贪忧、诸恶不善法会流入,他不为其防护而行道,不守护眼根,不达到眼根的防护。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识法后,成为相的执取者、随相的执取者。由于他住于意根不防护,贪忧、诸恶不善法会流入,他不为其防护而行道,不守护意根,不达到意根的防护。凡这六根的不守护、不保护、不防护、不调伏——这称为诸根门不守护。
Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā? Idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye na saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṃ, manindriye na saṃvaraṃ āpajjati. Yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ agutti agopanā anārakkho asaṃvaro – ayaṃ vuccati indriyesu aguttadvāratā.
1353于此,什么是食不知量?于此,某人不省察、不如理地食用食物,为了嬉戏、为了骄慢、为了装饰、为了庄严。凡于此的不知足、不知量、不省察于食——这称为食不知量。
Tattha katamā bhojane amattaññutā? Idhekacco appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṃ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya. Yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane – ayaṃ vuccati bhojane amattaññutā.
1354于此,什么是诸根门守护?于此,某人以眼见色后,不成为相的执取者、不成为随相的执取者。由于他住于眼根不防护,贪忧、诸恶不善法会流入,他为其防护而行道,守护眼根,达到眼根的防护。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意识法后,不成为相的执取者、不成为随相的执取者。由于他住于意根不防护,贪忧、诸恶不善法会流入,他为其防护而行道,守护意根,达到意根的防护。凡这六根的守护、保护、防护、防护——这称为诸根门守护。
Tattha katamā indriyesu guttadvāratā? Idhekacco cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti na anubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī. Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjati. Yā imesaṃ channaṃ indriyānaṃ gutti gopanā ārakkho saṃvaro – ayaṃ vuccati indriyesu guttadvāratā.
1355于此,什么是食知量?于此,某人省察、如理地食用食物——非为嬉戏、非为骄慢、非为装饰、非为庄严,只是为了此身的住立、维持、止息伤害、资助梵行,如此:“我将灭除旧受,不生起新受,我将有存续、无过失与安乐住。”凡于此的知足、知量、省察于食——这称为食知量。
Tattha katamā bhojane mattaññutā? Idhekacco paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya , iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cāti. Yā tattha santuṭṭhitā mattaññutā paṭisaṅkhā bhojane – ayaṃ vuccati bhojane mattaññutā.
1356于此,什么是失念?凡不念、不随念、不忆念、不念、不忆持、不保持、忘失、遗忘——这称为失念。
Tattha katamaṃ muṭṭhasaccaṃ? Yā asati ananussati appaṭissati asati asaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammusanatā – idaṃ vuccati muṭṭhasaccaṃ.
1357于此,什么是不正知?凡无智、不见……无明随眠、痴、不善根——这称为不正知。
Tattha katamaṃ asampajaññaṃ? Yaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ…pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – idaṃ vuccati asampajaññaṃ.
1358于此,什么是念?凡是念、随念、回忆、念、忆持性、执持性、不流失性、不忘失性、念、念根、念力、正念——这称为念。
Tattha katamā sati? Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammusanatā sati satindriyaṃ satibalaṃ sammāsati – ayaṃ vuccati sati.
1359于此,什么是正知?凡是慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为正知。
Tattha katamaṃ sampajaññaṃ? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati sampajaññaṃ.
1360于此,什么是省察力?凡是慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为省察力。
Tattha katamaṃ paṭisaṅkhānabalaṃ? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati paṭisaṅkhānabalaṃ.
1361于此,什么是修习力?凡是对诸善法的亲近、修习、多作——这称为修习力。七觉支也是修习力。
Tattha katamaṃ bhāvanābalaṃ? Yā kusalānaṃ dhammānaṃ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ – idaṃ vuccati bhāvanābalaṃ. Sattapi bojjhaṅgā bhāvanābalaṃ.
1362于此,什么是止?凡是心的住立……(中略)……正定——这称为止。
Tattha katamo samatho? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati samatho.
1363于此,什么是观?凡是慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为观。
Tattha katamā vipassanā? Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati vipassanā.
1364于此,什么是止相?凡是心的住立……(中略)……正定——这称为止相。
Tattha katamaṃ samathanimittaṃ? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – idaṃ vuccati samathanimittaṃ.
1365于此,什么是策励相?凡是心所的精进发起……(中略)……正精进——这称为策励相。
Tattha katamaṃ paggāhanimittaṃ? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – idaṃ vuccati paggāhanimittaṃ.
1366于此,什么是精勤?凡是心所的精进发起……(中略)……正精进——这称为精勤。
Tattha katamo paggāho? Yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo – ayaṃ vuccati paggāho.
1367于此,什么是不散乱?凡是心的住立……(中略)……正定——这称为不散乱。
Tattha katamo avikkhepo? Yā cittassa ṭhiti…pe… sammāsamādhi – ayaṃ vuccati avikkhepo.
1368于此,什么是戒失坏?凡是身的违犯、语的违犯、身语的违犯——这称为戒失坏。一切恶戒都是戒失坏。
Tattha katamā sīlavipatti? Yo kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo , kāyikavācasiko vītikkamo – ayaṃ vuccati sīlavipatti. Sabbampi dussilyaṃ sīlavipatti.
1369于此,什么是见失坏?无布施,无供养,无祭祀,无善作恶作诸业的果与异熟,无此世,无他世,无母,无父,无化生有情,世间无沙门婆罗门正行正行道者,以自己的证智作证后宣说此世与他世:凡是如此的见、见处……(中略)……颠倒执取——这称为见失坏。一切邪见皆为见失坏。
Tattha katamā diṭṭhivipatti? Natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ…pe… vipariyāsaggāho – ayaṃ vuccati diṭṭhivipatti. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti.
1370于此,什么是戒成就?凡是身的不违犯、语的不违犯、身语的不违犯——这称为戒成就。一切戒律仪都是戒成就。
Tattha katamā sīlasampadā? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – ayaṃ vuccati sīlasampadā. Sabbopi sīlasaṃvaro sīlasampadā.
1371于此,什么是见成就?有布施,有供养,有祭祀,有善作恶作诸业的果与异熟,有此世,有他世,有母,有父,有化生有情,世间有沙门婆罗门正行正行道者,以自己的证智作证后宣说此世与他世:凡是如此的慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见——这称为见成就。一切正见都是见成就。
Tattha katamā diṭṭhisampadā? Atthi dinnaṃ, atthi yiṭṭhaṃ, atthi hutaṃ, atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, atthi ayaṃ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti yā evarūpā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati diṭṭhisampadā. Sabbāpi sammādiṭṭhi diṭṭhisampadā.
1372于此,什么是戒清净?凡是身的不违犯、语的不违犯、身语的不违犯——这称为戒清净。一切戒律仪都是戒清净。
Tattha katamā sīlavisuddhi? Yo kāyiko avītikkamo, vācasiko avītikkamo, kāyikavācasiko avītikkamo – ayaṃ vuccati sīlavisuddhi. Sabbopi sīlasaṃvaro sīlavisuddhi.
1373于此,什么是见清净?业为自己所有之智、随顺谛之智、具道者之智、具果者之智。
Tattha katamā diṭṭhivisuddhi? Kammassakatañāṇaṃ saccānulomikañāṇaṃ maggasamaṅgissa ñāṇaṃ phalasamaṅgissa ñāṇaṃ.
1374见清净——即慧、了知……(中略)……无痴、择法、正见。
Diṭṭhivisuddhi kho panāti – yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
1375如实见者之精进——即心所的精进发起……(中略)……正精进。
Yathādiṭṭhissa ca padhānanti – yo cetasiko vīriyārambho…pe… sammāvāyāmo.
1376怖畏——生怖畏、老怖畏、病怖畏、死怖畏。能警觉之处——生、老、病、死。
Saṃvegoti – jātibhayaṃ jarābhayaṃ byādhibhayaṃ maraṇabhayaṃ. Saṃvejaniyaṃ ṭhānanti – jāti jarā byādhi maraṇaṃ.
1377悚惧者的如理精进——于此,比丘为了未生起的恶不善法不生起而生欲、努力、发起精进、策励心、勤奋;为了已生起的恶不善法断除而生欲、努力、发起精进、策励心、勤奋;为了未生起的善法生起而生欲、努力、发起精进、策励心、勤奋;为了已生起的善法住立、不忘失、增长、广大、修习、圆满而生欲、努力、发起精进、策励心、勤奋。
Saṃviggassa ca yoniso padhānanti – idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati.
1378不满足——即对修习善法不满足者的更多欲求。
Asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesūti – yā kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā.
1379不放弃——即对修习善法的恭敬作、持续作、不停止作、不退缩行、不舍弃意欲、不舍弃重担、习行、修习、多作。
Appaṭivānitā ca padhānasminti – yā kusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanāya sakkaccakiriyatā sātaccakiriyatā aṭṭhitakiriyatā anolīnavuttitā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ.
1380明——三明——宿住随念智是明,有情死生智是明,诸漏尽智是明。
Vijjāti – tisso vijjā – pubbenivāsānussati ñāṇaṃ vijjā, sattānaṃ cutūpapāte ñāṇaṃ vijjā, āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ vijjā.
1381解脱——二解脱——心的胜解,以及涅槃。
Vimuttīti – dve vimuttiyo – cittassa adhimutti, nibbānañca.
1382“灭尽智”——具足道者之智。
Khaye ñāṇanti – maggasamaṅgissa ñāṇaṃ.
1383“无生智”——具足果者之智。
Anuppāde ñāṇanti – phalasamaṅgissa ñāṇaṃ.